နိုင်ဂျီးရီးယား၏ ‘အယ်လ်ဂိုရစ်သမ် ဆေးဝါးဆိုင်’ သည် အန္တရာယ်ရှိသော ဆေးမြစ်ဆေးဝါးများ အလွန်အကျွံ ပျံ့နှံ့မှုကို မည်သို့ တွန်းအားပေးနေသနည်း

အဘူဂျာ၊ နိုင်ဂျီးရီးယား – အိုကီ ဘိုလာသည် အွန်လိုင်းတွင် တွေ့ရှိခဲ့သော မျိုးအောင်အားဖြည့်ဆေးတစ်မျိုးက သူမကို ကိုယ်ဝန်ရစေနိုင်သည်ဟု ထင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဆေးသောက်ပြီး ရက်အနည်းငယ်အတွင်း သူမ အသက်ရှူရခက်ခဲလာခဲ့သည်။ သူမ၏ အတွေ့အကြုံသည် လူမှုကွန်ရက်များတစ်လျှောက် ကြော်ငြာနေသော စစ်ဆေးအတည်ပြုထားခြင်းမရှိသည့် သဘာဝဆေးဝါးများ၏ အွန်လိုင်းရောင်းဝယ်မှု တိုးပွားလာနေခြင်းကို ထင်ဟပ်ပြသနေသည်။

အသက် ၄၀ ကျော်အရွယ်ရှိပြီး ကလေးမရှိသေးသည့် ဘိုလာ (အမည်ရင်းမဟုတ်) က ယခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် အဆိုပါအားဖြည့်ဆေးကို ဝယ်ယူခဲ့ပြီး သူငယ်ချင်းများနှင့် မိသားစုဝင်များထံမှ ကြားသိရပြီးနောက် ပိုမိုမြန်ဆန်သော ရလဒ်များရရှိရန် မျှော်လင့်ကာ အကြံပြုထားသော ဆေးပမာဏထက် ပိုမိုသောက်သုံးခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါ လက္ခဏာတွေကို ကျွန်မသိပါတယ်။ ညဘက်မှာ အသက်ရှူသံ တရွှီရွှီမြည်တာက ရင်းနှီးပြီးသားပါ” ဟု သူမက အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ “အွန်လိုင်းမှာ ရှာကြည့်တော့ ဒါက သဘာဝဆေးကြောင့် ဖြစ်နိုင်တယ်ဆိုတာ ကျွန်မသိလိုက်ရတယ်” ဟု သူမက ဆိုသည်။

ဘိုလာက အဆိုပါဆေးကို ရပ်လိုက်ပြီးနောက် သူမ၏ ရောဂါလက္ခဏာများ သက်သာသွားခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ခြင်းမရှိဘဲ သူမသည် ထိုတုံ့ပြန်မှုသည် ဆေးပမာဏမှားယွင်းစွာ သောက်သုံးခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကာ ညွှန်ကြားထားသည့်အတိုင်း ပြန်လည်သောက်သုံးခဲ့သည်။

Jinja Herbal Mixture ဟုခေါ်သော အဆိုပါထုတ်ကုန်ကို ဓာတ်တိုးဆန့်ကျင်ခြင်း၊ ရောင်ရမ်းမှုဆန့်ကျင်ခြင်းနှင့် ပိုးမွှားဆန့်ကျင်ခြင်း ဂုဏ်သတ္တိများအတွက် စျေးကွက်တင်ထားသည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် နိုင်ဂျီးရီးယားအခြေစိုက် လေ့လာမှုတစ်ခုဖြစ်သည့် The Toxicological Evaluation of Jinja: A Local Herbal Mixture (LHM) အမည်ရှိ စစ်တမ်းအရ ၎င်းသည် စမ်းသပ်ထားသော ဆေးပမာဏများအတွင်း ရေတိုအသုံးပြုရန် ဘေးကင်းပုံရပြီး ၎င်း၏ ရိုးရာအသုံးပြုမှုကို အထောက်အပံ့အချို့ ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် သုတေသီများသည် ပိုမိုများပြားသော ဆေးပမာဏများတွင် ဇီဝဓာတုဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများကိုလည်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြပြီး စမ်းသပ်ခံပုဂ္ဂိုလ်များတွင် creatinine နှင့် sodium ပမာဏ ပြောင်းလဲခြင်းတို့ ပါဝင်ရာ ကျောက်ကပ်နှင့် အသည်း ဖိစီးမှုဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည့် လက္ခဏာများဖြစ်သည်။

