အမေရိကန်တို့၏ ထုတ်ပြန်ခြင်းမရှိသေးသည့် အီရန်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ၁၄ ချက်ပါ အောက်မေ့ဖွယ်မှတ်တမ်းကို ဖတ်ရှုပါ

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ အဆင့်မြင့်အရာရှိတစ်ဦးသည် သတင်းထောက်များနှင့် ဖုန်းဖြင့်ပြောဆိုစဉ်အတွင်း အမေရိကန်-အစ္စရေးနှင့် အီရန်တို့ကြား စစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ရန်အတွက် နားလည်မှုစာချွန်လွှာ (MOU) ၏ စာသားကို ဖတ်ကြားပြသခဲ့သည်။

အဆိုပါသဘောတူညီချက်နှင့် ပတ်သက်၍ သောကြာနေ့တွင် နှစ်ဖက်စလုံးက အခမ်းအနားဖြင့် လက်မှတ်ရေးထိုးရန် စီစဉ်ထားပြီး၊ ယခုဖော်ပြချက်သည် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ အစိုးရအဖွဲ့ထံမှ အရှင်းလင်းဆုံးသော ထုတ်ပြန်ချက်ဖြစ်သည်။

အမေရိကန်ရော အီရန်ပါ သဘောတူညီချက်၏ မူရင်းစာရွက်စာတမ်းကို ထုတ်ပြန်ခြင်းမရှိသေးပေ။ အီရန်အရာရှိများကလည်း အမေရိကန်ဘက်မှ ဖတ်ကြားသည့် စာသားဗားရှင်းကို အတည်ပြုပေးခြင်း မရှိသေးပါ။

အဆိုပါ အမေရိကန်အရာရှိ၏ ပြောကြားချက်အရ နားလည်မှုစာချွန်လွှာသည် လက်ဘနွန်ရှိ စစ်မျက်နှာအားလုံးတွင် တိုက်ခိုက်မှုများကို ရပ်တန့်စေမည်ဖြစ်ပြီး၊ အမေရိကန်၏ ရေကြောင်းပိတ်ဆို့မှုကို ရုပ်သိမ်းကာ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ရေကြောင်းသွားလာမှုအတွက် ဖွင့်လှစ်ပေးမည်ဖြစ်သည်။

အရာရှိ၏ ပြောကြားချက်အရ ကနဦးသဘောတူညီချက်သည် အီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်၊ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား၏ အနာဂတ်စီမံခန့်ခွဲမှု၊ အမေရိကန်၏ ပိတ်ဆို့မှုများ ရုပ်သိမ်းရေး၊ အီရန်၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ပြန်လည်ထုတ်ပေးရေးနှင့် အမေရိကန်က ထောက်ပံ့မည့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ဘီလီယံ ၃၀၀ တန်ဖိုးရှိ ပြန်လည်ထူထောင်ရေး အစီအစဉ်တို့အတွက် ရက်ပေါင်း ၆၀ ကြာ ညှိနှိုင်းမှုများကို စတင်စေမည်ဖြစ်သည်။

ထို့အပြင် အမေရိကန်သည် အီရန်၏ ရုပ်ကြွင်းလောင်စာလုပ်ငန်းအတွက် ပိတ်ဆို့မှုများမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ကို ချက်ချင်းပေးအပ်မည်ဖြစ်သည်။

အဆိုပါ ကနဦးသဘောတူညီချက်ကို အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့က အီလက်ထရောနစ်စနစ်ဖြင့် လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးဖြစ်ကြောင်းနှင့် သောကြာနေ့တွင် စီစဉ်ထားသည့် လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲမတိုင်မီ နှစ်ဖက်စလုံးသည် သဘောတူညီချက်မှ နုတ်ထွက်ပိုင်ခွင့်ရှိသေးကြောင်း အရာရှိက ပြောကြားခဲ့သည်။

အချက် ၁၄ ချက်ပါဝင်သည့် အဆိုပါစာသား၏ အရာရှိပြောကြားချက်အတိုင်း ဖော်ပြချက်မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် -

“အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အီရန်အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံတို့နှင့် လက်ရှိစစ်ပွဲအတွင်း ၎င်းတို့၏ မဟာမိတ်များသည် ဤနားလည်မှုစာချွန်လွှာ (MOU) ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခြင်းဖြင့် လက်ဘနွန်အပါအဝင် စစ်မျက်နှာအားလုံးတွင် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ချက်ချင်းနှင့် အပြီးအပိုင် ရပ်စဲကြောင်း ကြေညာသည်။ ယခုအချိန်မှစ၍ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး စစ်ပွဲ သို့မဟုတ် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု တစ်စုံတစ်ရာ မစတင်ရန်၊ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ခြိမ်းခြောက်ခြင်း သို့မဟုတ် အင်အားသုံးခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ရန်နှင့် လက်ဘနွန်၏ နယ်မြေပိုင်နက်နှင့် အချုပ်အခြာအာဏာကို အာမခံချက်ပေးရန် ကတိပြုသည်။ နောက်ဆုံးသဘောတူညီချက်သည် လက်ဘနွန်အပါအဝင် စစ်မျက်နှာအားလုံးတွင် စစ်ပွဲကို အပြီးအပိုင် ရပ်စဲခြင်းနှင့် ဤအပိုဒ်ပါ အခြားပြဋ္ဌာန်းချက်များကို အတည်ပြုပေးမည်ဖြစ်သည်။”

“အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အီရန်အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံတို့သည် တစ်ဦး၏ အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် နယ်မြေပိုင်နက်ကို အပြန်အလှန် လေးစားရန်နှင့် တစ်ဦး၏ ပြည်တွင်းရေးကို တစ်ဦးက ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ရန် ကတိပြုသည်။”

“အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အီရန်အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံတို့သည် အပြန်အလှန် သဘောတူညီချက်ဖြင့် သက်တမ်းတိုးနိုင်သည့် ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း နောက်ဆုံးသဘောတူညီချက်ကို ရရှိရန် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု ကတိကဝတ်ပြုသည်။”

“ဤနားလည်မှုစာချွန်လွှာကို လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ၎င်း၏ ရေကြောင်းပိတ်ဆို့မှုနှင့် အီရန်အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံအပေါ် အနှောင့်အယှက် သို့မဟုတ် အတားအဆီးအားလုံးကို စတင်ဖယ်ရှားမည်ဖြစ်ပြီး ရက်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း ရေကြောင်းပိတ်ဆို့မှုကို အပြီးအပိုင် ရပ်စဲမည်ဖြစ်သည်။ ဤကာလအတွင်း သင်္ဘောများသွားလာမှုသည် အီရန်အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံက ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းထားသည့် စစ်ပွဲမတိုင်မီက သွားလာမှုပမာဏနှင့် အချိုးကျဖြစ်ရမည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် နောက်ဆုံးသဘောတူညီချက် ရရှိပြီးနောက် ရက်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း အီရန်အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ အနီးအနားမှ ၎င်း၏တပ်ဖွဲ့များကို ရုပ်သိမ်းရန် ထပ်လောင်းကတိပြုသည်။”

“ဤနားလည်မှုစာချွန်လွှာကို လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးနောက် အီရန်အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံသည် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့မှ အိုမန်ပင်လယ်သို့လည်းကောင်း၊ ပြောင်းပြန်လည်းကောင်း ကုန်သွယ်ရေးသင်္ဘောများ ဘေးကင်းစွာ ဖြတ်သန်းနိုင်ရေးအတွက် ရက်ပေါင်း ၆၀ ကြာ အခမဲ့ဖြင့် အကောင်းဆုံး ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်သည်။ ကုန်သွယ်ရေးသင်္ဘောများ သွားလာမှုသည် ချက်ချင်းစတင်မည်ဖြစ်ပြီး နည်းပညာနှင့် စစ်ရေးဆိုင်ရာ အတားအဆီးများကို ဖယ်ရှားရန် လိုအပ်ချက်နှင့် အီရန်အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ မိုင်းရှင်းလင်းရေးလုပ်ငန်းများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားကာ ရက်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း အကောင်အထည်ဖော်မည်ဖြစ်သည်။ အီရန်အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံသည် သက်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာဥပဒေများနှင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ကမ်းရိုးတန်းနိုင်ငံများ၏ အချုပ်အခြာအာဏာဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများနှင့်အညီ အခြားပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများနှင့် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ကာ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား၏ အနာဂတ်စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် ရေကြောင်းဝန်ဆောင်မှုများကို သတ်မှတ်ရန် အိုမန်ဆူလတန်နိုင်ငံနှင့် ဆွေးနွေးသွားမည်ဖြစ်သည်။”

“အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ဒေသတွင်းမိတ်ဖက်များနှင့်အတူ အီရန်အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် အနည်းဆုံး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၀၀ ဘီလီယံဖြင့် အပြန်အလှန် သဘောတူညီထားသည့် အစီအစဉ်တစ်ရပ်ကို ရေးဆွဲရန် ကတိပြုသည်။ ဤအစီအစဉ်ကို အကောင်အထည်ဖော်မည့် ယန္တရားကို ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း နောက်ဆုံးသဘောတူညီချက်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် အပြီးသတ် သတ်မှတ်သွားမည်ဖြစ်သည်။ သက်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးလွှဲပြောင်းမှုများအတွက် လိုအပ်သော လိုင်စင်များ၊ ကင်းလွတ်ခွင့်များနှင့် ခွင့်ပြုချက်အားလုံးကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ပေးအပ်သွားမည်ဖြစ်သည်။”

“အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီ ဆုံးဖြတ်ချက်များ၊ IAEA ဘုတ်အဖွဲ့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များအပါအဝင် အီရန်အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံအပေါ် ချမှတ်ထားသည့် ပိတ်ဆို့မှုအားလုံးနှင့် အမေရိကန်၏ တစ်ဖက်သတ် ပိတ်ဆို့မှုများ (မူလနှင့် ဒုတိယအဆင့်) အားလုံးကို နောက်ဆုံးသဘောတူညီချက်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် သဘောတူထားသည့် အချိန်ဇယားအတိုင်း ရုပ်သိမ်းရန် ကတိပြုသည်။ အီရန်အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့သည် အထက်တွင်ဖော်ပြထားသော ပိတ်ဆို့မှုဆိုင်ရာ ပြဿနာ၏ အရေးပါမှုကို အသိအမှတ်ပြုပြီး ၎င်းတို့အပေါ် အပြန်အလှန် သဘောတူညီချက်ရရှိရန်အတွက် ညှိနှိုင်းမှုများတွင် ချက်ချင်းဖြေရှင်းသွားရန် ရည်ရွယ်ချက်ရှိကြောင်း ဖော်ပြသည်။”

“အီရန်အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံသည် နျူကလီးယားလက်နက်များ ဝယ်ယူခြင်း သို့မဟုတ် တီထွင်ခြင်း မပြုလုပ်ကြောင်း ထပ်လောင်းအတည်ပြုသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အီရန်အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံတို့သည် သိုလှောင်ထားသော ကြွယ်ဝစေထားသည့် ပစ္စည်းများကို အပိုဒ် (၇) တွင် ဖော်ပြထားသည့် အချိန်ဇယားနှင့်အညီ အပြန်အလှန် သဘောတူညီမည့် ယန္တရားတစ်ခုအရ ဖြေရှင်းရန် သဘောတူညီခဲ့ကြပြီး၊ အနည်းဆုံး နည်းလမ်းမှာ IAEA ၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် နေရာ၌ပင် အရည်အသွေးလျှော့ချခြင်း (down blending) ဖြစ်သည်။ နှစ်ဖက်စလုံးသည် အီရန်အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ နျူကလီးယားလိုအပ်ချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ ကြွယ်ဝစေခြင်း (enrichment) နှင့် အခြားအပြန်အလှန် သဘောတူညီထားသော ကိစ္စရပ်များကို နောက်ဆုံးသဘောတူညီချက်တွင် ကျေနပ်ဖွယ်ကောင်းသော မူဘောင်တစ်ခုအပေါ် အခြေခံ၍ ဆွေးနွေးရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ နောက်ဆုံးသဘောတူညီချက်သည် ဤအပိုဒ်၏ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို အတည်ပြုပေးမည်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အီရန်အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံတို့သည် အထက်တွင်ဖော်ပြထားသော နျူကလီးယားဆိုင်ရာ ပြဿနာများ၏ အရေးပါမှုကို အသိအမှတ်ပြုပြီး ၎င်းတို့အပေါ် အပြန်အလှန် သဘောတူညီချက်ရရှိရန်အတွက် ညှိနှိုင်းမှုများတွင် ချက်ချင်းဖြေရှင်းသွားရန် ရည်ရွယ်ချက်ရှိကြောင်း ဖော်ပြသည်။”

