သိပ္ပံပညာရှင်များ ဗီးနပ်စ်ယင်ဖမ်းပင်၏ ရုတ်တရက်ပိတ်ပုံ လျှို့ဝှက်ချက်ကို ဖော်ထုတ်

ဇွန်လ ၁၁ ရက် - Venus flytrap (အသားစားအပင်တစ်မျိုး) ပေါ်သို့ နားမိသည့် ယင်ကောင်အတွက်မူကား သနားစရာပင်။ အဆိုပါ ထူးခြားသည့် အသားစားအပင်၏ ဆံပင်ကဲ့သို့သော အစိတ်အပိုင်းများကို အင်းဆက်ပိုးမွှားများက ထိမိလိုက်သည်နှင့် ၎င်း၏ထောင်ချောက်သည် လျင်မြန်စွာ ပိတ်သွားပြီး သားကောင်ကို ရက်အနည်းငယ်အတွင်း အင်ဇိုင်းများဖြင့် ချေဖျက်ရန် စီစဉ်လိုက်တော့သည်။ ယခုအခါ သိပ္ပံပညာရှင်များသည် ထိုသို့ပိတ်သွားစေသည့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ယန္တရားကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။

Venus flytrap ၏ ပိတ်သွားသည့်လုပ်ဆောင်ချက်သည် အပင်၏ထောင်ချောက်အပြင်ဘက်အလွှာရှိ ဆဲလ်နံရံများ လျင်မြန်စွာ ပျော့ပျောင်းသွားခြင်းကြောင့် စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်ကြောင်း သုတေသနပြုသူများက ပြောကြားသည်။ ထိုထောင်ချောက်သည် သွားများပါရှိသော မေးရိုးနှင့်တူသည့် အဆစ်နှစ်ခုပါသော အရွက်အဖြစ် ပြောင်းလဲထားသည့် အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။

ရာစုနှစ်တစ်ခုကျော်ကြာအောင်ပင် ထောင်ချောက်ပိတ်ခြင်းသည် အရွက်အတွင်းရှိ ရေများ လျင်မြန်စွာ ပြန်လည်ဖြန့်ဝေခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပြီး အရွက်၏တစ်ဖက်ခြမ်း ဖောင်းကားလာစေရန် ဆဲလ်များကြားတွင် ရေများရွေ့လျားခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆချက်များ ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် ယခုသုတေသနအသစ်ကမူ ကွဲပြားခြားနားသော ဇီဝယန္တရားတစ်ခုကို ညွှန်ပြနေသည်။

"ကမ္ဘာပေါ်မှာ အထင်ရှားဆုံးအပင်တွေထဲက တစ်ခုဟာ ကျွန်တော်တို့ကို အခုထိ အံ့အားသင့်စေဆဲပါပဲ။ သုတေသနပြုလုပ်ခဲ့တာ ရာစုနှစ်တစ်ခုကျော်ပြီဖြစ်ပေမဲ့ Venus flytrap ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်သလဲဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အခြေခံကျတဲ့ အချက်အသစ်တွေကို ကျွန်တော်တို့ ဆက်လက်ရှာဖွေတွေ့ရှိနေဆဲပါ" ဟု ကြာသပတေးနေ့က Science ဂျာနယ်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့် အဆိုပါလေ့လာမှု၏ အကြီးတန်းစာရေးဆရာဖြစ်သူ ပြင်သစ်သုတေသနအေဂျင်စီ CNRS နှင့် Aix-Marseille တက္ကသိုလ်မှ ရူပဗေဒပညာရှင် Yoël Forterre က ပြောကြားခဲ့သည်။

Venus flytrap သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ မြောက်ကာရိုလိုင်းနားနှင့် တောင်ကာရိုလိုင်းနားတို့၏ ကန့်သတ်နယ်မြေအချို့တွင်သာ ပေါက်ရောက်သည့် အသားစားအပင်ငယ်လေးဖြစ်သည်။ အခြားအသားစားအပင်များစွာကဲ့သို့ပင် ၎င်းသည် အာဟာရဓာတ်နည်းပါးသော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ပေါက်ရောက်ပြီး အင်းဆက်ပိုးမွှားများကို ဖမ်းယူစားသုံးခြင်းဖြင့် အာဟာရကို ဖြည့်တင်းသည်။

