ဟားမတ်စ်က လက်နက်ချမည်မဟုတ်ဟု ပြောကြားသော်လည်း ဂါဇာတွင် ရဲများသာ လက်နက်ကိုင်ဆောင်မည်ဟု ဆိုသည်။

ဟားမတ်စ်အဖွဲ့က လက်ရှိအချိန်တွင် ၎င်း၏လက်နက်များကို လွှဲပြောင်းပေးမည်မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းရေး တောင်းဆိုမှုများကို ဆက်လက်ခုခံနေကာ ၎င်း၏စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများ၏ နောက်ဆုံးကံကြမ္မာကို အခြားပါလက်စတိုင်းအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဆွေးနွေးပြီးမှသာ ဆုံးဖြတ်မည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

အယ်လ်ဂျာဇီးယားသတင်းဌာနနှင့် သီးသန့်တွေ့ဆုံမေးမြန်းခန်းတွင် ဟားမတ်စ်နိုင်ငံရေးဗျူရိုအဖွဲ့ဝင် ဟူဆမ် ဘာဒရန်က ရပ်တန့်နေသော ဆွေးနွေးပွဲများအတွက် အဖွဲ့၏အဆိုပြုထားသော ဖြေရှင်းနည်းများကို အတွင်းကျကျ ဖော်ပြခဲ့ပြီး ရေရှည် ဟွဒ်နာ (အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး) သဘောတရားကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။

"ဤပါလက်စတိုင်းကော်မတီ [ဂါဇာအုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ အမျိုးသားကော်မတီ (NCAG)] သည် ဂါဇာကမ်းမြှောင်ကို လွှဲပြောင်းယူသည့်အခါ ဤကော်မတီပိုင် တရားဝင်လက်နက်များဖြစ်သည့် တရားဝင်ပါလက်စတိုင်းရဲတပ်ဖွဲ့၏ လက်နက်များမှလွဲ၍ ဂါဇာလမ်းမများနှင့် လမ်းကြားများတွင် မြင်သာသောလက်နက်များ ရှိတော့မည်မဟုတ်ပါ" ဟု ဘာဒရန်က အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ "ဂါဇာကမ်းမြှောင်တွင် ကျွန်ုပ်တို့ ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခဲ့သည့် လက်နက်ကိုင်ပြသမှုမျိုး ရှိတော့မည်မဟုတ်ပါ။"

သို့သော် ၎င်းသည် လက်နက်များကို တရားဝင်လက်နက်ချခြင်းကို ဆိုလိုခြင်းမဟုတ်ကြောင်း ၎င်းက ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။

"ကျွန်ုပ်တို့သည် ၎င်းတို့ကို လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခြင်းအကြောင်း ပြောနေခြင်းမဟုတ်ပါ။ အနည်းဆုံး ပါလက်စတိုင်းရဲတပ်ဖွဲ့၏ တရားဝင်လက်နက်များမှလွဲ၍ လက်နက်များ မြင်သာမှုမရှိစေရေးအကြောင်း ပြောနေခြင်းဖြစ်သည်" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။ "ဤကိစ္စ၏ အသေးစိတ်အချက်အလက်များကို အမျိုးသားရေးမူဘောင်အတွင်း ဆွေးနွေးသွားမည်ဖြစ်သည်။"

ဟားမတ်စ်၏ ရပ်တည်ချက်သည် အဖွဲ့အနေဖြင့် ယခုသီတင်းပတ်ကုန်တွင် စတင်မည့် ဆွေးနွေးပွဲများအတွက် ကိုင်ရိုသို့ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ စေလွှတ်ရန် ပြင်ဆင်နေကြောင်း သတင်းရင်းမြစ်တစ်ခုက အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့ပြီးနောက် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ဟားမတ်စ်သည် ပိုမိုကောင်းမွန်သော ဆွေးနွေးပွဲပတ်ဝန်းကျင်ကို သေချာစေရန်အတွက် စစ်ဘက်မှူးများဖြစ်ကြသော အစ်ဇ် အယ်လ်-ဒင် အယ်လ်-ဟာဒက်ဒ်နှင့် မိုဟာမက် အိုဒါတို့အား မကြာသေးမီက သတ်ဖြတ်မှုများကဲ့သို့သော အစ္စရေး၏ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်မှုများကို ရပ်တန့်ရန် တောင်းဆိုရင်း ၎င်း၏ပါဝင်မှုကို ခေတ္တဆိုင်းငံ့ထားခဲ့သည်။

