ကိုလံဘီယာသမ္မတရွေးကောက်ပွဲအပြီးတွင် ပျော်ရွှင်မှု၊ တုန်လှုပ်မှုနှင့် သံသယစိတ်များ

တနင်္ဂနွေနေ့က မဲရုံများပိတ်ပြီး နှစ်နာရီမပြည့်မီမှာပင် ကိုလံဘီယာသမ္မတရွေးကောက်ပွဲကို နောက်ဆုံးပြိုင်ဘက်နှစ်ဦးအကြား ဒုတိယအကျော့ဖြင့် ဆုံးဖြတ်ရမည်မှာ ရှင်းလင်းနေခဲ့သည်။ ၎င်းတို့မှာ အစွန်းရောက်လက်ယာနိုင်ငံရေးသမားသစ် အဘယ်လာဒို ဒီ လာ အက်စ်ပရီလာ (Abelardo de la Espriella) နှင့် လက်ဝဲဝါဒီအထက်လွှတ်တော်အမတ် အိုင်ဗန် ဆီပီဒါ (Ivan Cepeda) တို့ဖြစ်သည်။

အလုံးစုံရလဒ်က လူအနည်းငယ်ကိုသာ အံ့အားသင့်စေခဲ့သော်လည်း ဒီ လာ အက်စ်ပရီလာ၏ အားကောင်းသော စွမ်းဆောင်ရည်က စစ်တမ်းကောက်ယူသူများ၏ ခန့်မှန်းချက်များကို ပြောင်းပြန်လှန်ပစ်ခဲ့သည်။

သမ္မတ ဂူစတာဗို ပက်ထရို (Gustavo Petro) ၏ ရွေးချယ်ထားသော ဆက်ခံသူ ဆီပီဒါသည် ပြည်သူ့ထင်မြင်ချက်စစ်တမ်းများအရ မဲအများဆုံးရရှိမည်ဟု မျှော်မှန်းထားခဲ့သည်။

သို့သော် ယင်းအစား ဒီ လာ အက်စ်ပရီလာက မဲ ၄၃.၇၄ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် ပထမနေရာကို ရရှိခဲ့သည်။ ဆီပီဒါက ၄၀.၉၀ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် နောက်ကလိုက်ခဲ့သည်။

ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ ကာကွယ်ရေးရှေ့နေ ဒီ လာ အက်စ်ပရီလာ၏ ထောက်ခံသူများသည် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ရုံးခန်းဖွင့်ထားသည့် ကမ်းရိုးတန်းမြို့ ဘာရန်ကီလာ (Barranquilla) တွင် အားရပါးရ အောင်ပွဲခံခဲ့ကြသည်။

"ကိုလံဘီယာ အနိုင်ရခဲ့ပြီ၊ မဲပေါင်း ၁၀ သန်းကျော်နဲ့ ဒီမိုကရေစီ အနိုင်ရခဲ့ပြီ" ဟု ဘိုဂိုတာ (Bogota) တွင် နေထိုင်သော ဒီ လာ အက်စ်ပရီလာကို မဲပေးခဲ့သူ အယ်လ်ဆာ ဆွာရက်ဇ် (Elsa Suarez) က ပြောကြားခဲ့သည်။

အစွန်းရောက်လက်ယာကိုယ်စားလှယ်လောင်းသည် အမေရိကန်မှ ဒေါ်နယ်လ် ထရန့် (Donald Trump) နှင့် အာဂျင်တီးနားမှ ဂျာဗီယာ မီလေး (Javier Milei) တို့ကဲ့သို့သော နိုင်ငံရေးသမားများကို ပုံစံယူခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် နိုင်ငံရေးအတွေ့အကြုံ အနည်းငယ်မျှသာ သို့မဟုတ် လုံးဝမရှိသော်လည်း သမ္မတရာထူးကို ရရှိခဲ့ကြသည့် ထင်ပေါ်ကျော်ကြားသော မီဒီယာပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်သည်။

၎င်းတို့ကဲ့သို့ပင် ဒီ လာ အက်စ်ပရီလာသည် "ဥပဒေနှင့် စည်းကမ်း" သို့ ပြန်သွားရန် ကတိပြုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် နိုင်ငံတော်အစိုးရကို လျှော့ချရန်နှင့် ရိုးရာမိသားစုတန်ဖိုးများကို ထောက်ခံသည့် မူဝါဒများကိုလည်း ကတိပြုခဲ့သည်။

