အမေရိကန်-အီရန် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးလား ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် အသတ်ခံနေရသည့် အိန္ဒိယသင်္ဘောသားများအတွက်မူ မဟုတ်ပါ

ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် ယခုသီတင်းပတ်အတွင်း အနည်းဆုံး ကုန်တင်သင်္ဘောသုံးစင်း တိုက်ခိုက်ခံရမှုကြောင့် အိန္ဒိယသင်္ဘောသား သုံးဦး သေဆုံးခဲ့ရပြီး၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကလည်း အီရန်ဆိပ်ကမ်းများကို ရေကြောင်းပိတ်ဆို့မှု ပိုမိုတင်းကျပ်လာခဲ့သည်။

အိုမန်ကမ်းလွန်တွင် အမေရိကန်စစ်တပ်က ပလောင်းနိုင်ငံအလံတင် သင်္ဘောတစ်စင်းကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာမှ အိန္ဒိယသင်္ဘောသား သုံးဦး သေဆုံးခဲ့ရမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ရှင်းလင်းချက်ပေးရန် နယူးဒေလီရှိ အမေရိကန်သံတမန်အကြီးအကဲတစ်ဦးကို အိန္ဒိယအစိုးရက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ခေါ်ယူတွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ယင်းမတိုင်မီ နာရီပိုင်းအလိုကလည်း အမေရိကန်သည် အိုမန်ကမ်းလွန်၌ပင် အိန္ဒိယသင်္ဘောသား ၂၄ ဦး လိုက်ပါလာသည့် ပလောင်းအလံတင် သင်္ဘောတစ်စင်းကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သေးသည်။

ကြာသပတေးနေ့တွင် အမေရိကန်ဗဟိုကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (CENTCOM) က ၎င်းတို့၏တပ်ဖွဲ့များသည် အိုမန်ပင်လယ်ကွေ့အတွင်းရှိ တတိယမြောက်ရေနံတင်သင်္ဘောတစ်စင်းကို “အီရန်ရေနံသယ်ယူရန် ကြိုးပမ်းခြင်းဖြင့် အီရန်အပေါ် ချမှတ်ထားသော ပိတ်ဆို့မှုကို ချိုးဖောက်သည်” ဟုဆိုကာ “ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ကြောင်း” ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

သောကြာနေ့နံနက်ပိုင်းအထိ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်နှင့် အီရန်အရာရှိများသည် ဧပြီလက အစ္စလာမာဘတ်မြို့တွင် စတင်ညှိနှိုင်းခဲ့သည့် နှစ်နိုင်ငံကြား အားနည်းသော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အနည်းဆုံး သက်တမ်းတိုးရန် မျှော်လင့်ချက်ရှိကြောင်း အကောင်းမြင်စွာ ပြောဆိုနေကြသည်။ သို့သော် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား၏ တစ်ဖက်တစ်ချက်စီတွင် ပိတ်မိနေသော သင်္ဘောသား ထောင်ပေါင်းများစွာအတွက်မူ ငြိမ်းချမ်းရေးသည် ဝေးကွာနေဆဲဖြစ်သည်။

အိန္ဒိယသင်္ဘောသားများ လိုက်ပါလာသည့် သင်္ဘောများ တိုက်ခိုက်ခံရမှုသည် ဝါရှင်တန်နှင့် နယူးဒေလီတို့ကြား ဆက်ဆံရေးတွင် နောက်ဆုံးပေါ် ပဋိပက္ခအချက်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ ဒုတိယသက်တမ်းအတွင်း ဆက်ဆံရေးမှာ အနိမ့်ဆုံးအခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေသည်။ သမ္မတထရမ့်သည် လာမည့်သီတင်းပတ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ ကျင်းပမည့် G7 ထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွင် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် နာရန်ဒရာမိုဒီနှင့် တွေ့ဆုံရန်ရှိသည်။

ဒါဆိုရင် အိန္ဒိယသင်္ဘောသားတွေ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှာ ဘာကြောင့် သေဆုံးနေရတာလဲ။

ပြီးခဲ့သည့် လေးရက်အတွင်း အမေရိကန်စစ်တပ်သည် အိန္ဒိယကုန်သည်သင်္ဘောသားများ လိုက်ပါလာသည့် သင်္ဘောသုံးစင်းကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။

