အမေရိကန်တရားရုံးချုပ်က Roundup ကင်ဆာအမှုများကို လျှော့ချလိုက်ခြင်းဖြင့် ကုမ္ပဏီအတွက် အောင်ပွဲခံနိုင်ခဲ့

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တရားရုံးချုပ်သည် Roundup ပေါင်းသတ်ဆေးထုတ်လုပ်သူဘက်မှ ရပ်တည်လိုက်ပြီး၊ အဆိုပါထုတ်ကုန်သည် ကင်ဆာဖြစ်စေနိုင်ကြောင်း သတိပေးချက်မပါရှိဟု စွပ်စွဲကာ တရားစွဲဆိုထားသည့် အမှုပေါင်းထောင်နှင့်ချီကို ပိတ်ပင်လိုက်ဖွယ်ရှိသည့် စီရင်ချက်တစ်ခုကို ချမှတ်လိုက်သည်။

ကြာသပတေးနေ့က ချမှတ်ခဲ့သော အဆိုပါစီရင်ချက်သည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စိုက်ပျိုးရေးဓာတုပစ္စည်းထုတ်လုပ်သူ Bayer ကုမ္ပဏီအပေါ် ဒေါ်လာဘီလီယံနှင့်ချီသော လျော်ကြေးပေးရန် စီရင်ချက်များအပါအဝင် တရားစွဲဆိုမှုများစွာ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် တရားသူကြီးများထံ ရောက်ရှိလာသည့် အမှုတစ်ခုနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ဂျာမနီအခြေစိုက် Bayer ကုမ္ပဏီသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် Roundup ၏ မူလထုတ်လုပ်သူ Monsanto ကို ဝယ်ယူခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ဤဆုံးဖြတ်ချက်သည် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ အစိုးရအတွက် အောင်ပွဲတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း “Make America Healthy Again” (အမေရိကန်ကို ပြန်လည်ကျန်းမာစေမည်) လှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်သူများက ပိုးသတ်ဆေးသုံးစွဲမှုကို ထိန်းချုပ်လိုနေသည့်အတွက် နိုင်ငံရေးအရ ရှုပ်ထွေးနိုင်သည့် အခြေအနေတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။

တရားရုံးချုပ်က ၇-၂ မဲဖြင့် ချမှတ်ခဲ့သော စီရင်ချက်တွင် ဖက်ဒရယ်စည်းမျဉ်းများအရ ကင်ဆာဖြစ်စေနိုင်ခြေမှာ မဖြစ်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိထားပြီး သတိပေးတံဆိပ်ကပ်ရန် မလိုအပ်သည့်အတွက် ကုမ္ပဏီအနေဖြင့် ပြည်နယ်တရားရုံးများတွင် သတိပေးချက်မပါရှိမှုအတွက် တရားစွဲဆိုခံရခြင်းမျိုး မဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။

တရားသူကြီးများသည် မစ်ဆူရီပြည်နယ်ရှိ ဂျူရီလူကြီးများ၏ စီရင်ချက်ကို ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါစီရင်ချက်တွင် Roundup ပါဝင်သည့် glyphosate ကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ထိတွေ့မိပြီးနောက် non-Hodgkin lymphoma ကင်ဆာရောဂါ ခံစားခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသူ ဂျွန်ဒါနယ် (John Durnell) ဆိုသူအား ဒေါ်လာ ၁.၂၅ သန်း လျော်ကြေးပေးရန် ဆုံးဖြတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ပိုးသတ်ဆေးများကို ထိန်းချုပ်သည့် အမေရိကန်ဥပဒေအရ ပြည်နယ်ဥပဒေအောက်တွင် တင်သွင်းလာသော သတိပေးချက်မပါရှိမှုဆိုင်ရာ တရားစွဲဆိုမှုများကို တရားရုံးတွင် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခွင့်မရှိကြောင်း Bayer ၏ အဆိုကို တရားရုံးချုပ်က သဘောတူညီခဲ့သည်။

စီရင်ချက်ထွက်ပေါ်ပြီးနောက် Bayer ၏ ရှယ်ယာတန်ဖိုးသည် ၁၈ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး မြင့်တက်သွားခဲ့သည်။

ထရမ့်အစိုးရသည် ဤအမှုတွင် Bayer ဘက်မှ ထောက်ခံထားခဲ့သည်။

စီရင်ချက်ကို ရေးသားခဲ့သူ ရှေးရိုးစွဲတရားသူကြီး ဘရက် ကာဗာနော့ (Brett Kavanaugh) က အမေရိကန် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးအေဂျင်စီ (EPA) သည် glyphosate သည် ကင်ဆာမဖြစ်စေကြောင်း ကောက်ချက်ချထားပြီး Roundup တွင် ကင်ဆာသတိပေးချက် ထည့်သွင်းရန် မလိုအပ်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ထားသည်ဟု ဆိုသည်။

