ဖိလစ်ပိုင်၏ ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုသည် ကမ္ဘာ့ရေးရာများတွင် အာဆီယံ၏ အသံကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ကြောင်း သုံးသပ်သူများက ပြောကြား

နယူးယောက်- ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံသည် ၂၀၂၇ ခုနှစ်တွင် စတင်မည့် နှစ်နှစ်သက်တမ်းအတွက် ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အမြဲတမ်းမဟုတ်သော အဖွဲ့ဝင်အသစ်များကို ရွေးချယ်ရန် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ (ဇွန် ၃ ရက်) တွင် မဲပေးမည်ဖြစ်သည်။

ဖိလစ်ပိုင်နှင့် ကာဂျစ်စတန်တို့သည် လစ်လပ်နေသော အာရှ-ပစိဖိတ်နေရာအတွက် ယှဉ်ပြိုင်နေကြသည်။

မနီလာသည် ရာထူးအတွက် ထင်ရှားသော မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုကို ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး သမ္မတ ဖာဒီနန် မားကို့စ် ဂျူနီယာသည် ဖိလစ်ပိုင်၏ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် ရပ်တည်မှုကို ကိုယ်တိုင်ထောက်ခံပြောဆိုရန် မတ်လက ကုလသမဂ္ဂ၏ နယူးယောက်ဌာနချုပ်သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။

“ဖိလစ်ပိုင်သည် လွတ်လပ်သော၊ ယုံကြည်စိတ်ချရသော မိတ်ဖက်၊ ဆန်းသစ်သော လမ်းပြနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကို အလေးထားသူအဖြစ် ပုံမှန်သက်သေပြခဲ့ပြီးဖြစ်သည်” ဟု ၎င်းက ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံသို့ အထူးမိန့်ခွန်းပြောကြားရာတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

လေ့လာသုံးသပ်သူများက ဖိလစ်ပိုင်၏ အောင်မြင်သော ကြိုးပမ်းမှုသည် ကုလသမဂ္ဂ၏ အာဏာအရှိဆုံးအဖွဲ့အတွင်း အရှေ့တောင်အာရှ၏ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို မြှင့်တင်ရန် အခွင့်အလမ်းတစ်ခု ပေးနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။

“ရွေးချယ်ခံရတဲ့ အဖွဲ့ဝင်တွေဟာ သူတို့ရဲ့ အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားကိုသာမကဘဲ သူတို့ရဲ့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ အကျိုးစီးပွားကိုပါ ကိုယ်စားပြုပါတယ်” ဟု အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်းအဖွဲ့ (International Crisis Group) ၏ ကုလသမဂ္ဂရေးရာ အကြီးအကဲ ဒန်နီယယ် ဖော်တီက ပြောကြားခဲ့သည်။

“ဖိလစ်ပိုင်က ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီမှာ သူ့ရဲ့ ရပ်တည်ချက်တွေကို ဘယ်လိုရှင်းပြမလဲ၊ ဘယ်လို ဦးစားပေးကိစ္စရပ်တွေကို ထောက်ခံမလဲဆိုတဲ့အပေါ်မှာ အာဆီယံရဲ့ အတွေးအမြင်နဲ့ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုတွေ ပိုမိုများပြားလာတာကို ကျွန်တော်တို့ မျှော်လင့်နိုင်ပါတယ်။”

ကမ္ဘာ့စင်မြင့်ပေါ်ရှိ အာဆီယံ၏ ဦးစားပေးကိစ္စရပ်များ

နိုင်ငံတကာ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် လုံခြုံရေးကို ထိန်းသိမ်းရန် တာဝန်ပေးထားသည့် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ နိုင်ငံပါဝင်သော အဖွဲ့တွင် အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင် ၅ နိုင်ငံ ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ တရုတ်၊ ပြင်သစ်၊ ရုရှား၊ ဗြိတိန်နှင့် အမေရိကန်တို့ ဖြစ်သည်။

အမြဲတမ်းမဟုတ်သော အဖွဲ့ဝင် ၁၀ နိုင်ငံကို အလှည့်ကျ နှစ်နှစ်သက်တမ်းအတွက် ရွေးချယ်ပြီး နှစ်စဉ် အဖွဲ့ဝင် ၅ နိုင်ငံကို အစားထိုးသည်။ ၎င်းတို့သည် ဆုံးဖြတ်ချက်များအတွက် မဲပေးကြပြီး အထူးသဖြင့် အလှည့်ကျ ဥက္ကဋ္ဌရာထူးကို ရယူထားသည့် လအတွင်း ကောင်စီ၏ အစီအစဉ်ကို ပုံဖော်ရာတွင် ကူညီပေးသည်။

ဖိလစ်ပိုင်သည် ၎င်း၏ မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုကို ဒေသတွင်းလုံခြုံရေး၊ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုနှင့် နိုင်ငံတကာဥပဒေကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းတို့အပေါ် အာရုံစိုက်ခဲ့ပြီး တောင်တရုတ်ပင်လယ်ရှိ နယ်မြေပိုင်ဆိုင်မှု အငြင်းပွားမှုများကဲ့သို့သော အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ကိစ္စရပ်ကို ရှောင်ရှားခဲ့သည်။

ဖော်တီက မနီလာသည် ရွေးချယ်ခံရပါက ကောင်စီကို ကိစ္စရပ်တစ်ခုတည်းအတွက် တိုက်ပွဲဝင်ရာနေရာအဖြစ် ပြောင်းလဲခြင်းကို ရှောင်ရှားရန် စိတ်အားထက်သန်နေမည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

