ဣသရေလနှင့် လက်ဘနွန်တို့ သတ်မှတ်ချက်များဖြင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီ

အစ္စရေးနှင့် လက်ဘနွန်တို့သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသော်လည်း ဝါရှင်တန်ဒီစီတွင် အမေရိကန်ဦးဆောင်သော ဆွေးနွေးပွဲများအပြီး ပူးတွဲကြေညာချက်အရ ဟစ်ဇ်ဘိုလာ၏ ပစ်ခတ်မှုများကို "လုံးဝရပ်စဲရန်" လိုအပ်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

တရားဝင်သံတမန်ဆက်ဆံရေးမရှိသော ထိုနှစ်နိုင်ငံသည် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင်လည်း "စမ်းသပ်နယ်မြေများ" ဖန်တီးရန် သဘောတူညီခဲ့ကြပြီး ထိုနယ်မြေများတွင် လက်ဘနွန်လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များသည် "နိုင်ငံတော်မဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းအားလုံးကို ဖယ်ထုတ်ကာ နယ်မြေကို သီးသန့်ထိန်းချုပ်မည်" ဖြစ်သည်။

ယနေ့နံနက်ပိုင်းက နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသော်လည်း ဤတိုးတက်မှု ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ဟစ်ဇ်ဘိုလာက အစ္စရေးစစ်သားများကို ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့ပြီး အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းတွင် အနည်းဆုံး လူ ၁၀ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။

သဘောတူညီချက် ကြေညာပြီး နာရီပိုင်းအကြာတွင် အစ္စရေးမြောက်ပိုင်းတွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သတိပေးနှိုးဆော်သံများ ထွက်ပေါ်ခဲ့ပြီး "သံသယဖြစ်ဖွယ် လေကြောင်းပစ်မှတ်" တစ်ခုကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူ မရှိကြောင်း သတင်းပို့ခဲ့သည်။

ပူးတွဲကြေညာချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်မှာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသည် ဟစ်ဇ်ဘိုလာ၏ ပစ်ခတ်မှုများကို "လုံးဝရပ်စဲခြင်း" အပေါ် မူတည်ပြီး ထို့အပြင် အဆိုပါအဖွဲ့၏ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်သူများကို လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းမှ ဖယ်ရှားခြင်းအပေါ်လည်း မူတည်သည်။

"ဒါဟာ အသစ်စက်စက် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ကြေညာချက် မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ မေလကမှ သဘောတူညီခဲ့တဲ့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို လေးစားလိုက်နာဖို့ အတည်ပြုခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါက အရင်ကတည်းက ရှိနေခဲ့တဲ့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ရက် ၄၅ ရက် ထပ်တိုးခဲ့တာပါ" ဟု အယ်လ်ဂျာဇီးယားသတင်းထောက် မန်နူရယ် ရာပါလိုက ဝါရှင်တန်ဒီစီမှ သတင်းပေးပို့ရာတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

"ဟစ်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့အနေနဲ့ ဒီဆွေးနွေးပွဲမှာ ပါဝင်ခဲ့ခြင်းမရှိတာက သူတို့ကို ခန့်မှန်းရခက်တဲ့ အခြေအနေမျိုး ဖြစ်စေပြီး ဒီဆွေးနွေးပွဲတွေကနေ ပေါ်ပေါက်လာနိုင်တဲ့ မည်သည့်မူဘောင်မျိုးကိုမဆို ဘယ်လိုအကောင်အထည်ဖော်မလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းတွေကို အဖြေမရှိဘဲ ချန်ထားခဲ့ပါတယ်" ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

ဝါရှင်တန်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော အစည်းအဝေးများသည် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်လာခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း လက်ဘနွန်နှင့် အစ္စရေးသံတမန်များအကြား တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးပွဲများ၏ စတုတ္ထအကြိမ်မြောက်ဖြစ်သည်။ ထိုနေ့တွင် ဟစ်ဇ်ဘိုလာက အီရန်ကို ထောက်ခံသည့်အနေဖြင့် အစ္စရေးကို တိုက်ခိုက်မှုများ ပြန်လည်စတင်ခဲ့ရာ အစ္စရေး၏ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများ ပိုမိုပြင်းထန်လာစေပြီး လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းကို မြေပြင်ကျူးကျော်မှု ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

နှစ်ဖက်စလုံးသည် ဇွန်လ ၂၂ ရက်နေ့ သီတင်းပတ်တွင် ထပ်မံဆွေးနွေးကြမည်ဖြစ်ကြောင်း "ပြည့်စုံသော သဘောတူညီချက်ရရှိရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့်" ဟု ကြေညာချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

