ကနေဒါနိုင်ငံရှိ မွတ်စလင်များ လူမျိုးရေးခွဲခြားမှု မြင့်တက်လာခြင်းနှင့်အတူ မည်သို့သော အခက်အခဲများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသနည်း

ကနေဒါနိုင်ငံ၊ တိုရွန်တိုမြို့ – အာမက်* သည် ကနေဒါနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးမြို့တော်၏ အချက်အချာနေရာတွင်ရှိသော သူ၏ ဒေသခံဗလီဝတ်ကျောင်းတော်သို့ ရာနှင့်ချီ၍ သွားလာခဲ့သူဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်ပင် ယခုနှစ် မွတ်စလင်တို့၏ မြင့်မြတ်သော ရမ်ဇာန်လအတွင်း သူနှင့်သူ၏မိသားစုအပေါ် ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည့်အရာမှာ အလွန်မျှော်လင့်မထားသည့်အရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။

မတ်လလယ်၊ သန်းခေါင်ကျော်အချိန်တွင် ၁၄ နှစ်အရွယ် အာမက်၊ သူ၏မိဘများနှင့် မောင်နှမများသည် တိုရွန်တို အစ္စလာမ်မစ်စင်တာ (Toronto Islamic Centre) ၌ ညဘက်ဝတ်ပြုဆုတောင်းပြီးနောက် လမ်းလျှောက်ပြန်လာစဉ် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ရုတ်တရက်၊ ကြိုတင်သတိပေးခြင်း သို့မဟုတ် စော်ကားမှုတစ်စုံတစ်ရာမရှိဘဲ အမျိုးသားတစ်ဦးသည် ၎င်းတို့အား လူမျိုးရေးခွဲခြားသည့် စော်ကားမှုများ စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ပြီးနောက် အာမက်၏ ကော်လာကို ဆွဲကိုင်ကာ ပြင်းထန်စွာ တွန်းထိုးခဲ့သည်။

အမည်ဝှက်ကိုသာ သုံးစွဲလိုသည့် အာမက်က သူ၏ နှစ်နှစ်အရွယ် ညီမငယ်မှာ ငိုယိုခဲ့ကြောင်း ပြောပြသည်။ “သူတို့ တကယ်ကို စိတ်ဒဏ်ရာရသွားကြတယ်” ဟု ဧပြီလလယ်တွင် အယ်လ်ဂျာဇီးယားသတင်းဌာနသို့ သူ၏ ညီငယ်၊ ညီမငယ်များအကြောင်း ရည်ညွှန်း၍ ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အဆိုပါဖြစ်ရပ်နှင့် ပတ်သက်၍ သူ ပထမဆုံးအကြိမ် လူသိရှင်ကြား ပြောဆိုခြင်းဖြစ်သည်။

အာမက်သည် ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည့်အရာကို ပြန်လည်တွေးတောရင်း စိတ်ရှုပ်ထွေးနေခဲ့သည်။ “တကယ်ကို ကြောက်ဖို့ကောင်းတယ်။ ကျွန်တော် အိပ်လို့တောင် မရခဲ့ဘူး” ဟု သူက ဆိုသည်။

တိုရွန်တို အစ္စလာမ်မစ်စင်တာအပြင်ဘက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုသည် ဒေသတွင်း သတင်းခေါင်းကြီးပိုင်းအချို့တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဗလီတာဝန်ရှိသူများကလည်း ဖမ်းဆီးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သော်လည်း၊ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းဝင်များနှင့် ကျွမ်းကျင်သူများကမူ ဤဖြစ်ရပ်နှင့် အလားတူဖြစ်ရပ်များကို လုံလောက်သော အလေးအနက်ထား ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းခြင်း ရှိ၊ မရှိ မေးခွန်းထုတ်လျက်ရှိသည်။

ထို့အပြင် ၎င်းတို့က ကနေဒါတွင် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများကို ဆန့်ကျင်သည့်စိတ်ဓာတ်များ မြင့်တက်လာခြင်းသည် မွတ်စလင်ဆန့်ကျင်ရေး လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုများနှင့် ရောယှက်နေပြီး မွတ်စလင်အသိုင်းအဝိုင်းဝင်များကို အန္တရာယ်ရှိစေကာ အကြမ်းဖက်မှုဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားလာစေကြောင်း သတိပေးထားသည်။

