ဆိုးလ်၊ ဇွန် ၂၆ - ဆိုးလ်မြို့တွင် ငွေကြေးအရောင်းအဝယ်လုပ်ငန်းဖြင့် ၁၈ နှစ်ကြာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုခဲ့သူ နမ်ကွန်းတဟွန်း (Namkoong Taehun) သည် Lehman Brothers ပြိုလဲမှု၊ Brexit အပြီး ပေါင်စတာလင်တန်ဖိုး ထိုးကျမှုနှင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ် တောင်ကိုရီးယား၏ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့် ထုတ်ပြန်ပြီးနောက် ဝမ်ငွေတန်ဖိုး အကြီးအကျယ် ကျဆင်းမှုတို့၏ ရှေ့တန်းမှ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသူဖြစ်သည်။

ယခုအခါ တောင်ကိုရီးယား၏ ကာလရှည်ကြာ ပိတ်လှောင်ထားခဲ့သော ငွေကြေးဈေးကွက်သည် ဇူလိုင် ၆ ရက်မှစ၍ ၂၄ နာရီပတ်လုံး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်နိုင်သည့် စနစ်သို့ ကူးပြောင်းတော့မည်ဖြစ်ရာ ၎င်း၏အလုပ်ချိန်မှာလည်း တစ်နေ့တာလုံး တိုးမြှင့်လုပ်ဆောင်ရတော့မည်ဖြစ်သည်။ ဘဏ်များသည်လည်း တနင်္လာနေ့မှစ၍ အဆိုပါစနစ်ကို စမ်းသပ်အသုံးပြုနေပြီဖြစ်သည်။

၁၉၉၇ ခုနှစ် အာရှငွေကြေးအကျပ်အတည်းကာလအတွင်း ဝမ်ငွေတန်ဖိုး ပြိုလဲခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း ချမှတ်ထားခဲ့သည့် ကာကွယ်ထိန်းချုပ်မှုများကို ဆိုးလ်မြို့က ဖျက်သိမ်းလိုက်ခြင်းဖြစ်ရာ နမ်ကွန်းကဲ့သို့သော ဝါရင့်ကုန်သည်တစ်ဦးအတွက်ပင် ဤအပြောင်းအလဲမှာ "ရင်လေးစရာ" ဖြစ်နေသည်။

"ကျွန်တော် ဈေးကွက်ထဲကို စဝင်တုန်းက ဒါဟာ မနက် ၉ နာရီကနေ ညနေ ၃ နာရီအထိပဲ ကစားရတဲ့ ကစားပွဲတစ်ခုလိုပါပဲ" ဟု ဆိုးလ်မြို့ရှိ Hana Bank ၏ ငွေကြေးအရောင်းအဝယ်အဖွဲ့ဝင် ၃၇ ဦးတွင် ပါဝင်သူ အသက် ၄၇ နှစ်အရွယ် နမ်က ပြောကြားသည်။ Hana Bank သည် အရောင်းအဝယ်ပမာဏအရ နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး ငွေကြေးလဲလှယ်ရေးဘဏ်ဖြစ်သည်။ "ပါဝင်တဲ့ ငွေကြေးအဖွဲ့အစည်းတွေကို လက်ချိုးရေလို့တောင် ရခဲ့တာပါ။"

"အခုတော့ ဈေးကွက်က အဆမတန် ကျယ်ပြန့်လာပါပြီ" ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။ သူ၏ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ကော်ဖီခွက်အလွတ်များစွာနှင့် ငွေကြေးလဲလှယ်မှု အမိန့်များကို ပြသနေသည့် မော်နီတာရှစ်လုံးက တဖျပ်ဖျပ်လင်းလက်နေသည်။

"ဝမ်ငွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို စိတ်ဝင်စားပြီး စုံစမ်းမေးမြန်းနေတဲ့ ငွေကြေးအဖွဲ့အစည်းတွေ များပြားလာတာကို ကြည့်ရင် ဝမ်ငွေအပေါ် ဝယ်လိုအား သိသိသာသာ တိုးလာတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ လုပ်ငန်းတာဝန်တွေလည်း အများကြီး တိုးလာမှာကို စိုးရိမ်မိပါတယ်။"

ဆိုးလ်မြို့၏ ဦးစားပေးလုပ်ဆောင်ချက်များသည် လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်သုံးခုကနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ပြောင်းပြန်ဖြစ်လာသည်။ နိုင်ငံတကာ အညွှန်းကိန်းပေးသူ MSCI ၏ လိုချင်တပ်မက်ဖွယ်ကောင်းသော "ဖွံ့ဖြိုးပြီး ဈေးကွက်" (developed market) အဆင့်သတ်မှတ်ချက်ကို ရရှိရန်အတွက် ပွင့်လင်းပြီး အပြည့်အဝ လက်လှမ်းမီနိုင်သော ငွေကြေးစနစ်မှာ မရှိမဖြစ် လိုအပ်ချက်တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။