အဆိုပါလေ့လာမှုက ရေရှည်အကျိုးသက်ရောက်မှုများနှင့် သမားရိုးကျဆေးဝါးများနှင့် ဓာတ်ပြုမှုများအကြောင်း ထပ်မံသုတေသနပြုရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။

လူမှုကွန်ရက်ဩဇာခံများက စျေးကွက်တင်ထားသည့် အဆိုပါထုတ်ကုန်သည် မျက်စိရောဂါအမျိုးမျိုးကို ကုသနိုင်သည်ဟု ဆိုထားသည်။

“အစပိုင်းမှာတော့ ယားယံတာကို ခံစားရတယ်၊ ဒါပေမယ့် ဒါက လုပ်ငန်းစဉ်ရဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းလို့ ကျွန်မထင်ခဲ့တယ်” ဟု သူမက အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ “ဆက်ပြီးဖြစ်နေတော့ ကျွန်မရပ်လိုက်ပြီး ဆရာဝန်ညွှန်ကြားထားတဲ့ မျက်မှန်ဘီလူးတွေကို ပြန်တပ်ခဲ့တယ်” ဟု သူမက ဆိုသည်။

ဆေးဝါးပညာရှင် အာကီနာဒီ အာကင်လိုလူ နှင့် ဒေါက်တာ အီဂမ်ဘာ ချင်နွန်ဆို ဖီဒယ်လစ် တို့၏ အဆိုအရ ယခုကဲ့သို့သော ဖြစ်ရပ်များသည် ပိုမိုများပြားလာနေသည်။

နိုင်ဂျီးရီးယားတစ်ဝန်းလုံးတွင် ဆရာဝန်များနှင့် ဆေးဝါးပညာရှင်များက လူမှုကွန်ရက်မှတစ်ဆင့် မိမိဘာသာ ဆေးဝါးကုသမှုများ၊ အထူးသဖြင့် စစ်ဆေးအတည်ပြုထားခြင်းမရှိသည့် သဘာဝဆေးဝါးများ ပါဝင်သော ကုသမှုများ မြင့်တက်လာခြင်းသည် ကျန်းမာရေးရလဒ်များကို ပိုမိုဆိုးရွားစေပြီး ကုသမှုကို နှောင့်နှေးစေကာ ဖိစီးမှုများရှိနေပြီးသား စနစ်အပေါ် ဖိအားများ ထပ်မံဖြစ်ပေါ်စေသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ မြင့်မားသော ကုသစရိတ်များ၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာပစ္စည်း ကိရိယာများ ပြတ်လပ်မှုနှင့် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများ ပြည်ပသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားလာမှုတို့က လူဦးရေ သန်း ၂၃၀ ခန့်ကို ဝန်ဆောင်မှုပေးနေသော စနစ်ကို ပိုမိုအားနည်းစေခဲ့သည်။

နိုင်ဂျီးရီးယား၏ လူငယ်၊ အလွန်အမင်းချိတ်ဆက်နေသော လူဦးရေသည် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အချက်အလက်များနှင့် အကြံဉာဏ်များအတွက် ဒစ်ဂျစ်တယ်ပလက်ဖောင်းများကို ပိုမိုအသုံးပြုလာကြသည်။ သို့သော် ထိုသို့ဝင်ရောက်အသုံးပြုနိုင်မှုက ဒေါက်တာ အိုင်ဆက် ကိုလာဝိုလီ နှင့် ဒေါက်တာ ဖီဒယ်လစ် တို့က “algorithmic apothecary” ဟု ဖော်ပြသည့် စည်းမျဉ်းမဲ့ အွန်လိုင်းစျေးကွက်တစ်ခုကိုလည်း ဖန်တီးခဲ့သည်။ ထိုစျေးကွက်တွင် ဩဇာခံများနှင့် အမည်မသိရောင်းချသူများသည် သိပ္ပံနည်းကျ အထောက်အထား အနည်းငယ်မျှသာ သို့မဟုတ် လုံးဝမရှိဘဲ ကုသဆေးများကို စားသုံးသူများထံ တိုက်ရိုက်မြှင့်တင်ကြသည်။

