ကင်ညာနိုင်ငံတွင် အမေရိကန်၏ အီဘိုလာရောဂါထိန်းချုပ်ရေးစခန်းစီမံကိန်းကို ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြ

ကင်ညာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင် အမေရိကန်နိုင်ငံသားများကို လက်ခံမည့် စစ်အခြေစိုက်စခန်းတစ်ခု၌ အီဘိုလာရောဂါ ကွာရန်တင်းစင်တာ ဆောက်လုပ်ရန် စီစဉ်ထားမှုကို ကန့်ကွက်ရန်အတွက် လူရာပေါင်းများစွာ လမ်းမများပေါ်သို့ ထွက်လာခဲ့ကြသည်။

ကင်ညာနိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးတရားရုံးက အဆိုပါစီမံကိန်းကို ရပ်ဆိုင်းထားရန် အမိန့်ထုတ်ပြန်ပြီး ရက်ပိုင်းအကြာ တနင်္လာနေ့တွင် နန်ယူကီ (Nanyuki) မြို့၌ ဆန္ဒပြသူများ စုဝေးခဲ့ကြသည်။ ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံနှင့် အိမ်နီးချင်း ယူဂန်ဒါနိုင်ငံတို့တွင် လူပေါင်း ၂၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည့် အီဘိုလာရောဂါပိုးနှင့် ထိတွေ့ခဲ့သူများကို ကင်ညာနိုင်ငံတွင် လက်ခံထားရှိရန် အဆိုပြုချက်သည် ရောဂါကူးစက်မှု တစ်စုံတစ်ရာ မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်းမရှိသေးသည့် ကင်ညာနိုင်ငံအတွင်း ဒေါသထွက်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

ရိုက်တာသတင်းဌာနက ရရှိခဲ့သည့် ရုပ်သံမှတ်တမ်းများအရ လူ ၁၀၀ ခန့်သည် စီမံကိန်းရှိရာ လိုင်ကီပီယာ (Laikipia) လေတပ်စခန်းသို့ သွားရာလမ်းမများပေါ်တွင် ဝီစီများမှုတ်ကာ ဆန္ဒပြနေကြပြီး အချို့မှာ ပစ်ကပ်ကားပေါ်တွင် စီးနင်းလိုက်ပါလာသည်ကို တွေ့ရသည်။

လမ်းမပေါ်တွင် မီးရှို့ထားသည့်အရာတစ်ခုမှ မီးခိုးများ ထွက်ပေါ်နေသည်ကိုလည်း မြင်တွေ့ရသည်။ ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် စစ်တပ်တို့သည် လေတပ်စခန်းသို့ သွားရာလမ်းများတွင် လုံခြုံရေး တိုးမြှင့်ချထားကြောင်း သတင်းဌာနက ဖော်ပြသည်။

အမေရိကန်အရာရှိများကမူ ရောဂါပိုးနှင့် ထိတွေ့ထားသော်လည်း ရောဂါလက္ခဏာမပြသေးသည့် အမေရိကန်နိုင်ငံသားများအတွက် အိပ်ရာ ၅၀ ဆံ့ ယူနစ်တစ်ခုကို အဆိုပါစခန်းတွင် ဆောက်လုပ်ရန် စီစဉ်ထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း ကင်ညာနိုင်ငံ၏ အားနည်းသော ကျန်းမာရေးစနစ်အရ အဆိုပါနေရာသည် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်ကြောင်းနှင့် အဆိုပါသဘောတူညီချက်တွင် ပွင့်လင်းမြင်သာမှု မရှိကြောင်း တရားစွဲဆိုထားသည့် အမှုတစ်ခုကို ကင်ညာနိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးတရားရုံးက သောကြာနေ့တွင် လက်ခံခဲ့သည်။

အမေရိကန်အစိုးရက ကင်ညာနိုင်ငံ၏ အီဘိုလာရောဂါ ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုလုပ်ငန်းများအတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၃.၅ သန်း ပံ့ပိုးကူညီရန် ရည်ရွယ်ထားကြောင်း ပြောကြားထားသည်။ သို့သော်လည်း စီစဉ်ထားသည့် စင်တာနှင့် ပတ်သက်သည့် အသေးစိတ်အချက်အလက်များကို ထုတ်ပြန်ခြင်း မရှိသေးပေ။

