အီသီယိုးပီးယား ရွေးကောက်ပွဲ- ပါတီများ၊ မဟာမိတ်အဖွဲ့များနှင့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ ရှင်းလင်းတင်ပြခြင်း
AI Summary
အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံသားများသည် တနင်္လာနေ့တွင် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၌ မဲပေးကြမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့က နောက်လာမည့် ဝန်ကြီးချုပ်ကို ရွေးချယ်ကြမည့် ပါလီမန်အမတ်များကို ရွေးချယ်ရန်ဖြစ်သည်။ ဤရွေးကောက်ပွဲသည် ၁၉၉၅ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ နိုင်ငံ၏ ပုံမှန်ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲ သံသရာ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်ပြီး ပါလီမန်ကို မည်သည့်ပါတီ သို့မဟုတ် မဟာမိတ်အဖွဲ့က ထိန်းချုပ်မည်ကို ဆုံးဖြတ်ရန်ဖြစ်သည်။ မဲဆန္ဒရှင် သန်း ၅၀ ကျော် စာရင်းပေးသွင်းထားရာ အမျိုးသမီးများနှင့် လူငယ်များ အများအပြား ပါဝင်ပြီး နိုင်ငံရေးပါတီ ၄၇ ခုနှင့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၁၀,၉၀၀ ကျော် ယှဉ်ပြိုင်ကြသည်။ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များသည် ဖက်ဒရယ်အစိုးရဖွဲ့စည်းပုံ၊ နောက်လာမည့်ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဖက်ဒရယ်နှင့် ဒေသဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များအကြား အာဏာခွဲဝေမှုကို ပုံဖော်ပေးမည်ဖြစ်သည်။ အီသီယိုးပီးယား အမျိုးသားရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (NEBE) ၏ ကြီးကြပ်မှုဖြင့် တနင်္လာနေ့တွင် မဲပေးခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်များ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
အက်ဒစ်အဘာဘာ၊ အီသီယိုးပီးယား – အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံသားများသည် တနင်္လာနေ့တွင် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၌ မဲပေးကြမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့က နောက်လာမည့် ဝန်ကြီးချုပ်ကို ရွေးချယ်ကြမည့် ပါလီမန်အမတ်များကို ရွေးချယ်ရန်ဖြစ်သည်။ အီသီယိုးပီးယား အမျိုးသားရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (NEBE) က နိုင်ငံရေးပါတီ ၄၇ ခုနှင့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၁၀,၉၀၀ ကျော်တို့သည် ယှဉ်ပြိုင်ကြမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အနက် ဖက်ဒရယ်ပါလီမန်အတွက် ၂,၁၉၈ ဦး၊ ဒေသဆိုင်ရာနှင့် မြို့ပြကောင်စီများအတွက် ၈,၇၃၆ ဦးနှင့် အမှီအခိုကင်းသော ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၇၃ ဦး ပါဝင်သည်။
မဲဆန္ဒရှင် သန်း ၅၀ ကျော် စာရင်းပေးသွင်းထားပြီး တရားဝင် မဲဆန္ဒရှင်စာရင်းများအရ အမျိုးသမီးများသည် မဲဆန္ဒရှင်စုစုပေါင်း၏ ထက်ဝက်ခန့်ရှိကြောင်း ပြသနေသည်။ ကုလသမဂ္ဂ လူဦးရေခန့်မှန်းချက်များအရ အီသီယိုးပီးယားလူငယ်များသည် လူဦးရေ၏ အများစုကို ဖွဲ့စည်းထားပြီး ပျမ်းမျှအသက် ၁၉ နှစ်ခန့်ရှိရာ ၎င်းတို့သည် နိုင်ငံ၏ မဲဆန္ဒရှင်အင်အားစုတွင် သိသာထင်ရှားသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေသည်။
ဤရွေးကောက်ပွဲသည် အီသီယိုးပီးယား၏ ဖက်ဒရယ်ပါလီမန်စနစ်အောက်တွင် အာဏာရ၊ အတိုက်အခံ၊ ဒေသဆိုင်ရာနှင့် အမှီအခိုကင်းသော နိုင်ငံရေးသမားများကို စုစည်းပေးသည်။ ထိုစနစ်တွင် အစိုးရကို ပါလီမန်အများစုဖြင့် ဖွဲ့စည်းပြီး လွှတ်တော်အမတ်များက ဝန်ကြီးချုပ်ကို ရွေးချယ်ကြသည်။
