အမေရိကန်နဲ့ အီရန်တို့ဟာ သဘောတူညီချက်ရဖို့ ဘယ်နှစ်ကြိမ် နီးစပ်ခဲ့ကြတာလဲ။

အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့က ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်တွင် တီဟီရန်ကို ပထမဆုံးအကြိမ် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၀၀ ရက်မြောက်နေ့တွင် ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်သည် ရရှိရန်ခက်ခဲနေဆဲဖြစ်သော်လည်း အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့သည် အကြိမ်များစွာ သဘောတူညီမှုရရှိရန် နီးစပ်ခဲ့ပုံရသည်။

အဆိုပါစစ်ပွဲသည် ဖေဖော်ဝါရီလကုန်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အစ္စရေးတို့က အီရန်ကို ပူးပေါင်းဆင်နွှဲခဲ့သည့် စစ်ဆင်ရေး Epic Fury ဖြင့် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အီရန်ကလည်း ပင်လယ်ကွေ့ရှိ အစ္စရေးနှင့် အမေရိကန် စစ်ရေးပိုင်ဆိုင်မှုများကို တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် လက်တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။

ဧပြီ ၈ ရက်တွင် ယာယီပါကစ္စတန်ကြားဝင်စေ့စပ်မှုဖြင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး စတင်ခဲ့ပြီးနောက် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများသည် အများအားဖြင့် လျော့ပါးသွားခဲ့သည်။ အစ္စလာမာဘတ်တွင် တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးပွဲများသည် ဧပြီ ၁၂ ရက်တွင် ပျက်ပြားသွားခဲ့ပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ နှစ်ဖက်စလုံးသည် ပါကစ္စတန်မှတစ်ဆင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုင်ရာ အဆိုပြုချက်များကို ဖလှယ်ခဲ့ကြသည်။

သို့သော်လည်း ထိုအချိန်မှစ၍ ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပဋိပက္ခများစွာသည် အပြည့်အဝတိုက်ပွဲများ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားလာနိုင်သည်ဟူသော စိုးရိမ်မှုများကို မြင့်တက်စေခဲ့သည်။

အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့ သဘောတူညီမှုရရှိရန် နီးစပ်ခဲ့သည့် အကြိမ်တိုင်းတွင် ဘာတွေဖြစ်ခဲ့သလဲ၊ ငြိမ်းချမ်းရေးမျှော်လင့်ချက် ဘာကြောင့် ပျက်ပြားခဲ့သလဲဆိုတာကို ဖော်ပြလိုက်ပါတယ်။

ဘာတွေဖြစ်ခဲ့သလဲ- ဧပြီ ၁၁ ရက်နှင့် ၁၂ ရက်တို့တွင် အမေရိကန်နှင့် အီရန်မှ ကိုယ်စားလှယ်များသည် ပါကစ္စတန်မြို့တော် အစ္စလာမာဘတ်တွင် ၁၉၇၉ ခုနှစ် အီရန်အစ္စလာမ်တော်လှန်ရေးနောက်ပိုင်း နှစ်ဖက်အကြား ပထမဆုံးအကြိမ် တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးပွဲများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။

အမေရိကန်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဒုတိယသမ္မတ JD Vance က ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး အထူးသံတမန် Steve Witkoff နှင့် သမ္မတ၏ သားမက် Jared Kushner တို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။ အီရန်ကိုယ်စားလှယ်များတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Abbas Araghchi၊ ပါလီမန်ဥက္ကဋ္ဌ Mohammad Bagher Ghalibaf နှင့် အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးအမျိုးသားလုံခြုံရေးကောင်စီမှ အကြီးတန်းအဖွဲ့ဝင်နှင့် နျူကလီးယားဆိုင်ရာ အဓိကဆွေးနွေးသူ Ali Bagheri Kani တို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။