ယနေ့နံနက်ပိုင်းက အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရန့်က လက်ဘနွန်ပဋိပက္ခဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲများနှင့် အီရန်အပေါ် အမေရိကန်-အစ္စရေး စစ်ပွဲဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲများကို ခွဲခြားလိုကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော် တီဟီရန်ကမူ ပဋိပက္ခများသည် ဆက်စပ်နေသည်ဟု အခိုင်အမာ ပြောကြားခဲ့ပြီး ၎င်း၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရာချီက ဘေရွတ်ကို မည်သည့်တိုက်ခိုက်မှုမဆို စစ်ပွဲကို "အပြည့်အဝ ပြန်လည်စတင်ခြင်း" ဖြစ်စေမည်ဟု သတိပေးခဲ့သည်။

အာရာချီက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင်လည်း အမေရိကန်နှင့် ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများ ပွင့်နေဆဲဖြစ်သော်လည်း အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ရန် ဆွေးနွေးပွဲများတွင် "သိသာထင်ရှားသော တိုးတက်မှု" မရှိသေးကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

"အမေရိကန်တွေနဲ့ ဆက်သွယ်မှုတွေ ပြတ်တောက်မသွားပါဘူး။ ဘေရွတ်ကို ကျူးကျော်မှုတွေ ရပ်တန့်ဖို့ လိုအပ်ကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သတင်းစကားတွေ ဖလှယ်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှု လုပ်ငန်းစဉ်မှာ သိသာထင်ရှားတဲ့ တိုးတက်မှု မရှိသေးပါဘူး" ဟု တက်စ်နင်မ်သတင်းအေဂျင်စီက ၎င်းအား လက်ဘနွန်၏ အယ်လ်မာယာဒင်းတီဗီသို့ ပြောကြားခဲ့သည်ဟု ကိုးကားဖော်ပြခဲ့သည်။

"ဆွေးနွေးပွဲစားပွဲသို့ ပြန်လာခြင်းသည် အီရန်ပြည်သူများ၏ အခွင့်အရေးများကို အာမခံခြင်း၊ လက်ဘနွန်ရှိ စစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ခြင်းနှင့် ဒေသတွင်း တင်းမာမှုများကို ရပ်တန့်ခြင်းတို့အပေါ် မူတည်သည်" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

အစ္စရေးစစ်တပ်က ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် လက်ဘနွန်မှ အစ္စရေးပိုင်နက်ထဲသို့ ဖြတ်ကျော်ဝင်ရောက်လာခဲ့သော "ရန်သူ့လေယာဉ်" တစ်စင်းနှင့် လက်နက်ပစ်လွှတ်စက်နှစ်ခုကို ကြားဖြတ်ဟန့်တားခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ဟစ်ဇ်ဘိုလာက "အစ္စရေးရန်သူ့တပ်၏ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ချိုးဖောက်မှုအပေါ် တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့်" ၎င်း၏ တိုက်ခိုက်ရေးသမားများသည် အစ္စရေးမြောက်ပိုင်းရှိ စစ်သားများကို ဒုံးကျည်များဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ကြာသပတေးနေ့ အစောပိုင်းတွင် အီရန်လိုလားသော အဖွဲ့က လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်း ကန်တာရာမြို့ရှိ အစ္စရေးစစ်သားများနှင့် ယာဉ်များကို "ဒုံးကျည်များစွာ" ဖြင့် ပစ်မှတ်ထားခဲ့ပြီး ဘူဖော့ခံတပ် (ကာလတ် အယ်လ်-ရှာကစ်ဖ် ဟုလည်း ခေါ်သည်) အနီးရှိ အစ္စရေးကွပ်ကဲရေးစခန်းကို ဒရုန်းနှစ်စင်းဖြင့် ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

လက်ဘနွန်ရှိ တိုက်ပွဲများကို ရပ်တန့်ရန် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် စတင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း မည်သည့်အခါမျှ လိုက်နာခြင်းမရှိခဲ့ပါ။ နှစ်ဖက်စလုံးက တစ်ဖက်၏ ချိုးဖောက်မှုများကြောင့် ၎င်းတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို တရားမျှတကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများအနက် တစ်ခုမှာ မြို့တော်မှ ထွက်ခွာသည့် အဓိကအဝေးပြေးလမ်းမပေါ်ရှိ ကားတစ်စီးကို ပစ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်ကြောင်း လက်ဘနွန်နိုင်ငံပိုင် အမျိုးသားသတင်းအေဂျင်စီ (NNA) က ပြောကြားခဲ့သည်။

NNA က တောင်ပိုင်းရှိ နေရာ ၂၀ ကျော်ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်းလည်း သတင်းပို့ခဲ့ပြီး အချို့မှာ အစ္စရေးစစ်တပ်က ကျေးရွာအများအပြားမှ ဒေသခံများကို ရွှေ့ပြောင်းရန် အမိန့်ထုတ်ပြန်ပြီးနောက် ဖြစ်သည်။