“အခုအချိန်ဟာ အခြေအနေတွေ အားလုံး ပေါင်းဆုံနေတဲ့ အချိန်ပါပဲ” ဟု ကနေဒါနိုင်ငံ၏ အစ္စလာမ်မိုဖိုဘီးယား (Islamophobia) တိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ်ဟောင်း အာမီရာ အယ်လ်ဂါဝါဘီ (Amira Elghawaby) က ပြောကြားခဲ့သည်။

ကနေဒါနိုင်ငံသည် လွန်ခဲ့သည့်ဆယ်စုနှစ်အတွင်း မွတ်စလင်ဆန့်ကျင်ရေး အကြမ်းဖက်မှုများကြောင့် လူသေဆုံးသည်အထိ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ်များစွာကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး၊ ၎င်းသည် G7 နိုင်ငံများထဲတွင် မွတ်စလင်များကို ပစ်မှတ်ထားသတ်ဖြတ်မှု အများဆုံးဖြစ်ပွားသည့် နိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့သည်။

၂၀၁၇ ခုနှစ်က ကွီဘက်စီးတီးရှိ ဗလီတစ်ခုတွင် ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ဝတ်ပြုသူ ခြောက်ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် ကနေဒါသမိုင်းတွင် ဝတ်ပြုရာနေရာတစ်ခုအပေါ် အဆိုးရွားဆုံး တိုက်ခိုက်မှုအဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။

လေးနှစ်အကြာ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် အွန်တေးရီးယိုးပြည်နယ်၊ လန်ဒန်မြို့၌ မွတ်စလင်မိသားစုဝင် လေးဦးသည် လမ်းလျှောက်ထွက်လာစဉ် အမျိုးသားတစ်ဦးက ကားဖြင့် တိုက်မိသဖြင့် သေဆုံးခဲ့ရသည်။

ထိုအချိန်မှစ၍ တတ်နိုင်သော အိမ်ရာအခက်အခဲနှင့် ကုန်ပစ္စည်းဈေးနှုန်းများ အဆမတန် မြင့်တက်လာခြင်းတို့သည် ယာယီရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ သိသိသာသာ တိုးပွားလာခြင်းနှင့်အတူ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများကို ဆန့်ကျင်သည့်စိတ်ဓာတ်များ မြင့်တက်လာစေခဲ့သည်။

၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် စစ်တမ်းကောက်ယူသူများ၏ အစီရင်ခံစာအရ နှစ်ပေါင်းနှစ်ဆယ်ကျော်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ကနေဒါနိုင်ငံသား အများစုက “ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူ အရေအတွက် များလွန်းနေသည်” ဟု ယုံကြည်နေကြကြောင်း သိရသည်။

အစ္စလာမ်မိုဖိုဘီးယားဆိုင်ရာ ကိုယ်စားလှယ်ဟောင်း အယ်လ်ဂါဝါဘီက ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူ ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် မွတ်စလင်ဆန့်ကျင်ရေး စကားလုံးများ ပေါင်းစပ်မိခြင်းသည် ကနေဒါနှင့် ပြည်ပနိုင်ငံများတွင် အကြမ်းဖက်မှုများ ဖြစ်ပွားစေရန် အထောက်အကူပြုနေကြောင်း ထောက်ပြခဲ့သည်။

၎င်းတွင် ၂၀၁၇ ခုနှစ်က ဗလီကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သူသည် ထိုစဉ်က ဝန်ကြီးချုပ် ဂျပ်စတင် ထရူးဒိုး (Justin Trudeau) ၏ ဆိုရှယ်မီဒီယာပို့စ်တစ်ခုကြောင့် စိတ်အားထက်သန်ခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည့် ကွီဘက်စီးတီးဖြစ်ရပ်လည်း ပါဝင်သည်။ ထရူးဒိုးက သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ “မွတ်စလင်ပိတ်ပင်မှု” ဟုခေါ်ဆိုသည့်အရာမှ လွတ်မြောက်ရန် ကြိုးပမ်းနေသည့် ဒုက္ခသည်များကို ကနေဒါတွင် အမြဲတမ်း ကြိုဆိုမည်ဖြစ်ကြောင်း ရေးသားခဲ့သည်။