“ဖက်ဒရယ်ဥပဒေက Monsanto ကို EPA အတည်ပြုထားတဲ့ ကင်ဆာသတိပေးချက်မပါတဲ့ တံဆိပ်ကိုပဲ သုံးဖို့ လိုအပ်နေချိန်မှာ ဒါနယ်ရဲ့ တောင်းဆိုချက်က Roundup တံဆိပ်မှာ ကင်ဆာသတိပေးချက် ထည့်သွင်းဖို့ တောင်းဆိုနေတာဖြစ်တဲ့အတွက် ဒီဥပဒေက ဒါနယ်ရဲ့ တောင်းဆိုချက်ကို ကျော်လွန်သွားပါတယ်” ဟု ကာဗာနော့က ရေးသားခဲ့သည်။

လစ်ဘရယ်တရားသူကြီး ကီတန်ဂျီ ဘရောင်း ဂျက်ဆင် (Ketanji Brown Jackson) က ရှေးရိုးစွဲတရားသူကြီး နီးလ် ဂေါ်ဆပ် (Neil Gorsuch) နှင့်အတူ သဘောထားကွဲလွဲချက်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး၊ ဒါနယ်၏ တောင်းဆိုချက်သည် ဖက်ဒရယ်ဥပဒေက လိုအပ်သည့် တံဆိပ်ကပ်ခြင်းဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်များနှင့် တူညီနေသည့်အတွက် ပယ်ဖျက်ခံရသင့်သည်မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ဂျက်ဆင်က ဤစီရင်ချက်ကို “ထူးခြားပြီး နောင်တရစရာကောင်းသည်၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းသည် ဒါနယ်ကဲ့သို့သော ပြည်နယ်အဆင့် တရားစွဲဆိုသူများအတွက် တရားရုံးတံခါးကို အကြောင်းမဲ့ ပိတ်ပင်လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်” ဟု ဝေဖန်ခဲ့သည်။

Bayer သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် စိုက်ပျိုးရေးဓာတုကုမ္ပဏီ Monsanto ကို ဒေါ်လာ ၆၃ ဘီလီယံဖြင့် ဝယ်ယူစဉ် Roundup ကို ပိုင်ဆိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ကင်ဆာဖြစ်စေနိုင်ကြောင်း စွပ်စွဲကာ အမေရိကန်ပြည်နယ်နှင့် ဖက်ဒရယ်တရားရုံးများတွင် တရားစွဲဆိုသူ ၁၀၀,၀၀၀ ကျော်ရှိနေပြီး၊ ဂျာမန်ဆေးဝါးနှင့် စိုက်ပျိုးရေးသိပ္ပံကုမ္ပဏီက အဆိုပါတရားစွဲဆိုမှုများသည် တောင်သူလယ်သမားများထံ ပေါင်းသတ်ဆေးပေးသွင်းနိုင်စွမ်းကို ထိခိုက်စေနိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

တရားစွဲဆိုမှုများစွာကြောင့် Bayer သည် ၎င်း၏ စားသုံးသူဗားရှင်း Roundup မှ glyphosate ကို ဖယ်ရှားခဲ့ရသည်။ တရားရုံးချုပ်၏ စီရင်ချက်မချမီကပင် Bayer က ၎င်းတို့ဘက်မှ အနိုင်ရရှိပါက Roundup နှင့်ပတ်သက်သည့် တရားစွဲဆိုမှုများ အဆုံးသတ်သွားနိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“အမေရိကန်တရားရုံးချုပ်ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ သိပ္ပံပညာ၊ တောင်သူလယ်သမားတွေနဲ့ ဆန်းသစ်တီထွင်မှုအတွက် စည်းမျဉ်းဆိုင်ရာ ရှင်းလင်းပြတ်သားမှုကို မှီခိုနေရတဲ့ စက်မှုလုပ်ငန်းတွေအတွက် ကောင်းမွန်ပါတယ်။ ဒါဟာ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုနီးပါးကြာ တရားရေးဆိုင်ရာ တိုက်ပွဲတွေအပြီးမှာ Roundup နဲ့ပတ်သက်တဲ့ တရားစွဲဆိုမှုတွေကို သိသိသာသာ လျှော့ချပေးနိုင်ပါလိမ့်မယ်။ ဒီစီရင်ချက်ကြောင့် လက်ရှိ သတိပေးချက်အပေါ် အခြေခံတဲ့ တောင်းဆိုမှုတွေကို ပယ်ချပြီး အနာဂတ်မှာ သတိပေးချက်မပါရှိမှုဆိုင်ရာ တရားစွဲဆိုမှုတွေကို တားဆီးနိုင်ပါလိမ့်မယ်” ဟု Bayer ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ တီနို အန်ဒရီဆင် (Tino Andresen) က ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

