အမေရိကန်၊ အီရန်တို့ ဆွေးနွေးပွဲများကြား တိုက်ခိုက်မှုအသစ်များ ဖလှယ်ကြ- သိရှိရသည်များ

ယူနိုက်တက်စတိတ်စ်သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ်ထရန့်မ်က အီရန်နှင့် "အလွန်ကောင်းမွန်သော သဘောတူညီချက်" ရရှိရန် နီးစပ်နေပြီဟု ပြောကြားခဲ့သော်လည်း ဝါရှင်တန်နှင့် တီဟီရန်တို့သည် တိုက်ပွဲအသစ်များ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားနေသဖြင့် စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရေး သဘောတူညီချက်ကို အပြီးသတ်နိုင်မည့် မျှော်လင့်ချက်များ မှေးမှိန်သွားခဲ့သည်။

တနင်္ဂနွေနေ့နှောင်းပိုင်း X ပေါ်ရှိ ပို့စ်တစ်ခုတွင် အမေရိကန်စစ်တပ်၏ ဗဟိုကွပ်ကဲမှုဌာန (CENTCOM) က စနေ၊ တနင်္ဂနွေနေ့များအတွင်း အီရန်စစ်ရေးပစ်မှတ်များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး တနင်္လာနေ့တွင် အီရန်၏ အစ္စလာမ္မစ်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်ဖွဲ့ (IRGC) က ပင်လယ်ကွေ့ဒေသရှိ အမေရိကန်စခန်းတစ်ခုကို ပစ်မှတ်ထား တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့ကတည်းက အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့အကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ရှိနေသော်လည်း စစ်ဖြစ်နေသည့် နှစ်ဖက်စလုံးသည် တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် စစ်ရေးပိုင်ဆိုင်မှုများကို ပြတ်တောင်းပြတ်တောင်း ဆက်လက်တိုက်ခိုက်နေကြသည်။

ထို့အပြင် အီရန်၏ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို လက်တွေ့ကျကျ ပိတ်ဆို့ထားမှုနှင့် ထရန့်မ်အစိုးရ၏ အီရန်ဆိပ်ကမ်းများကို ရေတပ်ဖြင့် ပိတ်ဆို့ထားမှုတို့ကြောင့် တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။

နှစ်နိုင်ငံအကြား ပိုမိုခိုင်မာသော ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်ရရှိရန် ရည်ရွယ်သည့် သံတမန်ရေးရာ ဆွေးနွေးပွဲများ ကြာမြင့်နေချိန်တွင် အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့အကြား နောက်ဆုံးဖြစ်ပွားခဲ့သည့် တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ကျွန်ုပ်တို့သိရှိရသည်များကို ဖော်ပြလိုက်ပါသည်။

၎င်း၏ X ပို့စ်တွင် CENTCOM က စနေ၊ တနင်္ဂနွေနေ့များအတွင်း ဂိုရွတ်ခ်မြို့နှင့် ကက်ရှ်မ်ကျွန်းရှိ အီရန်ရေဒါနှင့် ဒရုန်းစခန်းများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

"နိုင်ငံတကာရေပိုင်နက်အပေါ် ပျံသန်းနေသည့် အမေရိကန် MQ-1 ဒရုန်းတစ်စင်းကို ပစ်ချခဲ့ခြင်းအပါအဝင် အီရန်၏ ရန်လိုသည့် လုပ်ရပ်များကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် စနေနှင့် တနင်္ဂနွေနေ့များတွင် တိုင်းတာပြီး ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်" ဟု အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ အမေရိကန်စစ်ရေးစစ်ဆင်မှုများအတွက် တာဝန်ရှိသည့် အဆိုပါကွပ်ကဲမှုဌာနက ပြောကြားခဲ့သည်။

