'နှုတ်ခမ်းနဲ့သွားလို' တရုတ်-မြောက်ကိုရီးယား ဆက်ဆံရေး၏ အတက်အကျများ

တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်သည် မြောက်ကိုရီးယား၏ အနီးကပ်ဆုံး မဟာမိတ်နိုင်ငံများထဲမှ တစ်နိုင်ငံဖြစ်သည့် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ခေါင်းဆောင်ကို ကြိုဆိုရန်အတွက် အလံများ၊ ပန်းများ၊ စစ်ရေးဂုဏ်ပြုမှုများနှင့် လူအုပ်ကြီးများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော မြောက်ကိုရီးယား၏ နိုင်ငံတော်အခမ်းအနားကြီးဖြင့် တနင်္လာနေ့တွင် ပြုံယမ်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။

ကင်ဂျုံအွန်နှင့် ၎င်း၏ဇနီး ရီဆိုဂျူတို့သည် ပြုံယမ်းအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်၌ ရှီကျင့်ဖျင်နှင့် ၎င်း၏ဇနီး ပန်လီယွမ်တို့ကို ကြိုဆိုခဲ့ကြပြီးနောက် တရုတ်ခေါင်းဆောင်အား မြို့တော်၏ အဓိကရင်ပြင်သို့ ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ ထိုနေရာတွင် ရှီကျင့်ဖျင်နှင့် ကင်ဂျုံအွန်တို့၏ ပုံတူပန်းချီကားများသည် စီစဉ်ထားသော ချစ်ကြည်ရေးပြပွဲကို ကြည့်ရှုနေခဲ့ကြသည်။

“မြောက်ကိုရီးယားနဲ့ တရုတ်တို့ရဲ့ မပြိုကွဲနိုင်တဲ့ ချစ်ကြည်ရေးနဲ့ စည်းလုံးညီညွတ်မှု အဓွန့်ရှည်ပါစေ” ဟု တရုတ်သတင်းဌာန Xinhua ၏ ဖော်ပြချက်အရ နဖူးစည်းစာတန်းတစ်ခုတွင် ရေးသားထားသည်။

ရှီကျင့်ဖျင်၏ ၂၀၁၉ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း မြောက်ကိုရီးယားသို့ ပထမဆုံးအကြိမ် ခရီးစဉ်သည် အစိုးရနှစ်ရပ်စလုံးက ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှု၊ နျူကလီးယားတင်းမာမှုများ၊ သံတမန်ရေးရာ ဖိစီးမှုများနှင့် ပြောင်းလဲနေသော ကမ္ဘာ့အခြေအနေတို့ကို ကျော်ဖြတ်ခဲ့သည့် ဆက်ဆံရေးကို ပြန်လည်အတည်ပြုရန် ကြိုးပမ်းနေချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။

၎င်းတို့၏ ဆက်ဆံရေးကို ရှေးဟောင်းတရုတ်စကားပုံဖြစ်သည့် “နှုတ်ခမ်းနှင့် သွားကဲ့သို့ နီးစပ်သည်” ဟု မကြာခဏ ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ ဤစကားပုံကို ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ဥက္ကဋ္ဌ မော်စီတုန်းက သမိုင်းဝင်မဟာမိတ်များ၏ ခိုင်မာသော ဆက်ဆံရေးကို သတ်မှတ်ရန် ပထမဆုံးအကြိမ် အသုံးပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

၎င်းတို့၏ ခိုင်မာပြီး တစ်ခါတစ်ရံ မတည်ငြိမ်သော ဆက်ဆံရေး၏ အကျဉ်းချုပ်သမိုင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

ဆက်ဆံရေး၏ အမြစ်များသည် ခေတ်သစ်နိုင်ငံနှစ်ခုစလုံး မတည်ထောင်မီကတည်းက ရှိခဲ့သည်။ ကင်အီဆွန်း အပါအဝင် မြောက်ကိုရီးယားခေါင်းဆောင်များစွာသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ကိုရီးယားဒီမိုကရက်တစ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ (DPRK) မတည်ထောင်မီကပင် တရုတ်ကွန်မြူနစ်လှုပ်ရှားမှုနှင့် ဆက်စပ်မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။ တစ်နှစ်အကြာ ၁၉၄၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် မြောက်ကိုရီးယားနှင့် အသစ်တည်ထောင်ခဲ့သော တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတို့သည် တရားဝင်သံတမန်ဆက်ဆံရေး ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။

