AI Summary
တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသည် ၁၉၅၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၉ ခုနှစ်အတွင်း ကလေးပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ကျော်ကို ပြည်ပသို့ မွေးစားရန် စေလွှတ်ခဲ့ရာတွင် မလျော်ကန်သည့် လုပ်ရပ်များနှင့် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများ ရှိခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံတော်စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများက ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ မိဘမဲ့ဂေဟာများရှိ ကလေးများကို မိသားစုသဘောတူညီချက်မရှိဘဲ မွေးစားရန် ပေးအပ်ခဲ့ခြင်း၊ ဒိန်းမတ်မွေးစားခြင်းအေဂျင်စီများက ကလေးများ၏ ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာများကို ပြောင်းလဲခဲ့ကြောင်း သိရှိခဲ့သော်လည်း လုပ်ငန်းစဉ်များကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ယင်းပြဿနာများ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပြည်ပသို့ မွေးစားခံခဲ့ရသော တောင်ကိုရီးယားကလေးပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ကျော်နှင့် ၎င်းတို့၏ ဇီဝမိသားစုများ ထိခိုက်နစ်နာခဲ့ကြပြီး၊ မွေးစားခံရသူများသည် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာနှင့် ဇီဝမိသားစုကို သိရှိခွင့် ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ဆိုးလ်မြို့တော်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်မှ ခွင့်ပြုထားသော မလျော်ကန်သည့် လုပ်ရပ်များအတွက် တောင်းပန်ခဲ့ပြီး၊ ဒိန်းမတ်နိုင်ငံသည်လည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတကာမွေးစားခြင်းများကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် မွေးစားခံရသူများက ဒိန်းမတ်အစိုးရအား တရားစွဲဆိုကာ နစ်နာကြေးများ တောင်းဆိုလျက်ရှိပြီး၊ ၎င်းတို့၏ ဇီဝမိသားစုများကို ရှာဖွေနေဆဲဖြစ်သည်။
မွေးစားခြင်းဆိုင်ရာ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု
တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသည် ၁၉၅၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၉ ခုနှစ်အတွင်း ကလေးပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ကျော်ကို ပြည်ပသို့ မွေးစားရန် စေလွှတ်ခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံတွင်းရှိ တရားဝင်စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတစ်ခုအရ သိရသည်။
၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဆိုးလ်မြို့တော်သည် နိုင်ငံတော်မှ ခွင့်ပြုထားသော မလျော်ကန်သည့် လုပ်ရပ်များအတွက် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တောင်းပန်ခဲ့ပြီး "မတရားသော လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများ" ကျူးလွန်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
၁၉၇၀ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉ ခုနှစ်အတွင်း တောင်ကိုရီးယားကလေး ၇,၂၂၀ ဦးကို ဒိန်းမတ်နိုင်ငံတွင် မွေးစားခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အားလုံးနီးပါးကို လမ်းဘေးကလေးများဖြစ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများကမူ အခြားတစ်မျိုးဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့ပြီး မိဘမဲ့ဂေဟာများရှိ တောင်ကိုရီးယားကလေးများကို ၎င်းတို့၏ မိသားစုများ၏ သဘောတူညီချက်မရှိဘဲ မွေးစားရန် ပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။
အမျိုးသားလူမှုရေးအယူခံဘုတ်အဖွဲ့၏ ၂၀၂၄ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာတစ်ခုက ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံပိုင်မွေးစားခြင်းအေဂျင်စီများသည် ၎င်းတို့၏ တောင်ကိုရီးယားမိတ်ဖက်များသည် တစ်ခါတစ်ရံ ကလေးများ၏ ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာများကို ပြောင်းလဲခဲ့ကြောင်း သိရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။
