၁၉၆၇ ခုနှစ် USS Liberty တိုက်ခိုက်မှုအတွက် အစ္စရေးကို အဘယ်ကြောင့် စစ်ဆေးမှုမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ပေးခဲ့သနည်း

၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၈ ရက်နေ့တွင် အီဂျစ်နိုင်ငံ၏ ဆိုင်းနိုင်းကျွန်းဆွယ်အနီး မြေထဲပင်လယ်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် အမေရိကန်ရေတပ်၏ နည်းပညာဆိုင်ရာ သုတေသနသင်္ဘော USS Liberty ကို အစ္စရေးတို့က တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အမေရိကန်ရေတပ်သား အနည်းဆုံး ၃၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၁၇၁ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။

အစ္စရေးဘက်ကမူ ၎င်းတို့၏ ရေတပ်တပ်ဖွဲ့ဝင်များက အဆိုပါသင်္ဘောကို အီဂျစ်သင်္ဘောဟု မှားယွင်းထင်မှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားကာ အမှတ်မှားတိုက်ခိုက်မိခြင်းသာဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုခဲ့သည်။ သို့သော် အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူအချို့နှင့် သုတေသီများက အစ္စရေးတို့၏ ထိုပြောဆိုချက်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန်၏ အနီးကပ်ဆုံးမဟာမိတ်ဖြစ်သော အစ္စရေးက အမေရိကန်ရေတပ်အပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့သည့် အသေအပျောက်အများဆုံး တိုက်ခိုက်မှုများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သော ဤဖြစ်ရပ်၏ အမှန်တရားကို ဖော်ထုတ်ရန် ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည့် အစိုးရများက အားထုတ်မှုနည်းပါးခဲ့သည်ဟု ၎င်းတို့က ဝမ်းနည်းစွာဖြင့် ပြောဆိုကြသည်။

ယခုနှစ်တွင် အမေရိကန်လွှတ်တော်အမတ် သောမတ်စ် မက်ဆီ (Thomas Massie) က USS Liberty သင်္ဘောသားများကို ဂုဏ်ပြုသည့်အနေဖြင့် အောက်လွှတ်တော်တွင် မိန့်ခွန်းပြောကြားမည်ဟု ကြေညာခဲ့ပြီးနောက် အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုသည် ပြန်လည်အာရုံစိုက်မှုကို ခံလာရသည်။

အမေရိကန်ရေတပ်သမိုင်းတွင် အငြင်းပွားဖွယ်အကောင်းဆုံး အခန်းကဏ္ဍတစ်ခုဖြစ်သည့် ဤဖြစ်ရပ်နှင့်ပတ်သက်၍ ကျွန်ုပ်တို့ ဘာတွေသိထားကြသနည်း။

၁၉၆၇ ခုနှစ် စစ်ပွဲအတွင်း အစ္စရေးတို့က အီဂျစ်၏ ဆိုင်းနိုင်း၊ ဂါဇာနှင့် အနောက်ဘက်ကမ်းတို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ချိန်တွင် အစ္စရေးလေတပ်နှင့် ရေတပ်တို့က ဆိုင်းနိုင်းကျွန်းဆွယ်အနီး နိုင်ငံတကာရေပြင်တွင်ရှိသော ထောက်လှမ်းရေးသတင်းအချက်အလက် စုဆောင်းသည့် အဆိုပါသင်္ဘောကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

တိုက်ခိုက်မှုသည် အစ္စရေးဂျက်တိုက်လေယာဉ်များက သင်္ဘောကို စတင်တိုက်ခိုက်ရာမှ စတင်ခဲ့ပြီး သင်္ဘော၏ ကုန်းပတ်ကို လူသတ်လက်နက်များနှင့် သံချပ်ကာဖောက်ခွဲရေး ကျည်ဆန်များဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။

ထို့နောက် အစ္စရေးတို့၏ တော်ပီဒိုစက်လှေများက အပြင်းအထန် ထပ်မံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သင်္ဘော၏ ညာဘက်ခြမ်းတွင် ကြီးမားသော အပေါက်ကြီးဖြစ်သွားခဲ့ပြီး သင်္ဘောအောက်ပိုင်း သုတေသနခန်းများတွင် ရှိနေသူ ၂၅ ဦး ချက်ချင်းသေဆုံးခဲ့သည်။ တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုလုံးတွင် ရေတပ်သား ၃၄ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။

