အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့သည် ၆၀ ရက်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သက်တမ်းတိုးရန် ယာယီသဘောတူညီချက်တစ်ရပ် ရရှိခဲ့ကြောင်း တာဝန်ရှိသူများက ပြောသည်။

အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့သည် နှစ်နိုင်ငံကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ရက်ပေါင်း ၆၀ သက်တမ်းတိုးရန်နှင့် စစ်ပွဲကို အပြီးတိုင်အဆုံးသတ်ရေး ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုများကို စတင်ရန်အတွက် ကနဦးနားလည်မှုစာချွန်လွှာ (MOU) တစ်ရပ်ကို ရောက်ရှိခဲ့ကြောင်း တာဝန်ရှိသူများက ပြောကြားသည်။

အမေရိကန်သတင်းရင်းမြစ်များက ကြာသပတေးနေ့တွင် အယ်လ်ဂျာဇီးရာသို့ ပြောကြားရာတွင် အဆိုပါမူဘောင်သည် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ နောက်ဆုံးအတည်ပြုချက်ကို လိုအပ်နေသေးသည်ဟု ဆိုသည်။ အကယ်၍ အတည်ပြုနိုင်ပါက သံတမန်ရေးအရ ရပ်တန့်နေသည့် ရက်သတ္တပတ်များစွာကြာပြီးနောက် ဤသဘောတူညီချက်သည် ကြီးမားသော အောင်မြင်မှုတစ်ခု ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။

သို့သော် ယာယီသဘောတူညီချက်၏အသေးစိတ်အချက်အလက်များမှာ မရှင်းလင်းသေးပေ။ ရက်ပေါင်း ၆၀ သက်တမ်းတိုးခြင်းသည် ညှိနှိုင်းမှုများအတွက် နောက်ဆုံးသတ်မှတ်ရက်ကို ကိုယ်စားပြုခြင်းရှိ၊ မရှိလည်း မရှင်းလင်းသေးပေ။ လက်ရှိအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသည် အချိန်ကန့်သတ်ချက်မရှိဖြစ်နေပြီးဖြစ်သည်။

အဆိုပါ MOU သည် ပင်လယ်ကွေ့အတွင်း အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့ကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ဖျက်သိမ်းရန် ခြိမ်းခြောက်နိုင်သည့် ကြိုကြားကြိုကြားတိုက်ပွဲများအပြီးတွင် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ နှစ်ဖက်စလုံးသည် ကြာသပတေးနေ့အစောပိုင်းတွင် အကန့်အသတ်ဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများ အပြန်အလှန်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။

ကနဦးသဘောတူညီချက်ကို ကြာသပတေးနေ့အစောပိုင်းတွင် Axios က ပထမဆုံးဖော်ပြခဲ့သည်။ အိမ်ဖြူတော်က ယင်းသတင်းကို အယ်လ်ဂျာဇီးရာသို့ အတည်ပြုခဲ့သည်။

Axios ၏အဆိုအရ သဘောတူညီချက်တွင် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားအတွင်း သင်္ဘောသွားလာမှုကို "ကန့်သတ်ချက်မရှိ" ပြုလုပ်ရန်နှင့် အမေရိကန်သည် အီရန်ဆိပ်ကမ်းများအား ရေတပ်ပိတ်ဆို့မှုကို ရုတ်သိမ်းရန် ပါဝင်သည်ဟု ဆိုသည်။

တီဟီရန်သည် ဗျူဟာမြောက်ရေလမ်းကြောင်းအပေါ် အချုပ်အခြာအာဏာကို တောင်းဆိုလျက်ရှိပြီး အဆိုပါရေလက်ကြားသည် နှစ်နိုင်ငံ၏ပိုင်နက်ရေပြင်ကိုဖြတ်သန်းသွားသောကြောင့် အီရန်နှင့် အိုမန်တို့က ပူးတွဲစီမံခန့်ခွဲရမည်ဟု ဆိုထားသည်။

သို့သော် အမေရိကန်က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် အခကြေးငွေကောက်ခံမှုစနစ်အပါအဝင် အီရန်၏မည်သည့်ထိန်းချုပ်မှုကိုမဆို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။

ကြာသပတေးနေ့အစောပိုင်းတွင် အမေရိကန်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး စကော့ဘက်ဆင့်က ဝါရှင်တန်၏ရင်းနှီးသောမဟာမိတ်ဖြစ်သည့် အိုမန်အား ရေလက်ကြားကိုဖြတ်သန်းသွားသော သင်္ဘောများအပေါ် အခကြေးငွေကောက်ခံခြင်းကို အဆင်ပြေချောမွေ့စေပါက ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုများချမှတ်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။

ရေလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်အပြင် ဖော်ပြထားသည့် နားလည်မှုစာချွန်လွှာတွင် အီရန်သည် နျူကလီးယားလက်နက်ကို မလိုက်စားရန် ကတိကဝတ်ပြုရန်လည်း လိုအပ်သည်။

သို့သော် တီဟီရန်သည် ဤကတိကဝတ်ကို အကြိမ်ကြိမ်လူသိရှင်ကြားပြုလုပ်ပြီးဖြစ်သည်။ စစ်ပွဲ၏ပထမဆုံးနေ့ဖြစ်သော ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်တွင် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့က သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် ကျဆုံးသွားသော အကြီးအကဲ အာယာတိုလာ အလီခါမင်နေအီးသည် အစုလိုက်အပြုံလိုက်ဖျက်ဆီးခြင်းလက်နက်များအား တားမြစ်သည့် ဘာသာရေးအမိန့်တစ်ရပ်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ဖူးသည်။

အီရန်သမ္မတ မာဆော့ဒ်ပီဇက်ရှ်ကီယန်က ကြာသပတေးနေ့တွင် ၎င်း၏နိုင်ငံသည် "နျူကလီးယားလက်နက်များကို ရှာဖွေနေခြင်းမရှိ" ဟု ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

"ကျွန်ုပ်တို့သည် အရှက်တကွဲဖြင့် သံတမန်ရေးကို မလုပ်ဆောင်ပါ" ဟု ၎င်းအား အီရန်၏ ISNA သတင်းအေဂျင်စီက ကိုးကားဖော်ပြခဲ့သည်။

ဖော်ပြထားသည့် သဘောတူညီချက်သည် ဟော်မုဇ်ပြဿနာကို ဖြေရှင်းနိုင်သော်လည်း အမေရိကန်၏ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုများ ဆက်လက်တည်ရှိခြင်းနှင့် အီရန်၏ယူရေနီယံသိုက်၏အနာဂတ်အပါအဝင် အခြားသောသဘောထားကွဲလွဲမှုများကို နောက်ထပ်ဆွေးနွေးပွဲများတွင် ဖြေရှင်းရန်လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။

အီရန်သည် ပြည်တွင်း၌ ယူရေနီယံကြွယ်ဝမှုပြုလုပ်ပိုင်ခွင့်ကို တောင်းဆိုထားပြီး၊ ၎င်းသည် နျူကလီးယားလက်နက်မပြန့်ပွားရေးစာချုပ် (NPT) အောက်တွင် တားမြစ်ထားခြင်းမရှိပေ။ သို့သော် ထရမ့်က နိုင်ငံ၏နျူကလီးယားအစီအစဉ်တစ်ခုလုံးကို ဖျက်သိမ်းရမည်ဟု အလေးပေးပြောကြားထားသည်။

အမေရိကန်သည် အီရန်၏ဒုံးကျည်နှင့် ဒရုန်းထုတ်လုပ်မှုအတွက် ကန့်သတ်ချက်များကိုလည်း ရှာဖွေနေသော်လည်း တီဟီရန်က ၎င်း၏ကာကွယ်ရေးမူဝါဒများနှင့်ပတ်သက်၍ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုများကို ငြင်းဆိုထားသည်။

နောက်ထပ်ပြဿနာတစ်ခုမှာ လက်ဘနွန်တွင် ပြင်းထန်သောစစ်ပွဲဖြစ်ပြီး၊ အစ္စရေးသည် ၎င်း၏တိုက်ခိုက်မှုများကို ပြင်းထန်စေကာ လွန်ခဲ့သည့်ရက်သတ္တပတ်များအတွင်း လူဒါဇင်နှင့်ချီကိုသတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ အကြီးဆုံးမြို့နှစ်မြို့အတွက် အတင်းအဓမ္မနေရပ်စွန့်ခွာရန် အမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

အီရန်နှင့်မဟာမိတ်ဖွဲ့ထားသည့် ဟစ်ဇ်ဘိုလာလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့သည်လည်း ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသော အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များကို ဒရုန်းများဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများကို အရှိန်မြှင့်လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။

အစ္စရေးသည် ကြာသပတေးနေ့တွင် သုံးပတ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ဘေရွတ်ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည် — ဧပြီလတွင် ရောက်ရှိခဲ့သည့် "အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး" နောက်ပိုင်း လက်ဘနွန်မြို့တော်ကို ဒုတိယအကြိမ်တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်သည်။

အီရန်က ယခင်က မည်သည့်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးတွင်မဆို လက်ဘနွန်ပါဝင်ရမည်ဟု ပြောကြားခဲ့ဖူးသည်။

သီးခြားအနေဖြင့် လက်ဘနွန်အစိုးရသည် စစ်ပွဲကိုအဆုံးသတ်ရန် အစ္စရေးနှင့် တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးမှုများကို ပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။