မာဆေးလ်မြို့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော စမ်းသပ်မှုများတွင် သုတေသီများသည် အမြန်နှုန်းမြင့် ရိုက်ကူးနိုင်သည့် ကင်မရာများ၊ အပင်၏အပြင်ဘက်အလွှာကို ဖိအားပေးတိုင်းတာသည့် စက်ကိရိယာများနှင့် စက်မှုပုံစံထုတ်ခြင်းနည်းလမ်းများကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အပင်တစ်ရှူးအတွင်း ရေရွေ့လျားမှုကိုလည်း တိုင်းတာခဲ့ပြီး ယင်းသည် အဓိကယန္တရားမဟုတ်ကြောင်းကိုလည်း ပယ်ချခဲ့သည်။

"အပင်က ထောင်ချောက်ရဲ့ အတွင်းမျက်နှာပြင်မှာရှိတဲ့ အထူးပြုလုပ်ထားတဲ့ အာရုံခံမွှေးညှင်းတွေကို အသုံးပြုပါတယ်။ အင်းဆက်တစ်ကောင်က ဒီမွှေးညှင်းတွေကို အချိန်တိုအတွင်း နှစ်ကြိမ်ထိမိတဲ့အခါ ထောင်ချောက်က ပိတ်သွားပါတယ်။ ပိတ်သွားတဲ့အချိန်ဟာ စက္ကန့်ရဲ့ ဆယ်ပုံတစ်ပုံလောက်ပဲ ကြာပါတယ်" ဟု Forterre က ပြောသည်။

"ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ယူဆချက်ကတော့ ထောင်ချောက်ဟာ မပိတ်ခင်ကတည်းက စပရိန်တစ်ခုလိုမျိုး စက်မှုဆိုင်ရာ ဖိအားတွေ သိုလှောင်ထားပြီးသားဖြစ်ပါတယ်။ ထောင်ချောက်ကို လှုံ့ဆော်လိုက်တဲ့အခါ အပြင်ဘက်အလွှာရှိ ဆဲလ်နံရံတွေဟာ ၃၀ မှ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ လျင်မြန်စွာ ပျော့ပျောင်းသွားပြီး ဆဲလ်နံရံတွေ ပိုမိုပျော့ပြောင်းလာပါတယ်။ ဒါက တစ်ရှူးထဲမှာ သိုလှောင်ထားတဲ့ အတွင်းပိုင်းဖိအားတွေကို လွှတ်ပေးလိုက်ပြီး ထောင်ချောက်ကို ကွေးညွတ်သွားစေကာ ပိတ်သွားစေတာပါ။ ဒီပျော့ပျောင်းမှုဟာ တစ်စက္ကန့်အတွင်းမှာပဲ ဖြစ်ပေါ်တာပါ" ဟု Forterre က ရှင်းပြသည်။

ထောင်ချောက် ပိတ်သွားသည့်အခါ အင်းဆက်ပိုးမွှားသည် အစာချေဖျက်ရန်အတွက် အတွင်းတွင် ပိတ်မိသွားသည်။

"အသက်ရှင်နေတဲ့ ထောင်ချောက်တစ်ခုရဲ့ တုံ့ပြန်မှုကို တိုက်ရိုက်တိုင်းတာခြင်းအားဖြင့် အရွက်ကို မတည်ငြိမ်တဲ့အခြေအနေအထိ တွန်းပို့ပေးပြီး ပိတ်သွားစေတဲ့ အတွင်းပိုင်း 'အင်ဂျင်' ကို ကျွန်တော်တို့ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်" ဟု CNRS နှင့် Aix-Marseille တက္ကသိုလ်တွင် ပို့စ်ဒေါက်တာသုတေသီအဖြစ် လုပ်ကိုင်နေစဉ် ယင်းလေ့လာမှုကို ဦးဆောင်ခဲ့သူ ရူပဗေဒပညာရှင် Jeongeun Ryu က ပြောကြားသည်။

အပင်သည် အစာချေဖျက်မှုဖြစ်စဉ်မှ ထွက်လာသော အာဟာရကြွယ်ဝသည့် အရည်ကို စုပ်ယူပြီးနောက် ထောင်ချောက်သည် ပြန်ပွင့်လာပြီး အင်းဆက်၏ အခွံမာသာ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။