နော်ဝေနိုင်ငံတွင်လည်း အန်ဒါစ် ဘရီဗစ် (Anders Breivik) သည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်က ဗုံးခွဲမှုနှင့် ပစ်ခတ်မှုများဖြင့် လူပေါင်းများစွာကို သတ်ဖြတ်ခဲ့စဉ်က မွတ်စလင်ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူ ဆန့်ကျင်ရေး အစွန်းရောက်ဝါဒများ ရောယှက်နေခြင်းကြောင့် လှုံ့ဆော်ခံခဲ့ရသည်။

ကနေဒါသို့ ပြန်ရောက်သော်လည်း တိုရွန်တိုဗလီအပြင်ဘက်တွင် မတ်လက ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ်တွင်လည်း အစ္စလာမ်မိုဖိုဘီးယားနှင့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူအပေါ် ဘက်လိုက်မှုတို့ ပေါင်းစပ်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။

တိုရွန်တို အစ္စလာမ်မစ်စင်တာ၏ အဆိုအရ တိုက်ခိုက်သူသည် အာမက်နှင့် သူ၏မိသားစုကို တိုက်ခိုက်စဉ် “မင်းတို့ကို လစ်ဘရယ်တွေက ခေါ်လာတာလား” ဟု အော်ဟစ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် ကနေဒါ၏ ကြာရှည်စွာ အုပ်ချုပ်နေသည့် လစ်ဘရယ်ပါတီအစိုးရကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်။

လစ်ဘရယ်ပါတီသည် နိုင်ငံရေးအမြတ်ထုတ်ရန်အတွက် အစုလိုက်အပြုံလိုက် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုကို အားပေးနေသည်ဟု လက်ယာယိမ်း နိုင်ငံရေးသမားများနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများက နှစ်ပေါင်းများစွာ စွပ်စွဲလာခဲ့သည်။

၎င်းသည် လစ်ဘရယ် အနောက်တိုင်းအစိုးရများသည် လူဖြူများကို လူဖြူမဟုတ်သော လူသစ်များဖြင့် အစားထိုးရန် ကြိုးပမ်းနေသည်ဟု ဆိုသည့် လူဖြူအစွန်းရောက် ပူးပေါင်းကြံစည်မှုသီအိုရီဖြစ်သော “Great Replacement Theory” ကို ပြန်လည်အမှတ်ရစေသည်။

“ဒီ လစ်ဘရယ်တွေရဲ့ ကြံစည်မှုဆိုတဲ့ စကားလုံးတွေဟာ အန္တရာယ်ရှိပြီး မှားယွင်းတဲ့ ဇာတ်လမ်းတွေပါပဲ” ဟု အယ်လ်ဂါဝါဘီက အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့ပြီး တိုရွန်တိုတွင် ပြောဆိုခဲ့သည့် စကားကို “အလွန်စိုးရိမ်စရာကောင်းသည်” ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။

“ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံရဲ့ လူမျိုးပေါင်းစုံနေထိုင်ရာ အစုံလင်ဆုံးမြို့တော်တစ်ခုရဲ့ အချက်အချာမှာ ဒီလိုဖြစ်ရပ်မျိုး ဖြစ်ပွားတယ်ဆိုတာ လူတွေက မတူကွဲပြားမှုတွေကို လက်ခံဖို့ လုံလောက်တယ်ဆိုတဲ့ အယူအဆကို တကယ်ပဲ ပျက်ပြားသွားစေပါတယ်” ဟု သူမက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

တိုရွန်တို အစ္စလာမ်မစ်စင်တာ၏ အထွေထွေမန်နေဂျာ ရှာဖ်နီ နာလီးယား (Shaffni Nalir) က တိုက်ခိုက်သူက “မင်းတို့ကို လစ်ဘရယ်တွေက ခေါ်လာတာလား” ဟု မေးမြန်းခြင်းသည် “သေချာပေါက် နိုင်ငံခြားသားကို မုန်းတီးသည့်သဘော သက်ရောက်နေသည်” ဟု ပြောသည်။

