# အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီ နယူးဒေလီမြို့တွင် မြန်မာစစ်အစိုးရခေါင်းဆောင်နှင့် တွေ့ဆုံ

နယူးဒေလီ၊ ဇွန် ၂

အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် နာရင်ဒရာ မိုဒီ (Narendra Modi) သည် မြန်မာစစ်အစိုးရခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်နှင့် နယူးဒေလီမြို့တွင် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ပြီးနောက်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဆက်ဆံရေးကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားလိုက်သည်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံခြားရေးအတွင်းရေးမှူး ဝီကရမ် မစ်ဆရီ (Vikram Misri) က တနင်္လာနေ့တွင် သတင်းထောက်များအား ပြောကြားရာ၌ အိန္ဒိယ၏ မူဝါဒသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ "ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေး စီစဉ်ဆောင်ရွက်မှုများအပေါ် ဝေဖန်သုံးသပ်ရန် ရည်ရွယ်ခြင်းမဟုတ်" ကြောင်းနှင့် ဆက်သွယ်ဆက်ဆံဆောင်ရွက်ခြင်းသည်သာ ရှေ့ဆက်သွားရမည့် အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းဖြစ်သည်ဟု နယူးဒေလီက ယုံကြည်ကြောင်း ဆိုသည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ရွေးကောက်ခံအစိုးရကို ဖြုတ်ချကာ အာဏာသိမ်းခဲ့ပြီးနောက်၊ ဆန့်ကျင်သူများကို နှိမ်နင်းမှုများနှင့် ပြင်းထန်သော ပြည်တွင်းစစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားစေခဲ့သည့် မြန်မာစစ်အာဏာပိုင်များကို အနောက်နိုင်ငံများက ဝိုင်းပယ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။

အဆိုပါ ပဋိပက္ခသည် နိုင်ငံတော်စစ်တပ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်က အစိုးရကို ဖြုတ်ချပြီး နိုဘယ်လ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရှင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အပါအဝင် အရပ်သားခေါင်းဆောင်များကို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့ရာမှ စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ဝေဖန်သူအချို့နှင့် လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များက မင်းအောင်လှိုင်၏ ယခုအိန္ဒိယခရီးစဉ်သည် စစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံပြု အစိုးရအား တရားဝင်မှုပေးရာ ရောက်စေနိုင်သည့် အန္တရာယ်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့ကြသည်။

"စဉ်ဆက်မပြတ် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှု ရှိနေဖို့က အရေးကြီးတယ်ဆိုတဲ့ မူဝါဒအပေါ်မှာပဲ ကျွန်တော်တို့ အမြဲတမ်း အခြေခံဆောင်ရွက်ခဲ့တာပါ" ဟု မစ်ဆရီက ပြောကြားခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံကို ဝိုင်းပယ်ပိတ်ဆို့ခြင်းသည် အကျိုးထက် အဆိုးကိုသာ ဖြစ်ထွန်းစေလိမ့်မည်ဟု ဖြည့်စွက်ပြောဆိုခဲ့သည်။

"သမိုင်းကြောင်းအရ ကြည့်ရင်လည်း ဆက်ဆံရေး ဖြတ်တောက်တာဟာ ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်တာထက် ပိုကောင်းတဲ့ ရလဒ်မျိုး ဘာတစ်ခုမှ မပေးနိုင်ခဲ့ပါဘူး။"

ယခုခရီးစဉ်သည် အာဏာကို ဆက်လက်ဆုပ်ကိုင်ထားနိုင်ရန် ရည်ရွယ်တည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဝေဖန်ခံနေရသည့် ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခုအပြီး ပြီးခဲ့သည့် ဧပြီလတွင် မင်းအောင်လှိုင် သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပြီးနောက်ပိုင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ပထမဆုံးအကြိမ် လာရောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ နောက်ဆုံးအိန္ဒိယခရီးစဉ်မှာ မြန်မာ့တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် ၂၀၁၉ ခုနှစ်က ဖြစ်သည်။

၎င်းသည် စနေနေ့က အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ စတင်ရောက်ရှိခဲ့ပြီး၊ ပထမဦးစွာ အရှေ့ပိုင်း ဘီဟာ (Bihar) ပြည်နယ်ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့၏ အထွတ်အမြတ်ထားရာ ဗုဒ္ဓဂါယာ (Bodh Gaya) ဘုရားဖူးနေရာသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ၁,၆၄၃ ကီလိုမီတာ (၁,၀၂၀ မိုင်) ရှည်လျားသော ကုန်းတွင်းနယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေပြီး ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်တွင်လည်း ရေပိုင်နက်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိသည်။

မြန်မာနိုင်ငံသည် အိန္ဒိယ၏ လုံခြုံရေးအကျိုးစီးပွားအတွက် မဟာဗျူဟာမြောက် အရေးပါသော နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။ နှစ်နိုင်ငံအကြား လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များကို နှိမ်နင်းရန်အတွက် နယ်စပ်လုံခြုံရေးနှင့် ထောက်လှမ်းရေးသတင်း အပြန်အလှန်မျှဝေမှုများတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။

