အီရန် ကမ္ဘာ့ဖလားအသင်း ဇွန် ၆ ရက်နေ့တွင် မက္ကဆီကိုသို့ ထွက်ခွာမည်၊ အမေရိကန်ဗီဇာ ကြန့်ကြာနေသော်လည်း

အီရန်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် ၎င်းတို့၏ ပထမဆုံးပွဲစဉ်မတိုင်မီ နှစ်ပတ်ပင်မပြည့်မီချိန်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအတွက် ၎င်းတို့၏ဗီဇာများနှင့်ပတ်သက်၍ မရေမရာဖြစ်နေဆဲဖြစ်သော်လည်း စနေနေ့တွင် ၎င်းတို့၏ ကမ္ဘာ့ဖလားအခြေစိုက်စခန်းဖြစ်သော မက္ကဆီကိုသို့ ထွက်ခွာမည်ဖြစ်သည်။

"အီရန်အမျိုးသားဘောလုံးအသင်းသည် ဇွန်လ ၆ ရက် စနေနေ့၊ ၁၅:၂၀ (GMT ၁၂၂၀) နာရီတွင် အန်တာလျာမှ တီဂျူအာနာသို့ ထွက်ခွာမည်ဖြစ်ပြီး ဇွန်လ ၇ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့၊ နံနက် ၁:၃၀ (GMT ၀၇၃၀) နာရီတွင် မက္ကဆီကိုသို့ ရောက်ရှိရန် စီစဉ်ထားသည်" ဟု အသင်း၏ တရားဝင်လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည်။

၎င်းတို့သည် စပိန်ကိုဖြတ်၍ မက္ကဆီကိုသို့ ခရီးသွားမည်ဖြစ်သည်။

အီရန်သည် ၎င်းတို့၏ နောက်ဆုံး ကမ္ဘာ့ဖလားအကြိုခြေစမ်းပွဲကို ကြာသပတေးနေ့တွင် တူရကီ၌ မာလီနှင့် ကစားမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့သည် ပြီးခဲ့သည့်လကတည်းက လာမည့်ပြိုင်ပွဲအတွက် လေ့ကျင့်နေခဲ့ကြသည်။

ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်တွင် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ အီရန်အပေါ် စစ်ပွဲစတင်ချိန်မှစ၍ အသင်းသည် အန်တာလျာရှိ လေ့ကျင့်ရေးစခန်းနှစ်ခုတွင် ခြေစမ်းပွဲသုံးပွဲ ကစားခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။

မယ်လီအသင်းသည် နိုင်ဂျီးရီးယားကို ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီး ကိုစတာရီကာနှင့် ဂမ်ဘီယာတို့ကို အနိုင်ရခဲ့သည်။ တူရကီတွင် ၎င်းတို့၏ နောက်ဆုံးပွဲစဉ်ကို ပရိသတ်မပါဘဲ ကစားမည်ဖြစ်သည်။

"အီရန်အမျိုးသားဘောလုံးအသင်း၏ မာလီနှင့် ခြေစမ်းပွဲ၏ အရေးပါမှုကို ထည့်သွင်းစဉ်းစား၍ အီရန်နည်းပြချုပ်၏ နည်းဗျူဟာပိုင်းဆိုင်ရာ ရည်မှန်းချက်များနှင့်အညီ မနက်ဖြန် မာလီနှင့်ပွဲကို ပရိသတ်မပါဘဲနှင့် မီဒီယာများ တက်ရောက်ခွင့်မပြုဘဲ ကျင်းပမည်ဖြစ်သည်" ဟု အီရန်ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်က ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

တနင်္လာနေ့ညနေပိုင်းတွင် အီရန်ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်အကြီးအကဲ မက်ဒီတာ့ဂျ်က ကစားသမားများသည် မက္ကဆီကိုအတွက် ဗီဇာများကို အင်္ဂါနေ့ သို့မဟုတ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ရရှိမည်ဟု မျှော်လင့်ရသည် "ထို့နောက် အမေရိကန်ဗီဇာကို လျင်မြန်စွာ ထုတ်ပေးမည်" ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

အဖွဲ့ချုပ်က မက္ကဆီကိုနှင့် အမေရိကန်အတွက် ဗီဇာများ ရရှိပြီးပြီလားဆိုသည်ကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခြင်းမရှိသေးပေ။

အမေရိကန်၊ မက္ကဆီကိုနှင့် ကနေဒါတို့ ပူးတွဲအိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပမည့် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲသည် ဇွန်လ ၁၁ ရက်မှ ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်အထိ ကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။