ဟားမတ်စ်၏ လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းရေးနှင့် ဂါဇာမှ အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များ ရုပ်သိမ်းရေးတို့သည် အမေရိကန်ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးခဲ့သော ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး အစီအစဉ်တွင် အကြီးမားဆုံးသော အငြင်းပွားဖွယ်ရာများအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေသည်။

လာမည့် ကိုင်ရိုအစည်းအဝေးများတွင် ပါလက်စတိုင်းအဖွဲ့အစည်းကြီး ရှစ်ခုကို စုစည်းကာ ပေါင်းစည်းထားသော အမျိုးသားရေးရပ်တည်ချက်တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းမည်ဖြစ်သည်။ ဟားမတ်စ်၊ ပါလက်စတိုင်း အစ္စလာမ္မစ် ဂျီဟတ် (PIJ)၊ ပါလက်စတိုင်း လွတ်မြောက်ရေးအတွက် လူထုတပ်ဦး (PFLP)၊ ပါလက်စတိုင်း လွတ်မြောက်ရေးအတွက် ဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး (DFLP)၊ PFLP-GC၊ အမျိုးသားရေး အစပျိုးမှု (National Initiative)၊ လူထုခုခံရေးကော်မတီများ (PRC) နှင့် ဖာတာလှုပ်ရှားမှုနှင့် ဆက်စပ်နေသော ဒီမိုကရက်တစ် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လှုပ်ရှားမှု (Democratic Reform Current) တို့မှ ကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်မည်ဖြစ်ကြောင်း ဘာဒရန်က အတည်ပြုခဲ့သည်။

ဤဆွေးနွေးပွဲများသည် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရန့်က မူလက အဆိုပြုခဲ့သော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ကယ်တင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။ သို့သော် အစ္စရေးသည် ၎င်း၏ ပထမအဆင့်တာဝန်ဝတ္တရားများ၏ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းပင် အကောင်အထည်ဖော်ရန် ပျက်ကွက်ခဲ့ကြောင်း ဘာဒရန်က ထောက်ပြခဲ့ပြီး နောက်ဆက်တွဲအဆင့်များသို့ ကူးပြောင်းရန် မဖြစ်နိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

"ကျွန်ုပ်တို့သည် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုအကူအညီ... ရာဖာနယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ရေး ယန္တရား၊ အခြေခံအဆောက်အအုံနှင့် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်မှုများအကြောင်း ပြောနေခြင်းဖြစ်သည်" ဟု ဘာဒရန်က ရှင်းပြခဲ့သည်။ "အကြံအစည်မှာ ပြည့်စုံသော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးဖြစ်သော်လည်း လူပေါင်း ၁,၀၀၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ အစ္စရေးက ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းပင် အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်ဟု ပြောခြင်းသည် ချဲ့ကားပြောဆိုခြင်းသာဖြစ်သည်။"

သဘောတူထားသည့် ကားအစီး ၆၀၀ အစား နေ့စဉ် အကူအညီပေးရေး ကားအစီး ၁၅၀ မှ ၂၅၀ သာ ဂါဇာကမ်းမြှောင်သို့ ဝင်ရောက်နေပြီး လျှပ်စစ်၊ ဆေးရုံများနှင့် လောင်စာဆီအတွက် အရေးပါသော အခြေခံအဆောက်အအုံများမှာ လုံးဝပျက်စီးနေဆဲဖြစ်သည်။