ယခုသီတင်းပတ် တနင်္လာနေ့တွင် အိန္ဒိယ Forward Seamen’s Union ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး မနိုဂျ်ယာဒက်ဗ်က ပလောင်းအလံတင် Marivex သင်္ဘောပေါ်ရှိ အိန္ဒိယသင်္ဘောသားများထံမှ အကူအညီတောင်းခံသည့် အရေးပေါ်ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုများ ရရှိခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“သင်္ဘောပေါ်မှာ မီးလောင်နေတယ်။ သင်္ဘောက နစ်မြုပ်နေပါပြီ” ဟု သင်္ဘောသားတစ်ဦးက မက်ဆေ့ချ်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ “အမေရိကန်ရေတပ်က တိုက်ခိုက်တာပါ။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အင်ဂျင်ခန်းကို ဒုံးကျည်နဲ့ ပစ်ခံရတယ်။ သင်္ဘောအောက်ခြေမှာ အပေါက်ဖြစ်သွားပြီ... သင်္ဘောသား ၂၄ ဦးလုံး အိန္ဒိယလူမျိုးတွေပါ။ ကျေးဇူးပြုပြီး အမြန်ကူညီပေးကြပါ။”

အဆိုပါ အရေးပေါ်ခေါ်ဆိုမှုအပြီးတွင် ၎င်းတို့အားလုံးကို အိုမန်စစ်တပ်က ကယ်ဆယ်ခဲ့ပြီး အိုမန်ကမ်းလွန်ကျွန်းတစ်ကျွန်းသို့ ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။

နောက်ပိုင်းတွင် အမေရိကန် CENTCOM က USS Abraham Lincoln လေယာဉ်တင်သင်္ဘောမှ F-18 Super Hornet တိုက်လေယာဉ်တစ်စင်းသည် ပိတ်ဆို့ခံထားရသော သင်္ဘောကို ရပ်တန့်စေရန်အတွက် “သင်္ဘော၏ အင်ဂျင်နှင့် လမ်းကြောင်းထိန်းချုပ်သည့်နေရာသို့ တိကျသောလက်နက်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ကြောင်း” အတည်ပြုခဲ့သည်။

နောက်တစ်ရက်တွင် အမေရိကန်သည် ပလောင်းအလံတင် Settebello သင်္ဘောကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အိန္ဒိယသင်္ဘောသား သုံးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ အဆိုပါသင်္ဘောသည် အီရန်ဆိပ်ကမ်းများကို ပိတ်ဆို့ထားမှုကို ချိုးဖောက်ခဲ့ကြောင်း အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များက ပြောကြားခဲ့သည်။ ကျန်ရှိနေသော အိန္ဒိယသင်္ဘောသား ၂၁ ဦးကို ကယ်ဆယ်နိုင်ခဲ့သည်။

ကြာသပတေးနေ့တွင် အိုမန်ရှိ အိန္ဒိယသံရုံးက နံနက်အစောပိုင်းက အိုမန်နိုင်ငံ၊ ရှီနက်စ် (Shinas) ဆိပ်ကမ်းအနီးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော သင်္ဘောတစ်စင်းနှင့် ပတ်သက်သည့် နောက်ထပ်ဖြစ်စဉ်တစ်ခုကို စုံစမ်းစစ်ဆေးနေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ယာဒက်ဗ်က နောက်ဆုံးတိုက်ခိုက်ခံရသည့် MT Jalveer သင်္ဘောတွင် အိန္ဒိယသင်္ဘောသား ၂၀ ဦး လိုက်ပါသွားကြောင်း ပြောသည်။ “ဒါဟာ စိုးရိမ်စရာကောင်းတဲ့ ကိစ္စပါ။ ပြီးခဲ့တဲ့ သုံးရက်အတွင်း ဖြစ်ပျက်ခဲ့တာတွေက အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအပြီးမှာ ရခဲ့တဲ့ သက်သာရာရမှုတွေကို ပျောက်ကွယ်သွားစေခဲ့တယ်” ဟု ၎င်းက Al Jazeera သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

“ရုတ်တရက်ဆိုသလိုပဲ ပြီးခဲ့တဲ့ သုံးရက်အတွင်း တိုက်ခိုက်မှုတွေက အိန္ဒိယသင်္ဘောသားတွေကို ပစ်မှတ်ထားနေတယ်ဆိုတာကို ပြသနေပါတယ်။”

