ပီရူးတွင် ကေကို ဖူဂျီမိုရီနှင့် ရောဘတ်တို ဆန်းချက်ဇ်တို့၏ သမ္မတ ဒုတိယအကျော့ ရွေးကောက်ပွဲအတွက် မဲရုံများဖွင့်လှစ်

ပီရူးနိုင်ငံ၏ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ ဒုတိယအကျော့ မဲပေးမှုများ စတင်နေပြီဖြစ်ပြီး ရှုပ်ထွေးမှုများနှင့် ဆန္ဒပြမှုများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည့် ရွေးကောက်ပွဲကာလ၏ အဆုံးသတ်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။

နှစ်ပေါင်းများစွာ နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ရာဇဝတ်မှုများ၊ အဂတိလိုက်စားမှုများနှင့် မဲဆန္ဒရှင်များ၏ စိတ်ပျက်အားငယ်မှုများသည် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ကျင်းပသည့် မဲပေးပွဲ၌ အဓိကအကြောင်းအရာများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အဆိုပါရွေးကောက်ပွဲတွင် လက်ယာယိမ်း ကိုယ်စားလှယ်လောင်းနှင့် သမ္မတကတော်ဟောင်း Keiko Fujimori နှင့် လက်ဝဲယိမ်း လွှတ်တော်အမတ် Roberto Sanchez တို့ ယှဉ်ပြိုင်လျက်ရှိသည်။

နှစ်ဦးစလုံးသည် လွန်ခဲ့သည့်ဆယ်စုနှစ်အတွင်း တောင်အမေရိကနိုင်ငံ၏ နဝမမြောက်ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာရန် ကြိုးပမ်းနေကြခြင်းဖြစ်ပြီး၊ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ပီရူးခေါင်းဆောင်များသည် အတင်းအကျပ် နုတ်ထွက်ခိုင်းခြင်း သို့မဟုတ် ရာထူးမှရပ်စဲခြင်းများဖြင့် မကြာခဏ ရာထူးမှ ပြုတ်ကျလေ့ရှိသည်။

ပထမအကျော့ မဲပေးစဉ်က ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ ပြဿနာများနှင့် မဲရေတွက်မှု ကြန့်ကြာခြင်းတို့ကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲလုပ်ငန်းစဉ်အပေါ် ယုံကြည်မှု ကျဆင်းခဲ့ရသဖြင့် ယခုတစ်ကြိမ်တွင် မည်သို့စီမံခန့်ခွဲမည်ကို အနီးကပ်စောင့်ကြည့်လျက်ရှိသည်။ ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့က ကျင်းပခဲ့သည့် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၃၅ ဦး ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။

ထိုမဲပေးပွဲအပြီးတွင် Fujimori သည် မဲအရေအတွက် ၁၇ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် ဒုတိယအကျော့သို့ အလွယ်တကူ တက်လှမ်းနိုင်ခဲ့သော်လည်း၊ Sanchez မှာမူ မဲ ၁၂ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် ၎င်း၏ပြိုင်ဘက်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရရန် ရက်သတ္တပတ်များစွာ စောင့်ဆိုင်းခဲ့ရသည်။

တတိယနေရာတွင်ရှိသော လက်ယာစွန်းရောက် မြို့တော်ဝန်ဟောင်း Rafael Lopez Aliaga က မဲရေတွက်မှုတွင် မသမာမှုများရှိကြောင်း စွပ်စွဲထားသော်လည်း ရွေးကောက်ပွဲစောင့်ကြည့်လေ့လာသူများကမူ ယင်းစွပ်စွဲချက်ကို ထောက်ခံသည့် အထောက်အထား တစ်စုံတစ်ရာ မတွေ့ရှိခဲ့ပေ။

AFP သတင်းဌာနသို့ ပြောကြားရာတွင် မဲဆန္ဒရှင် Evelyn Pazos က တနင်္ဂနွေနေ့ မဲပေးပွဲသည် ချောမွေ့စွာ ပြီးဆုံးလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

"လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုလုံးကို ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ လုပ်ဆောင်စေချင်ပြီး ပြည်သူတွေရဲ့ မဲကို လေးစားစေချင်ပါတယ်" ဟု အသက် ၄၃ နှစ်အရွယ်ရှိ အဆိုပါအမျိုးသမီးက ဆိုသည်။

လီမာမြို့မှ လက်မှုပစ္စည်းရောင်းချသူ Hugo Vasquez က နိုင်ငံ၏ မဲဆန္ဒရှင် ၂၇ သန်းကြားတွင် ပျံ့နှံ့နေသည့် စိတ်ပျက်အားငယ်မှုများကို ထောက်ပြခဲ့သည်။

"မငြိမ်မသက်မှုတွေနဲ့ အဂတိလိုက်စားမှုတွေ အများကြီးရှိနေတယ်။ ကျွန်တော်တို့ကတော့ အမြဲတမ်းလိုပဲ 'အဆိုးထဲက အကောင်း' ကို ရွေးချယ်ဖို့ မဲပေးရမှာပါပဲ" ဟု အသက် ၆၇ နှစ်အရွယ်ရှိ ၎င်းက သတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

Fujimori နှင့် Sanchez တို့သည် လုံးဝကွဲပြားခြားနားသော ခေါင်းဆောင်မှုပုံစံများကို ကတိပြုထားကြသည်။

၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ၎င်း၏ဖခင်ဖြစ်သူ လက်ယာယိမ်းသမ္မတဟောင်း Alberto Fujimori က သမ္မတကတော်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည့် အသက် ၅၁ နှစ်အရွယ် Fujimori သည် ၎င်း၏မိသားစုအမွေအနှစ်ကို ကာကွယ်သူအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်နေသည်။

