ဗင်နီဇွဲလား ငလျင် - ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများက ကူညီကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများအပေါ် မည်သို့သက်ရောက်မှုရှိမည်နည်း။

ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံတွင် ပြင်းထန်သော ငလျင်များ ဆက်တိုက်လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြီး မြို့တော် ကာရာကတ်စ်အပါအဝင် မြို့ကြီးများရှိ အဆောက်အအုံများ ပြိုကျပျက်စီးခဲ့ရသဖြင့် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာလိုက်သည်။ အဆိုပါ ငလျင်ဘေးကြောင့် လူပေါင်း ၁၆၄ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ပြီး ၁,၀၀၀ နီးပါး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်များအပြီးတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ဗင်နီဇွဲလားအာဏာပိုင်များနှင့် ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး ဝါရှင်တန်၏ ပြင်းထန်သော ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများကြောင့် နှစ်ပေါင်းများစွာ ဒုက္ခရောက်ခဲ့ရသည့် အဆိုပါ တောင်အမေရိကနိုင်ငံအတွက် ကူညီထောက်ပံ့မှုများ စတင်ပြင်ဆင်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ဇန်နဝါရီလအတွင်းက အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များက ဗင်နီဇွဲလားသမ္မတ နီကိုလပ်စ် မာဒူရိုကို စီးနင်းတိုက်ခိုက် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားပြီးနောက် အဆိုပါ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ရုပ်သိမ်းပေးခဲ့သည်။ မာဒူရို၏ မဟာမိတ်ဖြစ်သူ ဒယ်စီ ရိုဒရီဂွက်ဇ် ဦးဆောင်သည့် ကြားဖြတ်အစိုးရသည် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ အစိုးရအဖွဲ့နှင့် တည်ငြိမ်သော ဆက်ဆံရေးရှိနေပြီး၊ ထရမ့်အစိုးရသည် ဗင်နီဇွဲလား၏ ရေနံကဏ္ဍတွင် အမေရိကန်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို ပြန်လည်ထူထောင်ရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိသည်။

ဗင်နီဇွဲလားအတွက် ကူညီထောက်ပံ့ပေးမည်ဟု ကတိပြုသည့် ပထမဆုံးသော ခေါင်းဆောင်များထဲတွင် ထရမ့်လည်း ပါဝင်သည်။ "အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဟာ ကူညီဖို့ အသင့်ရှိနေပြီး စိတ်ဆန္ဒလည်း ရှိပါတယ်။ လျင်မြန်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့ ကျွန်တော်တို့အစိုးရရဲ့ အေဂျင်စီအားလုံးကို ညွှန်ကြားထားပါတယ်" ဟု သမ္မတက ၎င်း၏ Truth Social ပလက်ဖောင်းတွင် ရေးသားခဲ့သည်။ "ကျွန်တော်တို့ရဲ့ မိတ်ဆွေသစ်တွေ၊ မိတ်ဆွေကောင်းတွေအတွက် ကျွန်တော်တို့ အနားမှာ ရှိနေမှာပါ။"

ရိုဒရီဂွက်ဇ်ကလည်း "ကျွန်မတို့ကို ဝမ်းနည်းကြေကွဲမှုတွေထဲ ဆွဲခေါ်သွားတဲ့ ဒီဘေးဒုက္ခမှာ ဗင်နီဇွဲလားပြည်သူတွေအတွက် ပံ့ပိုးကူညီမှုနဲ့ စာနာမှုတွေ ပြသပေးတဲ့အတွက်" ထရမ့်အား ကျေးဇူးတင်ကြောင်း ပြန်လည်တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။

မာဒူရိုလက်ထက်တွင် ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ရိုဒရီဂွက်ဇ်အပေါ် ချမှတ်ထားသည့် ပိတ်ဆို့မှုများအပါအဝင် ပိတ်ဆို့မှုများကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ရုပ်သိမ်းပေးလိုက်ခြင်းဖြင့် ဗင်နီဇွဲလားသည် အမေရိကန်ကုမ္ပဏီများနှင့် ငွေကြေးအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပိုမိုလွတ်လပ်စွာ အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်နိုင်ပြီဖြစ်သော်လည်း၊ ကျွမ်းကျင်သူများကမူ အကူအညီပေးရေးလုပ်ငန်းစဉ်များနှင့် ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်စရာအချက် နှစ်ချက်ရှိနေကြောင်း ထောက်ပြကြသည်။

"တစ်ဖက်မှာတော့ အဲဒီအကူအညီတွေဟာ လိုအပ်နေသူတွေဆီ မရောက်နိုင်မှာကို စိုးရိမ်ရပါတယ်" ဟု ဟယ်လ်စင်ကီရှိ Hanken စီးပွားရေးကျောင်းမှ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက် စီမံခန့်ခွဲမှုကို သုတေသနပြုနေသည့် ဖင်လန်နိုင်ငံ HUMLOG အင်စတီကျုမှ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး ဆာရာ ရှစ်ဖ်လင်က ပြောကြားခဲ့သည်။

