အီဂျစ်နိုင်ငံက ဂါဇာကမ်းမြောင်ဒေသတွင် ဖြစ်ပွားနေသည့် အန္တရာယ်ရှိသော တင်းမာမှုများသည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ခြိမ်းခြောက်နေကြောင်း အစ္စရေးကို သတိပေး

ဂါဇာကမ်းမြောင်ဒေသတွင် ပြိုလဲလုနီးပါးဖြစ်နေသည့် အားနည်းသော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို ကယ်တင်ရန်အတွက် အီဂျစ်နိုင်ငံက အရေးပေါ် သံတမန်ရေးရာ ကြားဝင်ဆောင်ရွက်မှုများကို စတင်လိုက်ပြီဖြစ်သည်။

သေစေလောက်သည့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားနေချိန်တွင် ဂါဇာ၌ ၎င်းတို့၏ ကျူးကျော်မှုကို ချဲ့ထွင်ခြင်းသည် စစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများကို ထိခိုက်စေလိမ့်မည်ဖြစ်ကြောင်း အီဂျစ်အစိုးရက အစ္စရေးကို သတိပေးခဲ့သည်။

အယ်လ်ဂျာဇီးယားသတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့သည့် အီဂျစ်ထောက်လှမ်းရေးအရာရှိတစ်ဦး၏ အဆိုအရ အီဂျစ်နိုင်ငံသည် ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်ကို ကယ်တင်ရန်အတွက် အရေးပေါ်ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ရန် အဓိကညှိနှိုင်းရေးမှူး ခါလီအယ်လ်ဟေယာ (Khalil al-Hayya) ဦးဆောင်သည့် ဟားမားစ်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဖိတ်ကြားထားကြောင်း သိရသည်။

အဆိုပါသတင်းရင်းမြစ်က နှစ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများအကြား ဆက်သွယ်မှုများမှာ အလွန်ပြင်းထန်နေကြောင်းနှင့် ဂါဇာတွင် စစ်ပွဲအလုံးအရင်းဖြင့် ဖြစ်ပွားခြင်းကို တားဆီးရန်အတွက် ယခုသီတင်းပတ်မကုန်မီ ဆွေးနွေးပွဲများ စီစဉ်နိုင်ရန် ကိုင်ရိုမြို့တော်က အပြင်းအထန် ကြိုးပမ်းနေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

အဆိုပါ သံတမန်ရေးရာ လှုပ်ရှားမှုများသည် ဂါဇာတွင် အစ္စရေးစစ်တပ်၏ တိုက်ခိုက်မှုများ ပြန်လည်စတင်လာခြင်းနှင့် လပေါင်းများစွာ ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် သံတမန်ရေးရာ ကြိုးပမ်းမှုများကို ပျက်ပြားစေမည့် အစ္စရေးအဆင့်မြင့်အရာရှိများ၏ ထုတ်ပြန်ချက်များ ထွက်ပေါ်လာပြီးနောက် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။

အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများ ပြင်းထန်လာမှုကြောင့် ပြီးခဲ့သည့် နှစ်ပတ်အတွင်း ပါလက်စတိုင်း ၁၄၁ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ရသည်။

အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင်နေတန်ယာဟုသည် ကြာသပတေးနေ့တွင် စစ်တပ်၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်ရှိ နယ်မြေကို ၅၃ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ချဲ့ထွင်ရန် ညွှန်ကြားချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

ဤလုပ်ရပ်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ထရမ့်အစိုးရလက်ထက်၌ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့် အမေရိကန် ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးသော ဘက်စုံငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်ကို အခြေခံအားဖြင့် ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ကြားဝင်စေ့စပ်သူများက ပြောကြားသည်။

အကျပ်အတည်းကို ပိုမိုဆိုးရွားစေသည့်အချက်မှာ အစ္စရေးကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး အစ္စရေးခတ်ဇ် (Israel Katz) က ပါလက်စတိုင်းများကို ဂါဇာဒေသမှ "ဆန္ဒအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းစေခြင်း" အစီအစဉ်ကို လူသိရှင်ကြား ပြန်လည်ဖော်ထုတ်လိုက်ခြင်းကြောင့် ဒေသတွင်း၌ ဒေါသထွက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

ဟားမားစ်၏ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာအကြီးအကဲအသစ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံထားရသူ မိုဟာမက်အိုဒေး (Mohammed Odeh) လုပ်ကြံခံရကြောင်း အတည်ပြုသည့် ကြေညာချက်တွင် ခတ်ဇ်က အဆိုပါ အတင်းအဓမ္မ ရွှေ့ပြောင်းခိုင်းသည့် အစီအစဉ်ကို "သင့်လျော်သည့်အချိန်နှင့် သင့်လျော်သည့်နည်းလမ်းဖြင့်" အကောင်အထည်ဖော်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာ ပြောကြားခဲ့သည်။