အဆိုပါဆွေးနွေးပွဲများမတိုင်မီ Ghalibaf က အီရန်အတွက် အစ္စရေးက လက်ဘနွန်တွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနှင့် ပြည်ပရှိ အီရန်ပိုင်ပစ္စည်းများ ပြန်လည်ထုတ်ယူခွင့်ပြုရေးတို့သည် တီဟီရန်အတွက် ညှိနှိုင်း၍မရသော အချက်များဖြစ်ကြောင်း လူသိရှင်ကြား ပြောကြားခဲ့သည်။ အစ္စရေးသည် မတ်လ ၂ ရက်မှစ၍ လက်ဘနွန်ကို နေ့စဉ်နီးပါး တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး အီရန်ကျောထောက်နောက်ခံပြု ဟစ်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့က တီဟီရန်ကို ကနဦးတိုက်ခိုက်မှုများအတွက် လက်တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် မြောက်ပိုင်းအစ္စရေးကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးနောက် လက်ရှိတွင် နိုင်ငံ၏ ငါးပုံတစ်ပုံခန့်ကို သိမ်းပိုက်ထားသည်။

“ဒါဟာ ရေရှည်တည်တံ့တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် အဆုံးအဖြတ်ပေးမယ့် အခိုက်အတန့်ပါ” ဟု ပါကစ္စတန်ဝန်ကြီးချုပ် Shahbaz Sharif က အစ္စလာမာဘတ်ဆွေးနွေးပွဲများမတိုင်မီ ညတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

ဘာတွေမှားခဲ့သလဲ- ဆွေးနွေးပွဲများကို တတိယနေ့အထိ တိုးချဲ့ရန် ဆွေးနွေးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ အီရန်အရာရှိများသည် ဆက်လက်နေထိုင်ရန် အသင့်ရှိနေကြောင်း သတင်းများအရ သိရပြီး ၎င်းတို့ ဆက်လက်ဆွေးနွေးလိုကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။ သို့သော် အမေရိကန်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က ဆွေးနွေးပွဲကို ရပ်ဆိုင်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ “ကျွန်တော်တို့ အခု ၂၁ နာရီကြာ ဆွေးနွေးခဲ့ပြီးပါပြီ” ဟု Vance က ဆွေးနွေးပွဲအပြီးတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ “ကောင်းတဲ့သတင်းကတော့ ကျွန်တော်တို့ အနှစ်သာရရှိတဲ့ ဆွေးနွေးမှုတွေ လုပ်နိုင်ခဲ့တယ်။ မကောင်းတဲ့သတင်းကတော့ ကျွန်တော်တို့ သဘောတူညီမှု မရရှိသေးပါဘူး” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

Vance က ဝါရှင်တန်သည် ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ်ရှိသော်လည်း တီဟီရန်က ၎င်း၏ “နောက်ဆုံးနှင့် အကောင်းဆုံးကမ်းလှမ်းချက်” ကို လက်ခံရန် ငြင်းဆန်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“သူတို့ နျူကလီးယားလက်နက် ရှာဖွေမှာမဟုတ်ဘူးဆိုတဲ့ ခိုင်မာတဲ့ ကတိကဝတ်ကို ကျွန်တော်တို့ မြင်တွေ့ဖို့လိုပါတယ်... အခုတင်မဟုတ်ဘဲ ရေရှည်အတွက်ပါ” ဟု Vance က ပြောကြားခဲ့သည်။ “အဲဒါကို ကျွန်တော်တို့ မမြင်ရသေးပါဘူး” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

အစ္စလာမာဘတ်ရှိ အီရန်သံအမတ်က အဆိုပါဆွေးနွေးပွဲများကို “ဖြစ်ရပ်တစ်ခုမဟုတ်ဘဲ လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု” ဖြစ်ပြီး အနာဂတ်ဆက်ဆံရေးအတွက် “အခြေခံအုတ်မြစ်ချပေးခဲ့သည်” ဟု မှတ်ယူခဲ့သည်။ သို့သော် အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့သည် ထိုအချိန်မှစ၍ တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးပွဲများ မပြုလုပ်ခဲ့ကြပေ။

အီရန်၏ နျူကလီးယားစွမ်းရည်များသည် အမေရိကန်နှင့် အီရန်အကြား အဓိကပဋိပက္ခဖြစ်စေသော အချက်တစ်ခုအဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။

အီရန်သည် ယူရေနီယမ် ၄၄၀ ကီလိုဂရမ် (၉၇၀ ပေါင်) ခန့်ကို ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကြွယ်ဝအောင်ပြုလုပ်ထားသည်ဟု ယူဆရသည်။ ၎င်းသည် လက်နက်အဆင့်ပစ္စည်းအတွက် လိုအပ်သော ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းအောက် နည်းနေသေးသော်လည်း ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းသို့ ရောက်ရှိရန် ပိုမိုမြန်ဆန်လာသည့် အဆင့်တွင် ရှိနေသည်။

