အစ္စရေးသူလျှိုလုပ်မှုအန္တရာယ်ကို ပင်တဂွန်က ဘာကြောင့် အမြင့်ဆုံးအဆင့်အထိ မြှင့်တင်လိုက်တာလဲ။

အမေရိကန် ထောက်လှမ်းရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးအရာရှိများကို ကိုးကား၍ မီဒီယာသတင်းများအရ အမေရိကန် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် အစ္စရေးနိုင်ငံမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော သူလျှိုလုပ်ငန်း ခြိမ်းခြောက်မှုအပေါ် ၎င်း၏ အကဲဖြတ်ချက်ကို အမြင့်ဆုံးအဆင့်ဖြစ်သည့် “အရေးကြီး” အဆင့်သို့ မြှင့်တင်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

သောကြာနေ့တွင် NBC News မှ ပထမဆုံး ဖော်ပြခဲ့ပြီး The New York Times မှ ဆက်လက်ဖော်ပြခဲ့သော အဆိုပါ အကဲဖြတ်ချက်သည် ဝါရှင်တန်က အီရန်နှင့် သံတမန်ရေးရာ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုကို ဆောင်ရွက်နေချိန်တွင် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ မဟာမိတ်ဖြစ်သော အစ္စရေးကမူ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ရက်ပေါင်း ၁၀၀ ပြည့်ပြီဖြစ်သော ပဋိပက္ခကို အဆုံးသတ်ရန် ရည်ရွယ်သည့် ဆွေးနွေးပွဲများကို ဆန့်ကျင်နေသည်။

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရန့်နှင့် အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင် နက်တန်ယာဟုတို့သည် စစ်ပွဲအပေါ် ၎င်းတို့၏ ချဉ်းကပ်မှုတွင် လူသိရှင်ကြား ကွဲပြားခဲ့ကြသည်။ ဝါရှင်တန်က နိုင်ငံရေးဖိအားများကြားမှ မိမိကိုယ်ကို ရုန်းထွက်လိုနေချိန်တွင် အစ္စရေးကမူ အီရန်အစိုးရကို ဖြုတ်ချရန် ဆက်လက်တွန်းအားပေးနေသည်။

အစ္စရေးသည် ၎င်း၏ အနီးစပ်ဆုံး မဟာမိတ်နှင့် ကျေးဇူးရှင်ဖြစ်သည့် အမေရိကန်ကို သူလျှိုလုပ်ငန်း လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခံရခြင်းမှာ ယခုအကြိမ် ပထမဆုံးအကြိမ် မဟုတ်ပေ။ နိုင်ငံနှစ်ခုသည် ကျယ်ပြန့်သော လုံခြုံရေးနှင့် ထောက်လှမ်းရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။

သိရှိရန်လိုအပ်သည်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

NBC News နှင့် The New York Times (NYT) တို့၏ ဖော်ပြချက်အရ အမည်မဖော်လိုသော လက်ရှိနှင့် ယခင် အမေရိကန်အရာရှိများကို ကိုးကား၍ ပင်တဂွန်၏ ကာကွယ်ရေး ထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီ (DIA) သည် မကြာသေးမီက အစ္စရေး၏ ထောက်လှမ်းရေးဆန့်ကျင်ရေး ခြိမ်းခြောက်မှုအဆင့်ကို “မြင့်မား” မှ “အရေးကြီး” အဆင့်သို့ မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ၎င်း၏ ပြည်တွင်း အကဲဖြတ်စနစ်တွင် အလေးနက်ဆုံး သတ်မှတ်ချက်ဖြစ်သည်။

အဆိုပါ သတိပေးချက်သည် အစ္စရေး ထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီများက အမေရိကန် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်များ၊ အစိုးရအရာရှိများနှင့် မူဝါဒ ဆွေးနွေးမှုများအပေါ် သတင်းအချက်အလက် စုဆောင်းရန် ကြိုးပမ်းမှုများ တိုးမြှင့်လာခြင်းအပေါ် အခြေခံထားသည်။