"နောက်တစ်ဖက်မှာတော့ ဒီဘေးဒုက္ခကို အမေရိကန်က ဗင်နီဇွဲလားမှာ သြဇာလွှမ်းမိုးမှု ပိုမိုရရှိဖို့အတွက် အသုံးချသွားမှာကို စိုးရိမ်ရပါတယ်။"

ကျွန်ုပ်တို့ သိရှိထားရသည့် အချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် -

၂၀၀၅ ခုနှစ်ကတည်းက သီးခြားပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် အဖွဲ့အစည်းများကို ပစ်မှတ်ထားသည့် အမေရိကန်၏ ပိတ်ဆို့မှုများအပြင်၊ ဥရောပသမဂ္ဂနှင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံတို့သည်လည်း မာဒူရိုလက်ထက်တွင် နိုင်ငံရေးအရ ဖိနှိပ်မှုများနှင့် ဒီမိုကရေစီစနစ် နောက်ပြန်ဆုတ်မှုများရှိသည်ဟုဆိုကာ ၂၀၁၇ ခုနှစ်ကတည်းက ဗင်နီဇွဲလားအပေါ် ပိတ်ဆို့မှုများ ချမှတ်ထားခဲ့သည်။

ဥရောပသမဂ္ဂ၏ အဆိုအရ "အဆိုပါ အစီအမံများတွင် လက်နက်နှင့် ပြည်တွင်းဖိနှိပ်မှုဆိုင်ရာ ကိရိယာများ တင်သွင်းခြင်းကို ပိတ်ပင်ခြင်း၊ ခရီးသွားလာခွင့် ပိတ်ပင်ခြင်းနှင့် စာရင်းဝင် ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ထိန်းချုပ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်" ဟု သိရသည်။

အမေရိကန်သည် ရိုဒရီဂွက်ဇ်ကိုယ်တိုင်အပေါ် ချမှတ်ထားသည့် ပိတ်ဆို့မှုများကို ယခုနှစ်တွင် ရုပ်သိမ်းပေးခဲ့ပြီး၊ ဧပြီလတွင် အမေရိကန်ဘဏ္ဍာရေးဌာနက ဗင်နီဇွဲလားဘဏ်အချို့နှင့် ပုဂ္ဂိုလ်အချို့နှင့် ငွေကြေးလွှဲပြောင်းမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ရန် ခွင့်ပြုချက်အသစ်များ ထုတ်ပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။

ရိုဒရီဂွက်ဇ်ကမူ ဤလုပ်ဆောင်ချက်သည် ဗင်နီဇွဲလား၏ လက်ရှိစီးပွားရေးအကျပ်အတည်းမှ လွတ်မြောက်ရန် မလုံလောက်ကြောင်း ပြောကြားပြီး ပိုမိုသက်သာခွင့်များရရှိရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ "ကျွန်မတို့နိုင်ငံကို လာရောက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမယ့်သူတွေအတွက် တရားဥပဒေဆိုင်ရာ အာမခံချက်ပေးနိုင်ဖို့၊ ရေရှည်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေနဲ့ အနာဂတ်မျှော်မှန်းချက်တွေအတွက် အာမခံချက်ရှိတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုဖြစ်လာဖို့ ပိတ်ဆို့မှုတွေကနေ ကင်းဝေးတဲ့ ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံဆီ ဦးတည်သွားဖို့ လိုအပ်ကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြားလိုပါတယ်" ဟု ရိုဒရီဂွက်ဇ်က ထိုအချိန်က ဆိုရှယ်မီဒီယာတွင် ရေးသားခဲ့သည်။

Hanken တွင် ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက် စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ နည်းပြဆရာတစ်ဦးဖြစ်သူ ရှစ်ဖ်လင်က ပိတ်ဆို့မှုများသည် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကူအညီများ စီးဆင်းမှုကို ကန့်သတ်သည့် နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများ ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

"ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ပိတ်ဆို့မှုတွေက NGO တွေအနေနဲ့ ဝန်ထမ်းတွေ ဒါမှမဟုတ် ပေးသွင်းသူတွေကို လစာပေးဖို့အတွက် ထိခိုက်ခံစားရတဲ့နိုင်ငံဆီ ငွေကြေးလွှဲပို့ရာမှာ ခက်ခဲစေနိုင်ပါတယ်" ဟု သူမက ဆိုသည်။ "လုပ်ငန်းဆောင်တာတွေကို နှေးကွေးစေပြီး ကုန်ပစ္စည်းတင်သွင်းဖို့နဲ့ ဝန်ထမ်းတွေကို နိုင်ငံထဲ ခေါ်သွင်းဖို့ ပိုမိုခက်ခဲစေတဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတွေလည်း ရှိလာနိုင်ပါတယ်။"

