ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ထားသော နယ်မြေ - အိန္ဒိယ-နီပေါ နယ်စပ်အငြင်းပွားမှု ဘာကြောင့် ပြန်လည်ပြင်းထန်လာသနည်း

နေပါလီဝန်ကြီးချုပ် ဘာလင်ဒရာရှား (Balendra Shah) သည် ပါလီမန်တွင် မိန့်ခွန်းပြောကြားရာ၌ နီပေါနိုင်ငံသည်လည်း အိန္ဒိယပိုင်နက်နယ်မြေများကို ကျူးကျော်ထားကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုလိုက်သဖြင့် အိန္ဒိယနှင့် နယ်စပ်အငြင်းပွားမှုကို ပြန်လည်အရှိန်မြင့်တက်စေခဲ့သည်။ ၎င်း၏ပြောဆိုချက်သည် မိမိတို့၏နယ်မြေကို အိမ်နီးချင်းကြီးက ကျူးကျော်သိမ်းပိုက်ထားသည်ဟု အစဉ်တစိုက် စွပ်စွဲလေ့ရှိသည့် နီပေါနိုင်ငံ၏ ပုံမှန်ရပ်တည်ချက်မှ ကွဲထွက်သွားခြင်းဖြစ်သည်။

ယခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် နိုင်ငံ၏ အသက်အငယ်ဆုံးဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူပြီးနောက် ဖက်ဒရယ်ပါလီမန်တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် တရားဝင်မိန့်ခွန်းပြောကြားခဲ့သည့် အသက် ၃၅ နှစ်အရွယ် ရှား၏ မှတ်ချက်စကားများသည် နီပေါလွှတ်တော်အမတ်များအကြား ဒေါသထွက်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

လင်ပီယာဒူရာ (Limpiyadhura)၊ လီပူလက် (Lipulekh) နှင့် ကာလာပါနီ (Kalapani) တို့အပါအဝင် နယ်စပ်နယ်မြေများနှင့် ပတ်သက်၍ နီပေါနှင့် အိန္ဒိယတို့အကြား ကြာရှည်စွာဖြစ်ပွားနေသော အငြင်းပွားမှုသည် နှစ်များတစ်လျှောက် အခါအားလျော်စွာ ပေါ်ပေါက်လာလေ့ရှိသည်။ အဆိုပါ ပဋိပက္ခသည် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ သမိုင်းကြောင်း၊ ပထဝီဝင်၊ နိုင်ငံရေးနှင့် မြေပုံရေးဆွဲခြင်းတို့ ရောယှက်နေသည့် ကိစ္စရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။

ရှား၏ ပြောဆိုချက်၊ နယ်စပ်အငြင်းပွားမှု၏ အနှစ်သာရနှင့် ၎င်း၏ နောက်ဆက်တွဲအဓိပ္ပာယ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

“ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာပြီးမှ ကျွန်တော် မကြာသေးခင်က သိရှိခဲ့ရတဲ့ အချက်တစ်ခုကို ပြောပြရင် ခင်ဗျားတို့ အံ့အားသင့်သွားပါလိမ့်မယ်။ အိန္ဒိယက နီပေါပိုင်နက်ကို ကျူးကျော်ထားရုံတင်မကဘဲ နီပေါကလည်း နေရာအတော်များများမှာ အိန္ဒိယပိုင်နက်ကို ကျူးကျော်ထားပါတယ်” ဟု ရှားက ပါလီမန်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော် ၎င်းက နီပေါအနေဖြင့် အိန္ဒိယ၏ မည်သည့်နေရာများကို ကျူးကျော်ထားသည်ဟု ယုံကြည်ကြောင်း အသေးစိတ် ရှင်းပြခြင်းမရှိခဲ့ပေ။

“အခုဆိုရင် နှစ်နိုင်ငံစလုံးက အချက်အလက်တွေကို လေ့လာပြီး မိတ်ဆွေတွေလို အတူတကွထိုင်ကာ ဒီပြဿနာကို ဖြေရှင်းသင့်ပါတယ်” ဟု နီပေါခေါင်းဆောင်က ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့သည်။