ဒိန်းမတ်မီဒီယာများ၏ ဖော်ပြချက်များအရ ဒိန်းမတ်အေဂျင်စီများသည် မွေးစားခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်များကို လွယ်ကူချောမွေ့စေရန် ခရိုနာ ၅၄ သန်း (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၈.၄ သန်း) ခန့် ပေးချေခဲ့သည်။
"ဒိန်းမတ်လူမျိုးတစ်ဦးအနေဖြင့် ဒိန်းမတ်နိုင်ငံသည် ကောင်းသောဘက်တွင်ရှိပြီး ကိုရီးယားသည် ယခင်အာဏာရှင်စနစ်ဟောင်းတစ်ခုအနေဖြင့် မကောင်းသောဘက်တွင်ရှိသည်ဟု ကျွန်တော်ယုံကြည်ခဲ့သည်" ဟု ဒိန်းမတ်နိုင်ငံတော်ကို တရားစွဲဆိုမှုတွင် ပါဝင်ခြင်းမရှိသော တောင်ကိုရီးယားမွေးစားကလေးများ၏ အခွင့်အရေးများကို ကာကွယ်သည့် အသင်းအဖွဲ့တစ်ခုကို ဦးဆောင်သူ ပီတာ မော်လာက ပြောကြားခဲ့သည်။
"သို့သော် ကိုရီးယားသည် ၎င်းလုပ်ခဲ့သည်များကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ရင်ဆိုင်ကြည့်ရှုရန် သတ္တိရှိခဲ့သည်" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့ပြီး "ဒိန်းမတ်ကမူ အရာအားလုံးကို ဖုံးကွယ်ထားလိုသည်" ဟုလည်း ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့သည်။
မွေးစားကလေး ဖခင်ကို ရှာတွေ့
အသက် ၅၃ နှစ်အရွယ် ကာယကုထုံးပညာရှင်နှင့် မွေးစားကလေးတစ်ဦးဖြစ်သူ ဆစ်ဆီ ကော့ချ် ဂျော်ဂန်ဆန်သည် ဒေါသထွက်နေသည်။
"သင့်ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာကို သိရှိခွင့်ရခြင်းဟာ လူ့အခွင့်အရေးတစ်ခုဖြစ်သလို သင့်ရဲ့ ဇီဝမိသားစုနဲ့ ဆက်သွယ်ခွင့်ရဖို့ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိခြင်းဟာလည်း လူ့အခွင့်အရေးပဲ" ဟု ၎င်းက ဒေါသတကြီး ပြောကြားခဲ့သည်။
၎င်း၏ မွေးစားခြင်းစာရွက်စာတမ်းများရှိ မမှန်ကန်မှုများက နှစ်ပေါင်းများစွာ တားဆီးထားခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် တောင်ကိုရီးယားသို့ ပထမဆုံးအကြိမ် ခရီးထွက်ခြင်းဖြင့် စတင်ခဲ့သော ၎င်း၏ ရှာဖွေမှု၏ အဆုံးသတ်သို့ ယခုအခါ နီးကပ်လာပြီဖြစ်သည်။
"ကျွန်မ မထွက်ခွာမီ တစ်လအလိုမှာ သူတို့ ကျွန်မအဖေကို ရှာတွေ့ပြီလို့ ပြောတဲ့ အီးမေးလ်တစ်စောင် ရခဲ့တယ်" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့ပြီး "ဒါဟာ တုန်လှုပ်စရာပါပဲ" ဟုလည်း ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့သည်။
၎င်း၏ ခရီးစဉ်အတွင်း သူ့ကို တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး ၎င်း၏ ဇီဝမိသားစုနှင့် ခွဲခွာခဲ့ရသည့် အခြေအနေမှန်များသည် ၎င်း၏ မွေးစားခြင်းစာရွက်စာတမ်းများတွင် ဖော်ပြထားသည်များနှင့် အလွန်ကွာခြားကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။
၎င်း၏ဖခင် နိုင်ငံပြင်ပရောက်နေစဉ် ၎င်း၏မိခင်က သူ့သဘောတူညီချက်မရှိဘဲ ပြုစုစောင့်ရှောက်ရန် "စခန်း" တစ်ခုသို့ ပို့ခဲ့သည်။ ထိုနေရာတွင် ထားရှိမည့်အစား ကလေးကို ဒိန်းမတ်နိုင်ငံသို့ မွေးစားရန် ပို့ခဲ့သည်။
"ဒိန်းမတ်အစိုးရအနေနဲ့ ဒီလောက်ကြီး ပေါ့ဆမှုတွေ ပြသခဲ့တဲ့အတွက် တာဝန်ယူစေချင်တယ်" ဟု ဂျော်ဂန်ဆန်က ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့သည်။
"သူတို့ဟာ အရာအားလုံးကို စစ်ဆေးရမယ့်၊ စိုးရိမ်စရာတွေရှိရင် ထိုးထွင်းသိမြင်မှုရယူရမယ့် အာဏာပိုင်တွေပဲ" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
တရားလိုများသည် နစ်နာကြေးအဖြစ် တစ်ဦးလျှင် ခရိုနာ ၂၅၀,၀၀၀ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၈,၈၀၀) ကို တောင်းဆိုထားသည်။
အေအက်ဖ်ပီ (AFP) သတင်းဌာနက ဆက်သွယ်မေးမြန်းရာတွင် ဒိန်းမတ်လူမှုရေးရာဝန်ကြီးဌာနက မှတ်ချက်ပေးရန် ငြင်းဆိုခဲ့သည်။
နိုင်ငံတကာမွေးစားခြင်းဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနှင့်ပတ်သက်၍ ပြင်းထန်သော ပြဿနာများစွာ ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် ဒိန်းမတ်နိုင်ငံသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတကာမွေးစားခြင်းများကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။