SpaceX IPO က Elon Musk ၏ 'အစွန်းရောက်' ပိုင်ဆိုင်မှုကို စမ်းသပ်မည်။

ဘရိုင်ယန် မန်နင်း (Brian Manning) သည် ဒုံးပျံထုတ်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီတွင် အင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးအဖြစ် စတင်ဝင်ရောက်သည့်နေ့မှစ၍ SpaceX ၏ "အစွန်းရောက်ပိုင်ဆိုင်မှု" (extreme ownership) ယဉ်ကျေးမှုကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုခန့်က တစ်နာရီကြာ လုပ်ငန်းမိတ်ဆက်သင်တန်း (onboarding session) ပြီးနောက် သူ၏ ပထမဆုံးတာဝန်ကို ရရှိခဲ့သည်- နောက်တစ်နေ့တွင် အစိတ်အပိုင်းငယ်တစ်ခုကို ဒီဇိုင်းဆွဲရန်။ "ကျွန်တော်မြင်တာကတော့ တာဝန်ယူမှု၊ ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ခွင့်နဲ့ တာဝန်ခံမှုတွေဟာ အရမ်းကို ရှင်းလင်းပြတ်သားနေတာပါပဲ" ဟု ထိုတာဝန်ကို အောင်မြင်စွာ ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ကုမ္ပဏီတွင် နှစ်နှစ်ခန့်ကြာ လုပ်ကိုင်ခဲ့သော မန်နင်းက ပြောသည်။ "လူတွေကို ခန့်အပ်ပြီး ဘယ်လိုလုပ်ရမယ်ဆိုတာ ပြောပြမယ့်အစား၊ သူတို့က လူတွေကို အလုပ်တွေဖြစ်မြောက်အောင် လုပ်ဆောင်ဖို့အတွက် အပြည့်အဝ ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ပေးထားပါတယ်" ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ဤမူဝါဒသည် SpaceX နှင့် ၎င်း၏ ပူးတွဲတည်ထောင်သူနှင့် အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် အီလွန် မတ်စ် (Elon Musk) တို့အတွက် အကျိုးပြုခဲ့သည်။ မည်သည့်ကုမ္ပဏီမျှ ၎င်းတို့ထက် ပိုမိုများပြားသော အရာများကို အာကာသသို့ ပို့ဆောင်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။ ၎င်းသည် တစ်ချိန်က မဖြစ်နိုင်ဟု ထင်မှတ်ခဲ့သော လေကြောင်းဆိုင်ရာ စွမ်းဆောင်မှုများ၊ ဥပမာ- ၎င်း၏ဒုံးပျံများ၏ အဓိကအစိတ်အပိုင်းများကို ပြန်လည်အသုံးပြုခြင်း အပါအဝင် အောင်မြင်မှုများ ရရှိခဲ့ပြီး ဂြိုဟ်တုအင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုပေးသူများထဲတွင် ဦးဆောင်သူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ယခုသီတင်းပတ်တွင် SpaceX သည် ကနဦးအများပိုင်ရှယ်ယာရောင်းချမှု (initial public offering - IPO) ဖြင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများထံ ရှယ်ယာများရောင်းချခြင်းမှ ဒေါ်လာ ၇၅ ဘီလီယံ ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် မည်သည့်ကုမ္ပဏီမျှ IPO မှ ရရှိခဲ့ဖူးသည့် ပမာဏထက် သုံးဆနီးပါး ပိုများသည်။

စံချိန်တင် IPO ရရှိမှုသည် အာကာသအတွင်း ဒေတာစင်တာများ တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် အင်္ဂါဂြိုဟ်ပေါ်တွင် အမြဲတမ်းလူသားအခြေချနေထိုင်မှု တည်ထောင်ခြင်းကဲ့သို့သော SpaceX ၏ ရေတိုပန်းတိုင်များနှင့် ရေရှည်မစ်ရှင်များအပေါ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ၏ စိတ်လှုပ်ရှားမှုကို ထင်ဟပ်စေသည်။ သို့သော် ၎င်းသည် မတ်စ်နှင့် ကုမ္ပဏီ၏ ကာလရှည်ကြာစွာ ကျင့်သုံးလာခဲ့သော "အစွန်းရောက်ပိုင်ဆိုင်မှု" (extreme ownership) ကျင့်ဝတ်အပေါ် ကြီးမားသော လောင်းကြေးတစ်ခုကိုလည်း ဖော်ပြနေသည်။

မတ်စ်သည် SpaceX ၏ မဲပေးပိုင်ခွင့် ၈၅.၁ ရာခိုင်နှုန်းကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး ကုမ္ပဏီ၏ ဘုတ်အဖွဲ့ဝင်အများစုမှာ ၎င်း၏ ကာလရှည် မဟာမိတ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းကို အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်ရာထူးမှ ဖယ်ရှားနိုင်သည့် တစ်ခုတည်းသောနည်းလမ်းမှာ ၎င်းကိုယ်တိုင် ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ရန် မဲပေးမှသာ ဖြစ်သည်။ သံသယရှိသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူအချို့က ဤပြဋ္ဌာန်းချက်များကို "ဆန်းသစ်ပြီး အစွန်းရောက်သည်" ဟု ဝေဖန်ပြစ်တင်ခဲ့ကြသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းတို့သည် ရှယ်ယာရှင်များ၏ ကြီးကြပ်မှုအခွင့်အရေးကို ဖယ်ရှားပြီး မတ်စ်ကို တာဝန်ခံမှုရှိစေရန် မဖြစ်နိုင်သလောက် ဖြစ်စေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