ကိုင်ရိုမြို့တော်သည် ဂါဇာဒေသခံများကို ဆန္ဒအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းရန် သို့မဟုတ် ပါလက်စတိုင်းများကို အီဂျစ်နိုင်ငံနှင့် ထိစပ်နေသည့် ရာဖာနယ်စပ်ဂိတ်ဘက်သို့ တွန်းပို့ရန် ရည်ရွယ်သည့် မည်သည့်အစီအမံကိုမဆို ပယ်ချကြောင်း အစ္စရေးအစိုးရထံ သတိပေးချက် ပေးပို့ခဲ့သည်။

အီဂျစ်နိုင်ငံသည် ကာတာနှင့် တူရကီနိုင်ငံတို့မှ ကြားဝင်စေ့စပ်သူများအပြင် အမေရိကန်အရာရှိများနှင့်ပါ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး အကြမ်းဖက်မှုများကို လျှော့ချရန် ရည်ရွယ်သည့် မူလဂါဇာငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်၏ နောက်ဆက်တွဲစာချုပ်ကို ပြင်ဆင်ခြင်းအပါအဝင် လုပ်ငန်းစဉ်ကို ဆွေးနွေးမှုလမ်းကြောင်းပေါ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိစေရန် ကြိုးပမ်းနေသည်။

အစ္စရေး၏ ဂါဇာကျူးကျော်မှုကို ချဲ့ထွင်ရန် နေတန်ယာဟု၏ မကြာသေးမီက ထုတ်ပြန်ချက်များနှင့် ဟားမားစ်စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ခေါင်းဆောင်များဖြစ်ကြသည့် အစ်ဇ်အယ်လ်ဒင်အယ်လ်ဟဒ်ဒက် (Izz al-Din al-Haddad) နှင့် မိုဟာမက်အိုဒေးတို့ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် တိုက်ခိုက်မှုများသည် ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများကြောင့်ဖြစ်ပြီး လက်ဘနွန်တွင် နေတန်ယာဟု ရင်ဆိုင်နေရသည့် အခက်အခဲများကြောင့် ပိုမိုဆိုးရွားလာခြင်းဖြစ်ကြောင်း အီဂျစ်နှင့် အခြားသော ကြားဝင်စေ့စပ်သူများက သိရှိထားကြောင်း သတင်းရင်းမြစ်က ဆိုသည်။

ဂါဇာတွင် မကြာသေးမီက ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အစ္စရေး၏ တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာမှုကြောင့် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်အနေဖြင့် နေတန်ယာဟုကို အရေးပေါ် ထိန်းချုပ်ပေးရန် အီဂျစ်က အမေရိကန်အရာရှိများနှင့် ဆက်သွယ်တောင်းဆိုထားကြောင်း အဆိုပါသတင်းရင်းမြစ်က ပြောကြားသည်။

ပြည်ပရောက် ဟားမားစ်အဆင့်မြင့်အရာရှိတစ်ဦးက အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားရာတွင် ဟားမားစ်အနေဖြင့် တင်းမာမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန်နှင့် ဆွေးနွေးမှုများ ပြိုလဲခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် ရည်ရွယ်သည့် အီဂျစ်၏ ဆက်သွယ်မှုများကို လက်ခံရရှိထားကြောင်းနှင့် ကိုင်ရိုမြို့တွင် ရက်ပိုင်းအတွင်း အစည်းအဝေးတစ်ခု ပြုလုပ်ရန် မျှော်လင့်ထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

အစ္စရေး၏ ထပ်ခါတလဲလဲ ချိုးဖောက်မှုများကြောင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးမှာ ပြိုလဲလုနီးပါးဖြစ်နေကြောင်း ဟားမားစ်က ပြောကြားခဲ့ပြီး အစ္စရေးကို ၎င်း၏ ကတိကဝတ်များကို လိုက်နာစေရန်အတွက် "လေးနက်ပြီး အရေးပေါ်" အရေးယူဆောင်ရွက်မှုများ ပြုလုပ်ပေးရန် အမေရိကန်နှင့် အာမခံနိုင်ငံများကို တောင်းဆိုခဲ့သည်။

အစ္စရေးနှင့် ဟားမားစ်တို့သည် နှစ်နှစ်ကြာ တိုက်ပွဲများကို အဆုံးသတ်ရန် အောက်တိုဘာလတွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါ တိုက်ပွဲများအတွင်း ပါလက်စတိုင်း ၇၂,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ပြီး ဂါဇာလူဦးရေ အများစုမှာ အိုးအိမ်မဲ့ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။

အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရှိနေသော်လည်း အောက်တိုဘာလမှစ၍ အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ပါလက်စတိုင်း ၉၂၉ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ရသည်။