အထူးသဖြင့် သူသည် ရာဇဝတ်မှုများကို နှိမ်နင်းရန် "သံမဏိလက်သီး" ကို အသုံးပြုမည်ဖြစ်ပြီး ရာဇဝတ်သားများကို ထောင်ချရန် မဟာထောင်ကြီးများ တည်ဆောက်မည်ဟု ကတိပြုသည်။ ၎င်းသည် အယ်လ်ဆာဗေးဒေါမှ အာဏာရှင် နာယစ် ဘူကီလီ (Nayib Bukele) ၏ မူဝါဒများကို အတုယူခြင်းဖြစ်သည်။

ဒီ လာ အက်စ်ပရီလာ၏ လူကြိုက်များသော မဲဆွယ်မှုများသည် ကိုလံဘီယာပြည်တွင်းရှိ မဲဆန္ဒရှင်များနှင့် ထပ်တူကျခဲ့သည်ဟု သုံးသပ်သူများက ပြောသည်။ ထိုဒေသများတွင် မြို့ပြရာဇဝတ်မှုသည် စိုးရိမ်စရာ ကိစ္စတစ်ခုအဖြစ် တိုးပွားနေသည်။

ရွေးကောက်ပွဲမြေပုံများအရ ဒီ လာ အက်စ်ပရီလာသည် နိုင်ငံ၏ ဌာန ၃၂ ခုအနက် ၁၆ ခုတွင် ဆီပီဒါကို အသာစီးရခဲ့ကြောင်း ပြသသည်။ အဓိကအားဖြင့် ကိုလံဘီယာ၏ အလယ်ပိုင်းနှင့် ဗင်နီဇွဲလား (Venezuela) နယ်စပ်တစ်လျှောက်တွင် ဖြစ်သည်။

"ဗဟိုကျသော ဒေသများနှင့် မြို့တော်များနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သော နေရာများတွင် လူများသည် လုံခြုံရေးကို ဦးစားပေးကြသည်" ဟု ဘိုဂိုတာအခြေစိုက် သုတေသနအကျိုးအမြတ်မယူအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည့် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးဖောင်ဒေးရှင်း (Peace and Reconciliation Foundation - PARES) ၏ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး လော်ရာ ဘိုနီလာ (Laura Bonilla) က ရှင်းပြခဲ့သည်။

ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် ဒီ လာ အက်စ်ပရီလာ၏ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ မဲဆွယ်မှုများသည် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်နှင့် သူပုန်အကြမ်းဖက်မှုများ ခံစားနေရသော နယ်စပ်ဒေသများရှိ မဲဆန္ဒရှင်များကို ဆွဲဆောင်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။

ဘိုနီလာက ဤဒေသများရှိ လူများသည် ဆီပီဒါ ကိုယ်စားပြုသော လူမှုစီးပွားရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို ပိုမိုတန်ဖိုးထားသည်ဟု ဆိုသည်။ ၎င်းသည် ပက်ထရို၏ Historic Pact ပါတီအတွက် ဆက်ခံမည့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းဖြစ်သည်။

"လွန်ခဲ့သည့် လေးနှစ်တာကာလအတွင်း ၎င်းတို့သည် အစိုးရထံမှ အဆက်မပြတ် အာရုံစိုက်မှုကို ရရှိခဲ့သည်" ဟု ပက်ထရိုအစိုးရလက်အောက်ရှိ နိုင်ငံတော်ဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံကိန်းများကို ကိုးကား၍ ဘိုနီလာက ပြောကြားခဲ့သည်။

ဒီ လာ အက်စ်ပရီလာ၏ အောင်မြင်မှုသည် ကိုလံဘီယာတွင် အစိုးရဆန့်ကျင်ရေးစိတ်ဓာတ်များ တိုးပွားလာနေသည်ကိုလည်း မီးမောင်းထိုးပြနေသည်ဟု ကျွမ်းကျင်သူများက ဆိုသည်။

ယခင်က ပြည်သူ့ရုံးရာထူးအတွက် တစ်ခါမျှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ဖူးခြင်းမရှိသော ထိုရှေ့နေသည် ၎င်း၏ လက်ယာဘက်မှ အဓိကပြိုင်ဘက်ဖြစ်သူ အထက်လွှတ်တော်အမတ် ပါလိုမာ ဗလန်စီယာ (Paloma Valencia) ကို အသာစီးဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့သည်။ ဗလန်စီယာကို ကိုလံဘီယာ ရှေးရိုးစွဲဝါဒ၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သူ၊ ယခင်သမ္မတ အယ်လ်ဗာရို ယူရီဘီ (Alvaro Uribe) က ထောက်ခံခဲ့သည်။

