အမေရိကန် လွှတ်တော်အမတ်များက ကင်ဆာလူနာများ ဆေးကုသမှုခံယူရန် ဂါဇာမှ ထွက်ခွင့်ပြုရန် အစ္စရေးကို ဖိအားပေး

အမေရိကန် ကွန်ဂရက်အမတ် ၆၀ ကျော်သည် ဂါဇာရှိ ပါလက်စတိုင်း ကင်ဆာလူနာများအပေါ် ချမှတ်ထားသော ကန့်သတ်ချက်များကို ရုပ်သိမ်းပေးရန် အစ္စရေးကို တောင်းဆိုလိုက်ပြီဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့အနေဖြင့် သိမ်းပိုက်ခံ အနောက်ဘက်ကမ်းနှင့် အရှေ့ဂျေရုဆလင်ရှိ ဆေးရုံများတွင် ကုသမှုခံယူနိုင်ရန်အတွက် ဖြစ်သည်။

အောက်လွှတ်တော်အမတ် ၅၁ ဦးနှင့် အထက်လွှတ်တော်အမတ် ၁၁ ဦးတို့သည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာကို ရူဘီယိုထံသို့ ပေးပို့သော ကြာသပတေးနေ့က စာကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့တွင် အထက်လွှတ်တော်အမတ် ဘာနီ ဆန်ဒါးစ်နှင့် ခရစ် ဗန် ဟော်လန်၊ အောက်လွှတ်တော်အမတ် မက်ဒလင်း ဒင်းနှင့် ဂရက် ကာဆာတို့ ပါဝင်သည်။

အဆိုပါစာတွင် သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရန့် အစိုးရအား ကလေးကင်ဆာလူနာများနှင့် ၎င်းတို့၏ ပြုစုစောင့်ရှောက်သူများအား ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ရွှေ့ပြောင်းပေးမှုကို လွယ်ကူချောမွေ့စေရန် တောင်းဆိုထားသည်။ ထို့အပြင် ၎င်းတို့ ဂါဇာသို့ ပြန်လာခွင့်ရမည်ဟူသော အစ္စရေး၏ အာမခံချက်ကို ရယူပေးရန်လည်း တောင်းဆိုထားသည်။

“ကင်ဆာရောဂါသည် ကလေးငယ်များ အသက်ကယ်ဆေးကုသမှုအတွက် မိနစ် ၄၀ ခရီးသွားခွင့်ပြုခြင်းသည် အငြင်းပွားစရာဖြစ်စရာ အကြောင်းမရှိပါ” ဟု အဆိုပါစာကို ရေးဆွဲရာတွင် ကူညီခဲ့သော လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ DAWN မှ အဖွဲ့ဝင် ဒေယာ ဂျာမီးလ်က ပြောကြားခဲ့သည်။

“ဤကဲ့သို့ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုမျိုးသည် အမေရိကန်၏ နိုင်ငံရေးအကာအကွယ်မရှိဘဲ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်မည်မဟုတ်ဘဲ၊ ၎င်းကို အဆုံးသတ်ရန် တောင်းဆိုနေသော ကွန်ဂရက်အမတ်များအား ကျွန်ုပ်တို့ ကျေးဇူးတင်ရှိပါသည်” ဟု ၎င်းက ဆက်လက်ပြောကြားသည်။

ကုလသမဂ္ဂ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ဂါဇာတွင် ကင်ဆာလူနာ ၁၁,၀၀၀ ခန့် လက်ရှိနေထိုင်လျက်ရှိသည်။ အစ္စရေး၏ ကျန်းမာရေးစနစ်ကို စနစ်တကျ ဖျက်ဆီးမှုကြောင့် ၎င်းတို့သည် လုံလောက်သော ကုသမှုများ မရရှိနိုင်ဖြစ်နေသည်။

ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) ၏ အဆိုအရ ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် စတင်ခဲ့သော ပါလက်စတိုင်းနယ်မြေအပေါ် အစ္စရေး၏ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုစစ်ပွဲအတွင်း ဂါဇာရှိ ဆေးရုံ ၉၄ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဖျက်ဆီးခံရခြင်း သို့မဟုတ် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။

ဥပမာအားဖြင့် အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ဂါဇာကမ်းမြောင်ရှိ တစ်ခုတည်းသော အထူးပြုကင်ဆာကုသရေးဌာနဖြစ်သည့် တူရကီ-ပါလက်စတိုင်း ချစ်ကြည်ရေးဆေးရုံကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။

“ဂါဇာတွင် ကင်ဆာရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိမှုသည် သေဒဏ်စီရင်ချက်များ ဖြစ်လာသည်၊ ဆရာဝန်များ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှစ၍ ကင်ဆာကြောင့် သေဆုံးမှု သုံးဆတိုးလာသည်” ဟု ကြာသပတေးနေ့က ပေးပို့သော စာတွင် ဖော်ပြထားသည်။

