မိုဂါဒစ်ရှူးမြို့တွင် နှစ်ရက်ကြာ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု ပြန်လည်ရရှိပြီဟု ဆိုမာလီယာက ကြေညာလိုက်သည်။

မိုဂါဒစ်ရှူး၊ ဆိုမာလီယာ – ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ မြို့တော်မိုဂါဒစ်ရှူး၏ အချို့နေရာများကို နှစ်ရက်ကျော်ကြာ ရပ်တန့်သွားစေခဲ့သော အစိုးရတပ်ဖွဲ့များနှင့် အတိုက်အခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများအကြား တိုက်ပွဲများ လျော့ပါးသွားခဲ့ပြီဖြစ်ပြီး ဖက်ဒရယ်အစိုးရက အခြေအနေကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။

အကြမ်းဖက်မှုများသည် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အစိုးရက အဗ်ဒီယာဇစ် (Abdiaziz) နှင့် ဟောလ်ဝါဒက် (Hawlwadag) ခရိုင်များတွင် သောကြာနေ့၌ ငြိမ်သက်သွားပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။

"အတိုက်အခံအဖွဲ့အစည်းများ၏ လက်နက်ကိုင်များကို လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းပြီး ဖယ်ရှားခဲ့ပြီးဖြစ်ကာ အရပ်သားများသည် ၎င်းတို့၏ နေ့စဉ်ဘဝများသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်" ဟု သတင်းအချက်အလက်၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

အဆိုပါ အကြမ်းဖက်မှုများသည် လက်ရှိသမ္မတ ဟာဆန် ရှိတ်ခ် မိုဟာမွတ် (Hassan Sheikh Mohamud) အာဏာတွင် ဆက်လက်ရှိနေမည်လားဆိုသည့် အငြင်းပွားမှုမှ စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းက ပါလီမန်သည် ၎င်း၏ သက်တမ်းကို ဥပဒေနှင့်အညီ တိုးမြှင့်ပေးခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သော်လည်း အတိုက်အခံများကမူ ၎င်းကို အာဏာသိမ်းယူမှုအဖြစ် ရှုမြင်ခဲ့သည်။

၎င်းသည် မြို့တော်တွင် နှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း အသေအပျောက်အများဆုံး မငြိမ်မသက်မှုဖြစ်ခဲ့ပြီး နှစ်ဖက်စလုံးက တိုက်ပွဲများ စတင်ဖြစ်ပွားရခြင်းအတွက် တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် အပြစ်တင်ခဲ့ကြသည်။

နှစ်ရက်နီးပါးကြာအောင် မိုဂါဒစ်ရှူးတစ်ဝန်းလုံးတွင် သေနတ်သံများနှင့် ကျယ်လောင်သော ပေါက်ကွဲသံများ ပဲ့တင်ထပ်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲများအနီးရှိ လူနေအဆောက်အအုံများလည်း အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်မှုများအတွင်း ထိမှန်ခဲ့သည်။

ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ အေဂျင်စီက ပြောကြားခဲ့သည်မှာ အနည်းဆုံး လူ ၁၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၁၈၉ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကာ တိုက်ပွဲများ လူစည်ကားရာ ခရိုင်များသို့ ပျံ့နှံ့သွားသောကြောင့် အိမ်ထောင်စုပေါင်း ၁၂,၅၀၀ ခန့် ထွက်ပြေးခဲ့ကြရပြီး အရပ်သားအချို့မှာ နေအိမ်များတွင် ပိတ်မိနေခဲ့ကြသည်။

အစိုးရက ပြည်သူများ ပုံမှန်ဘဝသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိနေပြီဟု ပြောကြားခဲ့သော်လည်း ကုလသမဂ္ဂ တာဝန်ရှိသူများက လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများမှာ ပြင်းထန်နေဆဲဖြစ်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။

တိုက်ပွဲများသည် မိုဂါဒစ်ရှူးအလယ်ပိုင်းရှိ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဟာဆန် အလီ ခိုင်ရီ (Hassan Ali Khaire) ၏ နေအိမ်အနီးတွင် စတင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် မြောက်ပိုင်းရှိ သမ္မတဟောင်း ရှိတ်ခ် ရှာရစ်ဖ် ရှိတ်ခ် အာမက် (Sheikh Sharif Sheikh Ahmed) ၏ နေအိမ်သို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။

၎င်းတို့နှစ်ဦးစလုံးသည် ဆန္ဒပြပွဲများနှင့် အချိန်မီရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပရေးအတွက် အတိုက်အခံများ၏ တွန်းအားပေးမှုကို ဦးဆောင်ခဲ့ကြသူများဖြစ်သည်။

ကြာသပတေးနေ့တွင် ပြုလုပ်ရန် စီစဉ်ထားသော ဆန္ဒပြပွဲသည် ခိုင်ရီနှင့် ရှာရစ်ဖ်တို့က ၎င်းတို့ရွေးချယ်သည့် နေရာများတွင် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်လုံခြုံရေးအဖွဲ့များက ကြီးကြပ်၍ ဆန္ဒပြပွဲများ ပြုလုပ်ခွင့်ကို တောင်းဆိုခဲ့ကြသောအခါတွင် ပဋိပက္ခ၏ အဓိကအချက်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲများကြောင့် နောက်ဆုံးတွင် ဆန္ဒပြပွဲကို မပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ပေ။

