ထရမ့်နယ်စပ်တင်းကျပ်မှု ကမ္ဘာ့ဖလားကို ဒုက္ခပေးနေ

၂၀၂၆ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ဖလားဘောလုံးပြိုင်ပွဲကို ဇွန်လ ၁၁ ရက်မှ ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်အထိ အမေရိကန်၊ ကနေဒါနှင့် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတို့တွင် ကျင်းပမည်ဖြစ်ပြီး ပွဲမစတင်မီကပင် ကွင်းပြင်ပ၌ အနိုင်အရှုံးများ ပေါ်ပေါက်နေပြီဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် နယ်စပ်ဂိတ်များ၊ နိုင်ငံကူးလက်မှတ် စစ်ဆေးရေးဂိတ်များ၊ ကောင်စစ်ဝန်ရုံးများနှင့် အမေရိကန်လေဆိပ်များတွင် ဖြစ်သည်။ ဗီဇာငြင်းပယ်ခံရခြင်း၊ ကြာရှည်စွာ စစ်ဆေးခံရခြင်းနှင့် နိုင်ငံအတွင်း ဝင်ရောက်ခွင့် အငြင်းပွားမှုများကြားတွင် လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများဖြင့် ပြိုင်ပွဲတစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာနေသည်။

ဤကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲသည် မြောက်အမေရိကတွင် ဘောလုံးအားကစားကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကျင်းပရန် ရည်ရွယ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ သမိုင်းတွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် နိုင်ငံသုံးနိုင်ငံတွင် ပူးတွဲကျင်းပခြင်းမှာ တိုက်ကြီးတစ်ခုလုံးကို စည်းလုံးညီညွတ်စေရန်နှင့် ကမ္ဘာ့ဖလားကို ပိုမိုပါဝင်မှုရှိသော ပွဲတော်တစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြစ်သည်။

သို့သော် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ အစိုးရအဖွဲ့က ချမှတ်ထားသော ကန့်သတ်ချက်များသည် ထိုရည်မှန်းချက်များကို အဟန့်အတားဖြစ်စေသည်။ ကစားသမားများ၊ နည်းပြများနှင့် ဒိုင်လူကြီးများသည် ကွင်းထဲမဝင်ရောက်မီကပင် ပြင်းထန်သော လက်တွေ့အခြေအနေများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ လက်ရှိတွင် နိုင်ငံပေါင်း ၃၉ နိုင်ငံသည် အမေရိကန်၏ ခရီးသွားလာခွင့် ပိတ်ပင်မှု (အပြည့်အဝ သို့မဟုတ် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း) ကို ခံနေရပြီး၊ ယင်းတို့အနက် ဟေတီ၊ အီရန်၊ ဆီနီဂေါနှင့် အိုင်ဗရီကို့စ်နိုင်ငံတို့မှာ ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ရန် ရှိနေသည်။ ယခုအချိန်အထိ အီရန်၊ အီရတ်နှင့် ဆိုမာလီယာနိုင်ငံတို့မှ ပါဝင်သူများ အမေရိကန်သို့ ဝင်ရောက်ရာတွင် ကြုံတွေ့ရသည့် ဖြစ်ရပ်များသည် အငြင်းပွားမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး ပါဝင်သူအားလုံးအတွက် တန်းတူညီမျှသော အခွင့်အရေးဖြင့် ပြိုင်ပွဲကျင်းပနိုင်စွမ်းရှိမရှိ FIFA ကို မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်လာစေသည်။

လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်းများသည် လက်ခံကျင်းပသည့်နိုင်ငံများ၏ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးမူဝါဒများနှင့် တင်းကျပ်သော စစ်ဆေးမှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် သက်ရောက်မှုများအပေါ် စိုးရိမ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ကြပြီး၊ ဤပြိုင်ပွဲသည် အခြေခံလွတ်လပ်ခွင့်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ စမ်းသပ်မှုတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း သတိပေးထားသည်။

ယခုအချိန်အထိ ပေါ်ပေါက်လာသော အမေရိကန် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ပြဿနာများအနက် အီရန်နိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်သည့် ဖြစ်ရပ်မှာ အထင်ရှားဆုံးဖြစ်သည်။ ဝါရှင်တန်ဒီစီနှင့် တီဟီရန်တို့အကြား လပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်နေသော ပဋိပက္ခနှင့် ပထဝီနိုင်ငံရေး တင်းမာမှုများကြောင့် အီရန်အမျိုးသားအသင်းသည် ပွဲစဉ်များအတွက် အမေရိကန်ကွင်းများသို့ သွားရောက်ရာတွင် ကန့်သတ်ချက်များနှင့် စစ်ဆေးမှုများကို ရင်ဆိုင်နေရသည်။