အမေရိကန်စစ်တပ်အနေဖြင့် ဒုံးကျည်များဖြင့် ပစ်ခတ်မည့်အစား သင်္ဘောကို ထိန်းချုပ်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သင့်ကြောင်း ယာဒက်ဗ်က ငြင်းခုံခဲ့သည်။ “သူတို့က စစ်သင်္ဘောတွေ မဟုတ်ဘူး၊ ကုန်တင်သင်္ဘောတွေပါ။ ဒါပေမဲ့ အမေရိကန်စစ်တပ်က သတိပေးချက်အဖြစ် ပစ်ခတ်တာမျိုး မဟုတ်ဘဲ သင်္ဘောကို ဖျက်ဆီးပြီး သင်္ဘောသားတွေကို သေစေနိုင်တဲ့ ဒုံးကျည်တွေကို ပစ်ခတ်နေတာပါ” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အက်စ်မေးလ် ဘာဂါအီက “အမေရိကန်၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော တိုက်ခိုက်မှုများ” ကို ရှုတ်ချခဲ့ပြီး ယင်းတို့သည် “အမေရိကန်၏ လက်နက်ကိုင်ဓားပြတိုက်မှုနှင့် နိုင်ငံတော်အဆင့် ပင်လယ်ဓားပြလုပ်ရပ်များ၏ လက်ရှိမူဝါဒကို ပြသနေသည့် ထင်ရှားသော သက်သေများဖြစ်သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

“နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းအနေဖြင့် ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် လုံခြုံရေးကို ခြိမ်းခြောက်နေပြီး ရေကြောင်းသွားလာမှု လွတ်လပ်ခွင့်ကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေသည့် အမေရိကန်၏ ဥပဒေမဲ့လုပ်ရပ်များအတွက် တာဝန်ခံမှုရှိစေရမည်” ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့နှောင်းပိုင်း ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုတွင် နိုင်ငံတကာရေကြောင်းအဖွဲ့အစည်း (IMO) ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး အာဆင်နီယို ဒိုမင်ဂွက်ဇ်က “သင်္ဘောသားများ၏ အသက်အန္တရာယ်နှင့် နိုင်ငံတကာရေကြောင်းသွားလာမှု လုံခြုံရေးကို ထိခိုက်စေသည့် မည်သည့်အဖွဲ့အစည်း၏ လုပ်ရပ်ကိုမဆို ပြင်းထန်စွာ ရှုတ်ချကြောင်း၊ ဤသည်မှာ လုံးဝလက်ခံနိုင်စရာမရှိပါ” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ဟုတ်ပါသည်။ အီရန်-အမေရိကန် စစ်ပွဲစတင်ချိန်ကတည်းက အီရန်ဘက်က အိန္ဒိယသင်္ဘောအချို့ကို အချိန်အလိုက် ဖြတ်သန်းခွင့်ပြုခဲ့သော်လည်း အိန္ဒိယသင်္ဘောသားများသည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာ၌ အကြိမ်ကြိမ် ရောက်ရှိနေခဲ့သည်။ အီရန်သည် စစ်ပွဲစတင်ချိန်တွင် ရေလက်ကြားကို ပိတ်ဆို့ခဲ့ပြီး ဖြတ်သန်းရန် ကြိုးပမ်းသည့် မည်သည့်သင်္ဘောကိုမဆို ပစ်ခတ်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သော်လည်း “ခင်မင်ရင်းနှီးသော” နိုင်ငံများမှ သင်္ဘောများကိုမူ အခါအားလျော်စွာ ဖြတ်သန်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။

ပထမဆုံး သေဆုံးမှုမှာ စစ်ပွဲစတင်ပြီး ရက်ပိုင်းအကြာ မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ မာရှယ်ကျွန်းစုအလံတင် MKD Vyom ရေနံတင်သင်္ဘောပေါ်ရှိ အိန္ဒိယသင်္ဘောသားတစ်ဦးသည် အိုမန်ကမ်းလွန်တွင် လူမဲ့မျက်နှာပြင်ဒုံးကျည်ဖြင့် တိုက်ခိုက်ခံရစဉ် သေဆုံးခဲ့သည်။ အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုအတွက် မည်သူကမျှ တာဝန်မယူခဲ့သော်လည်း အမေရိကန် CENTCOM က အီရန်တပ်ဖွဲ့များကို အပြစ်တင်ခဲ့သည်။