သတင်းများတွင် ဖော်ပြထားသည်မှာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုသည် ဝါရှင်တန်၏ အီရန်အပေါ် ချဉ်းကပ်မှုကို ပုံဖော်ရာတွင် ပါဝင်ပတ်သက်နေသော အမေရိကန်အရာရှိများအပေါ် အာရုံစိုက်ထားကြောင်း၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ရန်သူနှစ်ဦးသည် ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်စေခဲ့သော စစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ရန် ဆက်လက်ဆွေးနွေးနေကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

“အီရန်နဲ့ ဆွေးနွေးပွဲတွေမှာ အမေရိကန်ရဲ့ ရပ်တည်ချက်တွေကို သိရှိဖို့ အစ္စရေးရဲ့ ကြိုးပမ်းမှုတွေ တိုးမြှင့်လာတာဟာ အတိုင်းအတာတစ်ခုကို ကျော်လွန်သွားပြီလို့ အမေရိကန်အရာရှိအချို့က ပြောပါတယ်” ဟု NYT က ဖော်ပြခဲ့သည်။

သတင်းဌာန၏ ဖော်ပြချက်အရ ထောက်လှမ်းရေး အကဲဖြတ်ချက်များက မကြာသေးမီ ရက်သတ္တပတ်များအတွင်း အမေရိကန် စစ်ဘက်နှင့် အစိုးရပုဂ္ဂိုလ်များကို ပစ်မှတ်ထား၍ အစ္စရေး၏ စောင့်ကြည့်လေ့လာမှု ကြိုးပမ်းမှုများ တိုးမြှင့်လာသည်ကို ထောက်ပြခဲ့သည်။

၎င်းတို့တွင် ထရန့်၏ အထူးကိုယ်စားလှယ်နှင့် အဓိက ဆွေးနွေးသူ စတိဗ် ဝစ်ကော့ဖ် (Steve Witkoff)၊ ပင်တဂွန်၏ ထိပ်တန်းမူဝါဒအရာရှိ အဲလ်ဘရစ်ချ် အမ် ကိုလ်ဘီ (Elbridge M Colby) နှင့် ၎င်း၏ လက်ထောက်တစ်ဦးဖြစ်သူ မိုက်ကယ်လ် ပီ ဒီမီနို စတုတ္ထ (Michael P DiMino IV) တို့ ပါဝင်ကြောင်း NYT က ဖော်ပြခဲ့သည်။

ဝစ်ကော့ဖ်သည် အစ္စရေးနှင့် အမေရိကန်တို့က ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်တွင် အီရန်ကို တိုက်ခိုက်မှု မပြုလုပ်မီ နျူကလီးယား ဆွေးနွေးပွဲများတွင် အဓိက ဆွေးနွေးသူ ဖြစ်ခဲ့သည်။

အဆိုပါ သတင်းများတွင် အစ္စရေးတွင် အလုပ်လုပ်နေသော အမေရိကန် ကာကွယ်ရေးဝန်ထမ်းများ၏ ဖုန်းများတွင် “၎င်းတို့၏ ဆက်သွယ်မှုများကို ကြားဖြတ်နားထောင်ရန် ဆော့ဖ်ဝဲလ်ကို လျှို့ဝှက်စွာ ထည့်သွင်းထားသည်” ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲထားသော ဖြစ်ရပ်များကိုလည်း ကိုးကားဖော်ပြခဲ့ကြောင်း NYT က ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

သတင်းစာက DIA အစီရင်ခံစာများအရ အမေရိကန်ကို အစ္စရေးက သူလျှိုလုပ်ခြင်းသည် ယခင်က ဖြစ်ပွားခဲ့ဖူးသော်လည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းမှစ၍ မြင့်တက်လာခဲ့ကြောင်း၊ ၎င်းသည် အမေရိကန်သမ္မတ ဂျိုး ဘိုင်ဒင်၏ အစိုးရက ဂါဇာရှိ အစ္စရေး၏ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုအပေါ် ဖိအားပေးမှု တိုးမြှင့်လာခြင်းနှင့် တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။