သို့သော်လည်း အချိန်ပြည့် လည်ပတ်နေမည့် ဝမ်ငွေအတွက် ရှင်းလင်းသော အန္တရာယ်များလည်း ရှိနေသည်။ ဒေါ်လာနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၁၇ နှစ်အတွင်း အနိမ့်ဆုံးအဆင့်သို့ ရောက်ရှိနေသည့် ဝမ်ငွေသည် ငွေကြေးလည်ပတ်မှု နည်းပါးသည့် အခြေအနေများတွင် အထူးသဖြင့် ထိခိုက်လွယ်ပြီး၊ သေးငယ်သော ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများကပင် ဈေးနှုန်းကို အဆမတန် ပြင်းထန်စွာ အတက်အကျ ဖြစ်စေနိုင်သည်။

ထူးခြားသည်မှာ ယခုနှစ်အတွင်း KOSPI ရှယ်ယာအညွှန်းကိန်းသည် စံချိန်တင် အမြင့်ဆုံးအထိ နှစ်ဆတိုးတက်လာသော်လည်း ၎င်းက ဝမ်ငွေတန်ဖိုးကို ပိုမိုအားနည်းစေသည်။ အမြတ်ထုတ်ရန် သို့မဟုတ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပုံစံများကို ပြန်လည်ချိန်ညှိရန်အတွက် ပြည်ပရန်ပုံငွေများက စံချိန်တင် ရောင်းချမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် တောင်ကိုရီးယား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည်လည်း အမေရိကန် ရှယ်ယာများကို ဆက်လက်နှစ်သက်နေပြီး မကြုံစဖူး အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနေကြသည်။

ဝမ်ငွေအတွက် ကာကွယ်ရေးစည်းများ

ငွေကြေးလည်ပတ်မှု ပြတ်တောက်ခြင်းနှင့် အရောင်းအဝယ် အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ခြင်းများကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများတွင် ပြည်ပရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများအား ဝမ်ငွေကို ကိုင်ဆောင်ခွင့်နှင့် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်ခွင့်ပေးခြင်း၊ ပြည်ပဝမ်ငွေ စာရင်းရှင်းလင်းရေးစနစ်နှင့် အပိုထုတ်ချေးငွေ (overdraft) မူဝါဒတို့ ပါဝင်သည်။

"အရင်ကဆိုရင် နိုင်ငံခြား ငွေကြေးအဖွဲ့အစည်းတွေက ငွေလဲလှယ်ရုံပဲ လုပ်နိုင်ခဲ့တာပါ" ဟု ငွေကြေးမူဝါဒဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိသူ အစိုးရအရာရှိတစ်ဦးက ပြောသည်။ "ဒါပေမဲ့ အခု ပြည်ပဝမ်ငွေ စာရင်းရှင်းလင်းရေးစနစ်ကတစ်ဆင့် သူတို့ဟာ ဝမ်ငွေကို တိုက်ရိုက်ကိုင်ဆောင်ပြီး အသုံးပြုနိုင်တော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။"

တင်းကျပ်သော ငွေကြေးကန့်သတ်ချက်များသည် နှစ်ပေါင်းများစွာကြာအောင် နိုင်ငံအတွင်းရှိ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများနှင့် ကုန်သည်များအတွက် အဓိက အခက်အခဲတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ညဘက်တွင် ဝမ်ငွေနှင့်ပတ်သက်သည့် အန္တရာယ်များကို စီမံခန့်ခွဲရန်အတွက် ဆင်းသက်လာသော ငွေကြေးစာချုပ်များ (derivatives contracts) အပေါ် မှီခိုနေရခြင်းကြောင့် လုပ်ငန်းလုပ်ဆောင်ရာတွင် နှေးကွေးပြီး ကုန်ကျစရိတ်များခဲ့သည်။

တောင်ကိုရီးယားသည် လန်ဒန်ဈေးကွက်ကို ဖမ်းဆုပ်နိုင်ရန်အတွက် ဝမ်ငွေအရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်ချိန်ကို နံနက် ၂ နာရီအထိ တိုးမြှင့်ခဲ့သည်မှာ နှစ်နှစ်သာ ရှိသေးသည်။

"အခုဆိုရင် စုစုပေါင်း အရောင်းအဝယ်ပမာဏရဲ့ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက်က လန်ဒန်ဈေးကွက် နံနက်ပိုင်းအချိန်တွေမှာ ဖြစ်ပေါ်နေပါတယ်" ဟု State Street Hong Kong မှ APAC ဒေသဆိုင်ရာ ငွေကြေးအရောင်းအဝယ်ဌာန အကြီးအကဲ Shen Li က ပြောသည်။