ထို့အပြင် အကူအညီပေးရေးအေဂျင်စီများသည် ကန့်သတ်ချက်များကို မတော်တဆ ချိုးဖောက်မိမည်ကို စိုးရိမ်သဖြင့် ပစ္စည်းပေးပို့မှုများကို ရပ်တန့်ခြင်း သို့မဟုတ် နှေးကွေးစေခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။

"အရေးကြီးဆုံးကတော့ ပိတ်ဆို့မှုတွေက ဗင်နီဇွဲလား ပြည်တွင်းဈေးကွက်အပေါ် သက်ရောက်မှုရှိပြီးသားဆိုတာကို ကျွန်မတို့ ထည့်သွင်းစဉ်းစားဖို့ လိုပါတယ်" ဟု ရှစ်ဖ်လင်က ပြောသည်။

အမေရိကန်၊ ကနေဒါနှင့် ဥရောပသမဂ္ဂတို့က ဗင်နီဇွဲလား၏ ရေနံနှင့် ဘဏ္ဍာရေးကဏ္ဍများအပေါ် ချမှတ်ထားသည့် ပိတ်ဆို့မှုများသည် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးအကျပ်အတည်းကို ပိုမိုဆိုးရွားစေခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ကုလသမဂ္ဂ၏ ကိန်းဂဏန်းများအရ ဗင်နီဇွဲလားလူဦးရေ ၁၀ ဦးတွင် ၈ ဦးနီးပါးသည် ဆင်းရဲနွမ်းပါးစွာ နေထိုင်နေကြရပြီး လူအများစုမှာ အစားအစာနှင့် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သော ဆေးဝါးများ ရရှိရန် ခက်ခဲနေကြသည်။

ကုလသမဂ္ဂ၏ အစားအစာရပိုင်ခွင့်ဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ် မိုက်ကယ် ဖာခရီက ပိတ်ဆို့မှုများသည် အစိုးရ၏ လူမှုဖူလုံရေးအစီအစဉ်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်နှင့် အခြေခံပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှုများ ပံ့ပိုးပေးရန် စွမ်းဆောင်ရည်ကို ကန့်သတ်ထားသည့် အဓိကအကြောင်းရင်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အဆိုပါ လက်တင်အမေရိကနိုင်ငံသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ပြီးနောက် ဖာခရီက တတ်နိုင်သောစျေးနှုန်းဖြင့် အစားအစာရရှိမှု မရှိခြင်း၊ အာဟာရချို့တဲ့ခြင်းနှင့် လူနေမှုဘဝ ပျက်စီးယိုယွင်းခြင်းတို့ကြောင့် နိုင်ငံမှ လူအများအပြား ပြောင်းရွှေ့နေကြရကြောင်း မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။

ရှစ်ဖ်လင်၏ အဆိုအရ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က ငလျင်များသည် "ပြီးသားဖြစ်နေသည့် ဒုက္ခများအပြင် နောက်ထပ် အနှောင့်အယှက်များကို ရင်ဆိုင်နိုင်စွမ်း မရှိတော့သည့် ပြည်သူလူထုကို ထပ်မံရိုက်ခတ်ခဲ့ခြင်း" ဖြစ်သည်။ မရှိမဖြစ် လိုအပ်သော ပစ္စည်းများအတွက် ပြည်တွင်းဈေးကွက်သည် နိုင်ငံ၏ လိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ရန် မလုံလောက်သည့်အတွက် ပြည်ပမှ တင်သွင်းရန်မှာ ပိုမိုအရေးတကြီး လိုအပ်လာကြောင်း သူမက ဆိုသည်။

အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဌာနမှ အရာရှိ ဂျရမီ လူးဝင်းက X ပလက်ဖောင်းတွင် ရေးသားရာ၌ ဝါရှင်တန်သည် ကြားဖြတ်ဗင်နီဇွဲလားအစိုးရနှင့် ညှိနှိုင်းလျက် "ဒီသဘာဝဘေးဒုက္ခ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် အရေးကြီးဆုံး ပထမရက်များအတွင်း ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များ၊ ဆေးဝါးနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ပစ္စည်းများနှင့် အခြားအရင်းအမြစ်များကို ပေးပို့နေသည်" ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။

သို့သော် ရှစ်ဖ်လင်က လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ မူဝါဒများအရ အကူအညီများသည် ဘက်လိုက်မှုမရှိဘဲ ကြားနေပြီး လွတ်လပ်စွာ ပေးအပ်ရန် လိုအပ်သော်လည်း လက်တွေ့တွင် ထိုသို့မဟုတ်ဘဲ အမေရိကန်သည် ၎င်း၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို မြှင့်တင်နိုင်မည့် နည်းလမ်းဖြင့် နေရာယူရန် ကြိုးပမ်းဖွယ်ရှိကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။