သူလျှိုလုပ်ငန်း တိုးမြှင့်လာသည်ဟု သတင်းများက ဖော်ပြခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ထရန့် ဒုတိယအကြိမ် သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရပြီး ၎င်း၏ အစိုးရ၏ အီရန်အပေါ် မူဝါဒကို စတင်ပုံဖော်ပြီးနောက်တွင်လည်း ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

ထရန့်နှင့် နက်တန်ယာဟုတို့အကြား တင်းမာမှုများသည် ပြီးခဲ့သည့် ရက်သတ္တပတ်အတွင်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ အမေရိကန်သမ္မတက အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ်ကို “ရူးသွပ်နေသည်” ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြောင်း သတင်းများက ဖော်ပြခဲ့ပြီး ၎င်းသည် လက်ဘနွန်တွင် အစ္စရေး၏ တင်းမာမှု မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ လက်ဘနွန်တွင် အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် လူပေါင်း ၃,၅၀၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။

ထရန့်က အစ္စရေးကို လက်ဘနွန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများ ရပ်တန့်ရန် ဖိအားပေးနေသော်လည်း တောင်ပိုင်းတွင် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေပြီး အီရန်နှင့် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော သဘောတူညီချက်ကို ထိခိုက်စေခဲ့သည်။ အီရန်ကမူ ကိစ္စနှစ်ခုလုံးကို ခွဲခြား၍မရဟု အခိုင်အမာဆိုသည်။

မိတ်ဆွေနိုင်ငံများအကြား ထောက်လှမ်းရေး သတင်းအချက်အလက် စုဆောင်းခြင်းသည် ထူးဆန်းသည့် ကိစ္စမဟုတ်သော်လည်း အမေရိကန်အရာရှိအချို့က အစ္စရေး၏ မကြာသေးမီက လုပ်ဆောင်မှုများသည် ဝါရှင်တန်က မဟာမိတ်များအကြား ရိုးရာအရ လက်ခံနိုင်သည်ဟု ယူဆထားသည့် အတိုင်းအတာကို ကျော်လွန်သွားပြီဟု ယုံကြည်ကြကြောင်း သိရသည်။

အစီရင်ခံစာများတွင် ကိုးကားဖော်ပြထားသော အရာရှိများ၏ အဆိုအရ အမေရိကန် ထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီများသည် အစ္စရေးက အမေရိကန်၏ မူဝါဒ ဆွေးနွေးမှုများနှင့် အထူးသဖြင့် အီရန်နှင့် ဆွေးနွေးမှု ရပ်တည်ချက်များအပေါ် ပိုမိုနားလည်ရန် ကြိုးပမ်းနေခြင်းအပေါ် ပိုမိုစိုးရိမ်ပူပန်လာခဲ့ကြသည်။

အစ္စရေးကမူ အဆိုပါ စွပ်စွဲချက်များကို ငြင်းဆိုခဲ့သည်။

NBC ၏ ဖော်ပြချက်အရ ဝါရှင်တန်ရှိ အစ္စရေးသံရုံးက ၎င်းတို့နိုင်ငံသည် အမေရိကန် အစိုးရအရာရှိများ သို့မဟုတ် အမေရိကန် အဖွဲ့အစည်းများကို သူလျှိုလုပ်ခြင်းသည် “လုံးဝမှားယွင်းသည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

“အစ္စရေးဟာ အမေရိကန်အဖွဲ့အစည်းတွေကို ထောက်လှမ်းရေး သတင်းအချက်အလက် စုဆောင်းတာ မရှိပါဘူး၊ အမေရိကန် အစိုးရအရာရှိတွေကိုဆို ပိုလို့တောင် မရှိပါဘူး” ဟု NBC က ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူကို ကိုးကား၍ ဖော်ပြခဲ့သည်။

အိမ်ဖြူတော်အရာရှိတစ်ဦးကလည်း NBC သတင်းကို ပယ်ချခဲ့ကြောင်း သိရပြီး “ဒီဇာတ်လမ်းတစ်ခုလုံးက မှားယွင်းနေပြီး ဘာတွေဖြစ်နေလဲဆိုတာကို ဘာမှမသိတဲ့သူတစ်ယောက်ဆီကနေ ရတဲ့သတင်းပါ” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