၎င်းတို့အကြား မဟာမိတ်ဖွဲ့မှုသည် မကြာမီတွင် စစ်ပွဲဖြင့် စမ်းသပ်ခံခဲ့ရသည်။ မြောက်ကိုရီးယားနှင့် တောင်ကိုရီးယားအကြား ကိုရီးယားစစ်ပွဲအတွင်း မြောက်ကိုရီးယားတပ်ဖွဲ့များ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရချိန်တွင် ဖြစ်သည်။

တရုတ်နိုင်ငံသည် စစ်ပွဲထဲသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ပြည်သူ့စေတနာ့ဝန်ထမ်းတပ်မတော်မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်အများအပြားကို ယာလူမြစ်ကို ဖြတ်ကျော်ကာ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ တရုတ်၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုသည် မြောက်ကိုရီးယား ပြိုလဲခြင်းကို ကာကွယ်ပေးခဲ့ပြီး ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်ကို နှစ်ပိုင်းခွဲခြားထားခဲ့သည့် အကျပ်အတည်းသို့ ရောက်ရှိစေခဲ့သည်။

လူသားချင်းဆိုင်ရာ ဆုံးရှုံးမှုမှာ ကြီးမားလှသည်။ တရုတ်နိုင်ငံသည် ၁၈၀,၀၀၀ မှ ၄၀၀,၀၀၀ အထိ ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး ကိုရီးယားမှာမူ ပျက်စီးကာ ပိုင်းခြားခံခဲ့ရသည်။ သို့သော် ပေကျင်းနှင့် ပြုံယမ်းတို့၏ အမြင်အရ ထိုစစ်ပွဲသည် နိုင်ငံနှစ်ခု၏ စုပေါင်းမှတ်ဉာဏ်ကို ယနေ့တိုင် ပုံဖော်နေဆဲဖြစ်သည့် ခိုင်မာသော ဆက်ဆံရေးကို ဖန်တီးပေးခဲ့သည်။

၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် တရုတ်နှင့် မြောက်ကိုရီးယားတို့သည် ချစ်ကြည်ရေး၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးနှင့် အပြန်အလှန်အကူအညီပေးရေးစာချုပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ ၎င်း၏ အရေးအကြီးဆုံးအချက်မှာ လက်နက်ကိုင်တိုက်ခိုက်ခံရပါက တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် ကူညီရန် ကတိပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဤစာချုပ်သည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ အခြားနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံနှင့် တစ်ခုတည်းသော တရားဝင် ကာကွယ်ရေးစာချုပ်ဖြစ်သောကြောင့် အရေးပါနေဆဲဖြစ်သည်။

သို့သော်လည်း ပေကျင်းသည် ၎င်းကို ပြုံယမ်းအတွက် အကန့်အသတ်မရှိ ထောက်ပံ့မှုအဖြစ် မသတ်မှတ်ခဲ့သလို၊ ပြုံယမ်းကလည်း ပေကျင်းကို တွက်ချက်မှုမရှိဘဲ ဆောင်ရွက်မည်ဟု အမြဲတမ်း ယုံကြည်ခဲ့ခြင်းမရှိပေ။ ထိုတင်းမာမှုသည် ဆယ်စုနှစ်များစွာ ဆက်ဆံရေးတစ်လျှောက် ရှိနေခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် တရုတ်-ဆိုဗီယက် ကွဲပြားမှုကာလတွင် မြောက်ကိုရီးယားသည် ပေကျင်းနှင့် မော်စကိုအကြား ဘက်မလိုက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။

ယဉ်ကျေးမှုတော်လှန်ရေးကာလအတွင်း တရုတ်နှင့် ဆက်ဆံရေး ဆိုးရွားခဲ့သော်လည်း ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံက တောင်ပိုင်းနှင့် ပဋိပက္ခအသစ်ဖြစ်ပွားရန် မြောက်ကိုရီးယား၏ မျှော်လင့်ချက်များကို ပယ်ချပြီး တောင်ကိုရီးယားကို ကျူးကျော်ရန် အကူအညီပေးရန် ငြင်းဆန်ခဲ့သောအခါ ဆက်ဆံရေး ပြန်လည်အေးစက်သွားခဲ့သည်။

ဆက်ဆံရေးတွင် အကြီးမားဆုံး မတည်ငြိမ်မှုကာလများထဲမှ တစ်ခုမှာ တရုတ်နိုင်ငံက ၎င်း၏စီးပွားရေးကို စတင်ဖွင့်လှစ်ပြီး မြောက်ကိုရီးယားက သံသယဖြင့် ရှုမြင်သော နိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေး တိုးချဲ့ပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် တောင်ကိုရီးယားနှင့် ဆက်ဆံရေးကို ပုံမှန်ဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်ရန် ပေကျင်း၏ ဆုံးဖြတ်ချက်သည် ပြုံယမ်းအတွက် အထူးသဖြင့် စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေခဲ့သည်။

