Syrian activist Hassan Akkad detained in Damascus

ဗြိတိန်-ဆီးရီးယား တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ဟက်ဆန် အက်ကတ် (Hassan Akkad) သည် ထင်ရှားသော သတင်းထောက်တစ်ဦးအား ဝေဖန်သည့် အွန်လိုင်းမှတ်ချက်များကြောင့်ဟု စွပ်စွဲခံရပြီးနောက် ဒမတ်စကတ်မြို့ရှိ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များ၏ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။

"Give Us the Money That You Owe!" (ငါတို့ဆီက မင်းတို့ယူထားတဲ့ငွေတွေကို ပြန်ပေးကြ!) လှုပ်ရှားမှုကို တည်ထောင်သူ အက်ကတ်သည် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ ဒေသစံတော်ချိန် ည ၉ နာရီ ၄၅ မိနစ်ခန့် (GMT ၁၈:၄၅) တွင် မြို့တော်ရှိ အယ်လ်-မာလ်ကီ (al-Malki) ရပ်ကွက်ရှိ ကော်ဖီဆိုင်တစ်ခု၌ ရှိနေစဉ် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရကြောင်း ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

သူ၏ ဖမ်းဆီးခံရမှုသည် ဆီးရီးယားသတင်းထောက်နှင့် တင်ဆက်သူ မူဆာ အယ်လ်-အိုမာ (Mousa al-Omar) က "ဟက်ဆန်၏ ဆိုရှယ်မီဒီယာလှုပ်ရှားမှုများနှင့် လူသိရှင်ကြား မှတ်ချက်ပေးမှုများ" နှင့် ပတ်သက်၍ တရားဝင်တိုင်ကြားချက် တင်သွင်းခဲ့ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေပုံရကြောင်း အဆိုပါလှုပ်ရှားမှုအဖွဲ့က အစီရင်ခံခဲ့သည်။

ဇွန်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဌာနခွဲက သူ့ကို ဆင့်ခေါ်ခဲ့ကြောင်းလည်း ထပ်လောင်းဖော်ပြခဲ့သည်။ အက်ကတ်မှာ လက်ရှိအချိန်ထိ ထိန်းသိမ်းခံထားရဆဲဖြစ်ကြောင်း အယ်လ်ဂျာဇီးယားက နားလည်ထားသည်။

"သူ့အပေါ် တခြားအမှုတွေလည်း ထပ်မံတိုင်ကြားထားကြောင်း နောက်ပိုင်းမှာ သူသိရှိခဲ့ရပေမဲ့ တိုင်ကြားသူတွေက ဘယ်သူဘယ်ဝါဆိုတာကိုတော့ သူ မသိခဲ့ရပါဘူး" ဟု အဆိုပါလှုပ်ရှားမှုအဖွဲ့က ပြောကြားခဲ့သည်။

အယ်လ်ဂျာဇီးယားက အဆိုပါကိစ္စနှင့်ပတ်သက်၍ ဆီးရီးယားအစိုးရထံ ဆက်သွယ်မေးမြန်းခဲ့သော်လည်း တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ၏ ဖမ်းဆီးခံရမှုနှင့် ပတ်သက်၍ တုံ့ပြန်ချက်တစ်စုံတစ်ရာ မရရှိသေးပေ။

ပြည်သူ့ရှေ့နေချုပ် တရားသူကြီး ဟိုဆမ် ခါတပ် (Hossam Khattab) က အက်ကတ်ကို ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ထားသည့်အတွက် ဖမ်းဆီးခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သော်လည်း သူနှင့်ပတ်သက်သည့် အမှုမှာ ပိတ်သိမ်းပြီးဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

အယ်လ်-အိုမာက အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားရာတွင် အက်ကတ်အပေါ် တိုင်ကြားထားသည့်အမှုကို ရုပ်သိမ်းလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ရဲတပ်ဖွဲ့အား အကြောင်းကြားရန် မိမိ၏ရှေ့နေကို ညွှန်ကြားထားပြီး ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည့်အပေါ် "စိတ်မကောင်း" ဖြစ်မိကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။

"ဟက်ဆန်ရဲ့ အမှားတွေကြောင့် ဖြစ်လာတဲ့ ဒီကိစ္စအတွက် ကျွန်တော် စိတ်မကောင်းပါဘူး။ ကျွန်တော်က ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှုဥပဒေအရ တရားဥပဒေလမ်းကြောင်းအတိုင်း လိုက်ခဲ့တာပါ... စီမံကိန်းတွေနဲ့ ငွေသားအဖြစ် ဒေါ်လာ ၇၀၀,၀၀၀ တန်ဖိုးရှိတဲ့ ကျွန်တော် ကတိပေးထားသမျှ အားလုံးကို လှူဒါန်းမှုတွေထဲမှာ ပေးချေပြီးပါပြီ" ဟု သူက ဆိုသည်။