ပါလက်စတိုင်းအဖွဲ့အစည်းများက ဤပထမအဆင့် ရှင်သန်ရေးစံနှုန်းများ ပြည့်မီရန် တောင်းဆိုနေချိန်တွင် အစ္စရေးအရာရှိများနှင့် ထရန့်၏ "ငြိမ်းချမ်းရေးဘုတ်အဖွဲ့" တွင် ဂါဇာဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ် နီကိုလေး မလာဒီနော့ဗ်တို့က ဒုတိယအဆင့်သို့ ကူးပြောင်းခြင်းကို လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းရေးအပေါ် မူတည်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ပိတ်ဆို့မှုကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် မလာဒီနော့ဗ်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး အာမခံသူများက ရေးဆွဲထားသော အချက် ၁၅ ချက်ပါ "လမ်းပြမြေပုံ" ကို မကြာသေးမီက တင်ပြခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလတွင် ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီသို့ အကျဉ်းချုပ်ရှင်းလင်းတင်ပြရာတွင် မလာဒီနော့ဗ်က အဆိုပါအစီအစဉ်ကို ကာကွယ်ပြောဆိုခဲ့ပြီး ၎င်း၏ဖွဲ့စည်းပုံသည် အပြန်အလှန်အကျိုးပြုမှုနှင့် စစ်ဆေးအတည်ပြုမှုဆိုင်ရာ တင်းကျပ်သောမူများအပေါ် အခြေခံကြောင်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။ ပါလက်စတိုင်းတို့၏ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို ဖြေရှင်းရာတွင် မလာဒီနော့ဗ်က "မည်သည့်ပါလက်စတိုင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ကိုမျှ ၎င်းတို့၏လက်နက်များကို အစ္စရေးသို့ လွှဲပြောင်းပေးရန် မလိုအပ်ပါ" ဟု လမ်းပြမြေပုံတွင် ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြထားကြောင်း ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။ ယင်းအစား လက်နက်များ ဖျက်သိမ်းခြင်းသည် တဖြည်းဖြည်းချင်း၊ အဆင့်ဆင့်နှင့် ပါလက်စတိုင်းဦးဆောင်မှုဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည်ဖြစ်ပြီး လက်နက်အားလုံးကို NCAG သို့ လွှဲပြောင်းပေးမည်ဖြစ်သည်။

ဤလက်နက်ဖြုတ်သိမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်သည် အစ္စရေးစစ်တပ်၏ နောက်ဆုတ်မှုနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်နေကြောင်း မလာဒီနော့ဗ်က ဖော်ပြခဲ့သည်။ အဆိုပါအစီအစဉ်တွင် အစ္စရေးအနေဖြင့် သဘောတူထားသော အချိန်ဇယားအတိုင်း ၎င်း၏တပ်ဖွဲ့များကို ဂါဇာနယ်နိမိတ်သို့ အဆင့်ဆင့်ရုပ်သိမ်းရန် ကတိပြုထားပြီး၊ လက်နက်ဖျက်သိမ်းရေးတွင် အတည်ပြုထားသော တိုးတက်မှုနှင့် ကြားခံအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရန် နိုင်ငံတကာတည်ငြိမ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (ISF) ဖြန့်ကျက်ချထားမှုအပေါ် မူတည်သည်။

လမ်းပြမြေပုံကို ပယ်ချခြင်း၏ ပြင်းထန်သော အကျိုးဆက်များကို မလာဒီနော့ဗ်က UNSC သို့ သတိပေးခဲ့သည်။ ဂါဇာရှိ အဆောက်အအုံများ၏ ၈၅ ရာခိုင်နှုန်း ပျက်စီးခြင်း သို့မဟုတ် ဖျက်ဆီးခံရခြင်းတို့ကြောင့် "လက်နက်များ မချထားသည့်နေရာတွင် ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးအတွက် ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုများ လိုက်ပါလာမည်မဟုတ်ပါ" ဟု ၎င်းက အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။ သဘောတူညီမှုမရှိပါက ဂါဇာသည် ကွဲပြားနေမည်ဖြစ်ပြီး ဟားမတ်စ်က နယ်မြေ၏ ထက်ဝက်အောက်ကို အုပ်ချုပ်ရေးအရ ထိန်းချုပ်ထားမည်ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက သတိပေးခဲ့သည်။