အစပိုင်းတွင် တနင်္ဂနွေနေ့ ရွေးကောက်ပွဲသည် ဗလန်စီယာနှင့် ဒီ လာ အက်စ်ပရီလာတို့အကြား ပြိုင်ဆိုင်မှုပြင်းထန်မည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့နှစ်ဦးစလုံးသည် စစ်တမ်းများတွင် ဆီပီဒါနောက်တွင် ကျန်ရစ်ခဲ့ကြသည်။

သို့သော် တနင်္ဂနွေနေ့ မဲများကို ရေတွက်လိုက်သောအခါ ဗလန်စီယာသည် မဲ ၇ ရာခိုင်နှုန်းအောက်ဖြင့် ကျရှုံးခဲ့သည်။

ကိုလံဘီယာနိုင်ငံရေးအတိုင်ပင်ခံ မီဂဲလ် ဆီလ်ဗာ (Miguel Silva) က ဒီ လာ အက်စ်ပရီလာ၏ အောင်မြင်မှုအချို့ကို ၎င်း၏ မဲဆွယ်မှုသတင်းစကားများကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူခဲ့သည်။

ဒီ လာ အက်စ်ပရီလာသည် ၎င်း၏ မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုတွင် ချမ်းသာသူများနှင့် ဆင်းရဲသူများအကြား ကွဲပြားမှုကို ဖော်ပြရန် အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု ၎င်းက ရှင်းပြသည်။ အစိုးရထံမှ အကျိုးခံစားရသူများနှင့် လျစ်လျူရှုခံရသည်ဟု ခံစားရသူများအကြား ကွဲပြားမှုကို ဖော်ပြခဲ့သည်။

"သူသည် သူ့ကိုယ်သူနှင့် သူကိုယ်စားပြုသော လူများကို 'Los Nunca' (ဘယ်တော့မှမဖြစ်ဖူးသူများ) အဖြစ် ပုံဖော်ခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ပါလိုမာနှင့် သူမ၏ နောက်လိုက်များကို 'Los Siempre' (အမြဲတမ်းဖြစ်နေသူများ) အဖြစ် ပုံဖော်ခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း [အောင်မြင်ခဲ့သည်]" ဟု "The Nevers" နှင့် "The Always" ဟူသော စပိန်စကားလုံးများကို အသုံးပြု၍ ဆီလ်ဗာက ပြောကြားခဲ့သည်။

စစ်တမ်းကောက်ယူသူများက ပထမအကျော့တွင် လက်ယာဘက်ကွဲပြားသွားမည်ဖြစ်ပြီး ဆီပီဒါ မဲအများဆုံးရရှိရန် လမ်းခင်းပေးလိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ဒီ လာ အက်စ်ပရီလာသည် ရိုးရာရှေးရိုးစွဲသမားများထံမှ မဲသန်းပေါင်းများစွာကို ရယူနိုင်ခဲ့ပြီး ကိုလံဘီယာ၏ နိုင်ငံရေးရှုခင်းတွင် အပြောင်းအလဲတစ်ခုကို ဖော်ပြခဲ့သည်။

နိုင်ငံ၏ပြည်တွင်းပိုင်းတွင် ဆီပီဒါကို မဲပေးခဲ့သည့် တစ်ခုတည်းသော ပြည်နယ်ဖြစ်သော ဘိုဂိုတာတွင် လက်ဝဲဝါဒီကိုယ်စားလှယ်လောင်း၏ ထောက်ခံသူများသည် တနင်္ဂနွေနေ့ရလဒ်များကြောင့် တုန်လှုပ်ခဲ့ကြသည်။

"လူတိုင်း နည်းနည်းတော့ အံ့အားသင့်နေကြတယ်" ဟု ဆီပီဒါကို မဲပေးခဲ့သူ ဟွမ် ကာမီလို ရိုဒရီဂက်ဇ် (Juan Camilo Rodriguez) က ပြောကြားခဲ့သည်။ "ဒီရလဒ်တွေက စစ်တမ်းတွေနဲ့ မကိုက်ညီဘူး။"

ပက်ထရိုကိုယ်တိုင်က ၎င်း၏ အခြေခံမဲဆန္ဒရှင်များကို မဲရုံများသို့ အပြည့်အစုံလာရောက်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ လက်ဝဲဘက်၏ အောင်မြင်မှုအခွင့်အလမ်းများကို ရွေးကောက်ပွဲမသမာမှုများက အဟန့်အတားဖြစ်စေနိုင်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။