ထိုနေ့မှာပင် အိုမန်၏ မူဆန်ဒမ်ကျွန်းဆွယ်အနီးရှိ ပလောင်းအလံတင် Skylight ရေနံတင်သင်္ဘော တိုက်ခိုက်ခံရမှုကြောင့် အိန္ဒိယသင်္ဘောသား နှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး တစ်ဦးမှာ ပျောက်ဆုံးနေကြောင်း သတင်းရရှိခဲ့သည်။

ဧပြီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယသင်္ဘောနှစ်စင်း ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား၌ တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံခြားရေးအတွင်းဝန် ဗစ်ကရမ် မစ်ရီက အီရန်သံအမတ်ကြီး မိုဟာမက် ဖာသာလီကို ခေါ်ယူတွေ့ဆုံပြီး အဆိုပါဖြစ်စဉ်များနှင့် ပတ်သက်၍ အိန္ဒိယ၏ “အလွန်စိုးရိမ်ကြောင်း” ကို ပြောကြားခဲ့သည်။

မေလ ၈ ရက်နေ့တွင် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားအနီး အိန္ဒိယသင်္ဘောသားများ လိုက်ပါလာသည့် သစ်သားရွက်လှေတစ်စင်း မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့ရာ အိန္ဒိယသင်္ဘောသားတစ်ဦး ထပ်မံသေဆုံးခဲ့သည်။

အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုများကို အိန္ဒိယအရာရှိများက ချက်ချင်းလက်ငင်း အတည်မပြုခဲ့သော်လည်း အီရန်ဘက်မှ စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု သတင်းများက ဆိုသည်။

စုစုပေါင်းအားဖြင့် စစ်ပွဲအတွင်း အိန္ဒိယသင်္ဘောသား အနည်းဆုံး ခုနစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။

နယူးဒေလီသည် သံတမန်ရေးရာ ကန့်ကွက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ယခုသီတင်းပတ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် အိန္ဒိယမြို့တော်ရှိ အမေရိကန်သံရုံးမှ ဒုတိယမစ်ရှင်အကြီးအကဲ ဂျေဆန် မီးခ်စ်ကို ခေါ်ယူတွေ့ဆုံပြီး “လက်ရှိဖြစ်ပွားနေသော တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ အလွန်စိုးရိမ်ကြောင်း” ပြောကြားခဲ့သည်။

“ပလောင်းအလံတင် MT Settebello သင်္ဘောပေါ်မှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ဝမ်းနည်းဖွယ်ဖြစ်ရပ်ကို ကြားသိရတာဟာ အလွန်စိတ်မကောင်းစရာပါ” ဟု အိန္ဒိယသင်္ဘောလုပ်ငန်းဝန်ကြီး ဆာဘာနန်ဒါ ဆိုနိုဝါလ်က ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြခဲ့ပြီး ပျောက်ဆုံးနေသည်ဟု အစောပိုင်းက သတင်းရရှိထားသော အိန္ဒိယနိုင်ငံသား သုံးဦး သေဆုံးကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။

ကြာသပတေးနေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ရန်ဒီယာ ဂျိုင်ဆဝါလ်က ယခုသီတင်းပတ်အတွင်း အိန္ဒိယသင်္ဘောသားများ လိုက်ပါလာသည့် သင်္ဘောသုံးစင်းကို အမေရိကန်က တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။

“ဒီတိုက်ခိုက်မှုတွေ ရပ်တန့်ရမယ်” ဟု ၎င်းက သတင်းထောက်များကို ပြောကြားခဲ့သည်။ “ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ ဒေသတွင်း ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ တည်ငြိမ်ရေးကို အမြန်ဆုံး ပြန်လည်ရရှိဖို့အတွက် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှုနဲ့ သံတမန်ရေးရာနည်းလမ်းတွေကို တောင်းဆိုပါတယ်။”

လန်ဒန်တက္ကသိုလ်၊ City St George’s မှ ရေကြောင်းဥပဒေပါမောက္ခ ဂျေဆန် ချူအာက Al Jazeera သို့ ပြောကြားရာတွင် ပလောင်းနိုင်ငံတွင် မှတ်ပုံတင်ထားသော သင်္ဘောပေါ်၌ အိန္ဒိယသင်္ဘောသားများ သေဆုံးခဲ့ရခြင်းသည် “သံတမန်ရေးရာ ခေါင်းကိုက်စရာ ပြဿနာအချို့” ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ကြောင်း ပြောသည်။