တရုတ်နိုင်ငံသည် ၎င်း၏စီးပွားရေး၏ အဓိကအစိတ်အပိုင်းများကို နိုင်ငံတော်ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ထိန်းသိမ်းထားရင်း စျေးကွက်ဦးတည်သော ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို မိတ်ဆက်ခဲ့ရာ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးနှင့် နိုင်ငံခြားတိုက်ရိုက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများအတွက် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများသည် ပိုမိုကွဲပြားသော လမ်းကြောင်းများကို စတင်လျှောက်လှမ်းခဲ့ကြသည်။

ပြုံယမ်း၏ အဓိကထောက်ခံသူဖြစ်သည့် ဆိုဗီယက်ယူနီယံ ပြိုလဲခြင်းသည် မြောက်ကိုရီးယားကို ပိုမိုအထီးကျန်စေပြီး တရုတ်အပေါ် မှီခိုအားထားစေခဲ့ရာ တစ်ချိန်က တော်လှန်ရေးဆိုင်ရာ စံနှုန်းများအပေါ် အခြေခံခဲ့သော ဆက်ဆံရေးတွင် တင်းမာမှုအသစ်များ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

မြောက်ကိုရီးယား၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်သည် တင်းမာမှု၏ နောက်ထပ်ရင်းမြစ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံက ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်တွင် နျူကလီးယားလက်နက်များကို ဆန့်ကျင်ကြောင်း ထပ်တလဲလဲ ပြောကြားခဲ့ပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် အပါအဝင် မြောက်ကိုရီးယား၏ နျူကလီးယားလက်နက်စမ်းသပ်မှုများကို ရှုတ်ချခဲ့သည်။

ပေကျင်းသည် ပြုံယမ်းအပေါ် ကုလသမဂ္ဂ၏ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှု အကြိမ်ပေါင်းများစွာကိုလည်း ကန့်ကွက်ခဲ့ခြင်းမရှိပေ။ ထိုအချိန်တွင်ပင် တရုတ်သည် မြောက်ကိုရီးယား၏ အရေးအကြီးဆုံး စီးပွားရေးအသက်သွေးကြောအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေခဲ့သည်။

ရှီကျင့်ဖျင်နှင့် ကင်ဂျုံအွန်တို့အကြား လက်ရှိနွေးထွေးမှုသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ ပြန်လည်ဆက်သွယ်မှုများနောက်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ကင်ဂျုံအွန်သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း တရုတ်နိုင်ငံသို့ အကြိမ်များစွာ သွားရောက်ခဲ့ပြီး ရှီကျင့်ဖျင်ကမူ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ပြုံယမ်းသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။

ရှီကျင့်ဖျင်အတွက် ခရီးသွားလာမှုသည် ပိုမိုရှားပါးလာနေသော်လည်း (မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း နိုင်ငံခြားခေါင်းဆောင်အများစုသည် ပေကျင်းသို့ သွားရောက်ခဲ့ရသည်) ၎င်းသည် ဤနောက်ဆုံးခရီးစဉ်အတွက် ပြုံယမ်းသို့ လေယာဉ်ဖြင့် သွားရောက်ရန် အခက်အခဲခံခဲ့သည်။

နိုင်ငံနှစ်ခုအကြား ကုန်သွယ်မှုမှာ ခိုင်မာသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၏ ပထမနှစ်လအတွင်း နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှုသည် ယခင်နှစ် အလားတူကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၂၂ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ စီးပွားရေးဆက်ဆံရေး၏ ဆက်လက်အရေးပါမှုကို မီးမောင်းထိုးပြနေသည်။

တရုတ်နိုင်ငံသည် မြောက်ကိုရီးယား၏ တရားဝင်ကုန်သွယ်မှု အများစုကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ မြောက်ကိုရီးယားသည် လောင်စာဆီ၊ အစားအစာ၊ စက်ပစ္စည်းများ၊ ယာဉ်များ၊ အီလက်ထရွန်နစ်ပစ္စည်းများနှင့် စားသုံးကုန်ပစ္စည်းများအတွက် တရုတ်အပေါ် မှီခိုနေရသည်။ တရုတ်ကုမ္ပဏီများနှင့် ဆိပ်ကမ်းများသည် မြောက်ကိုရီးယားပို့ကုန်များအတွက် အရေးကြီးသော တံခါးပေါက်များအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေသည်။ ၎င်းတို့တွင် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ၊ ပင်လယ်စာများ၊ သံနှင့် သံမဏိပစ္စည်းများ၊ နာရီအစိတ်အပိုင်းများနှင့် ဆံပင်တုများ ပါဝင်သည်။ မြောက်ကိုရီးယားသည် ကုလသမဂ္ဂ၏ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများက ထိုဝင်ငွေစီးကြောင်းကို ဖြတ်တောက်ရန် ရည်ရွယ်ထားသော်လည်း ပြည်ပလုပ်သားများထံမှ ဝင်ငွေရှာဖွေရန် ဆက်လက်ကြိုးပမ်းနေသည်။