“ရှောင်လွှဲလို့မရဘဲ ဖိလစ်ပိုင်ဟာ လုံခြုံရေးကောင်စီမှာရော သူ့ရဲ့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေမှာပါ အဓိက ကစားသမားဖြစ်တဲ့ တရုတ်နဲ့ ဆက်ဆံရမှာပါ” ဟု ၎င်းက CNA သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

“မနီလာဟာ သူ့ရဲ့ ဒေသအပေါ်မှာတင်မကဘဲ အမေရိကန်နဲ့ တရုတ်တို့ ဆန့်ကျင်ဘက်ဘက်မှာ ရပ်တည်နေတဲ့ ကမ္ဘာ့ရေးရာ ကိစ္စရပ်တွေမှာပါ သူ့ရဲ့ ရပ်တည်ချက်တွေကို သတိထား၍ ချိန်ညှိရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။”

မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် အာရုံစိုက်မှု ပိုမိုလာနိုင်သလား။

နယူးယောက်တက္ကသိုလ်မှ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာရေးရာ လက်တွေ့ပါမောက္ခ ခရစ္စတိုဖာ အန်ကာဆန်က ဖိလစ်ပိုင်၏ ကောင်စီသက်တမ်းသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ မတည်ငြိမ်မှုများအပြီး သိသာထင်ရှားသော လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများကို ဆက်လက်ရင်ဆိုင်နေရသော မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် နိုင်ငံတကာ၏ အာရုံစိုက်မှုကို ပြန်လည်ရရှိစေနိုင်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

“ရှေ့သို့တိုးတက်မှု လိုအပ်ကြောင်း ပြောဆိုတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ရပ်အတွက် ကျယ်ပြန့်တဲ့ ထောက်ခံမှုတွေ၊ မြန်မာနိုင်ငံအခြေအနေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဆွေးနွေးပွဲတစ်ရပ် ကျင်းပခြင်းမျိုးကို ကျွန်တော်တို့ မြင်တွေ့ရနိုင်ပါတယ်” ဟု အရှေ့တောင်အာရှရှိ ကုလသမဂ္ဂ၏ အကြီးတန်းအရာရှိဟောင်း အန်ကာဆန်က ပြောကြားခဲ့သည်။

“ဒါက ဖိလစ်ပိုင်က တင်ပြလာနိုင်ပြီး တင်ပြသင့်တဲ့ ကိစ္စရပ်တစ်ခုလို့ ကျွန်တော်ထင်ပါတယ်။”

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ထိုင်းနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားတို့အကြား ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသော တင်းမာမှုများသည် မနီလာ၏ လုံခြုံရေးကောင်စီ အစီအစဉ်တွင် ထင်ရှားစွာ ပါဝင်လာမည်မဟုတ်ကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူများက ပြောကြားသည်။

အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း (အာဆီယံ) အဖွဲ့ဝင်များသည် ဒေသတွင်း အငြင်းပွားမှုများကို နိုင်ငံတကာ ဖိုရမ်များတွင် မတင်ပြမီ ပြည်တွင်း သံတမန်ရေးရာ လမ်းကြောင်းများမှတစ်ဆင့် ဖြေရှင်းရန် ရိုးရာဓလေ့အရ ပိုမိုနှစ်သက်ကြသည်။

“အာဆီယံနိုင်ငံတွေဟာ သူတို့ရဲ့ ဒေသနဲ့ပတ်သက်တဲ့ ဆွေးနွေးမှုတွေကို လုံခြုံရေးကောင်စီရဲ့ အစီအစဉ်မှ ဖယ်ထုတ်ထားဖို့ ကြိုးပမ်းခဲ့ကြပါတယ်” ဟု ဖော်တီက ထောက်ပြခဲ့သည်။

“ဖိလစ်ပိုင်အနေနဲ့ အဲဒီချဉ်းကပ်မှုကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းပြီး တိတ်ဆိတ်တဲ့ သံတမန်ရေးရာ၊ လုံခြုံရေးကောင်စီ အဖွဲ့ဝင်တွေနဲ့ အရေးအကြီးဆုံးကတော့ ဒေသတွင်းနိုင်ငံတွေနဲ့ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုတွေကို ကောင်စီသို့ ကိုယ်တိုင်တင်ပြခြင်းမပြုမီ အသုံးပြုဖို့ ကြိုးစားလိမ့်မယ်လို့ ကျွန်တော်တို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။”

သို့သော်လည်း လေ့လာသုံးသပ်သူများက အမြဲတမ်းမဟုတ်သော လုံခြုံရေးကောင်စီ အဖွဲ့ဝင်များသည် ဗီတိုအာဏာမရှိခြင်းအပါအဝင် ကန့်သတ်ချက်များ ရှိနေကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။

ဖိလစ်ပိုင်သည် အမေရိကန်၊ ဗြိတိန်နှင့် ပြင်သစ်တို့၏ ထောက်ခံမှုကို ရရှိထားသည်ဟု ယုံကြည်ရပြီး ရုရှားနှင့် တရုတ်တို့က ကာဂျစ်စတန်ကို ထောက်ခံမည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။

မားကို့စ်နှင့် ၎င်း၏ အစိုးရအတွက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ မဲပေးပွဲတွင် အောင်မြင်မှုသည် မနီလာအတွက် သံတမန်ရေးရာ အောင်ပွဲတစ်ခုသာမက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လုံခြုံရေးကိစ္စရပ်များတွင် အာဆီယံ၏ အသံကို အားကောင်းစေရန် အခွင့်အလမ်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။