အဓိက နိုင်ငံရေးပါတီများ၊ မဟာမိတ်အဖွဲ့များနှင့် အမှီအခိုကင်းသော ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများကို အနီးကပ် လေ့လာကြည့်ကြပါစို့။
The Prosperity Party
Prosperity Party သည် ဝန်ကြီးချုပ် အာဘီ အာမက် (Abiy Ahmed) ဦးဆောင်သော အီသီယိုးပီးယား၏ အာဏာရ နိုင်ငံရေးပါတီဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ယခင်က Ethiopian People’s Revolutionary Democratic Front (EPRDF) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ဒေသဆိုင်ရာပါတီများစွာ ပေါင်းစည်းပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအပြီးတွင် ပါတီသည် ပြည်သူ့လွှတ်တော် (House of Peoples’ Representatives) တွင် အများစုအဖြစ် ရပ်တည်နေသည်။
Prosperity Party ၏ အစီအစဉ်နှင့် လူသိရှင်ကြား ထုတ်ပြန်ချက်များအရ ၎င်းသည် အီသီယိုးပီးယား၏ ဖက်ဒရယ်စနစ်အတွင်း အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေး၊ စီးပွားရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် နိုင်ငံတော်ဦးဆောင်သော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတို့ကို အလေးပေးသည်။
ပါတီသည် အီသီယိုးပီးယား၏ ပါလီမန်စနစ်အောက်ရှိ ဖက်ဒရယ်နှင့် ဒေသဆိုင်ရာ မဲဆန္ဒနယ်အားလုံးနီးပါးတွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် ဒေသဆိုင်ရာကောင်စီများရှိ နေရာများအတွက် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ စေလွှတ်ထားသည်။
အမ်ဟာရာ အမျိုးသားလှုပ်ရှားမှု (NAMA)
National Movement of Amhara (NAMA) သည် အီသီယိုးပီးယား၏ အမ်ဟာရာ (Amhara) ဒေသတွင် အဓိက လှုပ်ရှားနေသော ဒေသဆိုင်ရာ နိုင်ငံရေးပါတီဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ဘီလီတီ မိုလာ (Belete Molla) က ဦးဆောင်ပြီး မဲဆန္ဒနယ်အခြေပြု ယှဉ်ပြိုင်မှုများမှတစ်ဆင့် အီသီယိုးပီးယား၏ ဖက်ဒရယ်ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ပါဝင်သည်။
ပါတီ၏ ထုတ်ပြန်ချက်များအရ NAMA သည် အီသီယိုးပီးယား၏ ဖက်ဒရယ်စနစ်အတွင်း အမ်ဟာရာလူမျိုးများ၏ နိုင်ငံရေးကိုယ်စားပြုမှု၊ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဒေသဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများကို အလေးထားသည်။
ပါတီသည် အီသီယိုးပီးယား၏ ရွေးကောက်ပွဲမူဘောင်အောက်တွင် ဖက်ဒရယ်နှင့် ဒေသဆိုင်ရာကောင်စီနေရာများအတွက် အမ်ဟာရာဒေသအတွင်း အဓိက ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ စေလွှတ်ထားသည်။
လူမှုတရားမျှတမှုအတွက် အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံသားများ (EZEMA)
Ethiopian Citizens for Social Justice (EZEMA) သည် ဘာဟာနူ နီဂါ (Berhanu Nega) ဦးဆောင်သော အမျိုးသားနိုင်ငံရေးပါတီဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှစ၍ အမျိုးသားရွေးကောက်ပွဲများတွင် ပါဝင်ခဲ့ကာ ဒေသများစွာတွင် လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။
ပါတီ၏ ထုတ်ပြန်ချက်များနှင့် ၎င်း၏ခေါင်းဆောင်မှုအရ EZEMA သည် လစ်ဘရယ်ဒီမိုကရက်တစ် အုပ်ချုပ်ရေး၊ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး၊ ဈေးကွက်ဦးတည်ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးတို့ကို မြှင့်တင်သည်။
ဤမဲပေးပွဲအတွက် ပါတီသည် ဖက်ဒရယ်နှင့် ဒေသဆိုင်ရာ မဲဆန္ဒနယ်များစွာရှိ ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် ဒေသဆိုင်ရာကောင်စီ နှစ်ခုလုံးတွင် နေရာများအတွက် ယှဉ်ပြိုင်နေသည်။
အီသီယိုးပီးယားအတွက် ငြိမ်းချမ်းရေး မဟာမိတ်အဖွဲ့
