YouTube သည် ပိတ်ဆို့အရေးယူခံထားရသည့် အီရန်နိုင်ငံသားများ၏ အကောင့်များမှ ငွေရှာနေပုံရသည်

အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့ကြား ဖြစ်ပွားနေသော စစ်ပွဲသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသကို မငြိမ်မသက်ဖြစ်စေလျက်ရှိစဉ် WIRED သို့ သီးသန့်ပေးပို့လာသည့် သုတေသနအသစ်တစ်ခုအရ YouTube သည် အမေရိကန်၏ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုခံထားရသော အီရန်အစိုးရနှင့် ဆက်နွှယ်သည့် အဖွဲ့အစည်းများ၏ ချန်နယ် ဒါဇင်ပေါင်းများစွာကို လက်ခံထားပြီး ထိုချန်နယ်များမှတစ်ဆင့် အကျိုးအမြတ်ရရှိနေဖွယ်ရှိကြောင်း သိရသည်။ ယင်းတို့အထဲတွင် အီရန်နိုင်ငံ၏ အစ္စလာမ္မစ်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်ဖွဲ့ (IRGC) နှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်နွှယ်နေသည့် ချန်နယ်များစွာလည်း ပါဝင်သည်။

အကျိုးအမြတ်မယူသော Tech Transparency Project (TTP) ၏ သုတေသနပြုချက်အရ အမေရိကန်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ နိုင်ငံခြားပိုင်ဆိုင်မှုများထိန်းချုပ်ရေးရုံး (OFAC) မှ တရားဝင်ပိတ်ဆို့အရေးယူထားသည့် အဖွဲ့အစည်းများက လည်ပတ်နေပုံရသော ချန်နယ်ပေါင်း ၇၅ ခုကျော်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ OFAC သည် အီရန်အပေါ် ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်နေသည့် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။

အဆိုပါချန်နယ်များသည် ငွေရှာနိုင်သည့်အခြေအနေတွင်ရှိနေပြီး YouTube က ၎င်းတို့၏ ဗီဒီယိုများတွင် ကြော်ငြာများထည့်သွင်းကာ ဝင်ငွေရရှိနေခြင်းဖြစ်သည်။ သုတေသီများ၏ မှတ်တမ်းတင်ချက်အရ Subaru၊ Verizon၊ TurboTax၊ ကိုယ်အလေးချိန်လျှော့ချသည့်ဆေး Ozempic နှင့် အမြန်စားအစားအစာဆိုင် KFC ကဲ့သို့သော ကုမ္ပဏီများ၏ ကြော်ငြာများကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ တစ်ခုသောဖြစ်စဉ်တွင် အီရန်နိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် လက်မှုပညာဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်လုပ်သည့် ဗီဒီယိုတစ်ခုတွင် အမေရိကန်အကောက်ခွန်နှင့် နယ်စပ်လုံခြုံရေးဌာန၏ ကြော်ငြာတစ်ခုကိုပင် သုတေသီများက တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။

"ဒါဟာ YouTube က အမေရိကန်အခွန်ထမ်းပြည်သူတွေရဲ့ ငွေနဲ့ပေးချေထားတဲ့ ကြော်ငြာတစ်ခုကို အီရန်အစိုးရဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုရဲ့ ချန်နယ်မှာ တင်ထားတယ်ဆိုတာကို ပြသနေတာပါ" ဟု သုတေသီများက ရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်။ အမေရိကန်အကောက်ခွန်နှင့် နယ်စပ်လုံခြုံရေးဌာနကမူ မှတ်ချက်ပေးရန် တောင်းဆိုချက်ကို တုံ့ပြန်ခြင်းမရှိပေ။

"ဒီ YouTube ချန်နယ်တွေကို ပိုင်ဆိုင်ထားသူတွေထဲမှာ အီရန်နိုင်ငံသားတွေနဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေ အများအပြားပါဝင်နေပါတယ်။ သူတို့ဟာ အမေရိကန်ရဲ့ အီရန်အပေါ် ပြည့်စုံတဲ့ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုအောက်မှာ ရှိနေရုံတင်မကဘဲ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေး၊ နျူကလီးယားလက်နက်ပြန့်ပွားမှုတားဆီးရေး၊ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေ ဒါမှမဟုတ် အီရန်အစိုးရနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ပိုမိုကျယ်ပြန့်တဲ့ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုအစီအစဉ်တွေအောက်မှာ OFAC ရဲ့ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုကို ခံထားရသူတွေဖြစ်ပါတယ်" ဟု အဆိုပါသုတေသနကို ပြန်လည်သုံးသပ်ခဲ့သည့် အမေရိကန်စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုဆိုင်ရာ ရှေ့နေ Kian Meshkat က WIRED သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

"Google ဟာ သက်ဆိုင်ရာ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေနဲ့ ကုန်သွယ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေတွေကို လိုက်နာဖို့ ကတိကဝတ်ပြုထားပါတယ်" ဟု Google ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ Nate Funkhouser က ပြောကြားသည်။ "အကောင့်တစ်ခုခုဟာ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ မူဝါဒတွေကို ချိုးဖောက်နေတယ်လို့ တွေ့ရှိရင် ကျွန်ုပ်တို့အနေနဲ့ သင့်လျော်တဲ့ အရေးယူမှုတွေကို လုပ်ဆောင်သွားမှာဖြစ်ပါတယ်"