အယ်လ်ဂျာဇီးယားကမူ အဆိုပါ မီဒီယာသတင်းများနှင့် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ တုံ့ပြန်မှုများကို လွတ်လပ်စွာ အတည်ပြုနိုင်ခြင်းမရှိပေ။

ဟုတ်ပါသည်။ အစ္စရေးသည် ယခင်က အမေရိကန်ကို ပစ်မှတ်ထားသော သူလျှိုလုပ်ငန်း ကိစ္စများတွင် ပါဝင်ခဲ့ဖူးသည်။ သို့သော် ၎င်းတို့၏ နီးကပ်သော ဆက်ဆံရေးကြောင့် ထိုကဲ့သို့သော ဖြစ်ရပ်များကို များများစားစား ပြောဆိုခြင်း မရှိခဲ့ပေ။

အကျော်ကြားဆုံး ဥပမာမှာ ဂျိုနသန် ပေါ်လာ့ဒ် (Jonathan Pollard) ကိစ္စဖြစ်သည်။ အမေရိကန် ရေတပ်အတွက် အလုပ်လုပ်သော အရပ်သား ထောက်လှမ်းရေး လေ့လာဆန်းစစ်သူ ပေါ်လာ့ဒ်ကို ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် အစ္စရေးသို့ လျှို့ဝှက်အချက်အလက် အမြောက်အမြားကို ပေးပို့ခဲ့ပြီးနောက် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် နောက်ပိုင်းတွင် သူလျှိုလုပ်ငန်းအတွက် အပြစ်ရှိကြောင်း ဝန်ခံခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဖြင့် လွတ်မြောက်လာခဲ့ခြင်းမပြုမီ ထောင်ဒဏ် နှစ် ၃၀ ကျခံခဲ့ရသည်။

ပေါ်လာ့ဒ် ကိစ္စသည် အမေရိကန်-အစ္စရေး ဆက်ဆံရေးသမိုင်းတွင် အရေးပါဆုံး သူလျှိုလုပ်ငန်း အရှုပ်တော်ပုံများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် ကျန်ရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး အမေရိကန် ထောက်လှမ်းရေး အသိုင်းအဝိုင်း၏ အချို့သော အစိတ်အပိုင်းများအတွင်း အမြင်များကို ဆက်လက်ပုံဖော်နေဆဲဖြစ်သည်။

သို့သော်လည်း ရင်းနှီးသော မဟာမိတ်များအကြား သူလျှိုလုပ်ငန်းသည် မထူးဆန်းကြောင်း ပညာရှင် အန်ဒရီယပ်စ် ခရစ်ဂ် (Andreas Kreig) က ပြောကြားခဲ့သည်။

“အစ္စရေးဟာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအတွင်း ထောက်လှမ်းရေး စစ်ဆင်ရေးတွေ လုပ်ဆောင်ခဲ့တဲ့ ရှည်လျားတဲ့ မှတ်တမ်းတစ်ခု ရှိပါတယ်” ဟု King’s College London ရှိ လုံခြုံရေးဌာနမှ ပါမောက္ခက အယ်လ်ဂျာဇီးယားကို ပြောကြားခဲ့သည်။

“ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာအောင် အစ္စရေးဟာ အမေရိကန်ရဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် အတွေးအခေါ်နဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှုတွေကို နားလည်ဖို့အတွက် ထောက်လှမ်းရေးနဲ့ လော်ဘီလုပ်ငန်း လမ်းကြောင်းတွေအပါအဝင် တရားဝင်နဲ့ တရားမဝင် ကွန်ရက်တွေကနေတစ်ဆင့် အမေရိကန်ရဲ့ မူဝါဒချမှတ်ရေး အသိုင်းအဝိုင်းတွေထဲကို ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ဖို့ ကြိုးပမ်းခဲ့ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း ဝါရှင်တန်သည် နှစ်ပေါင်းများစွာကြာအောင် အစ္စရေးကို စစ်ရေးအကူအညီနှင့် လက်နက်ရောင်းချမှု ဘီလီယံပေါင်းများစွာ ပေးအပ်ခဲ့ပြီး ဂါဇာတွင် လက်ရှိဖြစ်ပွားနေသော အစ္စရေး၏ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုတစ်လျှောက်လုံးတွင်လည်း ပေးအပ်ခဲ့သည်။