သို့သော် အခြားတစ်ဖက်မှ ကြည့်လျှင် ဤအုပ်ချုပ်မှုပုံစံသည် ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ် (Los Angeles) မြို့ရှိ ဂိုဒေါင်တစ်ခုမှ အင်ဂျင်နီယာအနည်းငယ်ဖြင့် စတင်ခဲ့သော SpaceX ကို ယနေ့ ကမ္ဘာ့အအောင်မြင်ဆုံး ဒုံးပျံကုမ္ပဏီဖြစ်လာစေရန် ဝန်ထမ်း ၂၂,၀၀၀ ကျော်ဖြင့် လည်ပတ်နေသည့် "အစွန်းရောက်ပိုင်ဆိုင်မှု" (extreme ownership) မူဝါဒ၏ အမြင့်ဆုံးဖော်ပြချက်ပင် ဖြစ်သည်။ Apple နှင့် Google ကဲ့သို့သော ကုမ္ပဏီများစွာသည် ၎င်းတို့၏ ဝန်ထမ်းများကို အရေးပါသော တာဝန်များ ပေးအပ်ကြသော်လည်း SpaceX အပြင် အခြားနည်းပညာနှင့် လေကြောင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများတွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ဖူးသူ အများအပြားကမူ ကုမ္ပဏီ၏ ချဉ်းကပ်ပုံသည် ထိုထက်ပိုသည်ဟု ဆိုကြသည်။

"SpaceX မှာဆိုရင် သင်ဟာ ထုတ်ကုန်တစ်ခုကို အစအဆုံး တကယ်ကို ပိုင်ဆိုင်ရတာပါ" ဟု ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ကုမ္ပဏီ၌ စတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏ ဆော့ဖ်ဝဲလ်အချို့ကို ကြီးကြပ်ခဲ့သည့် ခြောက်နှစ်ခန့်ကြာ လုပ်ကိုင်ခဲ့သော ဝန်ထမ်းဟောင်းတစ်ဦးက ပြောသည်။ "ဆော့ဖ်ဝဲလ် အလုပ်မလုပ်ဘူးဆိုရင် ဒါဟာ ကျွန်တော့်ရဲ့ အမှားပဲဆိုတာ ကျွန်တော်သိတယ်။ ဒါဟာ ကျွမ်းကျင်သူတွေကို ကောင်းသည်ဖြစ်စေ၊ ဆိုးသည်ဖြစ်စေ ကျွမ်းကျင်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ချခွင့်ပေးတာဖြစ်ပြီး အချိန်အများစုမှာတော့ အဆင်ပြေခဲ့ပါတယ်" ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ထိလွယ်ရှလွယ် ဆွေးနွေးမှုများကို ပြန်လည်ပြောပြရန် အမည်မဖော်လိုသူ အင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးက အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်သည် အဓိကစီမံကိန်းတစ်ခုကို သတ်မှတ်ချိန်ထက် များစွာနောက်ကျစေခဲ့သည့်အတွက် မျက်ရည်ကျခဲ့သော အစည်းအဝေးတစ်ခု အပါအဝင် အခါများစွာတွင် မတ်စ်က ထိုမူဝါဒကို လက်တွေ့ပြသခဲ့သည်ကို တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်ဟု ပြောသည်။ "ဒီလိုမျိုးကို လက်ခံနေမယ်ဆိုရင် ကျွန်တော်တို့ အင်္ဂါဂြိုဟ်ကို ဘယ်တော့မှ ရောက်မှာမဟုတ်ဘူး" ဟု မတ်စ်က ထိုနှောင့်နှေးမှုနှင့်ပတ်သက်၍ ပြောခဲ့သည်ကို ၎င်းတို့က ပြန်ပြောင်းပြောပြသည်။ ၎င်းတို့က အစည်းအဝေးခန်းထဲရှိ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်များသည် ၎င်းကို လမ်းကြောင်းမှန်ပေါ် ပြန်ရောက်စေရန် လှုံ့ဆော်မှုတစ်ခုအဖြစ်သာမက "အသေးစိတ်ကြီးကြပ်မှု" (full-on micromanagement) ပြုလုပ်မည့်အစား ယုံကြည်မှုနှင့် အခွင့်အာဏာကို ထည့်သွင်းပေးခြင်းအဖြစ်လည်း ခံယူခဲ့ကြသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။

၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် SpaceX ၏ ပထမဆုံး ဝန်ထမ်း ၆၀၀ ဦးထဲမှ တစ်ဦးအဖြစ် ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကြာ လုပ်ကိုင်ခဲ့သော လော်ရာ ခရက်ဘ်ထရီ (Laura Crabtree) က ဝန်ထမ်းသစ်များသည် ကုမ္ပဏီတွင် ရှယ်ယာများ ရရှိခဲ့သောကြောင့် "အစွန်းရောက်ပိုင်ဆိုင်မှု" (extreme ownership) သဘောတရား ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်သည်။ ၎င်းတို့ ယခင်က လုပ်ကိုင်ခဲ့ဖူးသော ရိုးရာလေကြောင်းဆိုင်ရာ ကုမ္ပဏီများတွင် ထိုသို့ မဖြစ်ခဲ့ဖူးပေ။ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပိုင်ရှင်ဖြစ်ခြင်းက ဝန်ထမ်းများကို ပိုမိုရင်းနှီးမြှုပ်နှံစေခဲ့ပြီး ထိုခံစားချက်သည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ပိုမိုပျံ့နှံ့လာခဲ့သည်။