လက်ဘနွန်ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက တိုင်ယာမြို့အနီး အယ်လ်-ဟော့ရှ်ကို အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဆီးရီးယားလူမျိုး လေးဦးနှင့် ပါလက်စတိုင်းလူမျိုး နှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ဝန်ကြီးဌာနက ထပ်မံပြောကြားသည်မှာ တောင်ပိုင်းရှိ အခြားနေရာတစ်ခုတွင် အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုက လူနာတင်ယာဉ်တစ်စီးကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့ရာ ဟစ်ဇ်ဘိုလာ၏ မဟာမိတ်ဖြစ်သော အာမဲလ်လှုပ်ရှားမှုနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် ရီဆာလာ ကင်းထောက်အသင်းမှ သူနာပြုနှစ်ဦးကို သေဆုံးစေခဲ့သည်။

ဝန်ကြီးဌာနက ပြင်းထန်စွာ ပျက်စီးနေသော လူနာတင်ယာဉ်ပုံများကို ဖြန့်ဝေခဲ့ပြီး ထိုလူနာတင်ယာဉ်မှ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ မျက်နှာဖုံးများ ပြန့်ကျဲကျနေပြီး လမ်းပေါ်တွင် ပြန့်ကျဲနေသည်ကို တွေ့ရသည်။

နောက်ပိုင်းတွင် တတိယမြောက် သူနာပြုတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သတင်းပို့ခဲ့ပြီး NNA က ပြောကြားခဲ့သည့် တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုတွင် ဇစ်ဘဒင်းမြို့ရှိ ဟစ်ဇ်ဘိုလာနှင့် ဆက်စပ်နေသော အစ္စလာမ္မစ်ကျန်းမာရေးကော်မတီနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် လူနာတင်ယာဉ်အဖွဲ့ကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

မတ်လ ၂ ရက်နေ့မှစ၍ အရေးပေါ်နှင့် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်း အနည်းဆုံး ၁၃၀ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။

လက်ဘနွန်စစ်တပ်က အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုတွင် စစ်သားတစ်ဦးလည်း သေဆုံးခဲ့ပြီး စစ်ဘက်ယာဉ်တစ်စီးကို သီးခြားတိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုတွင် အရာရှိတစ်ဦးနှင့် စစ်သားတစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

အဆိုပါတပ်ဖွဲ့က အစ္စရေး၏ "စစ်တပ်ဝန်ထမ်းများ၊ ယာဉ်များနှင့် နေရာများကို တမင်တကာ ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခြင်း" ဟု ခေါ်ဆိုသည့် လုပ်ရပ်ကို ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့သည်။

ထိုအတောအတွင်း ညတွင်းချင်း ဂါဇာစီးတီးရှိ တိုက်ခန်းများကို အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ကလေးလေးဦးအပါအဝင် အနည်းဆုံး လူကိုးဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း အယ်လ်-ရှီဖာဆေးရုံမှ သတင်းရင်းမြစ်များအရ သိရသည်။

ဂါဇာမှ သတင်းပေးပို့နေသော အယ်လ်ဂျာဇီးယားသတင်းထောက် အီဘရာဟင်မ် အယ်လ်-ခါလီလီက ပြောကြားခဲ့သည်မှာ တိုက်ခိုက်မှုများက မည်သည့်သတိပေးချက်မှမရှိဘဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သောကြောင့် လူများ အသင့်မဖြစ်ခဲ့ကြဘဲ လူအများအပြား အိပ်ပျော်နေချိန်တွင် ဖြစ်သည်။

"ကနဦးသတင်းများအရ တိုက်ခိုက်မှုများတွင် ပါလက်စတိုင်းလူမျိုး အနည်းဆုံး ကိုးဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ထိခိုက်ခံရသည့် နေရာများအနက် တစ်ခုတွင် မီးလောင်မှုကြီး ဖြစ်ပွားခဲ့သောကြောင့် ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များ အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာသို့ အလျင်အမြန် ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

"မျက်မြင်သက်သေများက ရှုပ်ထွေးပွေလီသော မြင်ကွင်းများကို ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ ကလေးများ၊ အမျိုးသမီးများနှင့် သက်ကြီးရွယ်အိုများ အပါအဝင် မိသားစုတစ်စုသည် မီးလောင်နေသော တိုက်ခန်းများအတွင်း ပိတ်မိနေခဲ့သည်" ဟု ကျွန်ုပ်တို့၏ သတင်းထောက်က ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

၎င်းက ပြောကြားသည်မှာ ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များသည် ပိတ်မိနေသူများထံ ရောက်ရှိရန် ရုန်းကန်ခဲ့ရပြီး ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်းများက အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူ အများအပြား ပြင်းထန်စွာ မီးလောင်ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။