ရာထူးမှနုတ်ထွက်တော့မည့် သမ္မတက မနေ့ညက ရလဒ်များကို ပယ်ချခဲ့သည်။ ယင်းရလဒ်များသည် ဥပဒေအရ အတည်မပြုနိုင်သော "pre-conteo" သို့မဟုတ် ကနဦးရေတွက်မှုအပေါ် အခြေခံထားခြင်းဖြစ်သည်။

ယင်းအစား ပက်ထရိုက ပြည်သူလူထုအား တရားဝင်၊ စေ့စေ့စပ်စပ် စစ်ဆေးထားသော မဲရေတွက်မှုရလဒ်ကို စောင့်ဆိုင်းရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ယင်းရလဒ်များကို လာမည့်ရက်များအတွင်း ထုတ်ပြန်မည်ဖြစ်သည်။

ဆီပီဒါက တနင်္ဂနွေညက မိန့်ခွန်းတွင် သမ္မတ၏ သံသယစိတ်ကို ထပ်တူထင်ဟပ်စေခဲ့သည်။ "မဲရေတွက်ရေးကော်မတီများက ဤကိစ္စကို အပြည့်အဝ၊ ရှင်းရှင်းလင်းလင်းနှင့် စေ့စေ့စပ်စပ် ရှင်းလင်းပြီးမှသာ ယနေ့ညရလဒ်များအပေါ် ကျွန်ုပ်တို့ မှတ်ချက်ပေးမည်" ဟု ၎င်းက ထောက်ခံသူများကို ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းသည် ယနေ့နံနက်တွင် ၎င်း၏ ရပ်တည်ချက်ကို ပျော့ပြောင်းသွားပုံရပြီး မဲပေးရာတွင် မမှန်မကန်မှုများရှိကြောင်း အထောက်အထားမရှိကြောင်း ဝန်ခံခဲ့သည်။ သူသည် ဒီ လာ အက်စ်ပရီလာနောက်တွင် မဲ ၆၇၀,၀၀၀ ကျော်ဖြင့် နောက်ကကျန်ရစ်ခဲ့သည်။

ကျွမ်းကျင်သူများက ဆီပီဒါသည် မသမာမှုစွပ်စွဲချက်များအပေါ် အာရုံစိုက်ခြင်းဖြင့် အဖိုးတန်အချိန်များကို ဆုံးရှုံးနေကြောင်း သတိပေးသည်။ ယင်းအစား အလယ်အလတ်မဲဆန္ဒရှင်များကို ဆွဲဆောင်ရန် အာရုံစိုက်သင့်သည်ဟု ဆိုသည်။

"မသမာမှုဟု စောစောစီးစီး အော်ဟစ်ခြင်းဖြင့် မဲဆန္ဒရှင်များ ပိုမိုရရှိရန် ခက်ခဲသည်" ဟု ဆီလ်ဗာက ပြောကြားခဲ့သည်။

ဆီပီဒါနှင့် ဒီ လာ အက်စ်ပရီလာတို့အကြား ဒုတိယအကျော့ မဲပေးပွဲကို ဇွန်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပရန် စီစဉ်ထားသည်။

အလယ်အလတ်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ဆာဂျီယို ဖာဂျာဒို (Sergio Fajardo) အတွက် မဲတစ်သန်းကျော်နှင့် ပါလိုမာ ဗလန်စီယာအတွက် မဲ ၁.၆ သန်းတို့သည် ရယူနိုင်ရန် ကျန်ရှိနေသည်။ ဗလန်စီယာက ဒီ လာ အက်စ်ပရီလာကို ထောက်ခံခဲ့သော်လည်း သူမ၏ ဒုတိယကိုယ်စားလှယ်လောင်းဖြစ်သူ အလယ်အလတ်နိုင်ငံရေးသမား ဟွမ် ဒန်နီယယ်လ် အိုဗီဒို (Juan Daniel Oviedo) ကမူ ထောက်ခံခြင်းမရှိခဲ့ပေ။

ကိုလံဘီယာနိုင်ငံရေးမဟာဗျူဟာပညာရှင် မီဂဲလ် ဂျာရာမီလို လူဂျန် (Miguel Jaramillo Lujan) က နောက်ဆုံးကိုယ်စားလှယ်လောင်းနှစ်ဦးသည် အနိုင်ရရှိရန်အတွက် လာမည့်သုံးပတ်အတွင်း သတိထား၍ လှုပ်ရှားရမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

"ဆိုရိုးစကားအတိုင်း အမှားအယွင်းနည်းသူက အနိုင်ရသူဖြစ်လိမ့်မည်" ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။