ကင်ညာနိုင်ငံတွင် အမျိုးသမီးများအား အကြမ်းဖက်သတ်ဖြတ်မှုများ ရပ်တန့်ပေးရန် ဆန္ဒပြသူများ တောင်းဆို

ကင်ညာနိုင်ငံ၊ နိုင်ရိုဘီမြို့လယ်တွင် အမျိုးသမီးများအား အကြမ်းဖက်သတ်ဖြတ်မှု (femicide) နှင့် ကလေးငယ်များ ပျောက်ဆုံးမှုနှုန်း မြင့်တက်လာခြင်းအတွက် အစိုးရအနေဖြင့် အမျိုးသားအဆင့် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာပေးရန် တောင်းဆိုသည့်အနေဖြင့် ကင်ညာနိုင်ငံသား ထောင်ပေါင်းများစွာ ချီတက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။

အဓိကအားဖြင့် အမျိုးသမီးများ ပါဝင်သည့် ယင်းချီတက်ပွဲကို End Femicide လှုပ်ရှားမှုအဖွဲ့က အမျိုးသမီးအခွင့်အရေး၊ လူ့အခွင့်အရေးနှင့် ကလေးသူငယ်ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်း၍ တနင်္လာနေ့တွင် စီစဉ်ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လတ်တလောလများအတွင်း ကင်ညာမြို့တော်၌ ကျား၊ မအခြေပြု အကြမ်းဖက်မှုများကို ဆန့်ကျင်သည့် အကြီးမားဆုံး ဆန္ဒပြပွဲများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး မြို့၏စီးပွားရေးဗဟိုချက်မနေရာအချို့တွင် ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

ဆန္ဒပြပွဲစီစဉ်သူများသည် ခရစ်ယာန်ဓမ္မတေးသီချင်းဆိုသူ Rachel Wandeto ရက်စက်စွာ အသတ်ခံရမှုဖြစ်စဉ်ကို အသုံးပြု၍ ထောက်ခံမှုများ ရယူခဲ့ကြသည်။

Wandeto သည် မေလ ၁၆ ရက်နေ့က နိုင်ရိုဘီမြို့တွင် နေအိမ်သို့ ပြန်လာစဉ် အမျိုးသားသုံးဦးက သူမအား ဓာတ်ဆီလောင်း၍ မီးရှို့ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သူမသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော် မီးလောင်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး နှစ်ရက်အကြာတွင် Kenyatta အမျိုးသားဆေးရုံ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

အဆိုပါ လှုပ်ရှားမှုအဖွဲ့များသည် ကျား၊ မအခြေပြု အကြမ်းဖက်မှုများကို အမျိုးသားအဆင့် အရေးပေါ်အခြေအနေအဖြစ် ကြေညာရန် ကင်ညာအစိုးရကို ရက်ပေါင်း ၄၀ အချိန်ပေးထားပြီး၊ အကယ်၍ မလိုက်နာပါက တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ဆန္ဒပြမှုများ ပြုလုပ်သွားမည်ဟု သတိပေးထားသည်။

အဖြူရောင်ဝတ်ဆင်ထားသည့် ဆန္ဒပြသူများသည် နှင်းဆီနီများ ကိုင်ဆောင်ထားကြပြီး သေဆုံးသူများအား ဂုဏ်ပြုသည့်အနေဖြင့် ပန်းပွင့်ဖတ်များဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသော သင်္ကေတပြု အလောင်းတလားများ ဝန်းကျင်တွင် စုရုံးခဲ့ကြသည်။ စုရုံးရာနေရာ၏ အလယ်ဗဟိုတွင် “ကင်ညာတွင် အမျိုးသမီးများအား သတ်ဖြတ်မှုကို ရပ်တန့်ကြ” ဟူသော စာတန်းအောက်၌ သေဆုံးသူများ၏ အမည်စာရင်းကို ဖော်ပြထားသည့် နံရံကြီးတစ်ခုကိုလည်း စိုက်ထူထားသည်။

ဆန္ဒပြသူများသည် “အမျိုးသမီးများကို သတ်ဖြတ်ခြင်း ရပ်တန့်ကြ၊” “တော်ပြီ၊ လုံလောက်ပြီ၊” နှင့် “ကလေးသူငယ်များအား သတ်ဖြတ်မှု အဆုံးသတ်ကြ” ဟူသော စာတန်းပါ ပိုစတာများကို ကိုင်ဆောင်ထားကြသည်။

တရားသူကြီးချုပ်ဟောင်း David Maraga လည်း ချီတက်ပွဲတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး အစိုးရအနေဖြင့် ပိုမိုထိရောက်သော အရေးယူမှုများ လုပ်ဆောင်ရန် တောင်းဆိုသည့်အသံတွင် ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့သည်။

မေလ ၂၁ ရက်နေ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သော အစိုးရအား အရေးယူဆောင်ရွက်ရန် တောင်းဆိုသည့် နောက်ဆုံးသတ်မှတ်ချက်မှာ ကင်ညာနိုင်ငံ အမျိုးသမီးရှေ့နေများအဖွဲ့ချုပ် (Federation of Women Lawyers in Kenya) က နိုင်ရိုဘီ၊ မွန်ဘာဆာနှင့် ကီဆူမူမြို့များရှိ ၎င်းတို့၏ ရုံးခွဲသုံးခုတွင် ကျား၊ မအခြေပြု အကြမ်းဖက်မှုဖြစ်စဉ်ပေါင်း ၇၀ ခန့်ကို အပတ်စဉ် လက်ခံရရှိနေကြောင်း အစီရင်ခံတင်ပြလာချိန်တွင် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။

ကလေးသူငယ်ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးဆိုင်ရာ အချက်အလက်များအရ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လအတွင်း ကလေးသူငယ်ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးဆိုင်ရာ ဖြစ်စဉ်ပေါင်း ၁၀,၅၀၀ ကျော်ကို မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး၊ ယင်းအထဲတွင် ပြန်ပေးဆွဲမှု ၁,၉၅၂ မှုနှင့် စွန့်ပစ်ခံရမှု ၆,၈၂၀ မှု ပါဝင်ကြောင်း ကလေးသူငယ်ဝန်ဆောင်မှုဌာန၏ အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် Carren Ageng’o က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ကလေးငယ်ပေါင်း ၂,၃၂၈ ဦးခန့်မှာ ပျောက်ဆုံးနေဆဲဖြစ်သည်။

ဆန္ဒပြသူများသည် အစိုးရအနေဖြင့် ဖြစ်စဉ်များကို စနစ်တကျ စုံစမ်းစစ်ဆေးရန် ပျက်ကွက်နေသည်ဟု စွပ်စွဲထားပြီး ပိုမိုအားကောင်းသော ကာကွယ်မှုများ၊ ပိုမိုမြန်ဆန်သော စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ၊ ပိုမိုပြင်းထန်သော ပြစ်ဒဏ်များနှင့် ထိခိုက်ခံစားရသည့် မိသားစုများအတွက် ပိုမိုပံ့ပိုးကူညီမှုများ ရရှိရန် တောင်းဆိုထားသည်။

ဖိအားပေးမှုများကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အာဏာပိုင်များသည် ပြီးခဲ့သည့်လနှောင်းပိုင်းတွင် ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ ထောက်လှမ်းရေးခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသူများ၊ မှုခင်းဆေးပညာကျွမ်းကျင်သူများ၊ လူသတ်မှုစုံစမ်းစစ်ဆေးသူများနှင့် အခြားသော ကျွမ်းကျင်သူများ ပါဝင်သည့် အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးတပ်ဖွဲ့တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။