ဘောလုံးပရိသတ်များ၊ သင်တို့ကို စောင့်ကြည့်ခံနေရသည်

အမေရိကန်၊ ကနေဒါနှင့် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတို့ရှိ နေရာ ၁၆ ခုတွင် ယခုနွေရာသီ၌ ကျင်းပမည့် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲသို့ ပရိသတ် ၅ သန်းကျော် တက်ရောက်ကြမည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။ အခြေအနေသည် ကစားကွင်းပေါ်တွင်သာမက အခြားကဏ္ဍများတွင်ပါ အရေးကြီးနေသည်။

အီရန်စစ်ပွဲနှင့် ဆက်စပ်နေသော အကြမ်းဖက်မှုဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ မြင့်တက်လာခြင်းကို ထရမ့်အစိုးရက လုံလောက်သော ကာကွယ်မှုများမရှိဘဲ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်သော စောင့်ကြည့်ရေးနည်းပညာများ ဖြန့်ကျက်ချထားခြင်းကို တရားမျှတစေရန် အသုံးပြုနိုင်ကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူများက သတိပေးထားသည်။ ထို့အပြင် မျက်နှာမှတ်မိစနစ်မှ စပိုင်ဝဲအထိ အဆင့်မြင့် စောင့်ကြည့်ရေးနည်းပညာများစွာ ပိုင်ဆိုင်ထားသည့် အမေရိကန် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် အကောက်ခွန်ဌာန (ICE) က ပြိုင်ပွဲကာလအတွင်း ပြင်းထန်သော လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး အရေးယူမှုများကို လုပ်ဆောင်နိုင်သည်ဟူသော စိုးရိမ်ပူပန်မှုများလည်း ရှိနေသည်။

လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (Human Rights Watch) ကမူ ICE ၏ နောက်ဆုံးအခန်းကဏ္ဍသည် မရေရာသေးသော်လည်း ပွဲတော်ကာလတစ်လျှောက်လုံး "ICE အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး" ကို ရှာဖွေရန် ဖီဖာကို တိုက်တွန်းထားသည်။

"လုံခြုံရေးနှင့် လုံးဝမသက်ဆိုင်သော ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် လုံခြုံရေးကို ဆင်ခြေအဖြစ် မကြာခဏ အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး ထရမ့်အစိုးရလက်ထက်တွင်မူ ၎င်းသည် အစိုးရ၏ အလွဲသုံးစားပြုပြီး တရားမဝင်သော နှင်ထုတ်ရေးလှုပ်ရှားမှုကို ကူညီရန် စောင့်ကြည့်ရေးစနစ်များကို အသုံးပြုခြင်းကို မကြာခဏ ဆိုလိုသည်" ဟု အမေရိကန် ပြည်သူ့လွတ်လပ်ခွင့်များသမဂ္ဂ (American Civil Liberties Union) မှ အကြီးတန်းမူဝါဒလေ့လာသုံးသပ်သူ ဂျေး စတန်လေက WIRED သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

ACLU သည် အမေရိကန်တွင် ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲသို့ တက်ရောက်မည့် နိုင်ငံခြားသားများအတွက် ခရီးသွားသတိပေးချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် အဖွဲ့အစည်း ၁၂၀ ကျော်၏ မဟာမိတ်အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး အခြားအရာများအပြင် "စောင့်ကြည့်မှု တိုးမြှင့်ခြင်း" ကို သတိပေးခဲ့သည်။ အမှန်စင်စစ် ပြိုင်ပွဲတွင် ဖြန့်ကျက်ချထားမည့် စောင့်ကြည့်ရေးနည်းပညာများစာရင်းသည် ကျယ်ပြန့်ပြီး ဒရုန်းနှင့် ဒရုန်းတန်ပြန်စနစ်များသည် ဦးဆောင်အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။

Fortem Technologies က ပြိုင်ပွဲ၏ အမေရိကန်ရှိ နေရာများအတွက် ၎င်း၏ ရွေ့လျားမှုအခြေခံ ဒရုန်းတန်ပြန်နည်းပညာကို ပံ့ပိုးရန် အမေရိကန် ပြည်တွင်းလုံခြုံရေးဌာန (DHS) နှင့် "ဒေါ်လာသန်းပေါင်းများစွာတန်" သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့အပြင် Sentrycs သည် ဒရုန်းများကို ထောက်လှမ်းရန်နှင့် ချေမှုန်းရန် ဖက်ဒရယ်၊ ပြည်နယ်နှင့် ဒေသဆိုင်ရာ အေဂျင်စီများနှင့် စာချုပ်များစွာကို ရရှိထားသည်ဟု သတင်းရရှိသည်။ Axon ၏ ဒရုန်းတန်ပြန်နည်းပညာကိုလည်း အချို့နေရာများတွင် ဖြန့်ကျက်ချထားမည်ဟု သတင်းရရှိသည်။

ဇန်နဝါရီလတွင် DHS က "ဒရုန်းနှင့် ဒရုန်းတန်ပြန်နည်းပညာများကို လျင်မြန်စွာ ဝယ်ယူဖြန့်ကျက်ချထားရန်" အထူးရည်ရွယ်သည့် ရုံးအသစ်တစ်ခု ဖွင့်လှစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ပြိုင်ပွဲနှင့် နိုင်ငံ၏ နှစ် ၂၅၀ ပြည့် အထိမ်းအမှတ်ပွဲများကို လုံခြုံစေရန် ကူညီရန် ထိုစွမ်းရည်များအတွက် ဒေါ်လာ ၁၁၅ သန်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုလည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဖက်ဒရယ် အရေးပေါ်စီမံခန့်ခွဲမှုအေဂျင်စီ (FEMA) ကလည်း Counter Unmanned Aircraft Systems (C-UAS) ထောက်ပံ့ကြေးအစီအစဉ်အသစ်မှတစ်ဆင့် ကိုလံဘီယာခရိုင်နှင့် ပွဲစဉ်များ လက်ခံကျင်းပမည့် ပြည်နယ် ၁၁ ခုသို့ ဒေါ်လာ ၂၅၀ သန်း ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။