ဇန်နဝါရီလက ဗင်နီဇွဲလားကို တိုက်ခိုက်ပြီး မာဒူရိုကို ဖမ်းဆီးခဲ့ချိန်မှစ၍ ဝါရှင်တန်သည် ရေနံလုပ်ငန်းကို ထိန်းချုပ်ခြင်းဖြင့် စီးပွားရေးအရ အကျိုးအမြတ်ရယူရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ထရမ့်က ဗင်နီဇွဲလားတွင် စစ်ဆင်ရေးသည် "၄၈ မိနစ်သာ" ကြာမြင့်ခဲ့သော်လည်း ရေနံထုတ်ယူမှုမှတစ်ဆင့် အမေရိကန်အနေဖြင့် ကုန်ကျစရိတ်၏ ၂၈ ဆကို ပြန်လည်ရရှိခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ရိုဒရီဂွက်ဇ်သည် ဗင်နီဇွဲလား၏ စီးပွားရေးကို လွတ်လပ်စွာ ကုန်သွယ်ခွင့်ပြုပြီး နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ပိုမိုဝင်ရောက်လာစေရန် ခွင့်ပြုပေးခြင်းဖြင့် ထရမ့်၏ ရည်မှန်းချက်များကို အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ လိုက်လျောပေးခဲ့သော်လည်း သူမတွင် ရွေးချယ်စရာ အနည်းငယ်သာ ရှိကြောင်း လေ့လာသူများက ဆိုသည်။ ထရမ့်က ဗင်နီဇွဲလားကို "အုပ်ချုပ်" မည်ဟု ကတိပြုထားပြီး မာဒူရိုကို ဖမ်းဆီးပြီးနောက် ရိုဒရီဂွက်ဇ်အနေဖြင့် ၎င်း၏ တောင်းဆိုချက်များကို မလိုက်နာပါက ဒုတိယအကြိမ် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ ရှိလာနိုင်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။

တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ဗင်နီဇွဲလား၏ ယာယီသမ္မတသည် ဇန်နဝါရီလတွင် ခန့်မှန်းခြေ ဒေါ်လာ ၈ ဘီလီယံတန်ဖိုးရှိ ရေနံလုပ်ငန်းတွင် ပုဂ္ဂလိက နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို လွယ်ကူချောမွေ့စေမည့် ဥပဒေကြမ်းကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ထရမ့်အစိုးရက ၎င်းကို နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အကျိုးရှိစေမည့် လုပ်ဆောင်ချက်အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း နှစ်ဖက်စလုံးက ရောင်းချခဲ့သည့် ရေနံပမာဏ သို့မဟုတ် ရရှိခဲ့သည့် ဝင်ငွေများနှင့် ပတ်သက်၍ လူသိရှင်ကြား ထုတ်ပြန်ခြင်း မရှိသေးပေ။

ယခုအခါ ဗင်နီဇွဲလားတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်များသည် သောက်သုံးရေ အခြေခံအဆောက်အအုံများကဲ့သို့သော ချက်ချင်းလိုအပ်ချက်များနှင့် ရေရှည်ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး စီမံကိန်းများအတွက် အမေရိကန်၏ တိုက်ရိုက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ပိုမိုဝင်ရောက်လာစေရန် လမ်းဖွင့်ပေးနိုင်ဖွယ်ရှိသည်။

ဗင်နီဇွဲလားကဲ့သို့ လုံခြုံရေးညံ့ဖျင်းသော နေရာများတွင် လုပ်ဆောင်ခြင်းသည် အကူအညီပေးရေး ဝန်ထမ်းများအနေဖြင့် လိုအပ်နေသူများထံ ရောက်ရှိရန်အတွက် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ၏ အစောင့်အရှောက် လိုအပ်နိုင်သည်။ "[ဒါက] ကြားနေမှုကို ထိခိုက်စေပါတယ်၊ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ အဲဒီအဖွဲ့အစည်းကို လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့နဲ့ မဟာမိတ်ဖွဲ့ထားတယ်လို့ မြင်နိုင်တဲ့အတွက်ကြောင့်ပါ" ဟု ရှစ်ဖ်လင်က ပြောသည်။

"အစိုးရတွေဆီက ရန်ပုံငွေရယူတဲ့အခါမှာတော့ ငွေကြေးတွေကို နိုင်ငံရေးရည်မှန်းချက်တစ်ခုခုကို အကောင်အထည်ဖော်ဖို့အတွက်ပဲ ပေးတာလားဆိုတဲ့ မေးခွန်းကတော့ အမြဲတမ်း ရှိနေမှာပါပဲ။"