အယ်လ်ဘေးနီးယားတွင် ကူရှ်နာ အပန်းဖြေစခန်းကို ဆန့်ကျင်သည့် ယခုအထိ အကြီးဆုံး ဆန္ဒပြပွဲ၌ ထောင်နှင့်ချီ ဆန္ဒပြကြသည်။

အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံသား ထောင်ပေါင်းများစွာသည် ၎င်းတို့နိုင်ငံ၏မြို့တော် တီရာနာမြို့လမ်းမများပေါ်သို့ ထွက်လာခဲ့ကြပြီး အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရန့်၏ သားမက်ဖြစ်သူ ဂျာရက် ကူရှ်နာက ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားသော ဇိမ်ခံအပန်းဖြေစခန်း စီမံကိန်းတစ်ခုကို ယခုအထိ အကြီးမားဆုံး ဆန္ဒပြပွဲအဖြစ် ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ဆန္ဒပြသူများသည် "အယ်လ်ဘေးနီးယားကို ရောင်းချရန်မဟုတ်" ဟု ရေးသားထားသော ဆိုင်းဘုတ်များကို ကိုင်ဆောင်ခဲ့ကြပြီး ဝန်ကြီးချုပ် အီဒီ ရာမာ၏ ရုံးအပြင်ဘက်တွင် "အယ်လ်ဘေးနီးယားသစ်" ဟု ကြွေးကြော်ခဲ့ကြရာ လူအုပ်ကြီးသည် မြို့၏ အဓိက လမ်းမကြီးများထဲမှ တစ်ခုပေါ်တွင် မိုင်ဝက်ခန့်အထိ ပြန့်ကျဲနေခဲ့သည်။

ယူရို ၅ ဘီလီယံ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅.၈ ဘီလီယံ) ခန့် ကုန်ကျမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသော အဆိုပါစီမံကိန်းသည် ဖလန်မင်ဂိုငှက်များ၊ ဖျံများနှင့် ပင်လယ်လိပ်များ ဥဥသည့်နေရာများဖြစ်သော ကာကွယ်ထားသည့် ရေဝပ်ဒေသအနီးတွင် တည်ရှိနေသောကြောင့် ဘော်လကန်နိုင်ငံတွင် ဒေါသထွက်စေခဲ့သည်။

ဝေဖန်သူများသည် နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများက ရေးဆွဲထားသော အစီအစဉ်များနှင့် ပတ်သက်၍ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုမရှိခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍လည်း စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ကြသည်။

"ဒါက အယ်လ်ဘေးနီးယားမှာ လွန်ခဲ့တဲ့ ၃၅ နှစ်အတွင်း ဖြစ်ပျက်ခဲ့တာတွေရဲ့ အဓိက ဥပမာပါပဲ" ဟု ဆန္ဒပြသူ လီယန် လာကရိုရီက ရိုက်တာသတင်းဌာနကို ပြောကြားခဲ့သည်။ "ဒါကြောင့် ဒီနေ့တော့ တော်လောက်ပါပြီ။"

အပန်းဖြေစခန်း စီမံကိန်းချထားသည့် တောင်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်းရှိ ဇဗာနက်ခ်ရွာတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ဆန္ဒပြပွဲများကို ဖလန်မင်ဂို တော်လှန်ရေးဟု အမည်ပေးခဲ့ကြပြီး ၎င်းစီမံကိန်းနေရာရှိ ကာကွယ်ထားသော ရေဝပ်ဒေသသည် ရွှေ့ပြောင်းငှက်များအတွက် ခိုနားရာနေရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးသောကြောင့်ဖြစ်သည်။

ရာမာက သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို လျှော့ချရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိခိုက်မှု ဆန်းစစ်အကဲဖြတ်ခြင်းကို ပြီးစီးအောင် ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ကာ စီမံကိန်းကို တာဝန်ယူမှုရှိစွာ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

"အယ်လ်ဘေးနီးယားရှိ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအတွက် ကျွန်တော်တို့ လုပ်ဆောင်ခဲ့တာတွေကို အရမ်းဂုဏ်ယူပါတယ်" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။ "ဥရောပကော်မရှင်အနေနဲ့ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်နဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ ပတ်သက်လာရင် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရမယ့်အရာမှန်သမျှကို ကာကွယ်ဖို့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ခိုင်မာတဲ့ဆန္ဒကို သံသယဝင်စရာ အကြောင်းမရှိပါဘူး။"

၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် အယ်လ်ဘေးနီးယားနှင့် အခြားဘော်လကန်နိုင်ငံများကို အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် လက်ခံနိုင်ကြောင်း ပြောကြားထားသည့် ဥရောပသမဂ္ဂက ဥရောပသဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဥပဒေနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိခြင်းသည် အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ရေးအတွက် အခြေအနေတစ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။

"အယ်လ်ဘေးနီးယားအနေနဲ့ နောက်ဆုံးသတ်မှတ်ချက် ပြည့်မီမှုကို ထိခိုက်စေနိုင်တဲ့ လုပ်ရပ်တွေကို ရှောင်ကြဉ်သင့်ပါတယ်" ဟု ဥရောပသမဂ္ဂ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဂီယွမ် မာစီယာက ပြောကြားခဲ့သည်။ "အယ်လ်ဘေးနီးယားအာဏာပိုင်တွေအနေနဲ့ ချက်ချင်းဆောင်ရွက်ဖို့ ကျွန်တော်တို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။"

အဆိုပါဆန္ဒပြပွဲများသည် ၂၀၁၃ ခုနှစ်ကတည်းက အာဏာရရှိခဲ့ပြီး ယခုအခါတွင် ကျယ်ပြန့်သော အဂတိလိုက်စားမှုကို မဖယ်ရှားနိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုကဲ့သို့သော အခြေခံဝန်ဆောင်မှုများကို တိုးတက်အောင် မလုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်းတို့အတွက် လူအများက အပြစ်တင်နေကြသည့် ရာမာအတွက် နောက်ဆုံးပေါ် စိန်ခေါ်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။

ရာမာက အဂတိလိုက်စားမှုကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန်အတွက် အဆင့်မြင့်စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများစွာကို စတင်ခဲ့သည့် အထူးတရားလိုရှေ့နေရုံးကို ဖွဲ့စည်းခြင်းဖြင့် တိုးတက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော် ယခုနှစ်အစောပိုင်းတွင်လည်း စွပ်စွဲခံထားရသော အဂတိလိုက်စားမှုများကြောင့် ရာမာ၏ ဒုတိယဝန်ကြီး ဘယ်လင်ဒါ ဘယ်လူကူ ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရန် ဆန္ဒပြသူများက တောင်းဆိုခဲ့ကြသောကြောင့် ပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ရာမာက ဘယ်လူကူကို ထုတ်ပယ်ခဲ့သော်လည်း မယုံကြည်မှုများက ဆက်လက်တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။

"ကျွန်တော် ဒီကိုလာတာက အယ်လ်ဘေးနီးယားအစိုးရရဲ့ ဒီဇာတ်လမ်းကို အဆုံးသတ်ဖို့ပါပဲ။ အမြဲတမ်း ဒီပါတီနှစ်ခုပဲ" ဟု ဆန္ဒပြသူ ဖေဘီယို ဘရာကက်ဂျ်က ရိုက်တာကို ပြောကြားခဲ့သည်။ "ကျွန်တော်တို့ ခေတ်သစ်တစ်ခုကို လိုချင်တယ်။ ပိုကောင်းတဲ့နိုင်ငံကို လိုချင်တယ်။"

အဆိုပါ အပန်းဖြေစခန်း စီမံကိန်းသည် ကူရှ်နာနှင့် ၎င်း၏ဇနီး အီဗန်ကာ ထရန့်တို့၏ စိတ်ကူးဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့သည် လွန်ခဲ့သောနှစ်အနည်းငယ်က ရွက်လှေဖြင့် လာရောက်လည်ပတ်စဉ် အယ်လ်ဘေးနီးယားကို ချစ်ခင်စွဲလမ်းသွားခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ဇဗာနက်ခ်နေရာ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုပတ်လည်တွင် စီမံကိန်းဖော်ဆောင်သူများက ခြံစည်းရိုးခတ်ခဲ့ရာ ပြီးခဲ့သည့်လက ဆန့်ကျင်မှုများ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ လူအများ၏ ကန့်ကွက်မှုများအပြီးတွင် ခြံစည်းရိုးကို နောက်ပိုင်းတွင် ဖယ်ရှားခဲ့သည်။

ရာမာက မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ စီမံကိန်းကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။