“ပလောင်းနိုင်ငံရဲ့ အမြင်အရဆိုရင် စစ်ပွဲမှာ မပါဝင်တဲ့ အလံတင်ထားတဲ့ ကြားနေသင်္ဘောတွေကို ပိတ်ဆို့မှုကာလအတွင်း ပိုမိုအားကောင်းတဲ့ အကာအကွယ်ပေးသင့်တယ်ဆိုတာ ကျိုးကြောင်းဆီလျော်ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

“ဒါပေမဲ့ စိတ်ပျက်စရာကောင်းတာက တိုက်ခိုက်မှုဟာ မှားယွင်းတယ်လို့ လူအများစုက ယူဆရင်တောင်မှ အဲဒီအတွက် တစ်ခုခုလုပ်ဆောင်ဖို့ဆိုတာက လုံးဝခြားနားတဲ့ ကိစ္စပါ။ ဒါဟာ နိုင်ငံတကာဥပဒေနဲ့ ပတ်သက်ရင် အမြဲတမ်း အိပ်မက်ဆိုးတစ်ခုလိုပါပဲ။ တစ်ခုခုက တရားမဝင်ဘူးဆိုတာ သိနေပေမဲ့ တာဝန်ခံစေဖို့ဆိုတာက လုံးဝကွဲပြားခြားနားတဲ့ ကိစ္စနှစ်ခုပါပဲ။”

ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားသည် အိုမန်နှင့် အီရန်နိုင်ငံတို့၏ နယ်မြေရေပိုင်နက်ကို ဖြတ်သန်းသွားပြီး ၎င်း၏ အပြင်ဘက်အစွန်းများသည် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု (UAE) ၏ နယ်မြေရေပိုင်နက်အထိ ကျယ်ပြန့်သည်။ ၎င်းသည် နိုင်ငံတကာရေပြင်တွင် မရှိပါ။ သို့သော်လည်း နိုင်ငံတကာရေကြောင်းသွားလာမှုအတွက် အသုံးပြုသည့် ဟော်မုဇ်ကဲ့သို့သော သဘာဝရေလက်ကြားများအတွက် နိုင်ငံတကာရေကြောင်းဥပဒေသည် အကျုံးဝင်နေဆဲဖြစ်သည်။

ကုလသမဂ္ဂ၏ ပင်လယ်ပြင်ဥပဒေဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက် (UNCLOS) ၏ အပိုဒ် ၃၈ အရ သင်္ဘောများနှင့် လေယာဉ်အားလုံးသည် “ဖြတ်သန်းသွားလာခွင့်” ကို ခံစားခွင့်ရှိပြီး မည်သည့်နိုင်ငံကမျှ ဆိုင်းငံ့ထား၍ မရပါ။ အပိုဒ် ၁၇ တွင် နိုင်ငံခြားသင်္ဘောအားလုံးသည် မည်သည့်နိုင်ငံ၏ နယ်မြေရေပိုင်နက်တွင်မဆို “အပြစ်ကင်းစင်စွာ ဖြတ်သန်းသွားလာခွင့်” ရှိကြောင်း ဖော်ပြထားပြီး၊ အပိုဒ် ၁၉ တွင် ကမ်းရိုးတန်းနိုင်ငံ၏ “ငြိမ်းချမ်းရေး၊ ကောင်းမွန်သော စည်းကမ်း သို့မဟုတ် လုံခြုံရေးကို ထိခိုက်မှုမရှိသရွေ့” ဖြတ်သန်းမှုကို အပြစ်ကင်းစင်သည်ဟု သတ်မှတ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

ထို့အပြင် နိုင်ငံတကာ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ဥပဒေအရ တိုက်ခိုက်ရေးတွင် မပါဝင်သော သင်္ဘောများကို တမင်ရည်ရွယ်၍ တိုက်ခိုက်ခြင်းသည် တရားမဝင်ပါ။

ဆယ်စုနှစ်များစွာ ကုန်သည်သင်္ဘောလုပ်ငန်းတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး လက်ရှိတွင်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်နေဆဲဖြစ်၍ အမည်မဖော်လိုသည့် အိန္ဒိယသင်္ဘောကပ္ပတိန်တစ်ဦးက Al Jazeera သို့ ပြောကြားရာတွင် “သင်္ဘောသားတွေ လက်နက်မပါဝင်သလို ကမ်းရိုးတန်းနိုင်ငံရဲ့ လုံခြုံရေးကိုလည်း ခြိမ်းခြောက်မှုမရှိတဲ့ တိုက်ခိုက်ရေးမှာ မပါဝင်တဲ့ သင်္ဘောတွေကို ဗုံးကြဲတာဟာ မလုပ်သင့်တဲ့ကိစ္စပါ” ဟု ဆိုသည်။