"အမေရိကန်တိုက်လေယာဉ်များသည် အီရန်လေကြောင်းကာကွယ်ရေးစနစ်များ၊ မြေပြင်ထိန်းချုပ်ရေးစခန်းတစ်ခုနှင့် ဒေသတွင်းရေပိုင်နက်ကို ဖြတ်သန်းသွားလာနေသည့် သင်္ဘောများအတွက် ရှင်းလင်းသော ခြိမ်းခြောက်မှုဖြစ်စေသည့် တစ်ဖက်သွားတိုက်ခိုက်ရေးဒရုန်းနှစ်စင်းတို့ကို ဖျက်ဆီးခြင်းဖြင့် လျင်မြန်စွာ တုံ့ပြန်ခဲ့သည်" ဟု CENTCOM က ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

ဝါရှင်တန်၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် IRGC က တနင်္လာနေ့တွင် အီရန်တောင်ပိုင်းရှိ ဆက်သွယ်ရေးမျှော်စင်တစ်ခုကို တိုက်ခိုက်ရာတွင် အသုံးပြုခဲ့သည့် အမေရိကန်လေတပ်စခန်းတစ်ခုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း အီရန်၏ တရားဝင်မဟုတ်သော Fars သတင်းအေဂျင်စီက ဖော်ပြခဲ့သည်။

"တစ်နာရီအကြာ ဟော်မိုဇ်ဂန်ပြည်နယ်ရှိ ဆီရစ်ခ်ကျွန်းပေါ်ရှိ ဆက်သွယ်ရေးမျှော်စင်တစ်ခုကို အမေရိကန်စစ်တပ်က ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် IRGC လေကြောင်းအာကာသတပ်ဖွဲ့ တိုက်လေယာဉ်များသည် ကျူးကျော်မှုစတင်ခဲ့သည့် လေတပ်စခန်းကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့ပြီး ခန့်မှန်းထားသည့် ပစ်မှတ်များ ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်" ဟု အဆိုပါအစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။

IRGC က အဆိုပါစခန်း၏ တည်နေရာကို အတိအကျ ဖော်ပြခြင်းမရှိသေးပေ။

သီးခြားစီအနေဖြင့် အမေရိကန်စခန်းကြီးတစ်ခု တည်ရှိရာ ကူဝိတ်ရှိ လေကြောင်းကာကွယ်ရေးစနစ်များသည် တနင်္လာနေ့တွင် ဒုံးကျည်နှင့် ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုများကို ကြားဖြတ်ဟန့်တားခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းအေဂျင်စီ KUNA က အသေးစိတ်အချက်အလက်များ မဖော်ပြဘဲ သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

ထို့အပြင် တနင်္ဂနွေနေ့နှောင်းပိုင်း Facebook ပို့စ်တစ်ခုတွင် အီရန်ကုရ်ဒ်ပါတီ Komala မှ အကြီးတန်းအရာရှိတစ်ဦးက အီရတ်မြောက်ပိုင်း အာဘီလ်ပြည်နယ်ရှိ ၎င်းတို့၏စခန်းကို IRGC က တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း စွပ်စွဲပြောကြားခဲ့သည်။

"အီရန်အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံက Komala ကို ဆက်လက်တိုက်ခိုက်နေချိန်မှာ ဒီည ၂၂:၄၀ (GMT ၁၇:၄၀) မှာ အာလာနာချိုင့်ဝှမ်းရှိ ကာဒစ်စတန် အလုပ်သမားပါတီ (Komala) ရဲ့ ဌာနချုပ်ကို ဒုံးကျည်နှစ်စင်း ထိမှန်ခဲ့ပါတယ်" ဟု အမ်ဂျက်ဒ် ဟူစိန် ပါနာဟီက ပြောကြားခဲ့သည်။

"အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးတို့နဲ့ စစ်ပွဲစတင်ခဲ့ချိန်ကစပြီး အီရန်အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံဟာ Komala ရဲ့ စခန်းတွေနဲ့ ဌာနချုပ်တွေကို ဒုံးကျည်နဲ့ ဒရုန်း ၈၁ စင်းကျော်နဲ့ ပစ်မှတ်ထားခဲ့ပါတယ်" ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