ရှားသည် ယခုနှစ် မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် နီပေါဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ယခင်က ခတ္တမန္ဒူမြို့တော်ဝန်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်သောကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လမ်းဘေးဈေးသည်များကို နှိမ်နင်းမှုကြောင့် အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်း ခေါင်းဆောင်များ၏ ဝေဖန်မှုကို ခံခဲ့ရသည့် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ထိုမတိုင်မီက ၎င်းသည် အဂတိလိုက်စားမှုနှင့် မညီမျှမှုများကို ထောက်ပြသည့် ဂီတပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။

ရှားသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ရာရှထြီယာ ဆွတန်တြာ ပါတီ (RSP) သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်သည် လူငယ်များ၏ ဆန္ဒပြမှုကြောင့် ယခင်အစိုးရ ပြုတ်ကျပြီး ဝန်ကြီးချုပ် ခဒ္ဂ ပရာဆဒ် ရှာမာ အိုလီ (Khadga Prasad Sharma Oli) ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ရပြီးနောက်ပိုင်း ဖြစ်သည်။

လေးနှစ်သာရှိသေးသည့် အဆိုပါပါတီကို သတင်းထောက်ဟောင်း ရာဘီ လာမီချာနီ (Rabi Lamichhane) က တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် လက်ရှိ နီပေါပါလီမန်၏ လွှတ်တော်အမတ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ လာမီချာနီသည် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် နာရန်ဒရာမိုဒီ၏ ဘာရာတီယာ ဂျာနာတာ ပါတီ (BJP) နှင့် အဆင့်မြင့် နိုင်ငံရေးနှင့် သံတမန်ရေးရာ ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ရန်အတွက် ငါးရက်ကြာခရီးစဉ်ဖြင့် အိန္ဒိယမြို့တော် နယူးဒေလီသို့ တနင်္လာနေ့က ရောက်ရှိခဲ့သည်။

နယ်မြေအငြင်းပွားမှုနှင့် ပတ်သက်၍ တရုတ်နှင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံတို့ထံ အကူအညီတောင်းခံထားကြောင်း ရှားက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ ဗြိတိန်ကို အကူအညီတောင်းရခြင်းမှာ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်တွင် ဗြိတိသျှတို့၏ ကိုလိုနီခေတ် အမွေအနှစ်များ ရှိနေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။

ဗြိတိသျှတို့၏ အကူအညီကို ရယူခြင်းမှာ “ဒီကိစ္စမှာ ဗြိတိန်ကို ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးဖို့ တောင်းဆိုတာမဟုတ်ဘဲ ၁၈၂၇ ခုနှစ်နှင့် ၁၈၃၄ ခုနှစ်ကတည်းက ရှိခဲ့တဲ့ မူလမြေတိုင်းမြေပုံတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အကူအညီရယူဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါက အိန္ဒိယနဲ့ ညှိနှိုင်းတဲ့အခါ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ရပ်တည်ချက်ကို ပိုမိုခိုင်မာစေမှာပါ” ဟု ခတ္တမန္ဒူအခြေစိုက် တောင်အာရှလေ့လာရေးစင်တာ၏ ဒါရိုက်တာ နစ်ချယ် ပန်ဒေး (Nishchal Pandey) က အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

နီပေါသံတမန်ဟောင်း လော့ခ် ရာ့ဂျ် ဘာရယ် (Lok Raj Baral) က ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားရာ၌ နီပေါနိုင်ငံသည် သမိုင်းကြောင်းအရ ကိုယ်ပိုင်မြေပုံများ မရှိခဲ့သဖြင့် “ဗြိတိသျှအိန္ဒိယက ထုတ်ဝေသည့် မြေပုံများကိုသာ မှီခိုခဲ့ရသည်” ဟု ဆိုသည်။

အိန္ဒိယနှင့် နီပေါတို့သည် ၁,၈၀၀ ကီလိုမီတာ (၁,၁၁၈ မိုင်) ရှည်လျားသော နယ်စပ်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး အိန္ဒိယနှင့် နီပေါနိုင်ငံသားများသည် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ရန် ဗီဇာ လိုအပ်ခြင်းမရှိပေ။ အနောက်ဘက်စွန်းရှိ နယ်စပ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည့် လင်ပီယာဒူရာ၊ လီပူလက်နှင့် ကာလာပါနီတို့ ပါဝင်သော နယ်မြေမှာ အငြင်းပွားလျက်ရှိသည်။