ချူအာက အရပ်ဘက်ကုန်တင်သင်္ဘောများကို အမေရိကန်က တိုက်ခိုက်ခြင်းသည် “ဥပဒေအရ ဝေဝါးနေသည့် ကိစ္စ” ဖြစ်ကြောင်း ပြောသည်။

“အမေရိကန်ရဲ့ ပိတ်ဆို့မှုကိုယ်တိုင်က စစ်ပွဲဥပဒေစည်းမျဉ်းတွေအရ အဆင်ပြေနိုင်ပေမဲ့ အချိုးကျမှုဆိုတဲ့ အရေးကြီးတဲ့ မေးခွန်းရှိနေပါတယ်။ ရေနံတင်သင်္ဘောကို ပစ်ခတ်ပြီး သင်္ဘောသားတွေကို သတ်ဖြတ်တာဟာ အချိုးကျမှုထက် အများကြီး ကျော်လွန်သွားတယ်ဆိုတာ ငြင်းခုံစရာဖြစ်ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

သို့သော် စစ်ပွဲကာလအတွင်း ပိတ်ဆို့မှုတစ်ခုကို အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် အင်အားပမာဏသည် ငြိမ်းချမ်းရေးကာလထက် ပိုမိုမြင့်မားသည်ဟူသော အခြားအမြင်တစ်ခုလည်း ရှိသေးကြောင်း ချူအာက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

“ဒါက ပိတ်ဆို့မှုကို အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ လုပ်ဆောင်တဲ့ လုပ်ရပ်တွေဟာ ကုန်တင်သင်္ဘောကို ကြားဖြတ်တားဆီးတာထက် ပိုနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ပါ။ ဖမ်းဆီးခြင်းနဲ့ ဖျက်ဆီးခြင်းတွေဟာ အကန့်အသတ်ရှိတဲ့ အခြေအနေတွေမှာ ခွင့်ပြုနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အရပ်ဘက်ကုန်သည်သင်္ဘောသားတွေကို သိလျက်နဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ သတ်ဖြတ်တာကို நியာယ (Justify) လုပ်ဖို့ဆိုတာကတော့ ဉာဏ်ပညာကို အလွဲသုံးစားလုပ်တာပဲ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ သင်္ဘောလုပ်ငန်းညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန၏ အဆိုအရ အိန္ဒိယသင်္ဘောသား ၃၀၀,၀၀၀ ကျော်သည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သင်္ဘောအုပ်စုများတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေကြသည်။

သင်္ဘောသားများ၏ လုံခြုံရေးကို အာမခံချက်ပေးရန်အတွက် အိန္ဒိယ၏ အဓိကရေကြောင်းဥပဒေဖြစ်သော ၁၉၅၈ ခုနှစ် ကုန်သည်သင်္ဘောလုပ်ငန်းအက်ဥပဒေ (Merchant Shipping Act) သည် တိုင်ကြားမှုများနှင့် ပြန်လည်ကုစားမှုများအတွက် မူဘောင်ကို ပံ့ပိုးပေးထားပြီး သင်္ဘောသားများ၏ အခွင့်အရေးကို ကာကွယ်ပေးထားသည်။ အဆိုပါဥပဒေသည် ပင်လယ်ပြင်တွင် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိသော အိန္ဒိယသင်္ဘောသားများကိုလည်း ကာကွယ်ပေးသည်။

နိုင်ငံခြားတွင် မှတ်ပုံတင်ထားသော သင်္ဘောတစ်စင်းသည် ပင်လယ်ပြင်တွင် ရှိနေစဉ် အိန္ဒိယသင်္ဘောသားတစ်ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း သို့မဟုတ် သေဆုံးခြင်းဖြစ်ပွားပါက “ထိုမတော်တဆမှု သို့မဟုတ် ရာဇဝတ်မှု၏ အကြောင်းရင်းကို စုံစမ်းစစ်ဆေးရန် သက်ဆိုင်ရာ အလံတင်နိုင်ငံ၏ တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်ဖြစ်သည်” ဟု ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားပြီး အိန္ဒိယအစိုးရသည် မည်သည့်စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွင်မဆို လေ့လာသူအဖြစ် ပါဝင်မည်ဖြစ်သည်။