ကျန်းမာရေးဝန်ကြီး အေဒင် ဒူဝါလီ (Aden Duale) က စနေနေ့တွင် ပြောကြားရာ၌ အဆိုပါသဘောတူညီချက်သည် အရေးပေါ်တုံ့ပြန်မှုစနစ်များကို အားကောင်းစေရန် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ကြိုးပမ်းမှု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်ကြောင်း၊ ကွာရန်တင်းစင်တာသည် အမေရိကန်နိုင်ငံသားများအတွက်သာမက “လူတိုင်း” အတွက် ရည်ရွယ်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

အမေရိကန်အရာရှိများ၏ အဆိုအရ အဆိုပါနေရာသည် ပြီးခဲ့သည့် သောကြာနေ့တွင် စတင်လည်ပတ်နိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ထားခဲ့သည်။ တရားရုံးအမိန့်ရှိသော်လည်း ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေသည့် ပြင်ဆင်မှုများ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ လေယာဉ်အချို့သည် ပြီးခဲ့သည့်သီတင်းပတ်နှောင်းပိုင်းနှင့် သီတင်းပတ်ကုန်ရက်များတွင် နန်ယူကီမြို့သို့ ပျံသန်းဝင်ထွက်မှုများ ရှိခဲ့ကြောင်း သံတမန်များနှင့် ကျွမ်းကျင်သူများက ပြောသည်။

ဆန္ဒပြပွဲကို စီစဉ်သူများထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်သူ ပက်ထရစ် ဝါဟိုမီ (Patrick Wahome) က ရိုက်တာသတင်းဌာနသို့ ပြောကြားရာတွင် ဆန္ဒပြသူများသည် အဆိုပါစင်တာကို ဇွန်လ ၉ ရက်၊ အင်္ဂါနေ့တွင် အပြီးတိုင် ပိတ်သိမ်းစေလိုကြောင်း ပြောသည်။

“နန်ယူကီဟာ အရမ်းသေးငယ်တဲ့မြို့ပါ။ စခန်းမှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေတဲ့ စစ်သည်တွေက ကျွန်တော်တို့နဲ့အတူ နေထိုင်ကြပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ကလေးတွေကလည်း ကျောင်းအတူတူ တက်ကြတာဆိုတော့ တစ်ယောက်ယောက်မှာ ရောဂါကူးစက်ရင် အားလုံးကူးစက်သွားမှာပါ” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။ “ကျွန်တော်တို့ဟာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အသက်ရှင်သန်ရေးအတွက် ဆန္ဒပြနေတာပါ။”

မာလင် အန်ဒက်ဂွာ (Malin Ndegwa) က ကင်ညာနိုင်ငံသည် ရောဂါဖြစ်ပွားရာ ဗဟိုချက်မဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံခြားသားများကို လက်ခံထားခြင်းဖြင့် ရောဂါကူးစက်မှုအန္တရာယ်နှင့် မကြုံတွေ့သင့်ကြောင်း ပြောသည်။

“ဘာလို့ သူတို့က ကွန်ဂို (DRC) မှာ မလုပ်တာလဲ။ ဘာလို့ ယူဂန်ဒါမှာ မလုပ်တာလဲ။ ဘာလို့ ဒီကိုပဲ သယ်လာရတာလဲ” ဟု ၎င်းက မေးခွန်းထုတ်သည်။

“ကျွန်တော်တို့ ပြောချင်တာကတော့ လုံးဝလက်မခံဘူး၊ ညှိနှိုင်းစရာမလိုဘူး၊ ပြည်သူတွေရဲ့ ပါဝင်မှုလည်း မရှိဘူး၊ ဘာမှမလိုချင်ဘူး။ အဲဒီစင်တာကို ကျွန်တော်တို့မြို့ကနေ ဖယ်ရှားပေးဖို့၊ ကင်ညာနိုင်ငံထဲကနေ ဖယ်ရှားပေးဖို့ပဲ လိုချင်တာပါ” ဟု ၎င်းက အေပီသတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။