ဆက်ဆံရေး တင်းမာနေချိန်တွင် ကနေဒါနိုင်ငံသား အများအပြားက အမေရိကန်နှင့်ပူးပေါင်း၍ ကမ္ဘာ့ဖလားကို လက်ခံကျင်းပရခြင်းအတွက် နှမြောတသဖြစ်ကြသည်။

တိုရွန်တို၊ ဇွန် ၁၈ ရက်။

ကနေဒါအသင်းဝတ်စုံကို ဝတ်ဆင်ထားပြီး အနီရောင် ကောင်းဘွိုင်ဦးထုပ်ဆောင်းကာ မျက်နှာတွင် မေပယ်ရွက်ပုံ ရေးဆွဲထားသည့် ကက်သရင်း ပက်တာနယ်လ်သည် ကနေဒါအမျိုးသားဘောလုံးအသင်းကို ဂုဏ်ပြုရန် အသင့်ဖြစ်နေသည်။ သို့သော် သူမသည် ကနေဒါ၏ ပထမဆုံး ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲကို တောင်ဘက်အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံနှင့် ပူးတွဲကျင်းပရမည်ကို စိတ်မပါချေ။

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရန့်က မကြာသေးမီသီတင်းပတ်များအတွင်း ကနေဒါကို အမေရိကန်၏ ၅၁ ခုမြောက် ပြည်နယ်အဖြစ် သတ်မှတ်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်မှုများကို ပြန်လည်ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ယခုနှစ် ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲကို ပူးတွဲကျင်းပသည့် အမေရိကန်၊ ကနေဒါနှင့် မက္ကဆီကိုတို့အကြား သုံးနိုင်ငံကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက်ကို သက်တမ်းတိုးမည်မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

"ကမ္ဘာ့ဖလားဆိုတာ နိုင်ငံတွေကို စုစည်းပေးတာပါ။ အခုအချိန်မှာ အမေရိကန်က လူတွေကို စုစည်းပေးတဲ့ ကောင်းမွန်တဲ့စံနမူနာတစ်ခုလို့ ကျွန်မမခံစားရပါဘူး" ဟု တိုရွန်တိုမြို့အနီးရှိ မစ်ဆီဆောဂါမြို့မှ အသက် ၄၄ နှစ်အရွယ် ပက်တာနယ်လ်က ပြောကြားခဲ့သည်။

အမေရိကန်သမ္မတသည် ကနေဒါမှ သံမဏိ၊ အလူမီနီယမ်နှင့် မော်တော်ကားများအပေါ် အခွန်စည်းကြပ်ခဲ့ပြီး အော့တဝါက အမေရိကန်ကို အမြတ်ထုတ်နေသည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဝန်ကြီးချုပ် မာ့ခ် ကာနီကိုလည်း "အုပ်ချုပ်ရေးမှူး" ဟု အကြိမ်များစွာ ရည်ညွှန်းပြောဆိုခဲ့သည်။ ကနေဒါနိုင်ငံသားများသည် တစ်နှစ်ကျော်ကြာ အမေရိကန်ထုတ်ကုန်များကို သပိတ်မှောက်ခဲ့ကြပြီး နယ်စပ်တောင်ဘက်သို့ ခရီးစဉ်များကိုလည်း ဖျက်သိမ်းခဲ့ကြသည်။

ရိုက်တာသတင်းဌာနက ဆက်သွယ်မေးမြန်းခဲ့သည့် ကနေဒါနိုင်ငံသားအများစုက ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲအတွင်း ၎င်းတို့၏ ခံစားချက်များကို ဘေးဖယ်ထားလိုခြင်းမရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

"လုံးဝမဟုတ်ဘူး" ဟု အသက် ၆၈ နှစ်အရွယ် လင်ဒါ အန်ဆန်က တိုရွန်တိုတွင် ပြတ်ပြတ်သားသား ပြောကြားခဲ့သည်။ သူမအား အမေရိကန်၌ ကျင်းပသည့်ပွဲများကို ကြည့်ရှုရန် ခရီးသွားမည်လားဟု မေးမြန်းရာတွင် ထိုသို့ဖြေကြားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သူမက ထရန့်၏ ကနေဒါနှင့်ပတ်သက်သည့် မှတ်ချက်များကို အဓိကအကြောင်းရင်းအဖြစ် မီးမောင်းထိုးပြခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့ဖလားကို ကနေဒါနှင့် မက္ကဆီကိုတို့ကသာ သီးသန့်ကျင်းပစေလိုကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

"ကျွန်တော်တို့က အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံပါ" ဟု သူမ၏ခင်ပွန်း ဘရုစ်က ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

ကနေဒါပရိသတ် လီယမ် ဒီလေနီသည် သောကြာနေ့တွင် ကမ္ဘာ့ဖလားအဖွင့်ပွဲအဖြစ် ဘော့စနီးယားနှင့် ဟာဇီဂိုဗီးနားတို့နှင့် ကစားမည့် ၎င်း၏အသင်းကို ကြည့်ရှုရန် အလုပ်မှ တိုရွန်တိုအားကစားကွင်းသို့ တိုက်ရိုက်သွားခဲ့သည်။ သူသည် အမေရိကန်သမ္မတနှင့်ပတ်သက်၍ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။

