CNA ရှင်းပြသည်: အယ်လ်နီညိုဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း၊ ၂၀၂၆ တွင် ပြန်လာပါက စင်ကာပူ ဘာတွေကြုံတွေ့ရနိုင်မလဲ။
AI Summary
အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ ဒိုင်ပို (IOD) နှင့် El Nino ရာသီဥတုဖြစ်စဉ်များသည် စင်ကာပူနှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသများ၏ ရာသီဥတုအပေါ် သိသိသာသာ သက်ရောက်မှုရှိကြောင်း ဤဆောင်းပါးက ဖော်ပြထားသည်။ အပေါင်း IOD ဖြစ်စဉ်သည် အရှေ့အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာတွင် တိမ်များဖြစ်ပေါ်မှုကို ဟန့်တားကာ ပိုမိုခြောက်သွေ့ပူနွေးသော အခြေအနေများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ El Nino ဖြစ်စဉ်သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာရှိ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အပူချိန်မြင့်တက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ပြီး စင်ကာပူတွင် မိုးရေချိန် လျော့နည်းကာ အပူချိန်များ မြင့်တက်စေသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ၂၀၁၅/၂၀၁၆ ခုနှစ် El Nino ဖြစ်စဉ်အတွင်း စင်ကာပူ၏ မိုးရေချိန် ၃၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့် လျော့နည်းခဲ့ပြီး ပျမ်းမျှအပူချိန် ၁°C ပိုမိုမြင့်တက်ခဲ့သည်။ လာမည့် El Nino ဖြစ်စဉ်သည် ယခင်နှစ်ထက် ပိုမိုအားကောင်းနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသော်လည်း ၎င်း၏ပြင်းအားနှင့် အခြားရာသီဥတုဖြစ်စဉ်များနှင့် ပေါင်းစပ်သက်ရောက်မှုများကို တိကျစွာ ခန့်မှန်းရန် ခက်ခဲနေဆဲဖြစ်သည်။ နောက်လအနည်းငယ်အတွင်း ပိုမိုရှင်းလင်းသော အခြေအနေကို သိရှိနိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။
အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ ဒိုင်ပို (Indian Ocean Dipole) ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း။
IOD သည် ENSO နှင့် ဆင်တူသော်လည်း အီကွေတာအနီးရှိ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာတွင် ဖြစ်ပွားပြီး ကြာချိန်တိုတောင်းသည်။
IOD သည် အဆင့်သုံးဆင့်ဖြစ်သည့် အပေါင်း (positive)၊ အနုတ် (negative) နှင့် ကြားနေ (neutral) အကြား ကွဲပြားသည်။
အပေါင်း IOD ဖြစ်စဉ်သည် အပူပိုင်း အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ၏ အချို့သောဒေသများတွင် တိမ်များဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို ဟန့်တားပြီး အရှေ့တောင်အာရှတောင်ပိုင်းဒေသများစွာသို့ ပိုမိုခြောက်သွေ့ပူနွေးသော အခြေအနေများကို ပုံမှန်အားဖြင့် ယူဆောင်လာသည်။
"အရှေ့အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာရှိ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အပူချိန်များ ပိုမိုအေးမြသောကြောင့် တိမ်များဖြစ်ပေါ်မှု နည်းပါးကာ စင်ကာပူနှင့် ၎င်း၏ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများသည် ပိုမိုခြောက်သွေ့သော အခြေအနေများကို ကြုံတွေ့ရလေ့ရှိသည်" ဟု MSS က ပြောကြားခဲ့သည်။ စင်ကာပူ၏ မှတ်တမ်းဝင် အခြောက်သွေ့ဆုံးနှစ်မှာ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် El Nino နှင့် အပေါင်း IOD ဖြစ်စဉ်နှစ်ခုလုံး ဖြစ်ပွားခဲ့ချိန်ဖြစ်ကြောင်းလည်း ၎င်းက မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။
El Nino ဖြစ်စဉ်ကို မည်သည့်အချိန်တွင် ကြေညာသနည်း။
စင်ကာပူသည် အီကွေတာအနီးရှိ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အလယ်ပိုင်း-အရှေ့ပိုင်းရှိ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အပူချိန်မမှန်မှုများကို ပျမ်းမျှတွက်ချက်သည့် Nino3.4 အညွှန်းကိန်းကို အသုံးပြု၍ ENSO အခြေအနေများကို စောင့်ကြည့်သည်။
အာဆီယံ အထူးပြု မိုးလေဝသဗဟိုဌာန (ASEAN Specialised Meteorological Centre) ၏ အဆိုအရ Nino3.4 ဒေသတွင် El Nino ဖြစ်စဉ်အတွက် သတ်မှတ်ချက်မှာ ပုံမှန်ထက် ၀.၆၅°C ကျော်လွန်သော ကိန်းဂဏန်းဖြစ်သည်။ La Nina ဖြစ်စဉ်အတွက် သတ်မှတ်ချက်မှာ ပုံမှန်ထက် ၀.၆၅°C အောက် လျော့နည်းသော ကိန်းဂဏန်းဖြစ်သည်။
El Nino ၏ စင်ကာပူရာသီဥတုအပေါ် သက်ရောက်မှုကား အဘယ်နည်း။