သို့သော် နာလီးယားက မွတ်စလင်များသည် ကနေဒါတွင် “မပါဝင်သင့်သူများ” ဟူသည့် အယူအဆသည်လည်း ဤတိုက်ခိုက်မှု၏ အဓိကအချက်ဖြစ်ကြောင်း ပြောသည်။

၎င်း၏ သတင်းစကားမှာ “မင်းတို့က ဒီကလူတွေ မဟုတ်ဘူး၊ မင်းတို့က အလှူခံပြီး နေနေကြတာ၊ မင်းတို့က ဘာမှ အကျိုးမပြုဘူး” ဟူသည့် သဘောမျိုးဖြစ်ကြောင်း သူက အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောသည်။

ကျွမ်းကျင်သူများ၏ အဆိုအရ ကနေဒါမွတ်စလင်များကို ထိုသို့ “အခြားသူများ” အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းသည် အစ္စလာမ်မိုဖိုဘီးယား အကြမ်းဖက်မှုများတွင်သာမက အာဏာပိုင်များက ထိုကဲ့သို့သော အမှုများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းပုံတွင်လည်း အရေးကြီးသည့် အချက်တစ်ချက်ဖြစ်သည်။

“မွတ်စလင်တွေကို သဘာဝအတိုင်း အကြမ်းဖက်တတ်သူတွေလို့ သတ်မှတ်ကြတယ်။ မွတ်စလင်တွေကို လူရိုင်းတွေ၊ ယဉ်ကျေးမှုမရှိသူတွေ၊ လူဖြူအနောက်တိုင်းနိုင်ငံဖြစ်တဲ့ ကနေဒါရဲ့ နိုင်ငံရေးစနစ်ပြင်ပမှာ ရှိနေသူတွေလို့ သတ်မှတ်ကြတယ်” ဟု တိုရွန်တို မက်ထရိုပိုလစ်တန် တက္ကသိုလ် (TMU) မှ ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ လက်ထောက်ပါမောက္ခ ဖာဟတ် အာမက် (Fahad Ahmad) က ရှင်းပြသည်။

“အဲဒီအချက်ကြောင့်ပဲ တစ်ဦးချင်းအကြား အကြမ်းဖက်မှုတွေဟာ ဥပမာအားဖြင့် ဂျူးလူမျိုးတစ်ဦးကို သူတို့ရဲ့ ဦးထုပ် (kippah) ဝတ်ဆင်မှု သို့မဟုတ် တရားဇရပ်ထဲ ဝင်ရောက်မှုအတွက် တိုက်ခိုက်ခံရတဲ့အခါမျိုးမှာ ရရှိမယ့် အလေးပေးမှုမျိုးနဲ့ တန်းတူ မဖြစ်လာဘူးလို့ ကျွန်တော်ထင်တယ်”

အာမက်က ၂၀၂၃ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းမှစ၍ ဂါဇာတွင် အစ္စရေး၏ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုစစ်ပွဲကြောင့် တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာချိန်တွင် ကနေဒါမီဒီယာများ၏ ဖော်ပြချက်များကို ပြန်လည်သုံးသပ်ကြည့်ရာ မွတ်စလင်ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ဂျူးဆန့်ကျင်ရေး ခြိမ်းခြောက်မှုများနှင့် အကြမ်းဖက်မှုများကို အာရုံစိုက်သည့် သတင်းအရေအတွက်မှာ ပိုမိုများပြားနေသည်ကို တွေ့ရကြောင်း ပြောသည်။

“အစ္စလာမ်မိုဖိုဘီးယားကို အဆင့်နိမ့်တဲ့ ပြဿနာတစ်ခုအဖြစ် မြင်ကြတယ်။ အဲဒီလို အဆင့်နိမ့်တဲ့ ပြဿနာတစ်ခုအဖြစ် မြင်တဲ့အခါမှာတော့ အဲဒီပြဿနာကို တုံ့ပြန်ဖို့အတွက် စုစည်းမယ့် အရင်းအမြစ်တွေကလည်း အဆင့်နိမ့်မှာပဲ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု အာမက်က အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