သို့သော်လည်း မြောက်ကိုရီးယားနှင့် ရုရှားအကြား ဆက်ဆံရေး နက်ရှိုင်းလာခြင်းကို တရုတ်က စိုးရိမ်နေနိုင်ကြောင်း သုံးသပ်သူများက ပြောကြားသည်။ ၎င်းသည် ရှီကျင့်ဖျင်က ဤအစည်းအဝေးအတွက် ပြုံယမ်းသို့ ကိုယ်တိုင်သွားရောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည့် နောက်ထပ်အကြောင်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။

မြောက်ကိုရီးယားက ရုရှားနှင့် စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေးဆက်ဆံရေးကို ခိုင်မာအောင် လုပ်ဆောင်နေချိန်တွင် တရုတ်နိုင်ငံက ပြုံယမ်းနှင့် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများအားလုံးကို ပေကျင်းသည် မြောက်ကိုရီးယား၏ အနာဂတ်အတွက် အဓိကကျနေဆဲဖြစ်ကြောင်း သတိပေးရန် အကြောင်းပြချက်ရှိသည်။

ထိုစီးပွားရေးဆက်ဆံရေးသည် ပေကျင်းအား သိသာထင်ရှားသော သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ပေးစွမ်းသည်။ ကင်ဂျုံအွန်သည် တရုတ်၏ သံတမန်ရေးရာ ရည်မှန်းချက်များကို ရှုပ်ထွေးစေသည့်တိုင် ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင် လုံခြုံရေးမဟာဗျူဟာကို လိုက်လျှောက်ရန် ဆန္ဒရှိကြောင်း ထပ်တလဲလဲ ပြသခဲ့သော်လည်း ဖြစ်သည်။

ပြုံယမ်းနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သော ဆက်ဆံရေးသည် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်နှင့် ပတ်သက်သည့် မည်သည့်အနာဂတ်ဆွေးနွေးမှုများတွင်မဆို ရှီကျင့်ဖျင်၏ အနေအထားကို ခိုင်မာစေနိုင်သည်။ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရန့်သည် မြောက်ကိုရီးယား၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ တင်းမာမှုများ ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာသော်လည်း ကင်ဂျုံအွန်နှင့် သံတမန်ရေးရာကို ပြန်လည်အသက်သွင်းရန် စိတ်ဝင်စားကြောင်း ထပ်တလဲလဲ ဖော်ပြခဲ့သည်။

ပြီးခဲ့သည့်အပတ်က ကင်ဂျုံအွန်သည် နျူကလီးယားပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် အဆောက်အအုံအသစ်တစ်ခုကို ဖော်ထုတ်ပြသခဲ့ပြီး နိုင်ငံ၏ နျူကလီးယားတပ်ဖွဲ့များကို “အဆမတန်နှုန်းဖြင့်” တိုးချဲ့သွားမည်ဟု ကတိပြုခဲ့ရာ နျူကလီးယားဖျက်သိမ်းရေးသည် ယခင်ကကဲ့သို့ပင် ဝေးကွာနေဆဲဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။

အဆုံးစွန်အားဖြင့် ပေကျင်းသည် ၎င်း၏နယ်စပ်တွင် ပဋိပက္ခကို ရှောင်ရှားလိုပြီး ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်အပေါ် သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ထိန်းသိမ်းထားလိုကာ မြောက်ကိုရီးယားသည် မော်စကို၏ လွှမ်းမိုးမှုနယ်ပယ်ထဲသို့ အလွန်အကျွံ မရောက်ရှိစေရန် သေချာစေလိုသည်။ ရှီကျင့်ဖျင်၏ ခရီးစဉ်သည် ပထဝီနိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အခြေအနေများ ပြောင်းလဲနေသော်လည်း တရုတ်နှင့် မြောက်ကိုရီးယားအကြား ဆက်ဆံရေးသည် အရှေ့အာရှတွင် အရေးအကြီးဆုံး မိတ်ဖက်ဆက်ဆံရေးများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေကြောင်း သတိပေးချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။