Nigeria killed more than 13,000 ‘terrorists’ in past year, president says
AI Summary
နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံတွင် ပြီးခဲ့သည့်တစ်နှစ်အတွင်း အကြမ်းဖက်သမား ၁၃,၀၀၀ ကျော်ကို ချေမှုန်းနိုင်ခဲ့ပြီး လက်နက်ကိုင်သူပုန်များကြောင့် သေဆုံးရမှု ၈၁ ရာခိုင်နှုန်းအထိ လျော့ကျသွားကြောင်း သမ္မတ ဘိုလာ အာမက် တီနူဘူက ဒီမိုကရေစီနေ့မိန့်ခွန်းတွင် ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။ အစိုးရ၏ စစ်ဆင်ရေးများနှင့် မိမိဆန္ဒအလျောက် လက်နက်ချသူများကို ပြန်လည်ထူထောင်ပေးသည့် 'Operation Safe Corridor' စီမံချက်တို့ကြောင့် တိုက်ခိုက်ရေးသမားနှင့် မှီခိုသူ ၁၂၄,၀၀၀ ကျော် လက်နက်ချခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ISIL နှင့် အယ်လ်ကိုင်ဒါတို့နှင့် ဆက်နွှယ်သည့် အဖွဲ့များအပြင် ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများ၏ ပြန်ပေးဆွဲငွေညှစ်မှုများကြောင့် ကျေးလက်ဒေသရှိ ကျောင်းသားများ၊ ဆရာများနှင့် အရပ်သားများမှာ ဆက်လက်ထိခိုက်နစ်နာနေရဆဲဖြစ်သည်။ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များသည် စစ်တပ်၏ဖိအားကြောင့် ၎င်းတို့၏အခြေစိုက်စခန်းများကို နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းမှ အနောက်တောင်ပိုင်းဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းတိုက်ခိုက်လာကြသဖြင့် လုံခြုံရေးအကျပ်အတည်းများ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် အမေရိကန်စစ်တပ်က နည်းပညာနှင့် အင်အားကူညီပေးလျက်ရှိပြီး နိုင်ဂျီးရီးယားစစ်တပ်သည် ဘိုကိုဟာရမ်အဖွဲ့ထံမှ ပြန်ပေးဆွဲခံထားရသူ ၃၆၀ ဦးကို မကြာသေးမီက ကယ်တင်နိုင်ခဲ့သည်။ သမ္မတက အောင်ပွဲခံစကားဆိုသော်လည်း နိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြီးဆုံးစီးပွားရေးကို ခြိမ်းခြောက်နေသည့် လုံခြုံရေးစိန်ခေါ်မှုများကို အမြစ်ပြတ်ချေမှုန်းနိုင်ရန် ဆက်လက်ကြိုးပမ်းနေရဆဲဖြစ်သည်။
ထင်ရှားသော ပြောကြားချက်များ
"၂၀၂၃ ခုနှစ်ကစပြီး ‘Operation Safe Corridor’ စီမံချက်မှတစ်ဆင့် တိုက်ခိုက်ရေးသမားနှင့် မှီခိုသူ ၁၂၄,၀၀၀ တို့သည် လက်နက်ချခဲ့ကြသည်"
နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံတွင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများက အစုလိုက်အပြုံလိုက် တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် ပြန်ပေးဆွဲမှုများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေချိန်တွင် ပြီးခဲ့သည့်တစ်နှစ်အတွင်း “အကြမ်းဖက်သမား” ၁၃,၀၀၀ ကျော်ကို “ကြားဖြတ်ချေမှုန်း” နိုင်ခဲ့ကြောင်း နိုင်ဂျီးရီးယားသမ္မတက ပြောကြားလိုက်သည်။
သောကြာနေ့က ရုပ်မြင်သံကြားမှတစ်ဆင့် နိုင်ငံတော်သို့ မိန့်ခွန်းပြောကြားရာတွင် သမ္မတ ဘိုလာ အာမက် တီနူဘူ (Bola Ahmed Tinubu) က ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ၎င်းအာဏာရယူပြီးနောက်ပိုင်း လက်နက်ကိုင်သူပုန်များကို တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးသူဦးရေ ၈၁ ရာခိုင်နှုန်းအထိ လျော့ကျသွားခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