အစိုးရက အဆိုပါ အဆိုပြုချက်ကို လုံးဝပယ်ချခဲ့ပြီး ချီတက်ဆန္ဒပြခြင်းကို သတိပေးခဲ့သည်၊ မြို့တော်၏ လုံခြုံရေးမှာ ပျက်စီးလွယ်ပြီး ယင်းလုပ်ရပ်က လုံခြုံရေးကို ပိုမိုထိခိုက်စေမည်ဟု အခိုင်အမာ ပြောကြားခဲ့သည်။

ပြိုင်ဘက်တပ်ဖွဲ့များအကြား ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုအတွင်း ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

ခိုင်ရီသည် ကြာသပတေးနေ့တွင် အစိုးရနှင့် သဘောတူညီမှုရရှိခဲ့ပြီး လုံခြုံသော လေဆိပ်ဝင်းအတွင်းရှိ ၎င်း၏ အခြားနေအိမ်သို့ အစိုးရလုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များ၏ အစောင့်အရှောက်ဖြင့် ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည်။

ရှာရစ်ဖ်သည် တိုက်ပွဲများ အဓိကဖြစ်ပွားခဲ့သော မြောက်ပိုင်း အဗ်ဒီယာဇစ် (Abdiaziz) ခရိုင်ရှိ ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင်နေအိမ်တွင် နောက်ထပ်တစ်ရက်ကြာ ဆက်လက်နေထိုင်ခဲ့သည်၊ မျိုးနွယ်စုခေါင်းဆောင်များ၏ ကြားဝင်စေ့စပ်မှုဖြင့် တိုက်ပွဲများ ရပ်တန့်ရန် သဘောတူညီမှုရရှိခဲ့သည်အထိ ဖြစ်သည်။

အစိုးရက ခရိုင်များကို ရှင်းလင်းပြီးဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားပြီးနောက် ရှာရစ်ဖ်၏ ယာဉ်တန်းသည် လေဆိပ်အနီးရှိ ခံတပ်အဖြစ် ပြုလုပ်ထားသော ဇုန်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည်။

ခိုင်ရီသည် ကြာသပတေးနေ့တွင် ၎င်း၏ နေအိမ်မှ ထွက်ခွာလာပြီးနောက် အခြားထင်ရှားသော အတိုက်အခံခေါင်းဆောင်များနှင့်အတူ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ယင်းဖြစ်ရပ်က ၎င်းကို တားဆီးနိုင်မည်မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး စိန်ခေါ်မှုပြခဲ့သည်။

"ကျွန်ုပ်တို့သည် နိုင်ငံအတွင်း ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပခွင့်နှင့် အမြန်ဆုံးဖြစ်မြောက်ရေးအတွက် ဆက်လက်တောင်းဆိုသွားမည်ကို ရပ်တန့်မည်မဟုတ်ပါ" ဟု ၎င်းက သတင်းထောက်များကို ပြောကြားခဲ့သည်။ "ကျွန်ုပ်တို့၏ ဆက်လက်တိုက်ပွဲဝင်နေမှုကို အလျှော့ပေးမည်မဟုတ်ပါ။ ကျွန်ုပ်တို့ စွန့်လွှတ်မည်မဟုတ်၊ မကြောက်ရွံ့ပါ၊ ရပ်တန့်မည်လည်းမဟုတ်ပါ" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

အဆိုပါ မငြိမ်မသက်မှုသည် စီးပွားရေးအရ ကြီးမားသော ထိခိုက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးဈေးဖြစ်သော ဘာကာရာ (Bakara) ဈေးပိတ်ခဲ့ရပြီး မြို့တော်ရှိ အဓိကလမ်းမကြီးဖြစ်သော မာကာ အယ်လ်-မူကာရာမာ (Maka al-Mukarama) လမ်းကိုလည်း ပိတ်ဆို့ခဲ့သည်။

ဗဟိုဘဏ်၏ ဒုတိယအုပ်ချုပ်ရေးမှူးက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများအတွက် ဆုံးရှုံးမှုပမာဏကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃.၈ သန်းခန့်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်၊ ၎င်းသည် ခန့်မှန်းခြေမျှသာဖြစ်ပြီး အပြီးသတ်ပမာဏမဟုတ်ကြောင်း သတိပေးပြောကြားခဲ့သည်။

ဤအကျပ်အတည်းသည် ဆိုမာလီယာကို မည်သို့အုပ်ချုပ်သင့်သည်ဆိုသည့် ရှည်ကြာသော တိုက်ပွဲ၏ နောက်ဆုံးအလှည့်အပြောင်းဖြစ်သည်။

နိုင်ငံသည် ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှောင်းပိုင်းကတည်းက တိုက်ရိုက်အမျိုးသားမဲပေးပွဲကို မကျင်းပနိုင်ခဲ့ပေ။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ပြိုလဲပြီးနောက် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ချိန်မှစ၍ ခေါင်းဆောင်များကို မျိုးနွယ်စုခေါင်းဆောင်များနှင့် အထက်တန်းလွှာများက ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် သမ္မတဟောင်း မိုဟာမက် အဗ်ဒူလာဟီ ဖာမာဂျို (Mohamed Abdullahi Farmaajo) နှင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အလားတူ ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုသည်လည်း အကြမ်းဖက်မှုအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။