အစ္စရေးအာဏာပိုင်များက ခွင့်ပြုထားသော ကန့်သတ်ထားသည့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ရွှေ့ပြောင်းမှုများသည် လူနာများ၏ လိုအပ်ချက်များနှင့် လုံးဝမကိုက်ညီကြောင်း အဆိုပါစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။

ကုလသမဂ္ဂ၏ အဆိုအရ ဂါဇာတွင် လူပေါင်း ၁,၂၀၀ ခန့်သည် ရွှေ့ပြောင်းခွင့်ပြုချက်ကို စောင့်ဆိုင်းနေစဉ် သေဆုံးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့အနက် လျူကီးမီးယားရောဂါခံစားနေရသော ခြောက်နှစ်အရွယ် ကလေးငယ် ဂါဇယ်လ်လည်း ပါဝင်ပြီး ၎င်းသည် ထွက်ခွာခွင့်ရရန် မျှော်လင့်ရင်း ဘဝ၏ နောက်ဆုံးနှစ်လကို ကုန်ဆုံးခဲ့ရသည်။

ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) သည် အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များက ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကန်ထရိုက်တာတစ်ဦးကို ပစ်သတ်ခဲ့ပြီးနောက် ဧပြီလတွင် ဂါဇာမှ အီဂျစ်သို့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ရွှေ့ပြောင်းမှုများကို ဆိုင်းငံ့ခဲ့သည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် အသက်ဝင်ခဲ့သော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ရှိသော်လည်း အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ဂါဇာတစ်လျှောက် တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်နေပြီး လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု အကူအညီများ စီးဆင်းမှုကို ကန့်သတ်ထားသည်။

စစ်ပွဲတစ်လျှောက်လုံး အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်းများကို တမင်ပစ်မှတ်ထားခြင်းနှင့် ဂါဇာတစ်လျှောက်ရှိ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများကို စနစ်တကျ ဖျက်ဆီးခြင်းတို့အတွက် စွပ်စွဲခံထားရသည်။

စစ်ပွဲမတိုင်မီကပင် အစ္စရေးသည် ဂါဇာသို့ ဝင်ထွက်ခွင့်ရှိသူများကို တင်းကျပ်စွာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှစ၍ နိုင်ငံတော်သည် “လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ” ကို ကိုးကား၍ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ရွှေ့ပြောင်းခွင့်တောင်းဆိုမှုများကို အများအားဖြင့် ပယ်ချခဲ့သည်။

ကြာသပတေးနေ့က ပေးပို့သော စာတွင် ဂါဇာမှ မဖြစ်မနေ ခရီးသွားလာခွင့်ပြုရန် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စင်္ကြံလမ်းတစ်ခု ထူထောင်ရန် အဆိုပြုထားသည်။ ၎င်းသည် ဂါဇာကမ်းမြောင်ကို ပါလက်စတိုင်းနယ်မြေ၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများနှင့် ချိတ်ဆက်ပေးမည်ဖြစ်သည်။

သိမ်းပိုက်ခံ အနောက်ဘက်ကမ်းနှင့် အရှေ့ဂျေရုဆလင်ရှိ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများသည် ဂါဇာမှ လူနာများကို လက်ခံရန် အသင့်ရှိနေကြောင်း အဆိုပါစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုသမှုကဲ့သို့သော ဝန်ဆောင်မှုများကို ပေးနိုင်ပြီး ဂျေရုဆလင်ရှိ အော်ဂတ်စတာ ဗစ်တိုးရီးယား ဆေးရုံနှင့် ဘိုးဘေးများ၊ ဘုရားကျောင်းခေါင်းဆောင်များက သက်ဆိုင်ရာ ကုန်ကျစရိတ်အားလုံးကို ကျခံပေးမည်ဟု ကမ်းလှမ်းထားသည်။

အဆိုပါစာတွင် ပါလက်စတိုင်းတို့သည် ဂါဇာ၏ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများကို ထပ်မံဖျက်ဆီးခံရခြင်းမရှိဘဲ ပြန်လည်တည်ဆောက်နိုင်မည်ဟူသော အာမခံချက်များအတွက်လည်း တောင်းဆိုထားသည်။ သို့သော် အသက်ကယ်ကုသမှုများ ရရှိစေရန် ကင်ဆာလူနာများကို ချက်ချင်းရွှေ့ပြောင်းပေးရန် လိုအပ်ကြောင်းကိုလည်း အလေးထားဖော်ပြထားသည်။

“ဤလူနာများနှင့် ၎င်းတို့ အသည်းအသန်လိုအပ်နေသော ကုသမှုကြားရှိ တစ်ခုတည်းသော အတားအဆီးမှာ အစ္စရေးအစိုးရ၏ ၎င်းတို့၏ ရွှေ့ပြောင်းခွင့်တောင်းဆိုမှုများကို အတည်ပြုပေးခြင်းပင်ဖြစ်သည်” ဟု အဆိုပါစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။