"ကျွန်တော့်အတွက် ထူးခြားတာကတော့ ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်ဆိုတာ အမြဲတမ်း ယန္တရားအသစ်တွေကို တီထွင်တာမဟုတ်ဘဲ ရှိပြီးသားတွေကို ပြန်လည်အသုံးပြုပြီး ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ပြုပြင်တာမျိုးပါ။ အပင်တွေဟာ ကြီးထွားမှုကာလအတွင်းမှာ သူတို့ရဲ့ ဆဲလ်နံရံတွေရဲ့ စက်မှုဂုဏ်သတ္တိတွေကို ပြောင်းလဲတတ်ကြတယ်ဆိုတာ သိထားပြီးသားဖြစ်ပေမဲ့ Venus flytrap ကတော့ ဒီယန္တရားကို တစ်စက္ကန့်လောက်ကြာတဲ့ အချိန်ကာလအတွင်းမှာ အစွမ်းကုန်အသုံးပြုသွားတာဖြစ်ပါတယ်" ဟု Forterre က ဆိုသည်။

အသားစားအပင်မျိုးစိတ်ပေါင်း ၈၀၀ ခန့်ရှိသည်။ ၎င်းတို့အားလုံးသည် ဆွေမျိုးရင်းချာများ မဟုတ်ကြဘဲ အပင်များ၏ ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်အတွင်း အသားစားခြင်းသည် အကြိမ်ကြိမ် သီးခြားစီ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြသနေသည်။

Venus flytrap သည် မည်သို့ပိတ်သွားသနည်းဆိုသည့်အချက်မှာ သဘာဝရွေးချယ်မှုဖြင့် ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်သီအိုရီကို တီထွင်ခဲ့သူ ၁၉ ရာစု သဘာဝပညာရှင် ချားလ်စ်ဒါဝင် (Charles Darwin) အပါအဝင် သိပ္ပံပညာရှင်များကို ကြာမြင့်စွာကတည်းက စိတ်ဝင်စားစေခဲ့သည့် အကြောင်းအရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ သုတေသီများသည် ၎င်းတို့၏ တွေ့ရှိချက်များမှ လက်တွေ့အသုံးချနိုင်မည့် အလားအလာများကို မြင်တွေ့နေရသည်။

"ကျွန်တော်တို့ သိသလောက်တော့ အပင်တစ်ပင်မှာ ဆဲလ်နံရံတွေရဲ့ စက်မှုဂုဏ်သတ္တိတွေ ဒီလောက်မြန်မြန်ဆန်ဆန် ပြောင်းလဲတာမျိုးကို ပထမဆုံးအကြိမ် တွေ့မြင်ရတာပါ" ဟု Ryu က ပြောသည်။

"ဒါဟာ ဒါဝင်ခေတ်ကတည်းက ရှိခဲ့တဲ့ မေးခွန်းတစ်ခုကို ဖြေရှင်းပေးလိုက်တာပါ။ အပင်လောကမှာ အမြန်ဆုံးလှုပ်ရှားမှုတစ်ခုကို ဘာက တွန်းအားပေးနေတာလဲဆိုတာကို ဖြေရှင်းပေးလိုက်သလို သက်ရှိတွေ လှုပ်ရှားနိုင်တဲ့ နည်းလမ်းသစ်တစ်ခုကိုလည်း ညွှန်ပြနေပါတယ်။ အရည်တွေကို ပန့်ဖြင့်စုပ်တင်တာ ဒါမှမဟုတ် ရိုးရိုးလေး ပျက်စီးသွားတာမျိုးမဟုတ်ဘဲ သူ့ရဲ့ပစ္စည်းကိုယ်တိုင်ရဲ့ တောင့်တင်းမှုကို တက်ကြွစွာ ချိန်ညှိခြင်းအားဖြင့် လှုပ်ရှားတာပါ။ ဒီမူဝါဒက နောက်ဆုံးမှာတော့ ပျော့ပျောင်းတဲ့ စက်ရုပ်တွေ (soft robots) ဒါမှမဟုတ် စမတ်ပစ္စည်းတွေအတွက် စိတ်ကူးသစ်တွေ ပေးနိုင်မှာပါ၊ ဒါပေမဲ့ ဒါကတော့ ရေရှည်မျှော်မှန်းချက်တစ်ခုပါပဲ" ဟု Ryu က ပြောကြားခဲ့သည်။