G7 ခေါင်းဆောင်များ ယူကရိန်း၏ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးကို မြှင့်တင်ပြီး ရုရှားအပေါ် ပိတ်ဆို့မှုများ တင်းကျပ်မည်

ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ ကျင်းပသည့် ထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွင် G7 ခေါင်းဆောင်များသည် ယူကရိန်း၏ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးကို အားဖြည့်ပေးရန်နှင့် ရုရှား၏ စစ်ရေးစီးပွားရေးအပေါ် ဖိအားပေးမှုများ တိုးမြှင့်ရန် ကတိကဝတ်ပြုခဲ့ကြပြီး၊ ယင်းတွင် ရုရှား၏ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ကဏ္ဍများအပေါ် ပိတ်ဆို့မှုများ တင်းကျပ်ခြင်းလည်း ပါဝင်သည်။

"ကျွန်ုပ်တို့ G7 ခေါင်းဆောင်များသည် ယူကရိန်း၏ လွတ်လပ်မှု၊ အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် နယ်မြေပိုင်နက်ကို ကာကွယ်ရာတွင် ယူကရိန်းအား မယိမ်းယိုင်သော ထောက်ခံမှုပေးရန် စည်းလုံးညီညွတ်စွာ ရပ်တည်လျက်ရှိသည်" ဟု အစည်းအဝေးအပြီး ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည့် ကြေညာချက်၌ ဖော်ပြထားသည်။

"ဤအရှိန်အဟုန်သစ်ကို ထောက်ခံအားပေးပြီး အရှိန်မြှင့်တင်ရန်အတွက် လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စွမ်းဆောင်ရည်များ၊ နောက်ထပ်စနစ်များနှင့် ကြားဖြတ်ဒုံးကျည်များ၊ ရေတိုနှင့် ရေရှည်ပစ်ခတ်နိုင်သော စွမ်းရည်များ ပေးပို့မှုကို တိုးမြှင့်ရန် ကျွန်ုပ်တို့ သဘောတူညီကြသည်"

ကနေဒါ၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ အီတလီ၊ ဂျပန်၊ ဗြိတိန်၊ အမေရိကန်နှင့် ဥရောပသမဂ္ဂတို့ ပါဝင်သည့် အဆိုပါအဖွဲ့သည် "ယူကရိန်း၏ စစ်လက်နက်ထုတ်လုပ်မှုကို တိုးမြှင့်နိုင်စေရန်အတွက် လိုင်စင်များရရှိရေး အကျိုးကျေးဇူးကို ယူကရိန်းသို့ တိုးချဲ့ပေးရန် စဉ်းစားရန် အသင့်ရှိနေသည်" ဟု ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့သည်။

အင်္ဂါနေ့က ထိပ်သီးအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာကိုရူဘီယိုတို့နှင့် နှစ်နိုင်ငံဆွေးနွေးပွဲများ ပြုလုပ်ခဲ့သည့် သမ္မတ ဗိုလိုဒီမာ ဇီလန်းစကီးသည် အမေရိကန်၏ ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်ကာကွယ်ရေးစနစ်များနှင့် ကြားဖြတ်ဒုံးကျည်များ လိုအပ်ချက်ကြောင့် ယူကရိန်းကို ကိုယ်ပိုင်ကြားဖြတ်ဒုံးကျည်များ ထုတ်လုပ်ခွင့်ပြုရန် မဟာမိတ်များကို တစ်နှစ်ကျော်ကြာ တောင်းဆိုနေခဲ့သည်။

ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့အကြား သဘောတူညီချက် ရရှိပြီးနောက် ရုရှား၏ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့အပေါ် ပိတ်ဆို့မှုများကို တိုးမြှင့်နိုင်ကြောင်း G7 က ပြောကြားခဲ့သည်။

"ရုရှား၏ စစ်ရေးစီးပွားရေးအပေါ် ဖိအားပေးမှုများကို တိုးမြှင့်ရန် ကျွန်ုပ်တို့ ကတိပြုသည်" ဟု ခေါင်းဆောင်များ၏ ကြေညာချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

"ဤအခြေအနေတွင် ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ကဏ္ဍများအပါအဝင် ကျွန်ုပ်တို့၏ ပိတ်ဆို့မှုများကို အားဖြည့်သွားမည်ဖြစ်သည်။ သမ္မတထရမ့်သည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် ကျွန်ုပ်တို့ ထောက်ခံသည့် သဘောတူညီချက်တစ်ခုကို ရယူပေးနိုင်ခဲ့သည့်အတွက် ယခုအချိန်သည် နောက်ထပ်အစီအမံများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရန် သင့်လျော်သောအချိန်ဖြစ်သည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့ ယူဆသည်"

ထရမ့်သည် ရုရှားနှင့် ယူကရိန်းအကြား ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက် ရရှိရေးနှင့်ပတ်သက်၍ သံသယရှိသူအဖြစ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ရှုမြင်ခံခဲ့ရသော်လည်း အင်္ဂါနေ့က သတင်းထောက်များကို ပြောကြားရာတွင် ၎င်းအနေဖြင့် ကူညီပေးရန် ကြိုးပမ်းသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