"၂၄ နာရီအထိ တိုးမြှင့်လိုက်တာက ဒီငွေကြေးလည်ပတ်မှုစနစ်တစ်ခုလုံးကို ပိုမိုအားကောင်းလာစေနိုင်ပါတယ်။"

'ကိုရီးယား လျှော့စျေး' (Korea Discount) ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး

ဆိုးလ်မြို့၏ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ရည်မှန်းချက်မှာ "ကိုရီးယား လျှော့စျေး" ဟုခေါ်ဆိုသည့် အခြေအနေကို ဖယ်ရှားပစ်ရန်ဖြစ်သည်။ ၎င်းမှာ ငွေကြေးကန့်သတ်ချက်များ၊ ခန့်မှန်းရခက်သော မူဝါဒချမှတ်မှုများနှင့် နိုင်ငံ၏ အဓိက "ချေဘိုး" (chaebol) စီးပွားရေးလုပ်ငန်းစုကြီးများ၏ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုမရှိသော အုပ်ချုပ်မှုပုံစံများကြောင့် နိုင်ငံ၏ စတော့ဈေးကွက်သည် ကမ္ဘာ့အခြားဈေးကွက်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက တန်ဖိုးလျော့နည်းနေခြင်းဖြစ်သည်။

MSCI သည် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် တောင်ကိုရီးယားကို ဖွံ့ဖြိုးဆဲဈေးကွက်အဖြစ်သာ ဆက်လက်ထားရှိခဲ့ပြီး၊ ကြာရှည်စွာရှိနေသည့် လက်လှမ်းမီနိုင်မှုဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို ထောက်ပြကာ ငွေကြေးအရောင်းအဝယ်အချိန် တိုးမြှင့်ထားသော်လည်း ပြည်တွင်းငွေကြေးလည်ပတ်မှုမှာ လုံလောက်မှုမရှိသေးကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ နောက်တစ်ကြိမ် ပြန်လည်သုံးသပ်မှုကို တစ်နှစ်အကြာတွင် ပြုလုပ်မည်ဖြစ်သည်။

တစ်ဖက်တွင်လည်း ဘဏ်များသည် ၂၄ နာရီ လုပ်ငန်းခွင်အတွက် ညဆိုင်းဝန်ထမ်းများကို အလှည့်ကျစနစ်ဖြင့် ခန့်အပ်ရန် ပြင်ဆင်နေကြသည်။

သုံးဆိုင်းစနစ်ဖြင့် လည်ပတ်နေသည့် Hana Bank သည် ဝန်ထမ်းသုံးဦး ထပ်မံခန့်အပ်ရန် စီစဉ်ထားသည်။

Woori Bank သည် ယူကေအခြေစိုက် အဖွဲ့ကို နှစ်ဆတိုး၍ လေးဦးအထိ ထားရှိမည်ဖြစ်ပြီး၊ Shinhan Bank က လန်ဒန်တွင် ဝန်ထမ်းတစ်ဦး ထပ်တိုးမည်ဖြစ်ကာ KB Kookmin Bank ကလည်း ဝန်ထမ်းနှစ်ဦး ထပ်တိုးထားသည်။

အမြဲတမ်း စောင့်ကြည့်နေရန် လိုအပ်သည့်အချက်ကို Hana Bank မှ အသက် ၃၅ နှစ်အရွယ် ငွေကြေးကုန်သည် Shin Jae-min က ယခုလို ထောက်ပြသည်။

"တစ်ခါတလေကျရင် ရုတ်တရက် အရမ်းအလုပ်ရှုပ်သွားတတ်ပါတယ်။ ဥပမာ- SpaceX ကုမ္ပဏီ စတော့ဈေးကွက်ထဲ ဝင်လာတုန်းကဆိုရင် အမိန့်တွေ အများကြီး ဝင်လာတာမျိုးပေါ့" ဟု ည ၉ နာရီတွင် အလုပ်ချိန်ပြီးခါနီး ကြက်သားကဘတ်ကို စားရင်း ၎င်းက ပြောသည်။

"အဲဒီလို ဝယ်လိုအားတွေကို တုံ့ပြန်ရတာဆိုတော့ အဆန်းတကြယ် အချိန်တွေမှာတောင် အနားယူဖို့ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။"

(Jihoon Lee နှင့် Ankur Banerjee တို့၏ နောက်ထပ်သတင်းပေးပို့ချက်များ ပါဝင်သည်။ Kevin Buckland မှ တည်းဖြတ်သည်။)