“နောက်ဆုံးသဘောတူညီချက် မရရှိမီအထိ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အီရန်အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံတို့သည် လက်ရှိအခြေအနေကို ထိန်းသိမ်းထားရန် သဘောတူသည်။ အီရန်အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံသည် နျူကလီးယားအစီအစဉ်၏ လက်ရှိအခြေအနေကို ထိန်းသိမ်းထားမည်ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ပိတ်ဆို့မှုအသစ်များ ချမှတ်ခြင်းမပြုဘဲ ဒေသတွင်းသို့ တပ်ဖွဲ့များ ထပ်မံဖြည့်တင်းခြင်း မပြုလုပ်ပါ။”

“အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ဤနားလည်မှုစာချွန်လွှာကို လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ပိတ်ဆို့မှုများ ရပ်စဲသည်အထိ အမေရိကန်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် အီရန်၏ ရေနံစိမ်း၊ ရေနံထွက်ပစ္စည်းများနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများ တင်ပို့မှုအတွက်လည်းကောင်း၊ ဘဏ်လုပ်ငန်း၊ အာမခံ၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစသည့် ဆက်စပ်ဝန်ဆောင်မှုအားလုံးအတွက်လည်းကောင်း ကင်းလွတ်ခွင့်များ ထုတ်ပေးမည်ဟု ကတိပြုသည်။”

“အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် အီရန်အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ အေးခဲထားသော ရန်ပုံငွေများနှင့် ပိုင်ဆိုင်မှုများကို အသုံးပြုနိုင်ရန် အပြည့်အဝ လွှဲပြောင်းပေးမည်ဟု ကတိပြုသည်။ ဤနားလည်မှုစာချွန်လွှာကို အကောင်အထည်ဖော်ပြီးသည်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အီရန်အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံတို့သည် ညှိနှိုင်းမှုများအတွင်း ဤရန်ပုံငွေများ ပြန်လည်ထုတ်ပေးရေးနှင့် ပတ်သက်သည့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို အပြန်အလှန် သဘောတူညီကြမည်ဖြစ်သည်။ ထိုရန်ပုံငွေများသည် မူလအကောင့်တွင် ရှိနေသည်ဖြစ်စေ၊ လွှဲပြောင်းသည်ဖြစ်စေ အီရန်အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံ ဗဟိုဘဏ်က သတ်မှတ်ထားသည့် မည်သည့် အကျိုးခံစားခွင့်ရှိသူမဆိုအတွက် အပြည့်အဝ အသုံးပြုနိုင်ရမည်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် လိုအပ်သော လိုင်စင်များနှင့် ခွင့်ပြုချက်အားလုံးကို ထုတ်ပေးရန် ကတိပြုသည်။”

“အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အီရန်အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံတို့သည် ဤနားလည်မှုစာချွန်လွှာကို အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည်ဖော်မှုနှင့် နောက်ဆုံးသဘောတူညီချက်ကို လိုက်နာမှုရှိမရှိ စောင့်ကြည့်ရန် အမှုဆောင်ယန္တရားတစ်ခုကို ထူထောင်ရန် သဘောတူသည်။”

“ဤနားလည်မှုစာချွန်လွှာကို လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးနောက်၊ ဤနားလည်မှုစာချွန်လွှာ၏ အပိုဒ် ၁၊ ၄၊ ၅၊ ၁၀ နှင့် ၁၁ တို့ကို စတင်အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းနှင့် အဆိုပါအစီအမံများကို ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းတို့အပေါ် မူတည်၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အီရန်အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံတို့သည် အခြားအပိုဒ်များနှင့် ပတ်သက်၍ နောက်ဆုံးသဘောတူညီချက်အတွက် ညှိနှိုင်းမှုများကို စတင်မည်ဖြစ်သည်။”

“နောက်ဆုံးသဘောတူညီချက်ကို ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီ၏ တရားဝင်ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့် အတည်ပြုပေးမည်ဖြစ်သည်။”