အီရတ်မြောက်ပိုင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ကာဒစ်ရှ်ဒေသရှိ ရူဒေါမီဒီယာကွန်ရက်၏ ဖော်ပြချက်အရ အီရတ်ဒေသအခြေစိုက် အီရန်ကုရ်ဒ်အတိုက်အခံအဖွဲ့ဖြစ်သည့် ကာဒစ်စတန်လွတ်မြောက်ရေးပါတီ (PAK) က တနင်္ဂနွေနေ့တွင် အာဘီလ်အနီးရှိ ၎င်းတို့၏စခန်းတစ်ခုကိုလည်း အီရန်ဒုံးကျည်ဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့က အီရန်အပေါ် စစ်ပွဲစတင်ခဲ့ချိန်မှစ၍ တီဟီရန်သည် ပင်လယ်ကွေ့ဒေသရှိ အမေရိကန်စစ်စခန်းများကို တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ အစ္စရေးနှင့် အီရတ်မြောက်ပိုင်းရှိ ကုရ်ဒ်အဖွဲ့များကို တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။

အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အစ္စမေးလ် ဘာဂါအီက ကူဝိတ်က တိုက်ခိုက်မှုများအကြောင်း သတင်းပို့ပြီးနောက် တီဟီရန်သည် ၎င်းအား တိုက်ခိုက်ရန် အသုံးပြုသည့် ဒေသတွင်း "စခန်းများနှင့် ပိုင်ဆိုင်မှုများ" အပေါ် လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ပိုင်ခွင့်ရှိကြောင်း တနင်္လာနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

"နိုင်ငံများသည် ၎င်းတို့၏ နယ်မြေ သို့မဟုတ် ပိုင်ဆိုင်မှုများကို အခြားနိုင်ငံများကို ကျူးကျော်ရန် အသုံးပြုခွင့်မပြုရန် တည်ဆဲဥပဒေအရ တာဝန်ရှိသည်" ဟု ဘာဂါအီက X ပေါ်ရှိ ပို့စ်တစ်ခုတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

အီရန်အရာရှိက ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) ကိုလည်း ၎င်း၏တုံ့ပြန်မှုတွင် "ရွေးချယ်၍ ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ ဒေါသထွက်ခြင်း" ကို ပြသခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့ပြီး "အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများရှိ စခန်းများမှ စတင်ခဲ့သော အမေရိကန်၏ ကျူးကျော်မှုအပေါ် မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်ပိုင်ခွင့်ကို ကျင့်သုံးခြင်း" အတွက် အီရန်ကို ရှုတ်ချသည့် EU ၏ ထုတ်ပြန်ချက်သည် "ဟန်ဆောင်မှုနှင့် ပေါ့ဆမှု" ဖြစ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ဘာဂါအီက ၎င်းရည်ညွှန်းသည့် EU ထုတ်ပြန်ချက်ကို အတိအကျ ဖော်ပြခြင်းမရှိသော်လည်း အဆိုပါအဖွဲ့၏ သံတမန်ရေးရာဝန်ဆောင်မှုက လွန်ခဲ့သောရက်အနည်းငယ်က ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုတွင် ကူဝိတ်အပေါ် အီရန်၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို ဝေဖန်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့သည် ကူဝိတ်၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို ချိုးဖောက်ကာ "ဒေသတွင်းလုံခြုံရေးနှင့် တည်ငြိမ်ရေးအတွက် ကြီးလေးသော ခြိမ်းခြောက်မှုဖြစ်စေသည်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးရှိနေသော်လည်း အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့သည် တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် ဆက်လက်တိုက်ခိုက်နေကြသည်။

အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး စတင်ပြီး နှစ်ရက်အကြာ ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကူဝိတ်က ၎င်း၏လေပိုင်နက်အတွင်း ဒရုန်းခုနစ်စင်း ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့ရာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသည် ချက်ချင်းနီးပါး တင်းမာမှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ကူဝိတ်က အီရန်နှင့် မဟာမိတ်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များကို တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် စွပ်စွဲခဲ့သည်။

အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး လေးရက်မြောက်နေ့နှင့် အစ္စလာမာဘတ်တွင် တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးပွဲများ ပျက်ပြားပြီးနောက် အမေရိကန်က အီရန်ဆိပ်ကမ်းများသို့ ဝင်ထွက်သွားလာသည့် ရေကြောင်းသွားလာရေးကို ပစ်မှတ်ထားသည့် ရေတပ်ပိတ်ဆို့မှုကို ကြေညာခဲ့ရာ တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။

ဧပြီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် အီရန်တပ်ဖွဲ့များသည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားရှိ အိန္ဒိယသင်္ဘောနှစ်စင်းကို ပစ်ခတ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့သည် ရေလမ်းကြောင်းကို ဖြတ်သန်းခွင့်မရှိဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ဧပြီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များသည် ပင်လယ်ကွေ့အနီးရှိ အီရန်ကွန်တိန်နာသင်္ဘောတစ်စင်းကို ဖမ်းဆီးခဲ့ရာ အီရန်က "ပင်လယ်ဓားပြလုပ်ရပ်" ဟု ဖော်ပြခဲ့သည့် လုပ်ရပ်ကြောင့် ရေကြောင်းတင်းမာမှုများ ပိုမိုမြင့်တက်လာခဲ့သည်။

ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် IRGC သည် ရေလက်ကြားရှိ သင်္ဘောသုံးစင်းကို ပစ်ခတ်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံခြားကွန်တိန်နာသင်္ဘောနှစ်စင်းဖြစ်သည့် ပနားမားအလံလွှင့်ထားသော MSC Francesca နှင့် လိုက်ဘေးရီးယားအလံလွှင့်ထားသော Epaminondas တို့ကို ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး ၎င်းတို့သည် ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းခွင့်မရှိဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ထို့နောက် မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု (UAE) က အီရန်သည် ၎င်းတို့နိုင်ငံကို ဒုံးကျည်နှင့် ဒရုန်းများဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့ရာ ဖူဂျိုင်ရာရှိ ရေနံချက်စက်ရုံတစ်ခုတွင် မီးလောင်မှုဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံသားသုံးဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။

မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုကြောင့် UAE ရှိ ဘာရာကာ နျူကလီးယားစွမ်းအင်စက်ရုံ၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် မီးလောင်မှုဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဒေသတွင်း တင်းမာမှုအသစ်များ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ခြေအပေါ် စိုးရိမ်မှုအသစ်များ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။

UAE က အီရန်ကို တိတိကျကျ အပြစ်မတင်ခဲ့သော်လည်း ဒရုန်းများသည် ၎င်း၏ "အနောက်ဘက်နယ်စပ်" မှ ပစ်လွှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ထိုနေ့တွင်ပင် ဆော်ဒီအာရေဗျကလည်း အီရတ်လေပိုင်နက်မှ ပစ်လွှတ်ခဲ့သည့် ဒရုန်းသုံးစင်းကို ကြားဖြတ်ဟန့်တားခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သော်လည်း ဒရုန်းများကို မည်သည့်နေရာမှ ပစ်လွှတ်ခဲ့သည်ကို အတိအကျ ဖော်ပြခြင်းမရှိပေ။

မေလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် CENTCOM က ၎င်း၏တပ်ဖွဲ့များသည် အီရန်တိုက်ခိုက်ရေးဒရုန်းငါးစင်းကို ပစ်ချခဲ့ပြီး ဆဋ္ဌမမြောက်ဒရုန်းကို ပစ်လွှတ်ရန် ပြင်ဆင်နေသည့် ဘန်ဒါအဘတ်စ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ရှိ မြေပြင်ထိန်းချုပ်ရေးစခန်းတစ်ခုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကူဝိတ်တပ်ဖွဲ့များသည် ၎င်းတို့နိုင်ငံသို့ ပစ်ခတ်ခဲ့သည့် ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်တစ်စင်းကို ကြားဖြတ်ဟန့်တားခဲ့သည်။