El Nino ဖြစ်စဉ်အတွင်း စင်ကာပူနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများသည် ပိုမိုပူပြင်းခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုကို မျှော်လင့်နိုင်သည်။
"El Nino ဖြစ်စဉ်များသည် ဇွန်လမှ စက်တင်ဘာလအထိ အနောက်တောင်မုတ်သုံရာသီအတွင်း စင်ကာပူ၏ မိုးရေချိန်အပေါ် အကြီးမားဆုံး သက်ရောက်မှုရှိပြီး ခြောက်သွေ့သော အခြေအနေများ ဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးစေသည်" ဟု မိုးလေဝသဌာန (Met Service) က ပြောကြားခဲ့သည်။
"၂၀၁၅/၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော နောက်ဆုံး အားကောင်းသည့် El Nino ဖြစ်စဉ်အတွင်း ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇွန်လမှ စက်တင်ဘာလအထိ စင်ကာပူ၏ စုစုပေါင်း မိုးရေချိန်သည် ရေရှည်ပျမ်းမျှထက် ၃၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့် လျော့နည်းခဲ့သည်" ဟုလည်း ၎င်းက ဆိုသည်။
ထိုသို့သော ဖြစ်စဉ်အတွင်း အပူချိန်များလည်း မြင့်တက်လာမည်ဖြစ်သည်။
"El Nino ဖြစ်စဉ်များသည် စင်ကာပူသို့ ပိုမိုပူနွေးသော အပူချိန်များကိုလည်း ယူဆောင်လာသည်။ အပူချိန်အပေါ် သက်ရောက်မှုသည် El Nino ဖြစ်စဉ် အားနည်းလာသည့် ကာလအတွင်း အမြင့်ဆုံးဖြစ်ပြီး ယင်းမှာ ဖြစ်စဉ်စတင်ပြီးနောက် နှစ်၏ မတ်လမှ မေလအထိ ဖြစ်လေ့ရှိသည်" ဟု မိုးလေဝသဌာနက ပြောကြားခဲ့သည်။
"၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် နောက်ဆုံး အားကောင်းသည့် El Nino ဖြစ်စဉ် အားနည်းသွားချိန်၌ မတ်လမှ မေလအထိ ပျမ်းမျှအပူချိန်သည် ၂၉.၂°C ရှိခဲ့ပြီး ယင်းကာလအတွက် ရေရှည်ပျမ်းမျှထက် ၁°C ပိုများခဲ့သည်" ဟု ၎င်းက ဆက်လက်ပြောကြားသည်။
ယင်းသည် စင်ကာပူ၏ မှတ်တမ်းဝင် ဒုတိယအပူနွေးဆုံး မတ်လမှ မေလ ကာလဖြစ်စေခဲ့ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ်သည် ၂၀၁၉ နှင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တို့နှင့်အတူ စင်ကာပူ၏ မှတ်တမ်းဝင် အပူဆုံးနှစ်များထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေကြောင်း MSS က ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။
သို့သော် စင်ကာပူတွင် ရာသီဥတု မည်မျှပူပြင်းခြောက်သွေ့နိုင်သည်ကို တိကျစွာ ခန့်မှန်းရန် ခက်ခဲကြောင်း Nanyang Technological University မှ Asian School of the Environment နှင့် Earth Observatory of Singapore မှ တွဲဖက်ပါမောက္ခ Xianfeng Wang က ပြောကြားခဲ့သည်။
"ကျွန်ုပ်တို့၏ ခန့်မှန်းနိုင်စွမ်းကို ကန့်သတ်ထားသည့် အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပထမအချက်မှာ လာမည့် El Nino မည်မျှ အားကောင်းနိုင်သည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ မသိသေးခြင်းဖြစ်သည်။ ဒုတိယအချက်မှာ El Nino ဖြစ်စဉ်သည် အခြားသော ရာသီဥတုဖြစ်စဉ်များနှင့် မည်သို့ အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည်ကိုလည်း ကျွန်ုပ်တို့ မသိခြင်းပင်ဖြစ်သည်" ဟု ၎င်းက CNA သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။
"ဥပမာအားဖြင့် အပေါင်း Indian Ocean Dipole ဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သော အခြေအနေများကို ပိုမိုဆိုးရွားစေနိုင်သည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ ယခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်မည့် အရှေ့မြောက်မုတ်သုံသည် ပြင်းထန်သော အခြေအနေများကို အနည်းငယ် သက်သာစေနိုင်သည်" ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
တွဲဖက်ပါမောက္ခ Wang က နိုင်ငံတကာ ရာသီဥတုဗဟိုဌာနများမှ ရာသီဥတုပုံစံများသည် ယခုနှစ် El Nino ဖြစ်စဉ် မည်မျှပြင်းထန်နိုင်သည်ကို ခန့်မှန်းရာတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ ကွဲပြားနေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် "၎င်းတို့အများစုက ၂၀၂၃/၂၀၂၄ El Nino ဖြစ်စဉ်ထက် ပိုမိုအားကောင်းနိုင်သည်ဟု အကြံပြုထားသည်" ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
"ရာသီဥတုပုံစံ ခန့်မှန်းချက်များကို ချိန်ညှိရန်အတွက် ကွင်းဆင်းလေ့လာမှုများ ပိုမိုရရှိနိုင်မည့် လာမည့်လအနည်းငယ်အတွင်း ကျွန်ုပ်တို့ ပိုမိုကောင်းမွန်သော အခြေအနေကို သိရှိနိုင်မည်ဖြစ်သည်" ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။