အက်ကတ်၏ လှုပ်ရှားမှုအဖွဲ့သည် သမ္မတ ဘာရှာ အယ်လ်-အာဆတ် (Bashar al-Assad) ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရပြီးနောက် ဆီးရီးယားနိုင်ငံ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးအတွက် ရန်ပုံငွေရှာဖွေသည့် လူထုလှုပ်ရှားမှုနှင့် ဆက်စပ်သော ငွေကြေးဆိုင်ရာ ကတိကဝတ်များကို စောင့်ကြည့်နေခြင်းဖြစ်သည်။

အဆိုပါ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူသည် နိုင်ငံ၏ ပြန်လည်ထူထောင်ရေး ကြိုးပမ်းမှုများအတွက် ဒေါ်လာထောင်ပေါင်းများစွာ တန်ဖိုးရှိသည်ဟု သူကိုယ်တိုင်ပြောဆိုထားသော ငွေကြေးဆိုင်ရာ ကတိကဝတ်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် ပျက်ကွက်သည်ဟု စွပ်စွဲကာ အယ်လ်-အိုမာကို ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်တွင် မကြာသေးမီက ဝေဖန်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

အက်ကတ် ဆင့်ခေါ်ခံရပြီးနောက် "စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုနှင့် တရားဥပဒေလုပ်ငန်းစဉ်များ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နိုင်စေရန်" အဆိုပါအမှုနှင့် ပတ်သက်သည့် သူ၏ အွန်လိုင်းလှုပ်ရှားမှုများကို ရပ်ဆိုင်းထားခဲ့ကြောင်း လှုပ်ရှားမှုအဖွဲ့က ပြောသည်။

ဒုက္ခသည်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး အသက် ၃၀ ကျော်အရွယ် အင်္ဂလိပ်စာဆရာဟောင်းဖြစ်သူ အက်ကတ်သည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သော ဆီးရီးယားပြည်တွင်းစစ်မှ ထွက်ပြေးပြီးနောက် တူရကီမှ ဥရောပသို့ သူ၏ခရီးစဉ်ကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့မှုအတွက် BAFTA နှင့် International Emmy ဆုများကို ရရှိခဲ့ဖူးသူဖြစ်သည်။ ထိုကာလအတွင်းက သူသည် အယ်လ်-အာဆတ်၏ အာဏာပိုင်များ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။

သူသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၌ အခြေချခဲ့ပြီး အယ်လ်-အာဆတ် နိုင်ငံမှ ထွက်ပြေးသွားချိန်တွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ ပြည်ပရောက်ဘဝမှ ဆီးရီးယားသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ကိုးကားဖော်ပြထားသော မျက်မြင်သက်သေများ၏ ပြောကြားချက်အရ အရပ်ဝတ် လုံခြုံရေးအရာရှိ ငါးဦးသည် အက်ကတ် သတင်းထောက်အချို့နှင့် တွေ့ဆုံနေသည့် ကော်ဖီဆိုင်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

အရာရှိများသည် အက်ကတ်ကို ဖမ်းဆီးကြောင်း အသိမပေးမီတွင် သူ၏ မိုဘိုင်းဖုန်းကို ဦးစွာ တောင်းယူခဲ့ကြောင်း သက်သေများက ပြောသည်။

သူ၏ ရှေ့နေများကမူ ဤဖမ်းဆီးမှုသည် အာဏာပိုင်များအနေဖြင့် တည်ဆဲဥပဒေလုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို လိုက်နာခြင်း ရှိ၊ မရှိ မေးခွန်းထုတ်စရာဖြစ်လာကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

"သူ့ကို ထိန်းသိမ်းချိန်မှာ ဖမ်းဆီးရခြင်းအတွက် တရားဝင်အခြေခံအကြောင်းရင်း တစ်စုံတစ်ရာ ပြသခဲ့ခြင်း မရှိပါဘူး" ဟု ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

စွပ်စွဲချက်များသည် သူ၏ အွန်လိုင်းမှတ်ချက်များနှင့် ဆက်စပ်နေပုံရသည့်အတွက် ဤဖမ်းဆီးမှုသည် "လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့် ကာကွယ်ရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော စိုးရိမ်မှုများ" ကို ဖြစ်ပေါ်စေကြောင်း ထပ်လောင်းဖော်ပြခဲ့သည်။

အဆိုပါ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် အယ်လ်-အာဆတ် အုပ်ချုပ်စဉ်က ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဥပဒေကို အသုံးပြုခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍လည်း မေးခွန်းထုတ်ထားပြီး၊ ထိုသို့သော ဥပဒေအပေါ် မှီခိုခြင်းသည် "ယခင်အစိုးရ ပြိုလဲပြီးနောက် လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်အတွက် ကာကွယ်မှုများကို တိုးမြှင့်ပေးရန် ကြားဖြတ်အစိုးရ၏ ကတိကဝတ်များနှင့် ကိုက်ညီမှုမရှိကြောင်း" ငြင်းခုံထားသည်။