အိမ်အခြေပြု စောင့်ရှောက်မှုဝန်ဆောင်မှုများ ပေးနေသည့် ကျန်းမာရေးနည်းပညာပလက်ဖောင်းတစ်ခုဖြစ်သော Surjen Healthcare ၏ အစီရင်ခံစာတစ်ခုက နိုင်ဂျီးရီးယားတွင် မိမိဘာသာ ဆေးဝါးကုသမှု မြင့်တက်လာခြင်းကို အွန်လိုင်းမှ ကျန်းမာရေးအချက်အလက်များကို လွယ်ကူစွာ ရယူနိုင်ခြင်းနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ မြင့်မားသော ကုန်ကျစရိတ်များနှင့် တရားဝင်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုအပေါ် ယုံကြည်မှုကင်းမဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် လူအများအပြားသည် အကြံဉာဏ်များအတွက် လူမှုကွန်ရက်သို့ လှည့်လာကြပြီး တစ်ခါတစ်ရံတွင် အန္တရာယ်ရှိသော အကျိုးဆက်များ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

အဆိုပါအစီရင်ခံစာက ဤလမ်းကြောင်းကို ဆေးယဉ်ပါးမှု မြင့်တက်လာခြင်း၊ ဆေးရုံနောက်ကျမှ တက်ရောက်ခြင်းနှင့် ဘေးအန္တရာယ်မရှိသော သို့မဟုတ် အတုအပထုတ်ကုန်များနှင့် ထိတွေ့မှု တိုးလာခြင်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် နိုင်ဂျီးရီးယား၏ သဘာဝဆေးဝါးစျေးကွက်သည် ဆက်လက်ကြီးထွားနေသော်လည်း အွန်လိုင်းတွင် အားနည်းသော အကောင်အထည်ဖော်မှုကြောင့် စစ်ဆေးအတည်ပြုထားခြင်းမရှိသည့် ထုတ်ကုန်များ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပျံ့နှံ့ခွင့်ရနေသည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ် လေ့လာမှုတစ်ခုက နိုင်ဂျီးရီးယားလူမျိုးအများအပြားသည် ဒစ်ဂျစ်တယ်ပလက်ဖောင်းများမှတစ်ဆင့် ပေးပို့သော ရိုးရာဆေးဝါးများကို လက်ခံရန် ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိကြောင်း ပြသခဲ့ပြီး ၎င်းတို့သည် ဩဇာခံများ၏ အကြောင်းအရာများဖြင့် မကြာခဏ ပုံဖော်ခံရသည်။ စစ်တမ်းကောက်ယူခဲ့သော လူနာများ၏ ၆၈ ရာခိုင်နှုန်းသည် အွန်လိုင်းမှ ရိုးရာကုသသူများနှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးလိုကြပြီး ကုသသူများ၏ ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် ထိုကဲ့သို့သော ပလက်ဖောင်းများကို သိရှိကြသော်လည်း ၁၉ ရာခိုင်နှုန်းသာ အသုံးပြုနေကြကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်က ၎င်းတို့ကို လက်ခံကျင့်သုံးရန် ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

“ပလက်ဖောင်းတွေကိုယ်တိုင်က ဒီအကျိုးသက်ရောက်မှုကို ပိုမိုအားကောင်းစေတယ်” ဟု ဖီဒယ်လစ်က ပြောကြားခဲ့သည်။ “သူတို့ရဲ့ algorithms တွေက စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို ဆုချပြီး ပိုမိုကျယ်ပြန့်တဲ့ ပရိသတ်ဆီ တွန်းပို့ပေးတယ်” ဟု ၎င်းက အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