ကနေဒါအစိုးရက အစ္စလာမ်မိုဖိုဘီးယားနှင့် ဂျူးဆန့်ကျင်ရေး (anti-Semitism) အပါအဝင် မုန်းတီးမှုအခြေခံသည့် အကြမ်းဖက်မှုပုံစံအားလုံးကို အလေးအနက်ထားကြောင်း ထပ်ခါတလဲလဲ ပြောကြားခဲ့သည်။

၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် အော်တဝါမြို့သည် မုန်းတီးမှုတိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ် (Action Plan on Combatting Hate) ကို စတင်ခဲ့ပြီး၊ အသိုင်းအဝိုင်းများအား ပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန် ကူညီပေးမည့် အစီအစဉ်များအတွက် ခြောက်နှစ်အတွင်း ကနေဒါဒေါ်လာ သန်း ၂၇၀ ($191m) ကျော်ကို ခွဲဝေချထားပေးခဲ့သည်။

အဆိုပါအစီအစဉ်တွင် လွန်ခဲ့သည့်ဆယ်စုနှစ်အတွင်း ကွီဘက်စီးတီးနှင့် အွန်တေးရီးယိုးပြည်နယ်၊ လန်ဒန်မြို့တို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် မွတ်စလင်ဆန့်ကျင်ရေး အကြမ်းဖက်မှုများအပါအဝင် “မုန်းတီးမှုအခြေခံသည့် ရာဇဝတ်မှုများနှင့် အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုများ” ကို ပြတ်ပြတ်သားသား ရှုတ်ချထားသည်။

သို့သော် ယခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် ကာနေး (Carney) အစိုးရက အစ္စလာမ်မိုဖိုဘီးယားနှင့် ဂျူးဆန့်ကျင်ရေး တိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာ ကနေဒါ၏ ကိုယ်စားလှယ်ရုံးများကို ပိတ်သိမ်းပြီး အခွင့်အရေး၊ တန်းတူညီမျှမှုနှင့် ပါဝင်မှုဆိုင်ရာ အကြံပေးကောင်စီတစ်ခုကို စတင်ဖွဲ့စည်းမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

အဆိုပါလုပ်ဆောင်ချက်သည် ကနေဒါမွတ်စလင်များ၏ အမျိုးသားကောင်စီ (National Council of Canadian Muslims) ထံမှ ဝေဖန်မှုများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့ပြီး၊ ကနေဒါတွင် “အစ္စလာမ်မိုဖိုဘီးယား မြင့်တက်လာနေချိန်” တွင် အယ်လ်ဂါဝါဘီ၏ ရုံးကို ပိတ်သိမ်းလိုက်ခြင်းအတွက် “အလွန်စိတ်ပျက်မိကြောင်း” ပြောကြားခဲ့သည်။

“ကနေဒါမွတ်စလင်အသိုင်းအဝိုင်းဟာ ရေရှည်တည်တံ့ပြီး သီးသန့်ခေါင်းဆောင်မှုမျိုးကို ရရှိထိုက်ပါတယ်” ဟု အဆိုပါ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူအဖွဲ့က ပြောသည်။

နိုင်ငံ၏ လူမျိုးရေးခွဲခြားမှု တိုက်ဖျက်ရေး မဟာဗျူဟာကို ကြီးကြပ်သည့် ကနေဒါအမွေအနှစ်ဌာန (Department of Canadian Heritage) ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတစ်ဦးက အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပေးပို့သည့် အီးမေးလ်တွင် အသစ်ဖွဲ့စည်းမည့် အကြံပေးကောင်စီသည် ယခင် ဂျူးဆန့်ကျင်ရေးနှင့် အစ္စလာမ်မိုဖိုဘီးယား ကိုယ်စားလှယ်များ၏ လုပ်ငန်းစဉ်များအပေါ် အခြေခံ၍ ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာနဲ့ ဂျူးဆန့်ကျင်ရေးနဲ့ အစ္စလာမ်မိုဖိုဘီးယား ဖြစ်ပွားနေတာကို ကျွန်တော်တို့ အသိအမှတ်ပြုပါတယ်။ ကနေဒါရဲ့ လူမျိုးရေးခွဲခြားမှု တိုက်ဖျက်ရေး မဟာဗျူဟာနဲ့ မုန်းတီးမှုတိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်တွေကတစ်ဆင့် ဒီအရေးကြီးတဲ့ ပြဿနာတွေကို ဆက်လက်ဖြေရှင်းသွားမှာပါ” ဟု ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