အဆိုပါ ပဋိပက္ခသည် ၁၈၁၆ ခုနှစ် ဆူဂေါလီစာချုပ် (Sugauli Treaty) မှ စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး နီပေါနိုင်ငံသည် အိန္ဒိယနှင့် အနောက်ဘက်နယ်စပ်ကို သတ်မှတ်ရန် ဗြိတိသျှကိုလိုနီအုပ်ချုပ်သူများနှင့် ချုပ်ဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

“နီပေါဟာ တောင်အာရှရဲ့ သက်တမ်းအရင့်ဆုံး အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယနဲ့ ဘယ်တုန်းကမှ စစ်မဖြစ်ခဲ့ဖူးပါဘူး၊ ဗြိတိသျှတွေနဲ့သာ စစ်ဖြစ်ခဲ့တာပါ” ဟု ပန်ဒေးက ပြောသည်။

“အင်္ဂလိပ်-နီပေါစစ်ပွဲအပြီး ၁၈၁၆ ခုနှစ်မှာ ချုပ်ဆိုခဲ့တဲ့ ဆူဂေါလီစာချုပ်အရ နီပေါဟာ ‘ကာလီမြစ်ရဲ့ အနောက်ဘက်’ နယ်မြေတွေကို စွန့်လွှတ်ရမယ်လို့ ဖော်ပြထားပေမဲ့ ကာလီမြစ်က ဘယ်ကနေ စတင်စီးဆင်းသလဲဆိုတာကိုတော့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုမထားပါဘူး။ စာချုပ်မှာလည်း မြေပုံတစ်စုံတစ်ရာ ပူးတွဲပါရှိခြင်း မရှိခဲ့ပါဘူး” ဟု ပန်ဒေးက ရှင်းပြသည်။

မြေပုံရေးဆွဲမှုဆိုင်ရာ အားနည်းချက်ကြောင့် လင်ပီယာဒူရာ၊ လီပူလက်နှင့် ကာလာပါနီတို့သည် နီပေါပိုင်နက်ဖြစ်သည်ဆိုသော အချက်နှင့် ပတ်သက်၍ ထောက်ခံသူများနှင့် ကန့်ကွက်သူများအကြား အငြင်းပွားမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။

အိန္ဒိယဘက်ကမူ ၁၈၃၀ ပြည့်နှစ်များကတည်းက အိန္ဒိယ၏ ဥတ္တရခန်ပြည်နယ်မှ ရရှိထားသော အခွန်မှတ်တမ်းများကို ကိုးကား၍ အဆိုပါဒေသသည် သမိုင်းကြောင်းအရ ယနေ့ခေတ် အိန္ဒိယ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိခဲ့ကြောင်း ပြောဆိုကာ နီပေါ၏ တောင်းဆိုချက်ကို ပယ်ချထားသည်။

၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် နယူးဒေလီနှင့် ပေကျင်းတို့ စစ်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း အိန္ဒိယတပ်ဖွဲ့များသည် ကာလာပါနီတွင် တပ်စွဲထားခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်ကြားတွင် ညပ်နေသော နီပေါသည် ထိုစဉ်က အဆိုပါ အိမ်နီးချင်းကြီးနှစ်နိုင်ငံ၏ ပဋိပက္ခတွင် ကြားနေရန်သာ ရွေးချယ်ခဲ့သည်။

သို့သော် နောက်ပိုင်းတွင် အိန္ဒိယနှင့် နီပေါနယ်စပ်ကို ပိုင်းခြားထားသည့် ကာလီမြစ်သည် လင်ပီယာဒူရာမှ စတင်စီးဆင်းကြောင်း နီပေါက အခိုင်အမာ ပြောဆိုလာခဲ့သည်။ နယူးဒေလီကမူ နယ်စပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော မြစ်သည် လီပူလက်မှ စတင်ကြောင်း အခိုင်အမာ ပြောဆိုသည်။ အိန္ဒိယက နယ်စပ်ဟု သတ်မှတ်ထားသော မြစ်သည် ၁၈၁၆ ခုနှစ် စာချုပ်တွင် ဖော်ပြထားသည့် ပင်မမြစ်၏ မြစ်လက်တက်သာဖြစ်ကြောင်း နီပေါက ဆိုသည်။

