G7 ခေါင်းဆောင်များ လက်ဘနွန်တွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် တောင်းဆိုပြီး အီရန်သဘောတူညီချက်ကို ကြိုဆို

လက်ဘနွန်တွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ဖြစ်လာမည်လား။

အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ဆက်လက်ရှိနေသည့် အကြီးမားဆုံးသော မေးခွန်းများထဲမှ တစ်ခုမှာ လက်ဘနွန်၏ အနာဂတ်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့က အီရန်ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးနောက် တီဟီရန်နှင့် စည်းလုံးညီညွတ်ကြောင်း ပြသသည့်အနေဖြင့် ဟစ်ဇ်ဘိုလာစစ်သွေးကြွအဖွဲ့က နယ်စပ်ကို ကျော်လွန်၍ ပစ်ခတ်ခဲ့သဖြင့် အစ္စရေးသည် မတ်လတွင် ဟစ်ဇ်ဘိုလာတို့ကို ချေမှုန်းရန် လက်ဘနွန်ကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။

အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များသည် လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်း၏ နယ်မြေအချို့ကို ဆက်လက်သိမ်းပိုက်ထားဆဲဖြစ်ပြီး ထိုနေရာတွင် လူပေါင်းတစ်သန်းကျော်မှာ နေရပ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးနေရကာ ဟစ်ဇ်ဘိုလာတို့မှာလည်း အရေးနိမ့်ခြင်းမရှိသေးပေ။

အီရန်က အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသည် လက်ဘနွန်တွင် ဖြစ်ပွားနေသော ရန်လိုမှုများကိုလည်း အဆုံးသတ်ပေးရမည်ဖြစ်ပြီး အမြဲတမ်းသဘောတူညီချက်တစ်ခုသည် အစ္စရေးတပ်များ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာရေးဆီသို့ ဦးတည်ရမည်ဟု ပြောကြားထားသည်။ အမေရိကန်-အီရန် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲများတွင် ပါဝင်ခွင့်မရခဲ့သည့် အစ္စရေးကမူ ၎င်းတို့အနေဖြင့် ပြန်လည်ဆုတ်ခွာမည်မဟုတ်ကြောင်းနှင့် စစ်ရေးအရ အင်အားသုံးပိုင်ခွင့်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားသည်။

ထိုအချက်က အစ္စရေးနှင့် အမေရိကန်အကြား အက်ကြောင်းထင်စေခဲ့ပြီး ထရမ့်က ၎င်း၏ စစ်ရေးမဟာမိတ်ဖြစ်သူ အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင်နေတန်ယာဟုကို လူသိရှင်ကြား ပြစ်တင်ဝေဖန်ခဲ့သည်။ အင်္ဂါနေ့က ကျင်းပသည့် ထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွင် ထရမ့်က အစ္စရေး၏ ကိုင်တွယ်ဆောင်ရွက်ပုံနှင့် ပတ်သက်၍ "မကျေနပ်ကြောင်း" ပြောကြားခဲ့သည်။

"ကျွန်တော်တို့မပါရင်၊ အမေရိကန်မပါရင် အစ္စရေးဆိုတာ ရှိလာမှာမဟုတ်ဘူး။ ကျွန်တော်မပါရင် အစ္စရေးဆိုတာ ရှိလာမှာမဟုတ်ဘူး၊ ဘာလို့လဲဆိုတော့ တခြားဘယ်သမ္မတကမှ ကျွန်တော်လုပ်ခဲ့သလိုမျိုး လုပ်ရဲမှာမဟုတ်လို့ပါ" ဟု ထရမ့်က ပြောကြားခဲ့သည်။

G7 ခေါင်းဆောင်များက ၎င်းတို့၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် လက်ဘနွန်၌ "ချက်ချင်းလက်ငင်း ခိုင်မာသော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး" ပြုလုပ်ရန်နှင့် ဟစ်ဇ်ဘိုလာတို့ကို လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။

ဟစ်ဇ်ဘိုလာ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတစ်ဦးက ရိုက်တာသတင်းဌာနသို့ ပြောကြားရာတွင် အစ္စရေး၏ ကျူးကျော်သိမ်းပိုက်မှု အဆုံးမသတ်ပါက အီရန်အနေဖြင့် အမြဲတမ်း အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို သဘောတူလိမ့်မည်မဟုတ်ဟု ၎င်းတို့ ယုံကြည်ကြောင်း ပြောသည်။

ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာ အမေရိကန်နှင့် နိုင်ငံတကာ၏ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် အီရန်၏ စီးပွားရေးမှာ ပြိုလဲလုနီးပါး ဖြစ်ခဲ့ရပြီးနောက် ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက်တစ်ခုသည် စီးပွားရေးအရ အကျိုးအမြတ်များ ရရှိစေနိုင်သည်။ အဆိုပါ နားလည်မှုစာချွန်လွှာတွင် အီရန်က အခြားသော စည်းကမ်းချက်များကို လိုက်နာပါက ပင်လယ်ကွေ့အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများက ပေးချေမည့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ဘီလီယံ ၃၀၀ တန်ဖိုးရှိ ပြန်လည်ထူထောင်ရေး ရန်ပုံငွေလည်း ပါဝင်သည်။

လာမည့်ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းသူများသည် အီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်၏ အနာဂတ်ကဲ့သို့သော ခက်ခဲသည့် ပြဿနာများဆီသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဒေသတွင်း စစ်သွေးကြွအဖွဲ့များကို အီရန်က ထောက်ပံ့နေမှုနှင့် ၎င်း၏ ဒုံးကျည်လက်နက်တိုက်များမှာမူ အစီအစဉ်တွင် ပါဝင်ပုံမရဘဲ ၎င်းသည် အမေရိကန်ဘက်မှ အဓိက လျှော့ပေးလိုက်ခြင်းမျိုး ဖြစ်လာနိုင်သည်။

ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်နိုင်မည့် အလားအလာများကြောင့် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ရေနံဈေးနှုန်းများ ထပ်မံကျဆင်းခဲ့ပြီး ဘရန့်ရေနံစိမ်းဈေးနှုန်းမှာ အမေရိကန်-အီရန် ပဋိပက္ခ စတင်ချိန်ကတည်းက အနိမ့်ဆုံးဖြစ်သည့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၈၀ အောက်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။

အမေရိကန် အဆင့်မြင့်အရာရှိတစ်ဦးက စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရေး သဘောတူညီချက်အရ အီရန်ရေနံအပေါ် ပိတ်ဆို့မှုများကို အမေရိကန်က ရုပ်သိမ်းပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ရာ ရေနံစည်သန်းပေါင်းများစွာ ထပ်မံထောက်ပံ့နိုင်မည့် အလားအလာကို မြှင့်တင်ပေးလိုက်သော်လည်း လုပ်ငန်းရှင်များကမူ အရှေ့အလယ်ပိုင်း၏ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ထုတ်လုပ်မှုမှာ အပြည့်အဝ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာရန် လပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်မည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောသည်။

G7 ခေါင်းဆောင်များက "ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားအပေါ် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မှီခိုအားထားရမှုကို လျှော့ချရန်နှင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ စွမ်းအင်သိုလှောင်မှုကို တိုးမြှင့်ရန်အတွက် စွမ်းအင်ထောက်ပံ့ရေး လမ်းကြောင်းများကို ವೈવિધ્ય化 (မျိုးစုံဖြစ်အောင်) လုပ်ဆောင်ခြင်းကို အရှိန်မြှင့်တင်ရန်" ကတိကဝတ်ပြုထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။