YouTube ကို အီရန်နိုင်ငံတွင် ၂၀၁၂ ခုနှစ်ကတည်းက တရားဝင်ပိတ်ပင်ထားသော်လည်း အီရန်အစိုးရက ဝါဒဖြန့်ချိရေးအတွက် ဆက်လက်အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သည်။ YouTube အပေါ် အကျုံးဝင်သည့် Google ၏ ထုတ်ဝေသူမူဝါဒများတွင် ကုမ္ပဏီ၏ ကြော်ငြာကိရိယာများကို အီရန်ရှိ အဖွဲ့အစည်းများအတွက် သို့မဟုတ် ၎င်းတို့ကိုယ်စား အသုံးပြုခွင့်မရှိကြောင်း ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြထားသည်။

၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် YouTube သည် အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် ဆက်နွှယ်သည့် အကောင့်တစ်ခုကို ပိတ်သိမ်းခြင်းဖြင့် အရေးယူမှုအချို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ "အမေရိကန်ရဲ့ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေကြောင့် အီရန်နိုင်ငံပိုင် ချန်နယ်တွေကို YouTube မှာ ခွင့်မပြုပါဘူး" ဟု ကုမ္ပဏီက ထိုအချိန်က ပြောကြားခဲ့သည်။

TTP ၏ သုတေသီများသည် အမေရိကန်၏ အမျိုးသားလုံခြုံရေးကို ခြိမ်းခြောက်သူအဖြစ် တရားဝင်ပိတ်ဆို့အရေးယူခံထားရသူများ၏ အမည်များအပြင် အီရန်အစိုးရအရာရှိများ လည်ပတ်နေပုံရသည့် အကောင့်များကို ရှာဖွေခဲ့ရာ ချန်နယ်ပေါင်း ၈၄ ခုကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ချန်နယ်အားလုံးရှိ ဗီဒီယိုများတွင် In-feed ကြော်ငြာများ၊ In-stream ကြော်ငြာများနှင့် YouTube Shorts ကြော်ငြာများ အပါအဝင် ကြော်ငြာများပြသနေသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။

ပိတ်ဆို့အရေးယူခံထားရသူများထဲတွင် အီရန်၏ အစ္စလာမ္မစ်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်ဖွဲ့အား ပိတ်ဆို့မှုများကို ရှောင်လွှဲနိုင်ရန် ကူညီပေးနေသည့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် Babak Zanjani၊ ဒေသတွင်းရှိ အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များကို ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည့် အီရန်ခေါင်းဆောင်သစ်၏ အကြံပေး Ali Akbar Velayati နှင့် မေရီလန်းပြည်နယ်တွင် နေထိုင်သူနှစ်ဦးအပါအဝင် ပြည်ပရောက် အီရန်အတိုက်အခံများကို လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ရန် ပစ်မှတ်ထားခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခံထားရသူ Naji Sharifi Zindashti တို့ ပါဝင်သည်။

နိုင်ငံခြားထောက်လှမ်းရေးသတင်းရင်းမြစ်များကို စည်းရုံးသိမ်းသွင်းမှုအတွက် ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ပိတ်ဆို့အရေးယူခံခဲ့ရသည့် အီရန်အစ္စလာမ္မစ်ဘာသာရေးကျောင်း Al-Mustafa International University တွင် အင်္ဂလိပ်နှင့် ပြင်သစ်ဘာသာစကား ချန်နယ်များအပါအဝင် YouTube ချန်နယ် အနည်းဆုံး လေးခုရှိကြောင်း သုတေသီများက ဖော်ပြသည်။ ဗီဒီယိုသင်ခန်းစာများနှင့် ဟောပြောချက်များပါဝင်သည့် အဆိုပါချန်နယ်များတွင် BJ’s Wholesale Club နှင့် Warner Bros. ၏ ထိတ်လန့်စရာရုပ်ရှင် They Will Kill You ကြော်ငြာများအပါအဝင် In-stream နှင့် In-feed ကြော်ငြာများဖြင့် ငွေရှာနေခဲ့သည်။

ကြော်ငြာများပြသနေသည့် YouTube ချန်နယ်များရှိသည့် အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများထဲတွင် လက်နက်မဲ့ဆန္ဒပြသူများကို အင်အားသုံးနှိမ်နင်းသည်ဟု စွပ်စွဲခံထားရသည့် အီရန်၏ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေး အထူးတပ်ဖွဲ့လည်း ပါဝင်သည်။ သတင်းမှားများနှင့် ဝါဒဖြန့်ချိမှုများအတွက် လူသိများသည့် အီရန်နိုင်ငံပိုင် Fars သတင်းဌာနတွင်လည်း ကြော်ငြာများပြသနေသည့် YouTube ချန်နယ်တစ်ခု ရှိနေသည်။