သို့သော် ပါလက်စတိုင်းတို့က ဤအချက် ၁၅ ချက်ပါ မူဘောင်ကို အစ္စရေးက ၎င်း၏သိမ်းပိုက်မှုကို နက်ရှိုင်းစေနေချိန်တွင် အလျှော့အတင်းများ ရယူရန် ရည်ရွယ်သည့် အချိန်ဆွဲနည်းဗျူဟာအဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။ ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံရေးသုံးသပ်သူ ဝစ်ဆမ် အာဖီဖာက အစ္စရေးသည် "ဆွေးနွေးပွဲအချိန်" ကို အဆက်မပြတ် တင်းမာမှုများမှတစ်ဆင့် ပြည်သူလူထုကို ပင်ပန်းနွမ်းနယ်စေရန် အသုံးချနေကြောင်း အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

"၎င်းတို့သည် ထရန့်၏ အချက် ၂၀ မှ အချက် ၁၅ ချက်ပါ မူဘောင်အသစ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ယင်းသည် လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းရေးဟူသော အချက်တစ်ချက်တည်းကိုသာ လုံးလုံးလျားလျား အာရုံစိုက်ထားသည်" ဟု အာဖီဖာက ရှင်းပြခဲ့သည်။ ပါလက်စတိုင်းခုခံရေးအဖွဲ့ကို ထောင့်ကျဉ်းထဲရောက်အောင် တွန်းပို့ပြီး စစ်မှန်သောအာမခံချက်များမရှိဘဲ အဓိကလျှော့ပေါ့မှုများ ပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုနေချိန်တွင် အစ္စရေးအစိုးရက ဆွေးနွေးပွဲများကို ၎င်း၏နယ်မြေပိုင်ဆိုင်မှု ရည်မှန်းချက်များအတွက် အသုံးချနေကြောင်း ၎င်းက ထောက်ပြခဲ့သည်။

အာဖီဖာ၏အဆိုအရ ဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင် နက်တန်ယာဟုသည် ပြည်တွင်းရွေးကောက်ပွဲ အကျိုးအမြတ်များအတွက် ဆွေးနွေးပွဲများကို လက်နက်အဖြစ် အသုံးချနေပြီး ဂါဇာ၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်း သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပို၍ အစ္စရေး၏ ထိန်းချုပ်မှုကို တိုးချဲ့နေသည်။ ဤတိုးချဲ့မှုသည် အရပ်ဘက်-စစ်ဘက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဗဟိုဌာန (CMCC) ကဲ့သို့သော ကြီးကြပ်ရေးယန္တရားများ လုံးဝပျက်ကွက်ပြီး စောင့်ကြည့်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်ကို ရပ်တန့်စေခဲ့ချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်နေခြင်းဖြစ်သည်။

"ကျွန်ုပ်တို့သည် သိမ်းပိုက်ထားသူများက ၎င်းတို့၏ စည်းကမ်းချက်များအတိုင်း အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ပြန်လည်ပုံဖော်ထားသည့် အခြေအနေနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်" ဟု အာဖီဖာက ပြောကြားခဲ့သည်။ မလာဒီနော့ဗ်သည် "နောက်နေ့" အတွက် ရှင်းလင်းသော နိုင်ငံရေးအလားအလာကို မပေးဘဲ လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းရန် တောင်းဆိုခြင်းဖြင့် အစ္စရေးနှင့် အမေရိကန်တို့၏ အမြင်ကို လက်တွေ့ကျကျ လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ကြောင်း ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