ထို့အပြင် အသစ်ဖွဲ့စည်းမည့် ကောင်စီသည် “လူမှုရေးဆိုင်ရာ စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် အသိုင်းအဝိုင်းများကို စုစည်းရန်၊ ကနေဒါနိုင်ငံသားများကို မျှဝေခံစားရသည့် အမှတ်လက္ခဏာတစ်ခုအောက်တွင် စုစည်းရန်၊ လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုနှင့် မုန်းတီးမှုပုံစံအားလုံးကို တိုက်ဖျက်ရန်နှင့် ကနေဒါအစိုးရ၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများကို လမ်းညွှန်ပေးရန်” လုပ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ကာနေးသည် ကောင်စီ၏ ဖွဲ့စည်းပုံကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့ရာ၊ ၎င်းတွင် အစ္စရေးလိုလားသည့် လော်ဘီအဖွဲ့ဖြစ်သော ကနေဒါ-အစ္စရေးကော်မတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း၊ အထက်လွှတ်တော်အမတ်ဟောင်း မာ့ခ် ဂိုးလ်ဒ် (Marc Gold) လည်း ပါဝင်မည်ဖြစ်သည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် တိုရွန်တို အစ္စလာမ်မစ်စင်တာတွင် နာလီးယားက မကြာသေးမီက ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ခြိမ်းခြောက်မှုများကြားတွင် အသိုင်းအဝိုင်းသည် မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်ရန် စုစည်းခဲ့ကြကြောင်း ပြောသည်။

အာမက်နှင့် သူ၏မိသားစု တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် အခြားဝတ်ပြုသူတစ်ဦးလည်း အနီးအနားတွင် တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရသဖြင့် ဗလီဝတ်ကျောင်းတော်သည် မည်သူမျှ တစ်ယောက်တည်း လာရောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြန်သွားခြင်း မရှိစေရန်အတွက် အဖော်လိုက်ပါသည့်စနစ် (buddy system) ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ အဆိုပါဖြစ်ရပ်များသည် ဗလီသို့ ခြိမ်းခြောက်သည့် ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုများ ရောက်ရှိလာပြီးနောက် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

“ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဝတ်ပြုသူတွေ နောက်ထပ် တိုက်ခိုက်ခံရတာကို စောင့်ကြည့်နေမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ကာကွယ်မှုကို ကျွန်တော်တို့ကိုယ်တိုင်ပဲ လုပ်ဆောင်သွားမှာပါ၊ ဒါက ကျွန်တော်တို့ သိထားတဲ့ တစ်ခုတည်းသော နည်းလမ်းပါပဲ” ဟု နာလီးယားက ပြောသည်။

သူက ထပ်လောင်းပြောကြားရာတွင် ဖြစ်ရပ်များရှိသော်လည်း ဗလီအသိုင်းအဝိုင်းဝင်များသည် “သားကောင်တွေအဖြစ် အမြင်ခံချင်တာ မဟုတ်ပါဘူး… ကျွန်တော်တို့က လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ်ပဲ အမြင်ခံချင်တာပါ” ဟု အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောသည်။

၁၄ နှစ်အရွယ် အာမက်ကလည်း ထိုအတိုင်းပင် ပြောကြားခဲ့ပြီး ကနေဒါမွတ်စလင်များနှင့် ပတ်သက်သည့် မှားယွင်းသော စံနမူနာများကို ဖယ်ရှားရာတွင် ပညာရေး၏ အရေးပါပုံကို အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။ “မွတ်စလင်တွေဆိုတာ မီဒီယာတွေမှာ ကြားနေရသလိုမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ မွတ်စလင်တွေဟာ ဘာမှ မထူးခြားပါဘူး” ဟု သူက ဆိုသည်။

*အမည်အချို့ကို အမည်ဝှက်ထားရန်အတွက် ပြောင်းလဲထားပါသည်။