“၂၀၂၃ ခုနှစ်ကစပြီး ‘Operation Safe Corridor’ စီမံချက်မှတစ်ဆင့် တိုက်ခိုက်ရေးသမားနှင့် မှီခိုသူ ၁၂၄,၀၀၀ တို့သည် လက်နက်ချခဲ့ကြသည်” ဟု တီနူဘူက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါစီမံချက်မှာ မိမိဆန္ဒအလျောက် လက်နက်ချသည့် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ဝင်များကို ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ဆောင်ပေးရန် ရည်ရွယ်သည့် အစီအစဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
တီနူဘူ၏ မိန့်ခွန်းမှာ နှစ်ပေါင်းများစွာကြာမြင့်ခဲ့သည့် စစ်အာဏာရှင်စနစ် အဆုံးသတ်ပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ဒီမိုကရေစီစနစ် ပြန်လည်ထူထောင်ခဲ့သည့် နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၏ ဒီမိုကရေစီနေ့ကို ဂုဏ်ပြုသည့်အနေဖြင့် ပြောကြားခြင်းဖြစ်သည်။
သို့သော်လည်း ၎င်း၏မိန့်ခွန်းတွင် အောင်ပွဲခံသည့်လေသံများ ပါဝင်နေသော်လည်း အာဖရိက၏ ဒုတိယအကြီးဆုံးစီးပွားရေးနိုင်ငံဖြစ်သည့် နိုင်ဂျီးရီးယားသည် လုံခြုံရေးအကျပ်အတည်းများ ဆိုးရွားစွာ ကြုံတွေ့နေရသည်။ ISIL (ISIS) နှင့် အယ်လ်ကိုင်ဒါတို့နှင့် ဆက်နွှယ်နေသည့် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအပြင် ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများကလည်း ပြည်သူများကို ပြန်ပေးဆွဲပြီး ငွေညှစ်မှုများ လုပ်ဆောင်နေကြသည်။
အထူးသဖြင့် နိုင်ငံတော်၏ လုံခြုံရေးအင်အား အကန့်အသတ်သာရှိသည့် ကျေးလက်ဒေသများရှိ ကျောင်းများ၊ ဘုရားကျောင်းများနှင့် ဗလီများကဲ့သို့သော ပစ်မှတ်များသည် အထူးသဖြင့် အန္တရာယ်ရှိသည့် အခြေအနေတွင် ရှိနေသည်။
လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များသည် ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင်သာ ကန့်သတ်ထားခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ထူထပ်သော တောအုပ်လမ်းကြောင်းများမှတစ်ဆင့် နိုင်ငံ၏ အနောက်တောင်ပိုင်းရှိ ပစ်မှတ်များကို စတင်တိုက်ခိုက်လာကြသည်။
စစ်တပ်၏ ဖိအားပေးမှုများကြောင့် အဆိုပါအဖွဲ့များသည် ၎င်းတို့၏ အခြေစိုက်စခန်းများကို ရွှေ့ပြောင်းနေခြင်းဖြစ်ကြောင်း တာဝန်ရှိသူများက ပြောကြားသည်။
ပြီးခဲ့သည့်နှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံတွင် “ခရစ်ယာန်လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု” ဖြစ်ပွားနေသည်ဟု အခြေအမြစ်မရှိ စွပ်စွဲပြောဆိုခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း အမေရိကန်စစ်တပ်သည် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ၏ တည်နေရာများကို တိကျစွာ တိုက်ခိုက်ရာတွင် နိုင်ဂျီးရီးယားကို ကူညီပေးလျက်ရှိသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အမေရိကန်စစ်သား ၁၀၀ ကို နိုင်ဂျီးရီးယားသို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။
ဇန်နဝါရီလမှစ၍ ဆရာ၊ ဆရာမများနှင့် အသက်လေးနှစ်အရွယ် ကလေးငယ်များအပါအဝင် လူပေါင်းများစွာ ပြန်ပေးဆွဲခံခဲ့ရသည်။ မေလအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် နောက်ဆုံးဖြစ်စဉ်တွင် အနောက်တောင်ပိုင်း အိုယို (Oyo) ပြည်နယ်ရှိ ကျောင်းတစ်ကျောင်းမှ လူ ၄၆ ဦး ပြန်ပေးဆွဲခံခဲ့ရသည်။
တနင်္လာနေ့က နိုင်ဂျီးရီးယားစစ်တပ်က ISIL နှင့် ဆက်နွှယ်သည့် ဘိုကိုဟာရမ် (Boko Haram) အဖွဲ့က ပြန်ပေးဆွဲပြီး မြောက်ပိုင်း ဘိုနို (Borno) ပြည်နယ်ရှိ ဝေးလံခေါင်သီသော တောင်ပေါ်စခန်းတစ်ခုတွင် ဖမ်းဆီးထားသည့် လူပေါင်း ၃၆၀ ကို ကယ်တင်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။