နယူးဒေလီမြို့သို့ လာရောက်လည်ပတ်သည့် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲများ သို့မဟုတ် အစိုးရအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်များနှင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည့် နှစ်နိုင်ငံဆွေးနွေးပွဲများ၏ ထုံးစံအတိုင်း မိုဒီနှင့် မင်းအောင်လှိုင်တို့သည် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးအပြီးတွင် မီဒီယာများကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။

သို့သော်လည်း ခေါင်းဆောင်နှစ်ဦးသည် ကုန်သွယ်ရေး၊ ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု၊ နယ်စပ်ဒေသစီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် ဒေသတွင်းဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး စီးပွားရေးနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ဆက်ဆံရေးတိုးမြှင့်ရန် အဓိကထား ဆွေးနွေးခဲ့ကြကြောင်း မစ်ဆရီက ပြောကြားသည်။ ကုန်သွယ်ရေး၊ စွမ်းအင်နှင့် အရေးကြီးသတ္တုတွင်းထွက်ကဏ္ဍ အပါအဝင် ကဏ္ဍစုံတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ နက်ရှိုင်းစေရန်နှင့် အဓိက လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးစီမံကိန်းများကို အရှိန်မြှင့်တင်ရန် နှစ်ဖက်စလုံးက သဘောတူညီခဲ့ကြသည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

မင်းအောင်လှိုင်သည် ၅ ရက်တာ ခရီးစဉ်အတွင်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရန် မျှော်လင့်ရပြီး၊ စီးပွားရေးဗဟိုချက်ဖြစ်သည့် မွန်ဘိုင်း (Mumbai) မြို့သို့လည်း သွားရောက်မည် ဖြစ်သည်။

နယူးဒေလီ၏ အဆိုအရ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှုပမာဏမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၉၅ ဘီလိုယံ ရှိခဲ့သည်။

ခေါင်းဆောင်များသည် ဒေသတွင်းရှိ ငွေလိမ်ဂိုဏ်း (Scam centres) များသို့ လှည့်ဖြားခေါ်ဆောင်ခြင်းခံရသည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံသား ထောင်ပေါင်းများစွာကို ထိခိုက်နစ်နာစေခဲ့သည့် ဆိုင်ဘာရာဇဝတ်မှုနှင့် လူကုန်ကူးမှု တိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကိုလည်း ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။

လွန်ခဲ့သည့် ၁၈ လအတွင်း အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာတို့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကြောင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံသား ၂,၄၀၀ ကျော်ကို ကယ်တင်နိုင်ခဲ့ကြောင်း မစ်ဆရီက ပြောကြားခဲ့သည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဖွဲ့စည်းလာခဲ့သည့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအများအပြားကို သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခဲ့သည်။ အချို့အဖွဲ့များသည် စစ်တပ်ကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ရန်အတွက် စစ်သင်တန်းနှင့် လက်နက်များ ရရှိရေး အလဲအလှယ်အဖြစ် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ပူးပေါင်းတိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြသည်။

ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) ဟု သိကြသည့် အဆိုပါ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များသည် စစ်အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံခဲ့ရသည့် မြန်မာလွှတ်တော်အမတ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အရိပ်အစိုးရဖြစ်သည့် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် အမည်ခံ လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။

NUG ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဒေါ်ဇင်မာအောင်သည် ယခုခရီးစဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ပူပန်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည့် စာတစ်စောင်ကို မေလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဆူဗြဟ္မဏယမ် ဂျိုင်ရှန်ကာ (Subrahmanyam Jaishankar) ထံသို့ ပေးပို့ခဲ့သည်။

"ပြည်သူတွေရဲ့ ဒီမိုကရေစီဆန္ဒကို မျက်ကွယ်ပြုခဲ့တဲ့ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံဟာ ရေရှည်ပဋိပက္ခတွေ၊ မတည်ငြိမ်မှုတွေနဲ့ ကြီးမားတဲ့ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ဒုက္ခဝေဒနာတွေကို ခံစားနေရပါတယ်" ဟု သူမက ဆိုသည်။

"အိန္ဒိယနိုင်ငံဟာ ဒီမိုကရေစီနည်းကျ အုပ်ချုပ်ရေး၊ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးနဲ့ ဒေသတွင်းတည်ငြိမ်ရေးတို့ကို ရေရှည်လက်ကိုင်ထားခဲ့တဲ့ နိုင်ငံဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံက စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို ပုံမှန်အခြေအနေလို ဖြစ်စေမယ့် သို့မဟုတ် တရားဝင်မှုပေးရာ ရောက်စေမယ့် တရားဝင်ဆက်ဆံဆောင်ရွက်မှုတွေရဲ့ ကျယ်ပြန့်တဲ့ နောက်ဆက်တွဲရိုက်ခတ်မှုတွေကို အိန္ဒိယအစိုးရအနေနဲ့ သေချာစွာ ချိန်ဆပေးဖို့ ကျွန်မတို့ တိုက်တွန်းနှိုးဆော်အပ်ပါတယ်။"