အငြင်းပွားနေသော နယ်မြေသည် အဆိုပါ မြစ်နှစ်စင်းကြားတွင် တည်ရှိနေသည်။

ပြီးခဲ့သည့်လက နယူးဒေလီသည် အငြင်းပွားနေသော လီပူလက်လမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် ဘာသာရေးဘုရားဖူးခရီးစဉ်ကို ပြန်လည်စတင်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ အဆိုပါခရီးစဉ်ကို ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါကြောင့် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရပ်ဆိုင်းထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

နီပေါနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက လင်ပီယာဒူရာ၊ လီပူလက်နှင့် ကာလာပါနီတို့သည် နီပေါ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် “အစိုးရအနေဖြင့် ဤရပ်တည်ချက်အပေါ် ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ ဆက်လက်ရှိနေသည်” ဟု အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနကမူ လီပူလက်ကို ဟိန္ဒူ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ဂျိန်းနှင့် ဘွန်ဘာသာဝင်များက ၁၉၅၄ ခုနှစ်ကတည်းက တိဘက်ရှိ ကေလာသတောင်နှင့် မာနာဆာရိုဗာရေကန်သို့ ဘုရားဖူးသွားရာတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း တုံ့ပြန်ပြောဆိုခဲ့သည်။

“ဒါဟာ အသစ်အဆန်းမဟုတ်ပါဘူး” ဟု ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတစ်ဦးက ပြောသည်။ “အိန္ဒိယအနေနဲ့ ဒီလိုတောင်းဆိုချက်တွေဟာ သမိုင်းဝင်အချက်အလက်တွေနဲ့ အထောက်အထားတွေအပေါ် အခြေခံထားခြင်းမရှိသလို တရားမျှတမှုလည်း မရှိဘူးလို့ အစဉ်တစိုက် ရပ်တည်ထားပါတယ်။ ဒီလို တစ်ဖက်သတ် နယ်မြေတောင်းဆိုမှုတွေဟာ လက်ခံနိုင်စရာ မရှိပါဘူး။”

၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် မေလတွင် အိန္ဒိယသည် နယူးဒေလီမြို့တော်နှင့် တိဘက်ကုန်းမြင့်ရှိ ဘုရားဖူးနေရာဖြစ်သော ကေလာသ-မာနာဆာရိုဗာသို့ အတိုဆုံးလမ်းကြောင်းအဖြစ် လီပူလက်လမ်း ၈၀ ကီလိုမီတာ (၅၀ မိုင်) ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ နီပေါက အိန္ဒိယ၏ ဟိမဝန္တာလမ်းကြောင်း ဖွင့်လှစ်မှုကို ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။

“နီပေါပိုင်နက်ကို ဖြတ်သန်းသွားတဲ့ လီပူလက် (နီပေါ) နဲ့ ဆက်သွယ်ထားတဲ့ ‘Link Road’ ကို အိန္ဒိယက မနေ့က ဖွင့်လှစ်လိုက်တဲ့အပေါ် နီပေါအစိုးရက စိတ်မကောင်းဖြစ်ရပါတယ်” ဟု နီပေါနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထိုစဉ်က ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။

နီပေါဝန်ကြီးချုပ် ဘာလင်ဒရာရှားသည် ယခင်က လက်ရှိအိန္ဒိယ၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့ပါဝင်သော “Greater Nepal” (နီပေါကြီး) အယူအဆကို ထောက်ခံခဲ့သူဖြစ်သည်။

၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယပါလီမန်၌ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများစွာ ပါဝင်သည့် “Akhand Bharat” (အိန္ဒိယကြီး) နံရံဆေးရေးပန်းချီကို တပ်ဆင်ပြီးနောက် ရှားသည် ၎င်း၏ရုံးခန်းတွင် တစ်ချိန်က နီပေါပိုင်နက်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ အိန္ဒိယနယ်စပ်အတွင်း ကျရောက်နေသော နယ်မြေများပါဝင်သည့် “Greater Nepal” မြေပုံကို ချိတ်ဆွဲခဲ့သည်။