ကုမ္ပဏီအနေဖြင့် EPA သည် glyphosate သည် ကင်ဆာမဖြစ်စေကြောင်း အကြိမ်ကြိမ်တွေ့ရှိခဲ့ပြီး သတိပေးချက်မပါဘဲ ထုတ်ကုန်တံဆိပ်များကို အတည်ပြုပေးခဲ့ကြောင်း တရားစွဲဆိုမှုတစ်လျှောက်လုံး အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။

ဘီလီယံနှင့်ချီသော တာဝန်ယူမှုများရှိလာနိုင်သည့်အတွက် Bayer သည် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် လက်ရှိနှင့် အနာဂတ် တရားစွဲဆိုမှုပေါင်း သောင်းနှင့်ချီကို ဖြေရှင်းရန် ဒေါ်လာ ၇.၂၅ ဘီလီယံ လျော်ကြေးပေးရန် အဆိုပြုခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီ၏ အဆိုအရ အဆိုပါဖြေရှင်းချက်သည် ဆိုင်းငံ့ထားသော အယူခံဝင်မှုများ သို့မဟုတ် သဘောတူညီချက်ပြင်ပမှ တောင်းဆိုချက်များကို သက်ရောက်မှုရှိမည်မဟုတ်ကြောင်း သိရသည်။ ၎င်းတို့၏ တန်ဖိုးမှာ ဒေါ်လာ ၁ ဘီလီယံနီးပါး ရှိသည်။

ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများနှင့် အခြားသူများက ကြာသပတေးနေ့က ချမှတ်ခဲ့သော တရားရုံး၏ စီရင်ချက်ကို ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။

“တရားရုံးချုပ်က တစ်ဖန်ပြန်ပြီး ပြည်သူတွေနဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ထက် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကြီးတွေဘက်က ရပ်တည်လိုက်ပြန်ပါပြီ။ ဒီနေ့စီရင်ချက်ဟာ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအတွက် ဘေးအန္တရာယ်တစ်ခုပါပဲ” ဟု Food and Water Watch အဖွဲ့၏ ဥပဒေရေးရာ ဒါရိုက်တာ တာရာ ဟိန်းဇင် (Tarah Heinzen) က ပြောကြားခဲ့သည်။

“ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမယ့် ဆိုးကျိုးတွေဟာ ကျွန်မတို့ရဲ့ ကင်ဆာ၊ မျိုးမပွားနိုင်မှုနဲ့ နာတာရှည်ရောဂါ ကပ်ဘေးတွေကို နောင်မျိုးဆက်တွေအထိ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားစေပါလိမ့်မယ်” ဟု American Regeneration အဖွဲ့၏ တွဲဖက်အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာနှင့် “The Glyphosate Girl” ဟူသော အမည်ဖြင့် ဆိုရှယ်မီဒီယာတွင် လှုပ်ရှားနေသည့် Make America Healthy Again တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ကယ်လီ ရိုင်ယာဆန် (Kelly Ryerson) က ပြောကြားခဲ့သည်။

ဤကျယ်ပြန့်သော အငြင်းပွားမှုသည် ပိုးသတ်ဆေးများ ရောင်းချခြင်းနှင့် တံဆိပ်ကပ်ခြင်းကို ထိန်းချုပ်ပြီး ပြည်နယ်များအနေဖြင့် ကွဲပြားခြားနားသော သို့မဟုတ် ထပ်ဆောင်းလိုအပ်ချက်များ ချမှတ်ခြင်းကို တားမြစ်ထားသည့် Federal Insecticide, Fungicide and Rodenticide Act (FIFRA) ဟုခေါ်သော အမေရိကန်ဥပဒေကို ဗဟိုပြုနေသည်။

အဆိုပါဥပဒေသည် ကျန်းမာရေးနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ကာကွယ်ရန် လုံလောက်သော သတိပေးချက်မပါရှိသည့် “မှားယွင်းတံဆိပ်ကပ်ထားသော” ပိုးသတ်ဆေးများကို တားမြစ်ထားသည်။