တီဟီရန်က ၎င်း၏နျူကလီးယားအစီအစဉ်သည် အရပ်ဘက်ရည်ရွယ်ချက်များအတွက်သာဖြစ်ပြီး နျူကလီးယားလက်နက်များ တည်ဆောက်ရန် ရည်ရွယ်ချက်မရှိကြောင်း နှစ်ပေါင်းများစွာ ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် အစ္စရေး၊ အမေရိကန်နှင့် အခြားအနောက်နိုင်ငံများက အီရန်သည် နျူကလီးယားလက်နက်များ တည်ဆောက်နိုင်သည့် စွမ်းရည်ရှိရန် ပြင်ဆင်နေသည်ဟု စွပ်စွဲထားသည်။

၎င်းတို့က လက်ရှိရရှိထားသော ၆၀ ရာခိုင်နှုန်း ကြွယ်ဝမှုအဆင့်သည် အရပ်ဘက်နျူကလီးယားစွမ်းအင်အစီအစဉ်အတွက် လိုအပ်သော ၃ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၅ ရာခိုင်နှုန်းအကြားထက် များစွာပိုမိုမြင့်မားကြောင်း ငြင်းခုံကြသည်။ အမေရိကန်က ဤ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်း ကြွယ်ဝသော ယူရေနီယမ်သိုလှောင်မှုကို လွှဲပြောင်းပေးရန် လိုလားသော်လည်း အီရန်က ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။

International Crisis Group တွေးခေါ်အဖွဲ့မှ အီရန်ဆိုင်ရာ အကြီးတန်းလေ့လာသုံးသပ်သူ Naysan Rafati က Al Jazeera သို့ ပြောကြားရာတွင် အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့ သဘောတူညီမှုရရှိရန် နီးစပ်ခဲ့သည့် အကြိမ်တိုင်းတွင် “အချို့ကိစ္စရပ်များတွင် တိုးတက်မှုနှင့် အခြားကိစ္စရပ်များတွင် ပိတ်ဆို့မှုများ ပေါင်းစပ်ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် နီးစပ်ရုံဖြင့် မလုံလောက်ပါ – ၉၅ ရာခိုင်နှုန်း သဘောတူညီမှုရှိလျှင်ပင် ကျန် ၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် အခက်ခဲဆုံးဖြစ်လေ့ရှိသည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

Rafati က အီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ သဘောတူညီချက်၏ အနှစ်သာရနှင့် အစီအစဉ်နှစ်ခုစလုံးတွင် ကွဲပြားမှုများရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“တီဟီရန်က အသေးစိတ်အချက်အလက်တွေကို နောက်ဆက်တွဲဆွေးနွေးပွဲတွေအတွက် ရွှေ့ဆိုင်းချင်နေချိန်မှာ ဝါရှင်တန်ကတော့ အစကတည်းက ပိုမိုရှင်းလင်းပြတ်သားမှုကို လိုလားပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒါဟာ ရင်းနှီးပြီးသားအရာတွေ – အီရန်ရဲ့ ကြွယ်ဝသော ယူရေနီယမ်သိုလှောင်မှုတွေနဲ့ ၎င်းရဲ့ နျူကလီးယားလှုပ်ရှားမှုရဲ့ အနာဂတ်လမ်းကြောင်း – နဲ့ ပိုမိုမကြာသေးမီက ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တဲ့အရာတွေရဲ့ ပေါင်းစပ်မှုပါပဲ” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ဘာတွေဆက်ဖြစ်ခဲ့သလဲ- အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနှင့် တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးပွဲများ ပျက်ပြားပြီး လေးရက်အတွင်း ဝါရှင်တန်က အီရန်ဆိပ်ကမ်းများသို့ ဝင်ထွက်သွားလာသည့် သင်္ဘောများကို ရေကြောင်းပိတ်ဆို့မှု ပြုလုပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ရေနံရောင်းချမှုမှ ဝင်ငွေရှာဖွေနိုင်သည့် တီဟီရန်၏ စွမ်းရည်ကို ကန့်သတ်ရန် ရည်ရွယ်ပြီး အရှိန်အဟုန်ကို ထိခိုက်စေသည့် အဓိကတိုးမြှင့်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။