တစ်ချိန်တည်းတွင် သင်္ဘောသည် အိန္ဒိယကမ်းရိုးတန်းအနီးတွင် ရှိနေစဉ် “နိုင်ငံခြားနိုင်ငံတွင် မှတ်ပုံတင်ထားသော သင်္ဘောပေါ်ရှိ မည်သည့်နိုင်ငံသားမဆို သင်္ဘောသားတစ်ဦး၏ သေဆုံးမှု သို့မဟုတ် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှု အပါအဝင် မတော်တဆမှုတစ်ခုခု” ဖြစ်ပွားပါက အိန္ဒိယအရာရှိတစ်ဦးက စုံစမ်းစစ်ဆေးနိုင်သည်။

အိန္ဒိယရေကြောင်းသမဂ္ဂ (Maritime Union of India) သည် သင်္ဘောပိုင်ရှင်များ ပေးအပ်သည့် အာမခံနှင့် လျော်ကြေးငွေများအပြင် အကျပ်အတည်းကြုံတွေ့နေရသော အိန္ဒိယသင်္ဘောသားများကို ဥပဒေရေးရာနှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ အကူအညီများ ပံ့ပိုးပေးသည်။

သို့သော် ကုန်သည်သင်္ဘောလုပ်ငန်းမှ အိန္ဒိယကပ္ပတိန်တစ်ဦး၏ အဆိုအရ သင်္ဘောသည် ပိတ်ဆို့ထားသော ရေလက်ကြားများကို ဖြတ်သန်းရန် ရွေးချယ်ပါက သင်္ဘောသားများအတွက် အကာအကွယ် အလွန်နည်းပါးကြောင်း သိရသည်။

ကုန်သည်သင်္ဘောများသည် ပိတ်ဆို့ထားသော ရေလက်ကြားများကို ဖြတ်သန်းရန် ကြိုးပမ်းသည့်အခါ သင်္ဘော၏ အလံတင်နိုင်ငံအစိုးရများကို တိုက်တွန်းပြီး ကုလသမဂ္ဂကဲ့သို့သော နိုင်ငံစုံရေတပ်အဖွဲ့မှတစ်ဆင့် စုပေါင်းလုပ်ဆောင်မှုများ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်ကြောင်း ၎င်းက ရှင်းပြသည်။

“သင်္ဘောတွေက ဖြတ်သန်းဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်ပြီဆိုရင် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတဲ့ အန္တရာယ်တွေကို လျှော့ချဖို့အတွက် သင်္ဘောတံတား (လမ်းကြောင်းပြနေရာ) နဲ့ အင်ဂျင်ခန်း (တွန်းကန်အားဖြစ်စေသည့်နေရာ) မှာ အနည်းဆုံး သင်္ဘောသားအရေအတွက်ပဲ ထားရှိပါတယ်။ ကျန်တဲ့ သင်္ဘောသားတွေအားလုံးကတော့ ဒုံးကျည် ဒါမှမဟုတ် ဒရုန်းနဲ့ တိုက်ရိုက်ထိမှန်နိုင်ခြေကို ရှောင်ရှားဖို့ သင်္ဘောရဲ့ ရှေ့ပိုင်းကနေ ဝေးဝေးမှာ နေကြပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

သို့သော် အီရန်နှင့် အမေရိကန်တို့ကြား နောက်ဆုံးပေါ် တင်းမာမှုများကြောင့် အိန္ဒိယသင်္ဘောသားများသည် ပင်လယ်ကွေ့ရေပြင်တွင် သင်္ဘောမောင်းနှင်ရန် အလွန်ကြောက်ရွံ့နေကြကြောင်း ယာဒက်ဗ်က ပြောသည်။

“လူတိုင်းက ကြီးမားတဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုအောက်မှာ နေနေရပြီး ပစ်မှတ်ဖြစ်လာမှာကို စိုးရိမ်နေကြပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

“အမေရိကန်စစ်တပ်က သူတို့ဟာ အိန္ဒိယလူမျိုးတွေရဲ့ အသက်ကို ဘာတန်ဖိုးမှ မထားဘူးဆိုတာကို ပြသလိုက်တာပါပဲ။”