အမေရိကန် ကွန်ဂရက်သည်လည်း လက်ရှိတွင် ကာကွယ်ရေးဥပဒေကြမ်းသစ်၏ အခန်းတစ်ခန်းကို ဆွေးနွေးနေပြီး ၎င်းသည် နိုင်ငံနှစ်ခု၏ လက်နက်များအတွက် သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို မကြုံစဖူး အတိုင်းအတာအထိ ပေါင်းစည်းပေးမည်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်သည် ကုလသမဂ္ဂနှင့် အခြားသော နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများတွင်လည်း အစ္စရေးကို သံတမန်ရေးရာ အကာအကွယ် ပေးအပ်ခဲ့သည်။

ပညာရှင် ခရစ်ဂ်၏ အဆိုအရ အစ္စရေးသည် အီရန်နှင့် အမေရိကန်၏ ဆွေးနွေးပွဲများ၏ လမ်းကြောင်းအပေါ် “အလွန်အမင်း စိုးရိမ်ပူပန်နေသည်” ဟု သိရသည်။

“အစ္စရေး ရှုထောင့်ကနေကြည့်ရင် အီရန်နဲ့ မကြာသေးမီက ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ပဋိပက္ခဟာ အမေရိကန်-အစ္စရေး ပူးတွဲစစ်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပေမယ့် အခုတော့ အမေရိကန်ဟာ သံတမန်ရေးရာ အဆုံးသတ်ကို ပုံဖော်နိုင်တဲ့ အနေအထားမှာ ရှိနေပါတယ်” ဟု ၎င်းက အယ်လ်ဂျာဇီးယားကို ပြောကြားခဲ့သည်။

“အစ္စရေးရဲ့ အဓိက စိုးရိမ်ပူပန်မှုကတော့ ဝါရှင်တန်ဟာ ရေရှည်တည်တံ့တဲ့ သံတမန်ရေးရာ မူဘောင်တစ်ခုကို ထူထောင်မယ့် သဘောတူညီချက်တစ်ခုကို သဘောတူနိုင်ပြီး နှစ်ပေါင်းများစွာ သို့မဟုတ် ဆယ်စုနှစ်များစွာ ကြာမြင့်နိုင်တဲ့အတွက် အနာဂတ်မှာ အီရန်ကို ဆန့်ကျင်တဲ့ အစ္စရေးရဲ့ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု လွတ်လပ်ခွင့်ကို ကန့်သတ်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အစ္စရေး မူဝါဒချမှတ်သူတွေဟာ အမေရိကန်ရဲ့ ဆွေးနွေးမှုတွေထက် တစ်လှမ်းသာနေဖို့နဲ့ ဆွေးနွေးမှုတွေကို အချိန်နဲ့တပြေးညီ နားလည်ဖို့ ခိုင်မာတဲ့ လှုံ့ဆော်မှု ရှိပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ထို့အပြင် ခရစ်ဂ်က အစ္စရေး၏ ထောက်လှမ်းရေး သတင်းအချက်အလက် စုဆောင်းခြင်းသည် “မဟာဗျူဟာမြောက် ရည်ရွယ်ချက်” ကိုလည်း ဆောင်ရွက်ကြောင်း၊ ၎င်းမှာ “အစ္စရေးခေါင်းဆောင်များက လုပ်ငန်းစဉ်သည် ၎င်းတို့၏ လုံခြုံရေး အကျိုးစီးပွားနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သည်ဟု ဆုံးဖြတ်ပါက ဆွေးနွေးမှုများကို လွှမ်းမိုးရန်၊ လမ်းကြောင်းပြောင်းရန် သို့မဟုတ် ထိခိုက်စေရန် အခွင့်အလမ်းများကို ဖော်ထုတ်ရန်” ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“အစ္စရေးက အမေရိကန်ကို မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ ထောက်ပံ့သူနဲ့ အနီးစပ်ဆုံး မဟာဗျူဟာမြောက် မိတ်ဖက်အဖြစ် ရှုမြင်နေပေမယ့် အကျိုးစီးပွားတွေ ကွဲပြားတဲ့အခါတိုင်း အမေရိကန်ကို တရားဝင် ထောက်လှမ်းရေး ပစ်မှတ်အဖြစ် တစ်ပြိုင်နက်တည်း သဘောထားခဲ့ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