အီရန်သည် အုပ်စု G တွင် ကျရောက်ခဲ့ပြီး ဇွန်လ ၁၅ ရက်နှင့် ၂၁ ရက်တို့တွင် လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်၌ နယူးဇီလန်နှင့် ဘယ်လ်ဂျီယံတို့နှင့် ကစားမည်ဖြစ်ပြီး ထို့နောက် ဇွန်လ ၂၆ ရက်တွင် ဆီယက်တဲလ်၌ အီဂျစ်နှင့်ပွဲ ကစားမည်ဖြစ်သည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာကို ရူဘီယိုက အင်္ဂါနေ့တွင် ဥပဒေပြုအမတ်များကို ပြောကြားခဲ့သည်မှာ ၎င်း၏နိုင်ငံသည် အစ္စလာမ္မစ်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်ဖွဲ့ (IRGC) နှင့် ဆက်နွှယ်မှုရှိသော အီရန်လူမျိုးများကို ကမ္ဘာ့ဖလားကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တွင် "ထည့်သွင်းခွင့်" ပြုမည်မဟုတ်ကြောင်း ဖြစ်သည်။

ရူဘီယိုသည် ဝါရှင်တန်ရှိ အထက်လွှတ်တော် နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေးကော်မတီ ကြားနာပွဲတွင် သက်သေခံနေစဉ် ထိုသို့ မှတ်ချက်ပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

"ကျွန်ုပ်တို့ ခွင့်ပြုမည်မဟုတ်သည်မှာ ၎င်းတို့၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တွင် အားကစားနှင့် လုံးဝမသက်ဆိုင်ဘဲ IRGC သို့မဟုတ် ထိုကဲ့သို့သော အရာများနှင့် ဆက်နွှယ်မှုရှိသည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့သိထားသော လူအများအပြားကို ထည့်သွင်းခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် ထိုအရာကို အလွန်နီးကပ်စွာ စောင့်ကြည့်သွားမည်ဖြစ်သည်" ဟု ရူဘီယိုက ကြားနာပွဲတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

ဧပြီလတွင် အီရန်ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် ကနေဒါလူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး၏ ဆက်ဆံပုံကို ကိုးကား၍ တိုရွန်တိုမြို့ရှိ အဓိကလေဆိပ်မှ ပြန်လှည့်ခဲ့ရပြီး ဗန်ကူးဗားတွင် ကျင်းပသည့် ကမ္ဘာ့ဖလားအကြို ဖီဖာစုဝေးပွဲကို လွဲချော်ခဲ့သည်။

တာ့ဂျ်အပါအဝင် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဝင်များသည် တရားဝင်ဗီဇာများ ကိုင်ဆောင်ထားသော်လည်း တိုရွန်တို ပီယာဆန်လေဆိပ်သို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် "လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးအရာရှိများ၏ လက်မခံနိုင်သော အပြုအမူ" ဟု ဖော်ပြခဲ့သည့်အရာကို ကိုးကား၍ ပြန်လှည့်ခဲ့ရသည်။

"၎င်းတို့ [ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့] သည် လေဆိပ်ရှိ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးအရာရှိများ၏ လက်မခံနိုင်သော အပြုအမူနှင့် အီရန်နိုင်ငံ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ၏ အလေးစားရဆုံး အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုကို စော်ကားမှုကြောင့် ရရှိနိုင်သည့် ပထမဆုံးလေယာဉ်ဖြင့် တူရကီသို့ ပြန်သွားခဲ့သည်" ဟု အီရန်ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်က အဆိုပါဖြစ်ရပ်နောက်ပိုင်း ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ကနေဒါသည် အီရန်၏ IRGC ကို အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ကနေဒါအစိုးရ၏ ထုတ်ပြန်ချက်များအရ တာ့ဂျ်သည် IRGC နှင့် ဆက်နွှယ်မှုရှိသည်ဟု စွပ်စွဲခံရခြင်းကြောင့် ဝင်ခွင့်ငြင်းပယ်ခံခဲ့ရသည်။

အဆိုပါဖြစ်ရပ်ကြောင့် အဖွဲ့ချုပ်သည် အမေရိကန်သည် ကမ္ဘာ့ဖလားကာလအတွင်း IRGC ကို စော်ကားမည်မဟုတ်ကြောင်း ဖီဖာထံမှ အာမခံချက်ရယူရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။

"အမေရိကန်တွေက ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စစ်ရေးအဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ IRGC ကို မစော်ကားဘူးလို့ အာမခံရင် ကျွန်တော်တို့ သွားမယ်" ဟု တာ့ဂျ်က မေလတွင် နိုင်ငံပိုင်ရုပ်သံ IRIB ကို ပြောကြားခဲ့သည်။

"ကနေဒါလို ဖြစ်ရပ်မျိုး မဖြစ်အောင် အာမခံချက်ပေးပြီး သေချာပေါက် အာမခံရင် ကျွန်တော်တို့ သွားမယ်" ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

အီရန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အဆိုအရ အမေရိကန်-အစ္စရေးတို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများတွင် အနည်းဆုံး လူ ၃,၄၆၈ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ အမျိုးသမီး ၄,၀၀၀ နှင့် ကလေး ၁,၆၂၁ ဦး အပါအဝင် လူပေါင်း ၂၆,၅၀၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။

အီရန်တပ်ဖွဲ့များသည် လက်တုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များ ချထားသည့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းနိုင်ငံများနှင့် အစ္စရေးတို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။