IRGC က ဘန်ဒါအဘတ်စ်တိုက်ခိုက်မှုအတွက် တာဝန်ရှိသည့် အမေရိကန်စခန်းကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့ပြီး ထပ်မံဖြစ်ပွားပါက "ပိုမိုပြတ်သားသော တုံ့ပြန်မှု" ကို ဖြစ်ပေါ်စေမည်ဟု နိုင်ငံ၏ တရားဝင်မဟုတ်သော Tasnim သတင်းအေဂျင်စီက ဖော်ပြခဲ့သည်။

ညနှောင်းပိုင်း လူမှုမီဒီယာပို့စ်တစ်ခုတွင် ထရန့်မ်က ဝါရှင်တန်နှင့် တီဟီရန်တို့အကြား နောက်ဆုံးဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ရန်လိုမှုများကို ဖော်ပြခြင်းမရှိသော်လည်း အီရန်သည် "တကယ်ကို ကောင်းမွန်သော သဘောတူညီချက်တစ်ခု ရယူလိုသည်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ယခုအချိန်အထိ အမေရိကန်မီဒီယာများ၏ ဖော်ပြချက်အရ ထရန့်မ်သည် အီရန်အပေါ် အမေရိကန်-အစ္စရေးစစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ရန် အဆိုပြုချက်၏ စည်းကမ်းချက်အချို့ကို ပြောင်းလဲရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။

တနင်္ဂနွေနေ့တွင် The New York Times က ထရန့်မ်၏ နောက်ဆုံးပြောင်းလဲမှုများသည် အဆိုပြုထားသော သဘောတူညီချက်၏ စည်းကမ်းချက်များကို ပိုမိုတင်းကျပ်စေခြင်းဖြစ်ပြီး အမေရိကန်က အဆိုပါမူဘောင်အသစ်ကို အီရန်က စဉ်းစားရန် ပြန်လည်ပေးပို့ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။

Axios သတင်းဝက်ဘ်ဆိုက်က ထရန့်မ်သည် အီရန်၏ နျူကလီးယားပစ္စည်းများနှင့် ပတ်သက်၍ မည်သို့လုပ်ဆောင်ရမည်ကဲ့သို့သော အရေးကြီးသည်ဟု ၎င်းယူဆသည့် သဘောတူညီချက်၏ အချက်များစွာကို အားဖြည့်လိုကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။

တနင်္ဂနွေနေ့ Truth Social ပို့စ်တစ်ခုတွင် ထရန့်မ်သည် ပဋိပက္ခကို ၎င်းကိုင်တွယ်ပုံအပေါ် ဝေဖန်သူများကို ပြန်လည်တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။

"စိတ်အေးအေးထားပြီး အနားယူလိုက်ပါ၊ နောက်ဆုံးမှာ အားလုံးအဆင်ပြေသွားမှာပါ – အမြဲတမ်း ဒီလိုပါပဲ!" ဟု ၎င်းက ရေးသားခဲ့သည်။

ထရန့်မ်က မည်သည့်သဘောတူညီချက်အတွက်မဆို ၎င်း၏ဦးစားပေးများတွင် အီရန်က နျူကလီးယားလက်နက်များ ဘယ်တော့မှ မထုတ်လုပ်ရန် သဘောတူညီခြင်းနှင့် စစ်ပွဲမတိုင်မီက ကမ္ဘာ့ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ရည် ထောက်ပံ့မှု၏ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ဖြတ်သန်းသွားလာခဲ့သည့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