ဘာတွေဖြစ်ခဲ့သလဲ- ဧပြီ ၁၆ ရက်တွင် ထရန့်ပ်က အစ္စရေးနှင့် လက်ဘနွန်တို့သည် ပိုမိုရေရှည်တည်တံ့သော လုံခြုံရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်အတွက် ဆွေးနွေးပွဲများ ဆက်လက်ပြုလုပ်နိုင်ရန် ၁၀ ရက်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရရှိခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အစ္စရေးနှင့် အီရန်ကျောထောက်နောက်ခံပြု လက်ဘနွန်အဖွဲ့ ဟစ်ဇ်ဘိုလာတို့အကြား ခြောက်ပတ်ကြာ တိုက်ပွဲများအပြီးတွင် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။

အစ္စရေးနှင့် ဟစ်ဇ်ဘိုလာတို့အကြား ပဋိပက္ခများသည် အီရန်နှင့် စစ်ပွဲအတွင်း အီရန်၏ အဓိကဒေသတွင်းမဟာမိတ်နှင့် အမေရိကန်ကျောထောက်နောက်ခံပြု တပ်မတော်အကြား အတိုက်အခံအရှိဆုံး၊ ပြင်းထန်မှုအမြင့်ဆုံး တိုက်ပွဲမျက်နှာစာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ တီဟီရန်က လက်ဘနွန်တွင် ပဋိပက္ခများ အဆုံးသတ်ရေးသည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်အတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်ချက်ဖြစ်ကြောင်း ထပ်ခါတလဲလဲ အချက်ပြခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် လက်ဘနွန်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသည် အီရန်နှင့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်ပြီး ရေရှည်တည်တံ့သော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအတွက် လမ်းဖွင့်ပေးနိုင်မည်ဟူသော မျှော်လင့်ချက်များကို မြင့်တက်စေခဲ့သည်။

မတ်လ ၂ ရက်မှစ၍ လက်ဘနွန်တွင် လူပေါင်း ၃,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ပြီး လူပေါင်း တစ်သန်းကျော်သည် ၎င်းတို့၏နေအိမ်များမှ အတင်းအကျပ် ရွှေ့ပြောင်းခံခဲ့ရသည်။

ဘာတွေမှားခဲ့သလဲ- အစ္စရေးသည် “အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး” ကြေညာခဲ့သော်လည်း လက်ဘနွန်ကို ဆက်လက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။

လွတ်လပ်သော၊ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ၊ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည့် Norwegian Refugee Council (NRC) ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ကြေညာပြီးနောက် တစ်လအတွင်း လူပေါင်း ၆၀၀ နီးပါး သေဆုံးခဲ့သည်။

“နှစ်ဖက်စလုံးက ထိန်းသိမ်းထားတဲ့ အချို့သော အနီရောင်မျဉ်းတွေဟာ ညှိနှိုင်းလို့မရဘူးဆိုတာ သက်သေပြခဲ့ပါတယ်။ ဘယ်သဘောတူညီချက်မှာမဆိုလိုပဲ၊ သက်ဆိုင်ရာ ရပ်တည်ချက်တွေကြားက ကွာဟချက်တွေကို ပိတ်နိုင်ခဲ့ရင်တောင်မှ တိကျတဲ့ ပဋိပက္ခအချက်တွေက ပိုမိုကျယ်ပြန့်တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်ကို ပျက်စီးစေနိုင်ပါတယ်” ဟု Rafati က ပြောကြားခဲ့သည်။

အီရန်က လက်ဘနွန်တွင် ငြိမ်းချမ်းရေးသည် ထိုကဲ့သို့သော အနီရောင်မျဉ်းတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ထိန်းသိမ်းထားသည်။

ဘာတွေဖြစ်ခဲ့သလဲ- ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် “အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး” ကြေညာပြီးနောက်တစ်နေ့တွင် Araghchi က X ပေါ်တွင် “လက်ဘနွန်တွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနှင့်အညီ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် ကုန်သွယ်သင်္ဘောအားလုံး ဖြတ်သန်းသွားလာခွင့်ကို ကျန်ရှိနေသေးသော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကာလအတွက် လုံးဝဖွင့်လှစ်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာသည်” ဟု ရေးသားခဲ့သည်။

ထရန့်ပ်ကလည်း ဆိုရှယ်မီဒီယာပို့စ်တစ်ခုတွင် ရေလက်ကြားသည် “လုံးဝဖွင့်လှစ်ထားပြီး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် အပြည့်အဝဖြတ်သန်းသွားလာရန် အသင့်ဖြစ်နေပြီ” ဟု အတည်ပြုခဲ့သည်။

ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားသည် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများတွင် အဓိကကျဉ်းမြောင်းသော အချက်တစ်ခုလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။

မတ်လအစောပိုင်းမှစ၍ အီရန်သည် ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် သင်္ဘောများသွားလာမှုကို ကန့်သတ်ထားသည်။ ၎င်းသည် ပင်လယ်ကွေ့ရေနံထုတ်လုပ်သူများကို ပွင့်လင်းသမုဒ္ဒရာနှင့် ချိတ်ဆက်ပေးသည့် ကျဉ်းမြောင်းသော ရေလမ်းကြောင်းဖြစ်ပြီး စစ်ပွဲမတိုင်မီက ကမ္ဘာ့ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ရည် (LNG) ထောက်ပံ့မှု၏ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ဖြတ်သန်းပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ အီရန်သည် ရွေးချယ်ထားသော နိုင်ငံများမှ သင်္ဘောများ ဖြတ်သန်းသွားလာခွင့်ပြုခဲ့သော်လည်း ၎င်းတို့သည် အစ္စလာမ်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်ဖွဲ့ (IRGC) နှင့် ဖြတ်သန်းခွင့်ကို ညှိနှိုင်းရန် လိုအပ်ပြီး အချို့မှာ စစ်ပွဲအတွင်း တစ်ချိန်က သင်္ဘောတစ်စီးလျှင် ဒေါ်လာ ၂ သန်းအထိ ပေးဆောင်ခဲ့ရကြောင်း သတင်းများအရ သိရသည်။

စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရန် ၎င်း၏ယခင်အဆိုပြုချက်များတွင် အီရန်က ဖြတ်သန်းခွန် သို့မဟုတ် အခွန်များ ကောက်ခံရန် အဆိုပြုခဲ့သည်။ ဝါရှင်တန်က ထိုအလားအလာကို ထပ်ခါတလဲလဲ ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။

ဘာတွေမှားခဲ့သလဲ- Araghchi ၏ ကြေညာချက်ရှိသော်လည်း ထရန့်ပ်က Truth Social ပို့စ်တစ်ခုတွင် အီရန်သည် အမေရိကန်နှင့် စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရန် သဘောတူညီချက်မရရှိမချင်း အီရန်ဆိပ်ကမ်းများအပေါ် အမေရိကန်ရေတပ်၏ ပိတ်ဆို့မှုသည် “အပြည့်အဝ အသက်ဝင်နေမည်” ဟု ကြေညာခဲ့သည်။

အီရန်က ၎င်းကို ငြင်းပယ်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်သင်္ဘောများ ဖြတ်သန်းသွားလာခွင့်မရပါက အခြားမည်သည့်သင်္ဘောကိုမျှ ဖြတ်သန်းခွင့်ပြုမည်မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် ရွက်လွှင့်ရန် ကြိုးစားနေသော နိုင်ငံခြားအလံတင်သင်္ဘောများကို ပစ်ခတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဖမ်းဆီးခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

“ယခင်ဆွေးနွေးပွဲအဆင့်တွေတုန်းက အီရန်ရဲ့ နျူကလီးယားအစီအစဉ်ကို အဓိကထားခဲ့ပေမယ့် ဒီစစ်ပွဲက ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ရှေ့တန်းရောက်လာစေခဲ့ပါတယ်” ဟု Rafati က ပြောကြားခဲ့သည်။

“အီရန်တွေက ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားအပေါ်မှာ တစ်မျိုးတစ်ဖုံ လွှမ်းမိုးမှု ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားချင်နေချိန်မှာ အမေရိကန် – နဲ့ အခြားအစိုးရများစွာက သဘောတူကြမှာပါ – က စစ်ပွဲမတိုင်မီ အခြေအနေကို ပြန်သွားချင်နေပါတယ်။ အဲဒီတုန်းက ရေကြောင်းသွားလာမှုဟာ တိုက်ခိုက်ခံရမယ့် အန္တရာယ်မရှိဘဲ အခွန်အခတွေ၊ ဝန်ဆောင်မှုကြေးတွေနဲ့ မသက်ဆိုင်ခဲ့ပါဘူး” ဟု Rafati က ပြောကြားခဲ့သည်။