“အမေရိကန်ရဲ့ စစ်ရေး၊ သံတမန်ရေးနဲ့ ငွေကြေးအထောက်အပံ့အပေါ် အကြီးအကျယ် မှီခိုနေရပေမယ့် အစ္စရေးဟာ အမေရိကန်ရဲ့ မူဝါဒချမှတ်မှု အဆင့်များစွာကို ထိုးဖောက်နိုင်စွမ်းကို တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်ရဲ့ နိုင်ငံရေးစွမ်းရည်မှာ ပါဝင်ပတ်သက်တဲ့ အဓိက အဖွဲ့အစည်းတွေတစ်လျှောက် သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို မွေးမြူခဲ့တဲ့ အတိုင်းအတာက လေ့လာသူအများအပြားကို အံ့အားသင့်စေပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

လေ့လာဆန်းစစ်သူနှင့် အီရန်ကျွမ်းကျင်သူ နီဂါ မော်တာဇာဗီ (Negar Mortazavi) ၏ အဆိုအရ လက်ရှိအခြေအနေတွင် အစ္စရေး၏ သူလျှိုလုပ်ငန်းသည် အသစ်အဆန်းမဟုတ်ဘဲ ယခင်က ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော အစဉ်အလာရှိကြောင်း သိရသည်။ အီရန်နှင့် အမေရိကန်၏ ဆွေးနွေးပွဲများကို အစ္စရေးက ဆန့်ကျင်မှုသည် အမေရိကန်သမ္မတ ဘားရက် အိုဘားမား (Barack Obama) လက်ထက်ကတည်းက ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် အီရန်နှင့် နျူကလီးယားသဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော်လည်း ထရန့်လက်ထက် အမေရိကန်က ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။

“အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် နက်တန်ယာဟုဟာ တီဟီရန်နဲ့ ဝါရှင်တန်ကြားမှာ ဘယ်လိုသဘောတူညီချက်တွေ၊ အလေးအနက် ဆွေးနွေးမှုတွေ ဒါမှမဟုတ် ပုံမှန်ဆက်ဆံရေးတွေမှ မလိုချင်ခဲ့ပါဘူး၊ သူတတ်နိုင်သမျှ လူသိရှင်ကြားရော သီးသန့်ပါ တားဆီးဖို့ ကြိုးစားခဲ့ပါတယ်” ဟု ၎င်းက အယ်လ်ဂျာဇီးယားကို ပြောကြားခဲ့သည်။

ထို့အပြင် မော်တာဇာဗီက အီရန်အပေါ် လက်ရှိစစ်ပွဲသည် “စီစဉ်ထားသည့်အတိုင်း သို့မဟုတ် ကတိပြုထားသည့်အတိုင်း မဖြစ်မြောက်” ကြောင်းနှင့် ထရန့်က “စစ်ပွဲမှ ထွက်ခွာလိုပြီး သံတမန်ရေးရာနည်းလမ်းဖြင့် လုပ်ဆောင်ရမည်” ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“ဒီအချိန်မှာ အမေရိကန်ရဲ့ အကျိုးစီးပွားနဲ့ အစ္စရေးရဲ့ အကျိုးစီးပွားတွေဟာ တစ်ထပ်တည်း မကျတော့ဘဲ ကွဲပြားနေတယ်ဆိုတာ အရမ်းကို ရှင်းနေပါပြီ” ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။