Bayer က ဒါနယ်၏ တောင်းဆိုချက်များသည် ဤဥပဒေကြောင့် ပယ်ဖျက်ခံရသင့်ကြောင်း ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ EPA သည် ကင်ဆာသတိပေးချက်မပါဘဲ တံဆိပ်များကို အကြိမ်ကြိမ် အတည်ပြုပေးခဲ့ခြင်းက ဤထုတ်ကုန်များသည် မှားယွင်းတံဆိပ်ကပ်ထားခြင်းမဟုတ်ကြောင်း ပြသနေပြီး အေဂျင်စီ၏ အတည်ပြုချက်မရှိဘဲ တံဆိပ်များကို သိသိသာသာ ပြောင်းလဲ၍မရကြောင်း ကုမ္ပဏီက ဆိုသည်။

ဒါနယ်၏ ရှေ့နေများကမူ EPA က Roundup ကို မှတ်ပုံတင်ထားသော်လည်း တံဆိပ်သည် မှားယွင်းတံဆိပ်ကပ်ထားသည်ဟု စိန်ခေါ်နိုင်သေးကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဒါနယ်၏ တောင်းဆိုချက်များသည် FIFRA ၏ မှားယွင်းတံဆိပ်ကပ်ခြင်းကို တားမြစ်ချက်နှင့် တူညီသော လိုအပ်ချက်များကို မစ်ဆူရီပြည်နယ်ဥပဒေက ပြဋ္ဌာန်းထားသည့်အတွက် ပယ်ဖျက်ခံရမည်မဟုတ်ကြောင်း ၎င်းတို့က ဆိုသည်။

Union Investment ရန်ပုံငွေမန်နေဂျာ မားကပ်စ် မန်းစ် (Markus Manns) က ကြာသပတေးနေ့က စီရင်ချက်သည် Bayer အတွက် အရေးကြီးသော မှတ်တိုင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး Monsanto ကို ဝယ်ယူပြီး ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုအကြာတွင် ကုမ္ပဏီသည် “ခေတ်သစ်တစ်ခုသို့ ဝင်ရောက်နေပြီ” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

“အနာဂတ်မှာ တရားစွဲဆိုမှုတွေ လုံးဝမရှိတော့မှာတော့ မဟုတ်ပေမဲ့ အရင်ကထက် ပိုပြီး ခက်ခဲသွားပါလိမ့်မယ်။ အကယ်၍ ဇူလိုင်လမှာ တရားစွဲဆိုသူတွေက လျော်ကြေးပေးမှုကို လက်ခံပြီး သက်ဆိုင်ရာတရားရုံးက အတည်ပြုပေးမယ်ဆိုရင် ဒါဟာ နောက်ဆုံးအောင်မြင်မှု ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။ ဒါက Bayer ရဲ့ glyphosate တရားစွဲဆိုမှု အခန်းကဏ္ဍကို အပြီးသတ်ပိတ်သိမ်းပေးမှာဖြစ်ပြီး စီမံခန့်ခွဲမှုပိုင်းအနေနဲ့ လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုနဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် ကိစ္စရပ်တွေကို အပြည့်အဝ အာရုံစိုက်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု မန်းစ်က ပြောကြားခဲ့သည်။

ဒါနယ်သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် မစ်ဆူရီပြည်နယ်တရားရုံး၌ Monsanto ကို တရားစွဲဆိုခဲ့ပြီး Roundup နှင့် glyphosate တို့နှင့် ဆက်စပ်နေသည့် အန္တရာယ်များကို အသုံးပြုသူများအား သတိပေးရန် ပျက်ကွက်ခဲ့ကြောင်း စွပ်စွဲခဲ့သည်။

သူသည် သွေးဖြူဥဆဲလ်များတွင် စတင်ဖြစ်ပွားသည့် ကင်ဆာရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်သော non-Hodgkin lymphoma ၏ ရှားပါးပြီး ပြင်းထန်သော အမျိုးအစားကို ခံစားနေရကြောင်း ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ၁၉၉၆ ခုနှစ်မှစ၍ Roundup ကို ထိတွေ့မိခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ တရားရုံးစာရွက်စာတမ်းများအရ သူသည် စိန့်လူးဝစ်ရှိ ရပ်ကွက်အသင်းတစ်ခုအတွက် နှစ်ပေါင်း ၂၀ ခန့် “ပိုးသတ်ဆေးဖျန်းသူ” အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ဒေသခံပန်းခြံများတွင် အကာအကွယ်ပစ္စည်းမပါဘဲ ပေါင်းသတ်ဆေးများ ဖျန်းခဲ့ရသူဖြစ်သည်။

၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ဂျူရီလူကြီးများက ဒါနယ်ဘက်မှ ရပ်တည်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ပြည်နယ်အယူခံတရားရုံးက အဆိုပါစီရင်ချက်ကို အတည်ပြုခဲ့သည်။