Peace for Ethiopia မဟာမိတ်အဖွဲ့သည် သေးငယ်သော ဒေသဆိုင်ရာပါတီများ၏ မဟာမိတ်အဖွဲ့ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့တွင် Agew National Council၊ Gamo Democratic Party၊ Gambella Peoples’ Freedom Movement၊ Kaffa Green Party နှင့် Tigray Democratic Cooperation တို့ ပါဝင်သည်။
မဟာမိတ်အဖွဲ့၏ ထုတ်ပြန်ချက်များအရ ဤမဟာမိတ်အဖွဲ့သည် အီသီယိုးပီးယား၏ ဖက်ဒရယ်စနစ်အတွင်း ကွဲပြားသော ဒေသဆိုင်ရာ အကျိုးစီးပွားများကို ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းရန်နှင့် ကိုယ်စားပြုရန်အတွက် အဖွဲ့ဝင်ပါတီများကို စုစည်းထားသည်။
မဟာမိတ်အဖွဲ့သည် ၎င်း၏အဖွဲ့ဝင်ပါတီများအကြား ကိုယ်စားလှယ်လောင်းစာရင်းများကို ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ပြီး ပါတီတစ်ခုစီကို သီးခြားဒေသဆိုင်ရာ အမှတ်အသားများ ထိန်းသိမ်းခွင့်ပြုသည်။ အဖွဲ့ဝင်များသည် ဖက်ဒရယ်နှင့် ဒေသဆိုင်ရာကောင်စီ နှစ်ခုလုံးတွင် နေရာများအတွက် ယှဉ်ပြိုင်နေကြသည်။
ဒေသဆိုင်ရာပါတီများ
ဒေသဆိုင်ရာပါတီများသည် အီသီယိုးပီးယား၏ ဖက်ဒရယ်စနစ်တစ်လျှောက်လုံးတွင် အိုရိုမီယာ (Oromia)၊ ဆိုမာလီ (Somali)၊ တီဂရေး (Tigray) နှင့် တောင်ပိုင်းဒေသများအပါအဝင် နေရာများအတွက် ယှဉ်ပြိုင်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် သက်ဆိုင်ရာပြည်နယ်များအတွင်း လှုပ်ရှားကြပြီး ဖက်ဒရယ်နှင့် ဒေသဆိုင်ရာ မဲဆန္ဒနယ်များတွင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ စေလွှတ်ရန် NEBE တွင် မှတ်ပုံတင်ထားသည်။
၎င်းတို့၏ လူသိရှင်ကြား ရပ်တည်ချက်များအရ ဤပါတီများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေး၊ ဒေသတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် ၎င်းတို့၏ မဲဆန္ဒနယ်များအတွက် သီးခြားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဦးစားပေးများကို အာရုံစိုက်ကြသည်။
၎င်းတို့သည် အီသီယိုးပီးယား၏ ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲစနစ်အောက်တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် ဒေသဆိုင်ရာကောင်စီများတွင် ပါဝင်ကြသည်။
တစ်သီးပုဂ္ဂလ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ
၂၀၂၆ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲများတွင် နေရာများအတွက် အမှီအခိုကင်းသော ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၇၃ ဦး စာရင်းပေးသွင်းထားသည်။
နိုင်ငံရေးလေ့လာသူများ၏ အဆိုအရ အမှီအခိုကင်းသော ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသည် တရားဝင်ပါတီမူဝါဒများ သို့မဟုတ် အမျိုးသားရေးဝါဒဆိုင်ရာ ရပ်တည်ချက်များထက် ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များနှင့် မဲဆန္ဒနယ်အဆင့် စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို အာရုံစိုက်လေ့ရှိသည်။
၎င်းတို့သည် အီသီယိုးပီးယား၏ မဲဆန္ဒနယ်အခြေပြု ပါလီမန်စနစ်အောက်တွင် ဖက်ဒရယ်နှင့် ဒေသဆိုင်ရာကောင်စီ ရာထူးနှစ်ခုလုံးအတွက် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်နေကြသည်။
ဘာတွေ အရေးကြီးလဲ။
ဤရွေးကောက်ပွဲသည် အီသီယိုးပီးယား၏ ဖက်ဒရယ်အစိုးရဖွဲ့စည်းပုံနှင့် မည်သည့်ပါတီ သို့မဟုတ် မဟာမိတ်အဖွဲ့က ပါလီမန်ကို ထိန်းချုပ်မည်ကို ဆုံးဖြတ်ပေးမည်ဖြစ်သည်။ ရွေးချယ်ခံရသော လွှတ်တော်အမတ်များက ဝန်ကြီးချုပ်ကို ရွေးချယ်မည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းက ဖက်ဒရယ်အစိုးရကို ဖွဲ့စည်းမည်ဖြစ်သည်။