ဤဆက်လက်တိုးချဲ့မှုသည် အာဏာလွှဲပြောင်းရေးကို ရှုပ်ထွေးစေသည်။ ဟားမတ်စ်သည် အာဏာကို ဆုပ်ကိုင်ထားသည်ဟူသော စွပ်စွဲချက်များကြားတွင် အဖွဲ့၏ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဟာဇမ် ကာဆမ်က ဟားမတ်စ်သည် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ တာဝန်ဝတ္တရားအားလုံးကို ကိုင်ရိုအခြေစိုက် အမျိုးသားကော်မတီသို့ လွှဲပြောင်းပေးရန် အပြည့်အဝပြင်ဆင်ထားကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ရန်အတွက် လိုအပ်သော အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ဖိုင်များအားလုံးကို ဟားမတ်စ်က ပြင်ဆင်ထားကြောင်း ဘာဒရန်က အတည်ပြုခဲ့သည်။

သို့သော် NCAG ကိုယ်တိုင်က ကြီးမားသော လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုဆိုင်ရာ အတားအဆီးများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရပြီး အာဖီဖာ ဖော်ပြခဲ့သကဲ့သို့ အစ္စရေး၏ ဖိအားပေးမှုအောက်တွင် "ဓားစာခံ" ဖြစ်နေသည်။

ကော်မတီဝင်တစ်ဦးက အမည်မဖော်လိုသူအဖြစ် အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားရာတွင် အဆိုပါအဖွဲ့သည် မကြာမီ ဂါဇာသို့ ဝင်ရောက်မည်ဟူသော သတင်းများကို ပြတ်ပြတ်သားသား ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး အာဏာရယူရန်အတွက် တင်းကျပ်သော အခြေအနေများကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ အဆိုပါကော်မတီသည် အစ္စရေးထိန်းချုပ်ထားသော "Yellow Line" နောက်ကွယ်တွင် လုပ်ငန်းလည်ပတ်ရန် သို့မဟုတ် လက်ရှိကမ်းမြှောင်တွင် လှုပ်ရှားနေသော အစ္စရေးကျောထောက်နောက်ခံပြု လက်နက်ကိုင်စစ်အုပ်စုများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် လုံးဝငြင်းဆန်ကြောင်း သတင်းရင်းမြစ်က ပြောကြားခဲ့သည်။

ထို့အပြင် အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များနှင့် ပါလက်စတိုင်းဒေသများကို ပိုင်းခြားထားသည့် ကြားခံဇုန်များတွင် နိုင်ငံတကာတည်ငြိမ်ရေးတပ်ဖွဲ့ ဖြန့်ကျက်ချထားပြီးမှသာ ကော်မတီသည် ဂါဇာသို့ ဝင်ရောက်မည်ဖြစ်ကြောင်း သတင်းရင်းမြစ်က အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။

နိုင်ငံရေးပိတ်ဆို့မှုများ ဆက်လက်ရှိနေချိန်တွင် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ဆုံးရှုံးမှုများ တိုးလာနေသည်။ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ချိုးဖောက်မှုများကြောင့် အရပ်သားများ ဆက်လက်သေဆုံးနေပြီး လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုအကူအညီများ ဝင်ရောက်ခွင့်ကို အဟန့်အတားဖြစ်စေကြောင်း မလာဒီနော့ဗ်က ၎င်း၏ ကုလသမဂ္ဂရှင်းလင်းတင်ပြမှုတွင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။

အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး အသက်ဝင်ပြီးနောက်ပိုင်း အစ္စရေး၏ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကြောင့် ပါလက်စတိုင်း ၉၃၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၂,၈၆၈ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ရာ ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလကတည်းက စုစုပေါင်းသေဆုံးသူ ၇၂,၉၄၂ ဦးနှင့် ဒဏ်ရာရရှိသူ ၁၇၂,၉၆၇ ဦးအထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။