အီရန်အသင်းသည် ကစားသမားများအတွက် လိုအပ်သော ဗီဇာများ ရရှိခဲ့သော်လည်း စည်းကမ်းချက်များမှာ အလွန်တင်းကျပ်လှသည်။ မက္ကဆီကိုဆိုင်ရာ အီရန်သံအမတ်ကြီး အဘိုဖာဇယ် ပါဆန်ဒီဒဲ (Abolfazl Pasandideh) ၏ ပြောကြားချက်အရ အသင်းဝင်များသည် ပွဲစဉ်ကျင်းပသည့်နေ့တွင်သာ အမေရိကန်သို့ ဝင်ရောက်ခွင့်ရမည်ဖြစ်ပြီး ပွဲပြီးဆုံးသည်နှင့် ချက်ချင်းပြန်လည်ထွက်ခွာရမည်ဖြစ်သည်။

ဤပါဝင်မှုဆိုင်ရာ စည်းကမ်းချက်ကြောင့် အီရန်အဖွဲ့ချုပ်သည် ၎င်းတို့၏ လေ့ကျင့်ရေးစခန်းကို အရီဇိုးနားပြည်နယ်၊ တူဆန်မြို့တွင် ပြုလုပ်ရန် စီစဉ်ထားရာမှ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၊ တီဟွာနာမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် အမျိုးသားအသင်းသည် အုပ်စုပွဲစဉ်များ ကစားရန်အတွက်သာ နယ်စပ်ကို ဖြတ်ကျော်နိုင်မည်ဖြစ်ပြီး ပွဲပြီးသည်နှင့် မက္ကဆီကိုနယ်မြေသို့ ချက်ချင်းပြန်လည်ဝင်ရောက်ရမည်ဖြစ်သည်။

ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဝင်အားလုံးကို ဝင်ရောက်ခွင့်ပြုချက် မပေးထားခြင်းက အခြေအနေကို ပိုမိုရှုပ်ထွေးစေသည်။ ဖက်ဒရယ်အရာရှိ ၁၅ ဦးနှင့် ဝန်ထမ်းအချို့မှာ ဗီဇာရရှိရန် စောင့်ဆိုင်းနေဆဲဖြစ်ပြီး အချို့မှာ ငြင်းပယ်ခံထားရကြောင်း သိရသည်။

အီရန်အတွက် ပြဿနာမှာ အမေရိကန်သို့ မဝင်ရောက်မီကပင် စတင်နေသော်လည်း အီရတ်အတွက်မူ အခက်အခဲများမှာ လေဆိပ်သို့ ဆင်းသက်ပြီးမှ စတင်သည်။

အီရတ်အမျိုးသားအသင်း၏ ထင်ရှားသောမျက်နှာစာဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ဖလားဝင်ခွင့်ရရှိရေးတွင် အဓိကကျသော တိုက်စစ်မှူး အိုင်မန် ဟူစိန် (Aymen Hussein) သည် ချီကာဂိုမြို့ရှိ အိုဟဲယား နိုင်ငံတကာလေဆိပ်တွင် ခုနစ်နာရီခန့် ထိန်းသိမ်းစစ်ဆေးခံခဲ့ရသည်။ စစ်ဆေးမှုအတွင်း သူသည် နိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခွင့်မရမီ အပိုဆောင်းစစ်ဆေးမှုများကို ခံယူခဲ့ရသည်။

ဤဖြစ်ရပ်သည် အီရတ်နိုင်ငံတွင် ပြင်းထန်သော တုံ့ပြန်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ဟူစိန်ကိုယ်တိုင်ကလည်း နိုင်ငံခြားသားများအပေါ် ဤမျှရန်လိုသော သဘောထားရှိပါက အမေရိကန်သည် အဘယ်ကြောင့် ကမ္ဘာ့ဖလားကို လက်ခံကျင်းပရန် ရွေးချယ်ခဲ့သနည်းဟု မေးခွန်းထုတ်ကာ စိတ်ပျက်မိကြောင်း လူသိရှင်ကြား ဖော်ပြခဲ့သည်။

ပိုမိုပြဿနာဖြစ်စေသည်မှာ အီရတ်အမျိုးသားအသင်း၏ တရားဝင်ဓာတ်ပုံဆရာ တာလာ ဆာလာ (Talal Salah) ၏ ဖြစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ချီကာဂိုလေဆိပ် စစ်ဆေးရေးဂိတ်တွင် ၁၀ နာရီခန့် ကြာမြင့်ပြီးနောက် အမေရိကန်အာဏာပိုင်များက သူ့ကို ဝင်ရောက်ခွင့် ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ အမေရိကန် အကောက်ခွန်နှင့် နယ်စပ်လုံခြုံရေးဌာနက ဆာလာကို အပိုဆောင်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ပြီးနောက် နိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခွင့် ငြင်းပယ်ခဲ့ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ ထိုသို့သော ဖြစ်ရပ်များသည် အာရပ် သို့မဟုတ် မွတ်စလင်နိုင်ငံများမှ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့များကို ထူးခြားသော စစ်ဆေးမှုများဖြင့် ထိခိုက်စေမည်ကို စိုးရိမ်မှုများ တိုးပွားလာစေသည်။