ရလဒ်များသည် အီသီယိုးပီးယား၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေစနစ်အောက်တွင် ဖက်ဒရယ်နှင့် ဒေသဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များအကြား အာဏာခွဲဝေမှုကို ပုံဖော်ပေးမည်ဖြစ်သည်။ ဤမဲပေးပွဲသည် ၁၉၉၅ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ နိုင်ငံ၏ ပုံမှန်ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲ သံသရာ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည်။
ပြည်သူ့လွှတ်တော်တွင် နေရာများခွဲဝေမှုသည် ဖက်ဒရယ်အဆင့်ရှိ ဥပဒေပြုရေးအာဏာကို ဆုံးဖြတ်ပေးမည်ဖြစ်သည်။
ဤရွေးကောက်ပွဲကို အီသီယိုးပီးယား၏ ဖက်ဒရယ်ပါလီမန်စနစ်အောက်တွင် ကျင်းပနေခြင်းဖြစ်ပြီး အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာသည် ပါလီမန်အများစုမှ ဆင်းသက်လာသည်။
မဲပေးပုံစနစ်
အီသီယိုးပီးယား အမျိုးသားရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ဒေသအားလုံးတွင် မဲပေးခြင်းနှင့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း မှတ်ပုံတင်ခြင်းတို့ကို ကြီးကြပ်သည်။ အီသီယိုးပီးယား၏ ရွေးကောက်ပွဲမူဘောင်အောက်တွင် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် မဲရုံစီစဉ်မှုများ ပြုလုပ်ထားသည်။
ဖက်ဒရယ်အဖွဲ့ဝင်ပြည်နယ်အားလုံးရှိ မြို့ပြနှင့် ကျေးလက်ဒေသများရှိ မဲဆန္ဒနယ်များတွင် မဲပေးခြင်းများ ပြုလုပ်မည်ဖြစ်သည်။
ရွေးကောက်ပွဲလုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို အမျိုးသားရွေးကောက်ပွဲဥပဒေအောက်တွင် အကောင်အထည်ဖော်ထားပြီး ၎င်းဥပဒေက ဖက်ဒရယ်နှင့် ဒေသဆိုင်ရာ ရွေးကောက်ပွဲအာဏာပိုင်များ၏ တာဝန်များကို သတ်မှတ်ပေးသည်။
NEBE သည် မဲဆန္ဒနယ်များတစ်လျှောက် မဲရုံလုပ်ငန်းများ၊ မဲဆန္ဒရှင်မှတ်ပုံတင်ခြင်းနှင့် မဲလက်မှတ်စီမံခန့်ခွဲခြင်းတို့ကို ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းရန် တာဝန်ရှိသည်။
ဘယ်သူတွေ မဲပေးနိုင်လဲ။
NEBE က ရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲပေးရန် လူဦးရေ သန်း ၅၀ ကျော် စာရင်းပေးသွင်းထားကြောင်း သတင်းပို့သည်။
ကုလသမဂ္ဂ လူဦးရေခန့်မှန်းချက်များအရ လူငယ်များသည် လူဦးရေ၏ အများစုကို ဖွဲ့စည်းထားပြီး ပျမ်းမျှအသက် ၁၉ နှစ်ခန့်ရှိသည်။
မှတ်ပုံတင်ထားသော မဲဆန္ဒရှင်များတွင် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ဖက်ဒရယ်နှင့် ဒေသဆိုင်ရာ ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ပါဝင်သူများနှင့် ပြန်လည်ပါဝင်သူများ နှစ်ဦးစလုံး ပါဝင်သည်။
မဲပေးခြင်းကို အီသီယိုးပီးယား၏ အရွယ်ရောက်ပြီးသူတိုင်း မဲပေးခွင့်ဆိုင်ရာ ဥပဒေမူဘောင်အောက်တွင် ဆောင်ရွက်ပြီး ၎င်းဥပဒေက အသက် ၁၈ နှစ်နှင့်အထက် နိုင်ငံသားများအား မဲပေးပိုင်ခွင့် ပေးအပ်ထားသည်။
NEBE ၏ မဲဆန္ဒရှင်မှတ်ပုံတင်စာရင်းများအရ အမျိုးသမီးများသည် မှတ်ပုံတင်ထားသော မဲဆန္ဒရှင်များ၏ ထက်ဝက်ခန့်ရှိသည်။
၎င်းတို့သည် အီသီယိုးပီးယား၏ ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေအရ ဖက်ဒရယ်နှင့် ဒေသဆိုင်ရာအဆင့် နှစ်ခုလုံးတွင် မဲပေးရန်နှင့် နေရာများအတွက် ယှဉ်ပြိုင်ရန် အရည်အချင်းပြည့်မီပြီး အမျိုးသမီးကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသည် ဒေသများစွာတွင် ပါဝင်နေကြသည်။
ကျား၊ မ နှစ်ဦးစလုံးသည် အီသီယိုးပီးယား၏ ရွေးကောက်ပွဲမူဘောင်အောက်တွင် တူညီသော မဲဆန္ဒရှင်မှတ်ပုံတင်ခြင်းနှင့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း လိုအပ်ချက်များကို လိုက်နာရသည်။
အမျိုးသမီးကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသည် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ဖက်ဒရယ်နှင့် ဒေသဆိုင်ရာ ရွေးကောက်ပွဲများ နှစ်ခုလုံးတွင် နေရာများအတွက် ယှဉ်ပြိုင်နေကြသည်။