ဝေဖန်သူများကမူ Alberto Fujimori လက်ထက်တွင် ကျူးလွန်ခဲ့သော လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများ၊ ဌာနေတိုင်းရင်းသားများကို အတင်းအကျပ် သားကြောဖြတ်ခြင်းနှင့် "သေမင်းတမန်အဖွဲ့များ" (death squads) မှတစ်ဆင့် တရားလက်လွတ် သတ်ဖြတ်မှုများကို ထောက်ပြကြသည်။

လွန်ခဲ့သည့်နှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက လွှတ်တော်ကို ထိန်းချုပ်ထားသည့် လက်ယာယိမ်း Popular Force ပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ Fujimori သည် ရာဇဝတ်မှုများကို ပြတ်ပြတ်သားသား နှိမ်နင်းမည့်မူဝါဒဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲဝင်နေသည်။ ယင်းတွင် "အကြမ်းဖက်ဝါဒကို အနိုင်ယူမည်" ဟု ကတိပြုခြင်းနှင့် ရက်ပေါင်း ၆၀ ကြာ အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။

သူမ၏ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မှုသည် ရွေးကောက်ပွဲ နောက်ဆုံးရက်များတွင် ဆန္ဒပြမှုလှုပ်ရှားမှုအသစ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ သူမ အနိုင်ရရှိပါက နိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် လက်ယာယိမ်း ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ ရွေးကောက်ခံရသည့် လမ်းကြောင်းကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

တစ်ဖက်တွင်လည်း အသက် ၅၇ နှစ်အရွယ် Sanchez သည် လက်ဝဲယိမ်း သမ္မတဟောင်း Pedro Castillo ၏ ပုံစံအတိုင်း မိမိကိုယ်ကို ပုံဖော်ထားသည်။

သူသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် လွှတ်တော်ကို ဖျက်သိမ်းရန် ကြိုးပမ်းမှုဖြင့် ဖမ်းဆီးခံရပြီး ရာထူးမှရပ်စဲခံခဲ့ရသည့် Castillo လက်ထက်တွင် နိုင်ငံခြားကုန်သွယ်ရေးနှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခေတ္တတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

စိတ်ပညာရှင်ဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်သူ Sanchez သည် နိုင်ငံအတွင်းရှိ ကျေးလက်နှင့် ဌာနေတိုင်းရင်းသား မဲဆန္ဒရှင်များကို ဆွဲဆောင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု တိုက်ဖျက်ရေးအစီအမံများ၊ ရဲတပ်ဖွဲ့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် "ဆွေးနွေးမှုနှင့် ပြည်သူများ၏ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုဖြင့် စုပေါင်းတည်ဆောက်ထားသော" ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသစ်တစ်ခုကို ကတိပြုထားသည်။

Castillo ကဲ့သို့ပင် သူသည်လည်း ပီရူးနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းကျေးလက်ဒေသများတွင် လူသုံးများသည့် "Chota" ဦးထုပ်ကို ရွေးကောက်ပွဲစည်းရုံးရေးကာလတွင် ဆောင်းထားလေ့ရှိသည်။

အခြားသော ကတိကဝတ်များတွင် Alberto Fujimori အစိုးရလက်ထက်က బాధితులအတွက် လျော်ကြေးပေးခြင်းနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးနှင့် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များကို တာဝန်ခံမှုမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ပေးထားသည့် ဥပဒေများကို ပယ်ဖျက်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။

သို့သော်လည်း သူသည် အလယ်အလတ်ဝါဒီများကို ဆွဲဆောင်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် အချို့သော စီးပွားရေးမူဝါဒများတွင် အလယ်အလတ်လမ်းစဉ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့ပြီး ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများကို အားပေးနေသည်ဟု သူစွပ်စွဲထားသည့် ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် တရားစီရင်ရေးစနစ်အတွင်းမှ အဂတိလိုက်စားမှုများကို တိုက်ဖျက်မည်ဟု ကတိပြုထားသည်။

ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ နာရီပိုင်းအလိုတွင် တရားသူကြီးတစ်ဦးက Sanchez သည် ၎င်း၏ပါတီအတွင်း ယခင်က ဖြစ်ပွားခဲ့သော ငွေကြေးဆိုင်ရာ မမှန်မကန်မှုများနှင့် ပတ်သက်သည့် စွဲချက်များအတွက် တရားရင်ဆိုင်ရမည်ဟု အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို သူ၏မဟာမိတ်များက ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းဟု ရှုတ်ချခဲ့ကြသည်။

ပထမအကျော့ မဲပေးမှုတွင် Keiko က ဦးဆောင်နေသော်လည်း၊ စိတ်ပျက်နေသည့် မဲဆန္ဒရှင်အများအပြားသည် ဒုတိယအကျော့တွင် အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်ကြောင်း လေ့လာသူများက သုံးသပ်ကြသည်။

ပီရူးနိုင်ငံတွင် အရည်အချင်းပြည့်မီသော မဲဆန္ဒရှင်တိုင်း မဲပေးရန် ဥပဒေအရ လိုအပ်သော်လည်း ပထမအကျော့တွင် လူပေါင်း ၇.၁၆ သန်းခန့် မဲမပေးခဲ့ကြပေ။

မဲပေးခဲ့သူများအနက် ၁၂ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှာ အလွတ်မဲများ ပေးခဲ့ကြပြီး ၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှာ ပျက်ပြယ်မဲများ ဖြစ်ခဲ့သည်။