"C-UAS နည်းပညာအမျိုးအစားများစွာသည် ဖုန်းများကဲ့သို့သော ထိန်းချုပ်ကိရိယာများမှ ရေဒီယိုအချက်ပြမှုများကို နှောင့်ယှက်ခြင်း သို့မဟုတ် ကြားဖြတ်ခြင်းအပေါ် အာရုံစိုက်သည်" ဟု Center for Democracy and Technology (CDT) ၏ လုံခြုံရေးနှင့် စောင့်ကြည့်ရေးစီမံကိန်းမှ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး ဂျိတ် လာပါရူကီက ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းက "ဖုန်းဒေတာများကို ကြားဖြတ်ယူခြင်း ရှိမရှိနှင့် အကယ်၍ စုဆောင်းမိပါက အစိုးရက ထိုဒေတာများကို မည်သို့ ကိုင်တွယ်မည်ဆိုသည်နှင့် ပတ်သက်၍ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိရန် အရေးကြီးသည်" ဟုလည်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

WIRED ၏ မှတ်ချက်တောင်းခံမှုကို တုံ့ပြန်ရာတွင် DHS ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတစ်ဦးက "ပွဲစဉ်တစ်ခုစီ၏ လုံခြုံရေးကို သေချာစေရန်အတွက် ဖက်ဒရယ်အရင်းအမြစ်များကို လက်ခံကျင်းပမည့် မြို့ ၁၁ မြို့နှင့်အတူ ဖြန့်ကျက်ချထားမည်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက အေဂျင်စီသည် "ကစားသမားများ၊ ပရိသတ်များနှင့် ဤပွဲများကို လက်ခံကျင်းပသည့် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းများအတွက် ဘေးကင်းလုံခြုံသော ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုကို သေချာစေရန် ဖက်ဒရယ်၊ ပြည်နယ်၊ ဒေသဆိုင်ရာနှင့် နိုင်ငံတကာ မိတ်ဖက်များနှင့်အတူ နာရီပတ်လုံး လုပ်ဆောင်နေသည်" ဟုလည်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲကာလအတွင်း AI မောင်းနှင်သော စောင့်ကြည့်မှုသည်လည်း အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။

ဘော့စတွန်အားကစားကွင်းသည် ပြိုင်ပွဲမတိုင်မီ AI စွမ်းအင်သုံး မျက်နှာမှတ်မိစနစ်ကို စတင်အသုံးပြုနေပြီး မှတ်ပုံတင်ထားသော ပရိသတ်များအား ၎င်းတို့၏ မျက်နှာကို အသုံးပြု၍ အားကစားကွင်းသို့ ဝင်ရောက်ရန်နှင့် ဝယ်ယူမှုများ ပြုလုပ်ရန် ခွင့်ပြုထားသည်။ အလားတူ နည်းပညာများကို အသုံးပြုမည့် အခြားကမ္ဘာ့ဖလားပွဲကျင်းပရာ နေရာများတွင် မိုင်ယာမီအားကစားကွင်းနှင့် အတ္တလန်တာအားကစားကွင်းတို့ ပါဝင်သည်။

ထို့အပြင် AI စွမ်းအင်သုံး ကင်မရာတပ်ဆင်ထားသော စက်ရုပ်ခွေးနှစ်ကောင်ကို ဒဲလက်စ်ရှိ ပြိုင်ပွဲ၏ နိုင်ငံတကာ ထုတ်လွှင့်ရေးစင်တာတွင် ဖြန့်ကျက်ချထားမည်ဖြစ်ပြီး အခြားနှစ်ကောင်ကို နယူးယောက် နယူးဂျာစီ အားကစားကွင်းသို့ တာဝန်ပေးအပ်မည်ဖြစ်သည်။

ပြိုင်ပွဲကို မျှော်မှန်း၍ ကန်ဆပ်စီးတီးက ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က ဒေသတွင်း ဘတ်စ်ကားများတွင် မျက်နှာမှတ်မိစနစ်ကို စမ်းသပ်အသုံးပြုမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။

"၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲမတိုင်မီ မျက်နှာမှတ်မိစနစ် နည်းပညာ တိုးချဲ့အသုံးပြုခြင်းသည် နေ့စဉ်ဘဝတွင် ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ စောင့်ကြည့်မှု (biometric surveillance) ကို ပုံမှန်ဖြစ်စေရန် အဓိကအားကစားပွဲများကို အသုံးပြုသည့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ခေတ်ရေစီးကြောင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်" ဟု ဘောလုံးအားကစားတွင် ဤနည်းပညာကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဖြန့်ကျက်ချထားမှုနှင့် ပတ်သက်သည့် အစီရင်ခံစာတစ်စောင်ကို မကြာသေးမီက ထုတ်ပြန်ခဲ့သော Privacy International မှ အကြီးတန်း ဒစ်ဂျစ်တယ်လှုပ်ရှားမှုအရာရှိ ကလာရာ လီလီက ပြောကြားခဲ့သည်။