မြေပုံနှစ်ခုစလုံးသည် လီပူလက် သို့မဟုတ် ကာလာပါနီကဲ့သို့သော လက်ရှိနယ်စပ်များကို ရှင်းလင်းစွာ သတ်မှတ်ထားသည့် နိုင်ငံရေးမြေပုံများ မဟုတ်ကြပေ။ ယင်းအစား Akhand Bharat နံရံဆေးရေးပန်းချီနှင့် Greater Nepal မြေပုံနှစ်ခုစလုံးသည် သမိုင်းကြောင်းအရ နယ်မြေချဲ့ထွင်လိုသည့် ရည်မှန်းချက်များကိုသာ ဖော်ညွှန်းနေသည်။ လီပူလက်နှင့် ကာလာပါနီတို့သည် အဆိုပါမြေပုံနှစ်ခုတွင် မည်သည့်နေရာ၌ ရှိနေသည်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရပေ။

၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ခတ္တမန္ဒူမြို့တော်ဝန်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် ရှားသည် မြို့တော်ရှိ ရုပ်ရှင်ရုံများတွင် ဟိန္ဒူရုပ်ရှင်များ ပြသခြင်းကို ရပ်ဆိုင်းရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ နီပေါရုပ်ရှင်အသင်း၏ လျှောက်ထားချက်အရ အဆင့်မြင့်တရားရုံးက ဟိန္ဒူရုပ်ရှင်ပြသမှုကို မရပ်ဆိုင်းရန် ကြားဖြတ်အမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီးနောက် ထိုလနှောင်းပိုင်းတွင် ပြန်လည်ပြသခွင့်ရခဲ့သည်။

အတိုက်အခံ နီပေါကွန်ဂရက်ပါတီမှ လွှတ်တော်အမတ် ဘာဆာနာ သာပါ (Basana Thapa) က ရှား၏ မှတ်ချက်စကားများနှင့် ပတ်သက်၍ ရှင်းလင်းချက်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြောင်း နီပေါသတင်းစာ Kantipur က တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။

အဆိုပါသတင်းအရ သာပါက “ဝန်ကြီးချုပ်အနေနဲ့ အချက်အလက်မပါဘဲ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြောဆိုခဲ့တာဟာ မမှန်ကန်ဘူးဆိုရင် အဲဒီမှတ်တမ်းကို ဖျက်ပစ်ဖို့ တောင်းဆိုချင်ပါတယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

အတိုက်အခံပါတီတစ်ခုဖြစ်သည့် နီပေါကွန်မြူနစ်ပါတီ (NCP) မှ လွှတ်တော်အမတ် ရာမက်ရှ် ကုမာ မာလာ (Ramesh Kumar Malla) က ရှား၏ မှတ်ချက်စကားများကို “နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေသည့် စကားလုံးများ” ဟု ဖော်ပြခဲ့ကြောင်း Kantipur က ရေးသားထားသည်။

အိန္ဒိယဆိုင်ရာ နီပေါသံအမတ်ဟောင်း နီလမ်ဘာ အာချာယာ (Nilambar Acharya) က ရှား၏ ပြောဆိုချက်နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် နီပေါသည် အိန္ဒိယမြေကို ကျူးကျော်ထားခြင်းမရှိကြောင်း Kantipur သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

“အိန္ဒိယရဲ့ ဘယ်မြေကိုမှ နီပေါနိုင်ငံက ကျူးကျော်ထားတာ မရှိပါဘူး။ ဝန်ကြီးချုပ်ပြောသလိုမျိုး မဟုတ်ပါဘူး” ဟု အာချာယာက ပြောဆိုခဲ့သည်။

တနင်္ဂနွေနေ့တွင် နီပေါနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ရှား၏ မှတ်ချက်စကားများနှင့် ပတ်သက်၍ တုံ့ပြန်ချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

ဝန်ကြီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် နီပေါနှင့် အိန္ဒိယနှစ်နိုင်ငံစလုံးသည် လီပူလက်လမ်းကြောင်းနှင့် ပတ်သက်၍ “နယ်စပ်ဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုများကို သံတမန်ရေးရာလမ်းကြောင်းနှင့် အပြန်အလှန်ဆွေးနွေးမှုများမှတစ်ဆင့် ဖြေရှင်းရန် ကတိကဝတ်ပြုထားကြောင်း” ဖော်ပြထားသည်။