“ဝါရှင်တန်က တီဟီရန်အတွက် ငွေကြေးဆိုင်ရာ သက်သာခွင့်တွေကိုလည်း လျှော့ချချင်ပါတယ်၊ ဒါမှမဟုတ် ရှောင်ရှားချင်ပါတယ်။ အဲဒါက ပိတ်ဆို့မှုတွေ လျှော့ပေါ့ပေးတာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို ရယူခွင့်ပေးတာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ သိသာထင်ရှားတဲ့ နျူကလီးယားဆိုင်ရာ လိုက်လျောမှုတွေမရှိဘဲပေါ့” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ဘာတွေဖြစ်ခဲ့သလဲ- ဇွန်လ ၁ ရက်တွင် ထရန့်ပ်သည် အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင်နေတန်ယာဟုနှင့် အစ္စရေး၏ တောင်ပိုင်းလက်ဘနွန်တွင် နောက်ဆုံးတိုးမြှင့်မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ဖုန်းပြောဆိုခဲ့ကြောင်း အမေရိကန်သတင်းဌာန Axios က အမည်မဖော်လိုသော အမေရိကန်အရာရှိနှစ်ဦးနှင့် ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုအကြောင်း သိရှိသူ တတိယသတင်းရင်းမြစ်ကို ကိုးကား၍ ဖော်ပြခဲ့သည်။

ထိုနေ့မတိုင်မီက အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များသည် တောင်ပိုင်းလက်ဘနွန်ရှိ နာဘာတီယာအနီး လီတာနီမြစ်ကို အပေါ်စီးမှ မြင်ရပြီး မြောက်ပိုင်းအစ္စရေးအထိ မြင်ကွင်းကျယ်ရှိသည့် မဟာဗျူဟာမြောက် အရေးပါသော ဘီဖော့တ်ရဲတိုက်နှင့် ၎င်း၏ပတ်ဝန်းကျင်တောင်တန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။

ထရန့်ပ်က နေတန်ယာဟုကို ဖုန်းခေါ်ဆိုခြင်းသည် အီရန်က အစ္စရေး၏ လက်ဘနွန်ကို ဆက်လက်တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ဆွေးနွေးပွဲများကို စွန့်လွှတ်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ သတင်းရင်းမြစ်များက Axios သို့ ပြောကြားရာတွင် ထရန့်ပ်က နေတန်ယာဟုကို ကျေးဇူးမသိတတ်မှုဖြင့် စွပ်စွဲခဲ့ပြီး အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ်ကို “ရူးသွပ်သူ” ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

၎င်းသည် ထရန့်ပ်က နောက်ဆုံးတွင် အစ္စရေးအပေါ် ထောက်ခံမှု ရုပ်သိမ်းမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ပြီး လက်ဘနွန်ကို တိုက်ခိုက်မှုများ ရပ်တန့်ရန် ဖိအားပေးနိုင်မည်ဟူသော မျှော်လင့်ချက်များကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

ဘာတွေမှားခဲ့သလဲ- Axios က အစ္စရေးသည် လက်ဘနွန်ကို တိုက်ခိုက်မှုများ ရပ်တန့်ရန် စီစဉ်နေကြောင်း အမည်မဖော်လိုသော အစ္စရေးသတင်းရင်းမြစ်ကို ကိုးကား၍ ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

သောကြာနေ့တွင် အစ္စရေးက နာကူရာဒေသကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ကြာသပတေးနေ့တွင် အမေရိကန်ကြားဝင်စေ့စပ်မှုဖြင့် နောက်ထပ်အခြေအနေအရပ်ရပ် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ကြေညာခဲ့သော်လည်း ဖြစ်သည်။ လက်ဘနွန်၏ အမျိုးသားသတင်းအေဂျင်စီ (NNA) က တောင်ပိုင်းလက်ဘနွန်ရှိ နာဘာတီယာခရိုင်၊ ဒူအီယာမြို့ရှိ အဆောက်အအုံတစ်ခုကို ညတွင်းချင်း အစ္စရေးလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် လူတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အစ္စရေးစစ်တပ်က တောင်ပိုင်းလက်ဘနွန်ရှိ အာနာယာ၊ အန်ကွန်နှင့် ကဖာကီလာ ကျေးရွာနှင့် မြို့သုံးမြို့အတွက် အတင်းအကျပ် ရွှေ့ပြောင်းခိုင်းစေမှု အမိန့်များကိုလည်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။