ထိုကဲ့သို့သော အကြောင်းအရာများကို ရှောင်ရှားရန် ကြိုးစားသူများပင်လျှင် စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ ဇာတ်လမ်းပြောပြခြင်း၊ ဂီတနှင့် အရေးတကြီးဖြစ်စေသော မက်ဆေ့ချ်များဖြင့် ပုံဖော်ထားသည့် ၎င်းတို့ကို ထပ်ခါတလဲလဲ ကြုံတွေ့ရလေ့ရှိသည်။

ဤဂေဟစနစ်အတွင်း နိုင်ဂျီးရီးယား၏ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုရှုခင်း၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သော သဘာဝဆေးဝါးများကို တစ်ခါတစ်ရံ အန္တရာယ်ရှိသော အကျိုးဆက်များဖြင့် အံ့ဖွယ်ကုသဆေးများအဖြစ် ပိုမို၍ ပြန်လည်ထုပ်ပိုးကာ စျေးကွက်တင်လာကြသည်။

ဆရာဝန်များက လူနာအများအပြားသည် ၎င်းတို့၏ အခြေအနေများ သိသိသာသာ ဆိုးရွားလာမှသာ ဆေးရုံသို့ ရောက်ရှိလာကြပြီး မကြာခဏဆိုသလို စစ်ဆေးအတည်ပြုထားခြင်းမရှိသည့် ကုသမှုများကို ကြာရှည်စွာ အသုံးပြုပြီးနောက် ဖြစ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

အီဘာဒန်ရှိ တက္ကသိုလ်ကောလိပ်ဆေးရုံမှ ကျောက်ကပ်အထူးကုဆရာဝန် ဒေါက်တာ ယီမီ ရာဂျီ က နိုင်ဂျီးရီးယားရှိ ကျောက်ကပ်ရောဂါဖြစ်ပွားမှုများတွင် သဘာဝဆေးဝါးသည် ဆက်လက်၍ အခန်းကဏ္ဍတစ်ခုမှ ပါဝင်နေသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

အချို့သော အပင်အခြေခံ ကုသမှုများသည် အကျိုးကျေးဇူးများ ရှိနိုင်သော်လည်း အများအပြားတွင် မြင့်မားသော ဆေးပမာဏများဖြင့် သို့မဟုတ် ကြာရှည်စွာ အသုံးပြုပါက အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သော ဒြပ်ပေါင်းများ ပါဝင်သည်ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

“သဘာဝဆေးဝါးကို သောက်တဲ့အခါ ကောင်းတာရော ဆိုးတာရော နှစ်မျိုးလုံးကို သောက်နေတာပါ” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့ပြီး ၎င်း၏ လူနာများ၏ ၅-၇ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဤအမျိုးအစားတွင် ပါဝင်ကြောင်း မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ “လူနာတွေက မကြာခဏဆိုသလို နောက်ကျမှ ရောက်လာကြပြီး အဲဒီအခါ ကုသမှုက ပိုခက်ခဲပြီး စျေးကြီးတယ်” ဟု ၎င်းက အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

ကျောက်ကပ်ဆေးခြင်း တစ်ကြိမ်တည်းပင် တစ်ပတ်လျှင် အကြိမ်များစွာအတွက် နိုင်ရီရာ ၅၀,၀၀၀ မှ ၁၀၀,၀၀၀ (ဒေါ်လာ ၃၆-၇၂) ကြား ကုန်ကျနိုင်သည်ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

“NAFDAC က အတည်ပြုထားခြင်းမရှိတဲ့ ဆေးဝါးတွေနဲ့ ဝေးဝေးနေဖို့ ကျွန်တော် အကြံပြုပါတယ်” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။ “နေမကောင်းရင် ဆေးရုံသွားပါ” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ဆရာဝန်များဖြစ်ကြသော ရာဂျီ နှင့် ဖီဒယ်လစ် တို့က သဘာဝဆေးဝါးသည် တတ်နိုင်သောစျေးနှုန်းရှိပြီး ယဉ်ကျေးမှုအရ ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်သောကြောင့် အထူးသဖြင့် တရားဝင်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ရရှိရန် ခက်ခဲသော ဒေသများတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့က အားနည်းသော စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းနှင့် အွန်လိုင်းမှ ပိုမိုပျံ့နှံ့မှုတို့ ပေါင်းစပ်ခြင်းက အန္တရာယ်အသစ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်ဟု အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။