“နယ်စပ်အငြင်းပွားမှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အိန္ဒိယနဲ့ ဆွေးနွေးဖို့ အစိုးရရဲ့ ဆန္ဒရှိမှုဟာ အသစ်အဆန်းလည်း မဟုတ်သလို အံ့သြစရာလည်း မဟုတ်ပါဘူး” ဟု ခတ္တမန္ဒူအခြေစိုက် နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူနှင့် သတင်းထောက်ဟောင်း အနူရက် အာချာယာ (Anurag Acharya) က အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

နီပေါရှိ ယခင်အစိုးရများကလည်း ကြိုးပမ်းခဲ့ဖူးကြောင်း၊ အိုလီအစိုးရနှင့် အိန္ဒိယတို့သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် နီပေါ-အိန္ဒိယ ဆက်ဆံရေးကို ပြန်လည်သုံးသပ်ရန်နှင့် နှစ်နိုင်ငံအကြား ကျန်ရှိနေသော ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန် ပူးတွဲထင်ရှားသူများအဖွဲ့ (EPG) ကို ဖွဲ့စည်းရန် သဘောတူညီခဲ့ကြောင်း အာချာယာက ရှင်းပြသည်။

“ဒါပေမဲ့ ဒီလုပ်ငန်းစဉ်ဟာ သူတို့ဖြေရှင်းဖို့ ကြိုးစားခဲ့တဲ့ ယုံကြည်မှု အားနည်းချက်တွေကြောင့်ပဲ အခက်အခဲတွေနဲ့ ကြုံခဲ့ရပါတယ်” ဟု အာချာယာက ဆိုသည်။

နီပေါနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ရှား၏ ဆိုလိုရင်းမှာ တရားဝင်နယ်စပ်များနှင့် လက်တွေ့မြေယာအသုံးပြုမှု သို့မဟုတ် “နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ကျူးကျော်မှု” များအကြား နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် ဒေသန္တရ ကွဲလွဲမှုများ ရှိနေနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် နီပေါနိုင်ငံသားများသည် တရားဝင်အားဖြင့် အိန္ဒိယဘက်ခြမ်းတွင် ရှိနေသော နယ်မြေများတွင် စိုက်ပျိုးခြင်း သို့မဟုတ် နေထိုင်ခြင်းမျိုး ဖြစ်နိုင်သည်။

“နီပေါနဲ့ အိန္ဒိယကြားက ရှည်လျားတဲ့ နယ်စပ်ကို စနစ်တကျနဲ့ သိပ္ပံနည်းကျ စီမံခန့်ခွဲဖို့အတွက် မြေပုံရေးဆွဲမှု ပြီးစီးသွားတဲ့ နေရာတွေမှာ နှစ်နိုင်ငံရဲ့ နယ်စပ်ဆိုင်ရာ ယန္တရားတွေနဲ့ နည်းပညာအဖွဲ့တွေက တက်ကြွစွာ လုပ်ဆောင်နေပါတယ်” ဟု ဝန်ကြီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

“ပါလီမန်အတွင်းမှာ သံတမန်ရေးအရ အထိခိုက်မခံတဲ့ ကိစ္စရပ်တစ်ခုအပေါ် ဝန်ကြီးချုပ်ရဲ့ ‘စဉ်းစားဆင်ခြင်မှုမရှိတဲ့’ မှတ်ချက်စကားတွေဟာ အိန္ဒိယနဲ့ နှစ်နိုင်ငံညှိနှိုင်းမှုတွေမှာ နီပေါအတွက် ဆိုးရွားတဲ့ အကျိုးဆက်တွေ ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်” ဟု ခတ္တမန္ဒူအခြေစိုက် နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ အာချာယာက ပြောသည်။

“ဒီရှုပ်ထွေးတဲ့ ပြဿနာကို ဆွေးနွေးဖို့ ထိုင်တဲ့အခါ နီပေါညှိနှိုင်းရေးမှူးတွေအတွက် ဒါဟာ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတစ်ခု ဖြစ်လာလိမ့်မယ်လို့ ကျွန်တော်ထင်ပါတယ်။”