သင်္ဘောသားများသည် အမေရိကန်အလံကို လွှင့်ထူထားခဲ့ပြီး ထိုနေ့နံနက်ပိုင်းကပင် အနိမ့်ပျံသန်းနေသော အစ္စရေးလေယာဉ်များနှင့် လက်ပြနှုတ်ဆက်ခဲ့ကြသဖြင့် ၎င်းတို့၏ အထောက်အထားမှာ ထင်ရှားနေခဲ့သည်။ အစ္စရေးတို့ကမူ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်နေသော လေယာဉ်မှူးများက အမေရိကန်ရေတပ်သင်္ဘောကို အီဂျစ်စစ်သင်္ဘောဟု မှားယွင်းထင်မှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ ၎င်းသည် ဝမ်းနည်းဖွယ်အမှားတစ်ခုသာဖြစ်ကြောင်း ကြာရှည်စွာ ပြောဆိုလာခဲ့သည်။

နှစ်ပေါင်း ၆၀ နီးပါး ကြာမြင့်ခဲ့သော်လည်း အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုနှင့် ပတ်သက်သည့် မှတ်တမ်းများသည် ယနေ့တိုင် လျှို့ဝှက်ထားဆဲဖြစ်ကြောင်း အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများနှင့် ထောက်ခံသူများက ပြောကြားသည်။

သင်္ဘော၏ အင်ဂျင်နီယာချုပ် ရစ်ချတ် ဘရွတ်ခ် (Richard Brooks) က ၂၀၁၅ ခုနှစ် အယ်လ်ဂျာဇီးယားနှင့် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် “ဒါဟာ ဝမ်းနည်းဖွယ် မတော်တဆမှုတစ်ခု မဟုတ်ပါဘူး” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

“ဒါဟာ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ တိုက်ခိုက်တာပါ။ သူတို့ ကျွန်တော်တို့ ဘယ်သူတွေလဲဆိုတာ သိတယ်။ ကျွန်တော်တို့ကို နစ်မြုပ်အောင် လုပ်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့တာပါ။ သူတို့က အာရပ်တွေကို အပြစ်ပုံချပြီး အမေရိကန်တွေကို စစ်ပွဲထဲ ဆွဲသွင်းချင်တာ ဒါမှမဟုတ် သူတို့ရဲ့ စစ်ရေးအစီအစဉ်တွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အချက်အလက်တချို့ကို ကျွန်တော်တို့ ရသွားမှာကို စိုးရိမ်တာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ပျက်စီးသွားသော သင်္ဘောကို မော်လ်တာတွင် ပြုပြင်နေစဉ်အတွင်း ရေတပ်စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့ကို အလျင်အမြန် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော်လည်း စစ်ဆေးမှုများကို အမြန်ဆုံး အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။

USS Liberty အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌ အာနီ ဂါလို (Ernie Gallo) က အစ္စရေးတို့၏ “အမှတ်မှားခြင်း” ဆိုသည့် အကြောင်းပြချက်ကို လိမ်ညာမှုတစ်ခုအဖြစ် ပယ်ချခဲ့ပြီး ထိုမှားယွင်းသော ဇာတ်လမ်းကို လက်ခံခဲ့သည့်အတွက် အမေရိကန်အစိုးရကိုလည်း ပူးပေါင်းကြံစည်သူအဖြစ် စွပ်စွဲခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပြည့်စုံသော တရားဝင်စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတစ်ခု ပြုလုပ်ပေးရန် ဆက်လက်တောင်းဆိုနေသည်။

အမေရိကန်ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်သည် အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ တရားဝင် မေးခွန်းထုတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ထိုအဖြစ်ဆိုးကို စုံစမ်းစစ်ဆေးရန် ကော်မတီတစ်ခု ဖွဲ့စည်းခြင်းမျိုး တစ်ခါမျှ မလုပ်ဆောင်ခဲ့ပေ။