ယခုလ အဘားကပ်စ် ဒေတာ၏ စစ်တမ်းတစ်ခုအရ ကနေဒါနိုင်ငံသား ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းက အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် မှားယွင်းသောလမ်းကြောင်းပေါ် ရောက်နေသည်ဟု ထင်မြင်ကြသည်။ နာနို့စ်၏ နောက်ထပ်စစ်တမ်းတစ်ခုအရ ကနေဒါနိုင်ငံသား ၅၃ ရာခိုင်နှုန်းက အမေရိကန်ကုန်ပစ္စည်းများကို သပိတ်မှောက်ခြင်းနှင့် အမေရိကန်သို့ ခရီးသွားခြင်းကို ရှောင်ရှားခြင်းသည် အမေရိကန်နှင့် ကနေဒါ၏ ရပ်တည်ချက်ကို ခိုင်မာစေရန် အထောက်အကူဖြစ်စေသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။

ထိုရပ်တည်ချက်ကို လူတိုင်းက သဘောတူညီကြသည်တော့ မဟုတ်ပေ။

မက္ကဆီကန်-ကနေဒါလူမျိုး မော်ရီစီယို ဂွန်ဇာလက်ဇ်က ထိုတင်းမာမှုများကို ခဏတာ ဘေးဖယ်ထားရန် လူတိုင်းကို တိုက်တွန်းသည်။

"အဲဒါတွေကို ဘေးဖယ်ထားလိုက်ပါ... တစ်လလောက် ဘောလုံးပွဲကို ပျော်ပျော်ပါးပါး ကြည့်ရှုလိုက်ပါ၊ ပြီးရင် ကျန်တာတွေကို ပြန်စလို့ရပါတယ်" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

ကနေဒါသည် ကမ္ဘာ့ဖလားအောင်မြင်စေရန်အတွက် ၎င်း၏ပူးတွဲအိမ်ရှင်များနှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်နှင့် မက္ကဆီကိုတို့နှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုသည် အပြုသဘောဆောင်ကြောင်း ကနေဒါအားကစားရေးရာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဘာဟို့ဇ် ဒါရာ အာဇစ်က ပြောကြားခဲ့သည်။

အိမ်ဖြူတော်ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဒေးဗစ် အင်ဂယ်လ်က ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲသည် အမေရိကန်မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းအမျိုးမျိုးနှင့် ဖီဖာတို့အကြား အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု လိုအပ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်း၏ပူးတွဲအိမ်ရှင်နိုင်ငံများနှင့်ပတ်သက်၍ တိတိကျကျ မှတ်ချက်ပေးခြင်းမရှိဘဲ ထိုသို့ပြောကြားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ကျွန်တော်တို့ သူငယ်ချင်းတွေပါ

ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဘောလုံးပွဲကြီးကို ကနေဒါ၊ မက္ကဆီကိုနှင့် အမေရိကန်တို့ရှိ မြို့ပေါင်း ၁၆ မြို့တွင် ကျင်းပလျက်ရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ် ထရန့်၏ ပထမဆုံးသမ္မတသက်တမ်းအတွင်း ပူးတွဲအိမ်ရှင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ ကနေဒါသည် ၎င်း၏ဒုတိယပွဲစဉ်ကို ကြာသပတေးနေ့တွင် ဗန်ကူးဗား၌ ကာတာနှင့် ယှဉ်ပြိုင်ကစားမည်ဖြစ်သည်။

အိုရှာဝါမြို့နေ ကက်သရင်း သောမတ်စ်က အမေရိကန်နှင့် ကနေဒါတို့ ခိုင်မာသော မဟာမိတ်များဖြစ်ခဲ့သည့် အချိန်ကို ပြန်ပြောင်းပြောပြခဲ့သည်။

"ဒီကမ္ဘာ့ဖလားပွဲကို စတင်တုန်းက အမေရိကန်နဲ့ ကနေဒါက သူငယ်ချင်းတွေပါပဲ" ဟု သူမက ပြောကြားခဲ့သည်။ "အခုတော့ အမေရိကန်အပေါ် အဲဒီလို မခံစားရတော့ပါဘူး။"

စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်နေသော ပရိသတ်များက အဘယ်ကြောင့် ယခင်ဝန်ကြီးချုပ်သည် မိမိနိုင်ငံ၌ ကျင်းပသည့် ပထမဆုံး ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲကို စွန့်လွှတ်ပြီး လော့စ်အိန်ဂျလိစ်ကို ရွေးချယ်ခဲ့သနည်းဟု မေးခွန်းထုတ်ခဲ့ကြရာ ဂျက်စတင် ထရူးဒိုး၏ မျိုးချစ်စိတ်ပင် မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် အမေရိကန်အဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားတွင် ဖျော်ဖြေပြီးနောက် ပေါ့ပ်စတားရည်းစား ကေတီ ပယ်ရီနှင့်အတူ အမေရိကန်အဖွင့်ပွဲကို ပွဲကြည့်စင်မှ ကြည့်ရှုနေသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။

"တစ်ခါတလေတော့ ချစ်သူကို အားပေးရတဲ့ တာဝန်တွေက ခေါ်နေတတ်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ဘယ်သူ့ကို ဖလားရစေချင်လဲဆိုတာတော့ မင်းတို့သိပါတယ်" ဟု ၎င်းက လူမှုကွန်ရက်တွင် ရေးသားခဲ့သည်။

(ဝလုံး၏ ထပ်ဆောင်းသတင်းပေးပို့မှု၊ ကယ်ရိုလိုင်း စတောက်ဖာနှင့် ရိုဆယ်လ်ဘာ အိုဘရိုင်ယန်တို့၏ တည်းဖြတ်မှု)