တီဟီရန်က နျူကလီးယားလက်နက်များ တည်ဆောက်ရန် ရည်ရွယ်ချက်မရှိကြောင်း ထပ်ခါတလဲလဲ ပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လတွင် ထိုစဉ်က အမေရိကန်အမျိုးသားထောက်လှမ်းရေးဒါရိုက်တာ တူလ်စီ ဂက်ဘတ်ဒ်က ဝါရှင်တန်သည် "အီရန်က နျူကလီးယားလက်နက် တည်ဆောက်နေခြင်းမရှိကြောင်း ဆက်လက်အကဲဖြတ်နေသည်" ဟု ကွန်ဂရက်သို့ ထွက်ဆိုခဲ့သည်။

စနေနေ့တွင် အီရန်စစ်တပ်၏ ခါတမ် အယ်လ်-အန်ဘီယာ ဗဟိုဌာနချုပ်က ရေလက်ကြားအပေါ် နိုင်ငံ၏ ထိန်းချုပ်မှုကို ပြန်လည်အတည်ပြုခဲ့ပြီး မဟာဗျူဟာမြောက် ရေလမ်းကြောင်းကို ဖြတ်သန်းသွားလာခြင်းဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများကို လိုက်နာခြင်းမရှိပါက နိုင်ငံခြားစီးပွားရေးနှင့် စစ်ရေးသင်္ဘောများကို ပစ်မှတ်ထားမည်ဟု သတိပေးခဲ့သည်။

Soufan Center ၏ အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာ ကိုလင် ကလပ်ခ်က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပိတ်ဆို့နိုင်သည့် အီရန်၏ စွမ်းရည်သည် နျူကလီးယားလက်နက်ထက် ပိုမိုအသုံးဝင်ပြီး အစွမ်းထက်သည့် ဟန့်တားမှုတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

"အီရန်တွေက ဒါဟာ အနိုင်ရတဲ့ကတ်တစ်ကတ်ဆိုတာ သိပါတယ်" ဟု ကလပ်ခ်က Al Jazeera သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ "သူတို့ဟာ ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံတွေကို တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ ရေလက်ကြားကို မိုင်းတွေနဲ့ ပခုံးထမ်းဒုံးကျည်တွေနဲ့ ပိတ်ဆို့ခြင်းအားဖြင့် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးကို ရပ်တန့်ပစ်နိုင်ပါတယ်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ကလပ်ခ်က အဆိုပါအခြေအနေကို စစ်ပွဲပုံစံဖြင့် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ကစားခဲ့ပြီး ၎င်း၏သက်ရောက်မှုများကို အမေရိကန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးအဖွဲ့အစည်းအတွင်း ကောင်းစွာနားလည်ထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ "ဒီအခြေအနေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေနဲ့ အစီရင်ခံစာတွေ ပြည့်နေတဲ့ ဂိုဒေါင်တွေ ရှိနိုင်ပါတယ်၊ သက်ရောက်မှုတွေ၊ ဒုတိယနဲ့ တတိယအဆင့် သက်ရောက်မှုတွေနဲ့ ဘယ်လိုရှောင်ရှားရမယ်ဆိုတာတွေကို ဖော်ပြထားပါတယ်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

၎င်းက ရေလက်ကြားသည် တီဟီရန်အား နျူကလီးယားလက်နက်အသုံးပြုခြင်း၏ အန္တရာယ်များမပါဝင်သည့် သြဇာလွှမ်းမိုးမှုပုံစံတစ်မျိုးကို ပေးသည်ဟု ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ "နျူကလီးယားလက်နက်ကို အသုံးပြုရင် လုံးဝကွဲပြားတဲ့ နယ်မြေထဲကို ရောက်သွားပါပြီ။ ဒါပေမယ့် ရေလက်ကြားကို ပိတ်ပစ်တာလား။ သူတို့ အဲဒါကို အဆုံးမရှိ လုပ်နိုင်ပါတယ်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရာချီက တနင်္ဂနွေနေ့တွင် နိုင်ငံပိုင် IRNA သတင်းအေဂျင်စီသို့ ပြောကြားရာတွင် အမေရိကန်နှင့် "ဆွေးနွေးမှုများနှင့် သတင်းစကားများ ဖလှယ်မှုများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေသည်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