နိုင်ဂျီးရီးယားအနောက်တောင်ပိုင်းရှိ အဓိကမြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သော အီဘာဒန်မှ ဆေးဝါးပညာရှင် အာကင်လိုလူ က အွန်လိုင်းရောင်းချသူအများအပြားသည် ယုံကြည်မှုရရှိရန် ပြင်းထန်သော စျေးကွက်ရှာဖွေရေးကို အားကိုးကြသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ဆီးချိုနှင့် သွေးတိုးကဲ့သို့သော အခြေအနေများကို ထိန်းချုပ်နိုင်သော်လည်း အွန်လိုင်းမှ ကြော်ငြာများသည် မကြာခဏဆိုသလို ကုသပျောက်ကင်းနိုင်သည်ဟု ဖော်ပြကြသည်ဟု ၎င်းက မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။

စီးပွားရေးဖိအားများကလည်း လူများကို ပိုမိုစျေးသက်သာသော သို့မဟုတ် “အံ့ဖွယ်” အစားထိုးနည်းလမ်းများဆီသို့ တွန်းပို့နေသည်ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

အွန်လိုင်းတွင် Aproko Doctor ဟု လူသိများသော ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ထောက်ခံသူ ဖီဒယ်လစ် က သဘာဝဆေးဝါးကုသမှု လမ်းကြောင်းသည် သေချာမှုဖြင့် တင်ပြထားသော်လည်း အထောက်အထားမရှိသော “ယုံကြည်စိတ်ချရသော ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ လိမ်လည်မှုများ” ကို ထင်ဟပ်ပြသနေသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

“တကယ့်ဆေးဝါးက အရာအားလုံးကို ကုသပေးမယ်လို့ ကတိမပေးဘူး၊ ပြီးတော့ အချိန်ရေတွက်မှုတွေအပေါ် အားမကိုးဘူး” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။ “လိမ်လည်သူတွေကတော့ လုပ်တယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

“ဒီပြဿနာတွေက အသစ်အဆန်းတော့ မဟုတ်ဘူး” ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ “အသစ်အဆန်းကတော့ စျေးကွက်ရှာဖွေရေး လမ်းကြောင်းပဲ” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

၎င်းက အာဖရိကတစ်ဝန်းလုံးရှိ ကျောက်ကပ်နှင့် အသည်းရောဂါဖြစ်ပွားမှုများနှင့် သဘာဝဆေးဝါးအသုံးပြုမှုကို ချိတ်ဆက်ထားသည့် လေ့လာမှုများကို ထောက်ပြခဲ့ပြီး နိုင်ဂျီးရီးယားဆေးရုံတစ်ခုရှိ အသည်းရောဂါဖြင့် ဆေးရုံတက်သူများ၏ ၄၆ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် သဘာဝဆေးပင်များ သို့မဟုတ် အမြစ်များနှင့် ပတ်သက်နေကြောင်း တွေ့ရှိချက်များလည်း ပါဝင်သည်။

၂၀၂၂ ခုနှစ် လေ့လာမှုတစ်ခုအရ ပါဝင်သူများ၏ ၇၆.၆၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဆေးဝါးကို အသုံးပြုခဲ့ကြကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ အများစုက ၎င်းသည် ထိရောက်သည်ဟု ယုံကြည်သောကြောင့် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ သုံးပုံတစ်ပုံကျော်က သဘာဝဆေးဝါးနှင့် သမားရိုးကျကုသမှုများကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး ၈၂.၄၄ ရာခိုင်နှုန်းကမူ ၎င်းတို့၏ ဆရာဝန်များကို အသိမပေးခဲ့ကြပေ။

ဖီဒယ်လစ် က အဆိုပါပြဿနာသည် အွန်လိုင်းတွင် ပိုမိုမြင်သာလာကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး လိမ်လည်သူများသည် ၎င်း၏ပုံရိပ်ကို AI မှ ထုတ်လုပ်ထားသော ပုံစံများကိုပင် အသုံးပြု၍ အတုအပထုတ်ကုန်များကို မြှင့်တင်ခဲ့ကြသည်ဟု မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။