"ကြည့်ပါ၊ ရုရှားအနေနဲ့ သဘောတူညီချက်တစ်ခု လုပ်သင့်တယ်" ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။ "ကျွန်တော် စစ်ပွဲရှစ်ခုကို အဆုံးသတ်ပေးခဲ့တယ်။ ဒါကတော့ အလွယ်ကူဆုံးနဲ့ အဆုံးသတ်နိုင်မယ်လို့ ကျွန်တော် ထင်ခဲ့တဲ့ စစ်ပွဲပါ" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ထရမ့်၏ စစ်ပွဲရှစ်ခုကို အဆုံးသတ်ခဲ့သည်ဟူသော ပြောဆိုချက်မှာ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ငြင်းခုံမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

ဇီလန်းစကီးက G7 ထံမှ အရေးကြီးသော ကတိကဝတ်များကို ရရှိခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ "လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး ဒုံးကျည်များ ပိုမိုရရှိခြင်း၊ ၎င်းတို့ကို ထုတ်လုပ်ရန် လိုင်စင်များ၊ ဆောင်းရာသီ ထောက်ပံ့ရေးအစီအစဉ်နှင့် ရုရှားအပေါ် ဖိအားပေးမှုများ တိုးမြှင့်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ အရေးကြီးသည်မှာ အမေရိကန်သည် ဤကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများအတွက် နောက်ကွယ်မှ အပြည့်အဝ ပံ့ပိုးပေးရန် အသင့်ရှိနေခြင်း ဖြစ်သည်" ဟု ၎င်းက X တွင် ရေးသားခဲ့သည်။

"ဆွေးနွေးထားသမျှ အရာအားလုံးကို လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်ရန်မှာ အဓိကကျသည်။ ရုရှားသည် ၎င်း၏စစ်ပွဲကို မည်သည့်အခါမျှ ပုံမှန်အခြေအနေဟု သတ်မှတ်၍မရကြောင်း သိရှိလာရမည်ဖြစ်သည်။ ကူညီပေးနေကြသူအားလုံးကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်"

G7 သည် အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့အကြား သဘောတူညီချက်ကို ကြိုဆိုခဲ့ပြီး ဗြိတိန်နှင့် ပြင်သစ်တို့က ရေကြောင်းသွားလာမှုကို ပြန်လည်စတင်ရန် ကူညီပေးမည်ဟု ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။

"ကန့်သတ်ချက်များ သို့မဟုတ် အခွန်အခများမပါဘဲ ဖြတ်သန်းသွားလာခွင့်သည် နိုင်ငံတကာကုန်သွယ်မှု၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်ကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့ ထပ်လောင်းအတည်ပြုသည်" ဟု ကြေညာချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။ "ပြင်သစ်နှင့် ဗြိတိန်တို့ ဦးဆောင်သည့် နိုင်ငံစုံ၊ လွတ်လပ်ပြီး ခုခံကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ အစပျိုးမှုသည် ကုန်တင်သင်္ဘောများကို ကာကွယ်ပေးခြင်း၊ ကုန်သွယ်မှုဆိုင်ရာ သင်္ဘောလုပ်ငန်းရှင်များကို စိတ်ချစေခြင်းနှင့် မိုင်းများအားလုံးကို ဖယ်ရှားပြီးဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုခြင်းတို့ကို ပံ့ပိုးပေးခြင်းဖြင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် ရေကြောင်းသွားလာမှု ပြန်လည်စတင်ရေးကို အထောက်အကူပြုရာတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နိုင်သည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့ သဘောတူညီကြသည်"

ခေါင်းဆောင်များသည် လက်ဘနွန်တွင် "ချက်ချင်းလက်ငင်း ခိုင်မာသော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး" ပြုလုပ်ရန်လည်း တောင်းဆိုခဲ့ပြီး၊ ယင်းသည် "ဟစ်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့ကို လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းရေးနှင့် လက်နက်ကိုင်ဆောင်မှု တစ်ဦးတည်းလက်ဝါးကြီးအုပ်ခြင်းကို အဆုံးသတ်ရန် လက်ဘနွန်ခေါင်းဆောင်ပိုင်း၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများကို အထောက်အကူပြုရန်နှင့် သင့်လျော်သော နိုင်ငံတကာ လုံခြုံရေးအာမခံချက်များဖြင့် လက်ဘနွန်၏ နယ်မြေပိုင်နက်နှင့် အချုပ်အခြာအာဏာကို ကာကွယ်ရန်" ဖြစ်သည်။

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့နှောင်းပိုင်းတွင် ပြင်သစ်၏ G7 ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ယူမှု၏ အဓိကအကြောင်းအရာတစ်ခုအဖြစ် ခေါင်းဆောင်များသည် အရေးပါသော သတ္တုသယံဇာတများနှင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စီးပွားရေး မညီမျှမှုများဆီသို့ အာရုံစိုက်သွားမည်ဖြစ်သည်။

ပြင်သစ်သည် အနောက်နိုင်ငံများအနေဖြင့် တရုတ်အပေါ် မှီခိုအားထားမှုကို လျှော့ချရန်နှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများကို တန်ပြန်အစီအမံများနှင့် ဈေးကွက်အတွင်း ကုန်ပစ္စည်းများ အလွန်အကျွံတင်ပို့ခြင်း (dumping) တို့မှ ကာကွယ်ရန် ကူညီပေးမည့် အစီအမံများ ပါဝင်နိုင်သည့် အရေးပါသော သတ္တုသယံဇာတဆိုင်ရာ ကြေညာချက်တစ်ခုကို သဘောတူညီရန် မိတ်ဖက်နိုင်ငံများကို တိုက်တွန်းနေကြောင်း သံတမန်များက ပြောကြားခဲ့သည်။