လွှတ်တော်အမတ် မက်ဆီက အဆိုပါဖြစ်ရပ်ကို “အစ္စရေးတို့၏ ရန်စမှုမရှိဘဲ တိုက်ခိုက်မှု” ဟု ဖော်ပြခဲ့ပြီး တနင်္လာနေ့တွင် ပြုလုပ်မည့် ၎င်း၏ ဂုဏ်ပြုမိန့်ခွန်းသို့ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူအချို့က လွှတ်တော်ဧည့်သည်တော်များအဖြစ် တက်ရောက်ရန် စီစဉ်ထားကြောင်း မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။

အစ္စရေးသည် အမေရိကန်နှင့် နီးကပ်သော စစ်ရေးနှင့် ထောက်လှမ်းရေး ဆက်ဆံရေးရှိပြီး ဝါရှင်တန်က ဆယ်စုနှစ်များစွာအတွင်း ဒေါ်လာဘီလီယံနှင့်ချီသော စစ်ရေးအကူအညီများကို ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။ နိုင်ငံနှစ်ခုစလုံးသည် မကြာသေးမီက အီရန်နှင့်ဖြစ်ပွားခဲ့သော စစ်ပွဲကဲ့သို့သော စစ်ရေးစစ်ဆင်ရေးများတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။

USS Liberty တိုက်ခိုက်မှုသည် မှောင်မိုက်သော အခန်းကဏ္ဍတစ်ခုအဖြစ် ကျန်ရှိနေဆဲဖြစ်သော်လည်း အစ္စရေးက အမေရိကန်အပေါ် ရန်လိုသော လုပ်ရပ်များ သို့မဟုတ် ထောက်လှမ်းရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်သည့် တစ်ခုတည်းသော ဖြစ်ရပ်မဟုတ်ပေ။ မကြာသေးမီက ပင်တဂွန်စစ်ဌာနချုပ်၏ ကာကွယ်ရေးထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီ (DIA) သည် အစ္စရေးထံမှ လာနိုင်သည့် တန်ပြန်ထောက်လှမ်းရေး ခြိမ်းခြောက်မှုကို အမြင့်ဆုံးအဆင့်ဖြစ်သည့် “အရေးကြီး (critical)” အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ အစိုးရအဖွဲ့က အီရန်နှင့် သဘောတူညီချက်ရရှိရန် ကြိုးပမ်းနေချိန်တွင် အစ္စရေးထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီများက အမေရိကန်စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းများနှင့် အစိုးရအရာရှိများ၏ မူဝါဒဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးမှုများကို ကြားဖြတ်နားထောင်ရန် သတင်းအချက်အလက် စုဆောင်းမှုများကို အရှိန်မြှင့်လုပ်ဆောင်နေကြောင်း သတင်းများ ထွက်ပေါ်လာပြီးနောက် ယခုကဲ့သို့ သတိပေးချက် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ အစ္စရေးသည် အီရန်အစိုးရကို ဖြုတ်ချရန် ၎င်း၏ ရည်မှန်းချက်မှာ လက်ရှိစစ်ပွဲဖြင့် မအောင်မြင်ခဲ့သဖြင့် အီရန်နှင့် သဘောတူညီချက်ရရှိခြင်းကို ဆန့်ကျင်လျက်ရှိသည်။

အမေရိကန်အပေါ် အစ္စရေးတို့၏ သူလျှိုလုပ်မှုဆိုင်ရာ အခြားဥပမာများတွင် အစ္စရေးနိုင်ငံအတွင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော အမေရိကန်ကာကွယ်ရေးဝန်ထမ်းများ၏ မိုဘိုင်းဖုန်းများတွင် သူလျှိုဆော့ဖ်ဝဲများ တိတ်တဆိတ် ထည့်သွင်းကာ ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှုများကို ကြားဖြတ်နားထောင်ခြင်းများ ပါဝင်သည်။

အမေရိကန်ရေတပ်၏ အရပ်ဘက်ထောက်လှမ်းရေး လေ့လာသူ ဂျိုနသန် ပိုလာ့ဒ် (Jonathan Pollard) သည် ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး အစ္စရေးထံသို့ လျှို့ဝှက်အချက်အလက် အမြောက်အမြား ပေးပို့ခဲ့ကြောင်း ဝန်ခံခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ထောင်ဒဏ် ၃၀ ကျခံပြီးနောက် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။