“အွန်လိုင်းမှာ ကျန်းမာရေးအကြောင်း လိမ်ညာတာအတွက် အကျိုးဆက်မရှိဘူးဆိုရင် လူတွေက ဆက်လုပ်နေမှာပဲ” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

အမျိုးသားအစားအစာနှင့် ဆေးဝါးစီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် ထိန်းချုပ်ရေးအေဂျင်စီ (NAFDAC) က မှတ်ပုံတင်မထားသော ထုတ်လုပ်သူများကို ခြေရာခံရန် လုပ်ဆောင်နေသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သော်လည်း အထူးသဖြင့် အွန်လိုင်းတွင် အကောင်အထည်ဖော်ရန် ခက်ခဲနေဆဲဖြစ်သည်။

NAFDAC ၏ အနောက်တောင်ပိုင်းဇုန်ဒါရိုက်တာ အိုင်ဆက် ကိုလာဝိုလီ က ရောင်းချသူအများအပြားသည် အတုအပ သို့မဟုတ် မပြည့်စုံသော လိပ်စာများကို အသုံးပြုကြသောကြောင့် ၎င်းတို့ကို ခြေရာခံရန် ခက်ခဲစေသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

“အွန်လိုင်းပေါ်ရှိ ထုတ်ကုန်ပမာဏ အလွန်များပြားခြင်းကြောင့် အကောင်အထည်ဖော်မှုသည် ကန့်သတ်ချက်များရှိနေသည်” ဟု ၎င်းက အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

NAFDAC သည် သဘာဝဆေးဝါးထုတ်ကုန်များကို ရောင်းချခြင်း သို့မဟုတ် ကြော်ငြာခြင်းမပြုမီ တင်းကျပ်သော မှတ်ပုံတင်ခြင်း၊ စမ်းသပ်ခြင်းနှင့် အတည်ပြုခြင်းတို့ကို လိုအပ်သော်လည်း စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းသည် အွန်လိုင်းစီးပွားရေးနှင့်အညီ လိုက်လျောညီထွေမဖြစ်သေးဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ကိုလာဝိုလီ က အေဂျင်စီသည် စည်းမျဉ်းမလိုက်နာသော ထုတ်လုပ်သူများအပေါ် ဒဏ်ငွေများအပါအဝင် အရေးယူဆောင်ရွက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သော်လည်း ၎င်း၏ ရည်မှန်းချက်မှာ ဖိနှိပ်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းသတ်မှတ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု အခိုင်အမာ ပြောကြားခဲ့သည်။

“သူတို့က ကျွန်တော်တို့ရဲ့ တိုးတက်မှုမှာ မိတ်ဖက်တွေပါ” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

ဖီဒယ်လစ် က ပိုမိုတင်းကျပ်သော စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတစ်ခုတည်းဖြင့် မလုံလောက်ကြောင်း ငြင်းခုံခဲ့သည်။ တတ်နိုင်သော ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ရရှိနိုင်မှု တိုးတက်ရမည်၊ ပြည်သူလူထု၏ ယုံကြည်မှုကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရမည်၊ နှင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်ပလက်ဖောင်းများသည် ၎င်းတို့ မြှင့်တင်ပေးသော ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများအတွက် တာဝန်ယူရမည်ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

နိုင်ဂျီးရီးယား၏ ဒစ်ဂျစ်တယ်စီးပွားရေး တိုးချဲ့လာသည်နှင့်အမျှ နည်းပညာနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုတို့ ပေါင်းစပ်မှုသည် ပိုမိုရှုပ်ထွေးလာမည်ဟု ၎င်းက သတိပေးခဲ့သည်။

“ပိုမိုအားကောင်းတဲ့ အကာအကွယ်တွေမရှိရင်” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။ “algorithmic apothecary ဟာ ဆက်လက်ကြီးထွားလာပြီး လူအများအပြားကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေမှာပါ” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။