အာရာချီက ဆွေးနွေးပွဲများနှင့် ပတ်သက်၍ မကြာသေးမီက ထင်ကြေးပေးမှုများကြားတွင် "ရှင်းလင်းသော နိဂုံးချုပ်ချက်တစ်ခု မရရှိမချင်း ဆုံးဖြတ်ရန် မဖြစ်နိုင်ပါ" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

"ယခုပြောဆိုနေသည့် အရာအားလုံးသည် ထင်ကြေးပေးမှုများသာဖြစ်ပြီး သေချာသည်အထိ အလေးအနက်ထား မစဉ်းစားသင့်ပါ" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

အီရန်၏ အဓိကဆွေးနွေးသူက ထိုနေ့အစောပိုင်းတွင် အီရန်၏ အခွင့်အရေးများကို အပြည့်အဝ အာမခံချက်မပေးသည့် မည်သည့်သဘောတူညီချက်ကိုမျှ တီဟီရန်က သဘောတူမည်မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

"ရန်သူ၏ စကားလုံးများနှင့် ကတိများကို ယုံကြည်မှုမရှိပါ။ ကျွန်ုပ်တို့၏ တစ်ခုတည်းသော စံနှုန်းမှာ ကျွန်ုပ်တို့၏ ကတိကဝတ်များကို ပြန်လည်ဖြည့်ဆည်းပေးခြင်းမပြုမီ သိသာထင်ရှားသော ရလဒ်များကို ရရှိရန်ဖြစ်သည်" ဟု ပြန်လည်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည့် ပါလီမန်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပြီးနောက် မိုဟာမက် ဘာဂါ ဂါလီဘက်ဖ်က ပြောကြားခဲ့သည်။

ဆွေးနွေးပွဲများအလယ်တွင် သဘောတူညီချက်များ ပျက်ပြားခြင်းနှင့် စစ်ရေးတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အီရန်သည် အမေရိကန်ကို ဆွေးနွေးဖက်အဖြစ် ယုံကြည်မှုမရှိတော့ကြောင်း ဝါရှင်တန်ဒီစီအခြေစိုက် Center for International Policy မှ အကြီးတန်းသုတေသီ နီဂါ မော်တာဇာဗီက ပြောကြားခဲ့သည်။

"ကျွန်မ အီရန်သတင်းရင်းမြစ်တွေနဲ့ စကားပြောခဲ့ပါတယ်၊ သူတို့က 'ကျွန်တော်တို့ ဒီဆွေးနွေးပွဲတွေကို လက်ညှိုးကို ခလုတ်ပေါ်တင်ပြီး ဗုံးတွေ ကောင်းကင်ကနေ ကျလာမယ်လို့ မျှော်လင့်ပြီး အမြဲတမ်း သွားကြပါတယ်' လို့ ပြောပါတယ်" ဟု မော်တာဇာဗီက Al Jazeera သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

၎င်းက ယုံကြည်မှုပျက်ပြားရခြင်းမှာ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ် ကာဆမ် ဆိုလေမာနီကို လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်း၊ ပြီးခဲ့သည့်နှစ် နျူကလီးယားဆွေးနွေးပွဲများအတွင်း တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် လက်ရှိပဋိပက္ခအပါအဝင် စစ်ကြေညာခြင်းနှင့် ညီမျှသည့် အမေရိကန်၏ လုပ်ရပ်များစွာကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

"စစ်ပွဲနှစ်ခုပြီးသွားပြီ၊ [ဒေသတွင်းမှာ] ဖျက်ဆီးမှုတွေ အများကြီးရှိခဲ့တယ်၊ ဘာမှ အောင်မြင်မှုမရှိဘူး၊ ပန်းတိုင်တွေကလည်း ဆက်ပြီး ရွေ့လျားနေတယ်" ဟု မော်တာဇာဗီက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။