ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဖွင့်လှစ်လိုက်ရုံဖြင့် ဂတ်စ်ဈေးနှုန်းများ ချက်ချင်းကျဆင်းသွားမည်မဟုတ်ပါ

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ညနေပိုင်းတွင် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်သည် အီရန်နိုင်ငံနှင့် နားလည်မှုစာချွန်လွှာ (Memorandum of Understanding) တစ်ရပ်ကို တရားဝင်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ အဆိုပါသဘောတူညီချက်သည် နှစ်နိုင်ငံကြား ရက်ပေါင်း ၆၀ ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနှင့် ရေရှည်နျူကလီးယားဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲများကို စတင်စေမည်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အရေးပါသည့်အချက်မှာ ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလမ်းကြောင်းများတွင် အသက်သွေးကြောတစ်ခုဖြစ်ပြီး နေ့စဉ်ရေနံစည်ပေါင်း သန်း ၂၀ ခန့် ဖြတ်သန်းသွားလာရာ အီရန်နှင့် အိုမန်နိုင်ငံကြားရှိ ကျဉ်းမြောင်းသော ရေလမ်းကြောင်းဖြစ်သည့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးလိုက်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

ရေကြောင်းဆိုင်ရာ ထောက်လှမ်းရေးကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည့် Windward ၏ အဆိုအရ ကြာသပတေးနေ့နံနက်ပိုင်းတွင် အမေရိကန်-အီရန် စစ်ပွဲကာလ ၁၁၀ ရက်လုံး ပိတ်မိနေခဲ့သည့် သင်္ဘော ၁၀ စင်းသည် ထိုဒေသမှ စတင်ထွက်ခွာလာခဲ့ကြသည်။ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားသည် လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုများအတွက် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်လိုက်ပြီဟု ထင်ရသည်။

သို့သော် ဖေဖော်ဝါရီလနှောင်းပိုင်းမှစ၍ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ၃၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော် မြင့်တက်လာခဲ့သည့် ဓာတ်ဆီဈေးနှုန်းများ ပြန်လည်ကျဆင်းလာမည်ဟု အမေရိကန်စားသုံးသူများ မျှော်လင့်မထားသင့်ကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူများက သတိပေးထားသည်။ ရေလက်ကြားအတွင်း ရေအောက်မိုင်းများ မည်မျှရှိသည်ကို အတိအကျမသိရသေးသဖြင့် တည်ငြိမ်မှုမရှိသေးသည့် ငြိမ်းချမ်းရေးအပေါ် သင်္ဘောလုပ်ငန်းရှင်များက စိုးရိမ်နေဆဲဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် သမ္မတထရမ့်က ထိုဒေသတွင် အကြမ်းဖက်မှုများပြုလုပ်မည်ဟု ဆက်လက်ခြိမ်းခြောက်နေခြင်းကလည်း အခြေအနေကို ပိုမိုဆိုးရွားစေသည်။ "အီရန်က သူတို့ရဲ့ နျူကလီးယားအစီအစဉ်ကို အပြီးတိုင်မရပ်တန့်ဘူးဆိုရင် ကျွန်တော်တို့ သူတို့ကို ဗုံးကြဲမှာပါ" ဟု သမ္မတက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် သတင်းထောက်များအား ပြောကြားခဲ့သည်။ "ဗုံးတွေက ဘာတွေလုပ်နိုင်လဲဆိုတာ အံ့သြစရာပါပဲ။" တစ်ဖက်တွင်လည်း ရေနံထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းစဉ်များသည် ယခုမှသာ စတင်လည်ပတ်ရန် ကြိုးပမ်းနေရဆဲဖြစ်သည်။

"စားသုံးသူတွေအနေနဲ့ သိထားရမယ့် အဓိကအချက်ကတော့ ဈေးနှုန်းတွေက ဖေဖော်ဝါရီလအဆင့်ကို ပြန်ရောက်တော့မယ်ဆိုတဲ့ အရိပ်အယောင် လုံးဝမရှိသေးဘူးဆိုတာပါပဲ" ဟု မစ်ရှီဂန်ပြည်နယ်တက္ကသိုလ်၊ Eli Broad စီးပွားရေးကောလိပ်မှ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ ပါမောက္ခ ဂျေဆင် မီလာက ပြောကြားသည်။ "ကမ္ဘာ့ရေနံ ထောက်ပံ့မှုနဲ့ ဝယ်လိုအား မျှခြေဟာ အကြီးအကျယ် ပျက်ပြားသွားခဲ့တာပါ။" လက်ရှိအချိန်တွင် ဓာတ်ဆီ၊ အစားအစာ၊ မြေဩဇာနှင့် ရေနံအခြေခံထုတ်ကုန်များအပေါ် မှီခိုနေရသည့် မည်သည့်ပစ္စည်းကိုမဆို ဝယ်ယူသူများအနေဖြင့် လျင်မြန်စွာ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာမည်ဟု မျှော်လင့်မထားသင့်ကြောင်း သူက ဆိုသည်။

နားလည်မှုစာချွန်လွှာ ထုတ်ပြန်ပြီးနောက်ပိုင်း ရေနံစိမ်းဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းသွားသော်လည်း စားသုံးသူများအနေဖြင့် စစ်ကာလအတွင်း မြင့်မားသောဈေးနှုန်းများအတွက် ရေရှည်ပြင်ဆင်ထားခြင်းက ပိုမိုသင့်လျော်ပေလိမ့်မည်။

"ဒါဟာ အလွန်ကို အားနည်းတဲ့ အခြေအနေတစ်ခုပါ" ဟု မီလာက ပြောသည်။ "စစ်ပွဲသာမဖြစ်ခဲ့ရင် ဒီအခြေအနေတွေ ဖြစ်လာမှာမဟုတ်ပါဘူး။"

သင်္ဘောပို့ဆောင်ရေးသတင်း

ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး နိုင်ငံတကာသင်္ဘောလုပ်ငန်းအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည့် BIMCO ၏ ဘေးကင်းလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကြီးအကဲ ဂျေကော့ လာဆင်က ကြာသပတေးနေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည့် စာရေးသားချက်၌ သင်္ဘောလုပ်ငန်းနယ်ပယ်သည် ရေလက်ကြားကို သင်္ဘောများအတွက် လုံခြုံရေးအန္တရာယ်ရှိသည့်နေရာအဖြစ် ဆက်လက်ရှုမြင်နေဆဲဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ရေလက်ကြား၏ အလယ်ပိုင်းသည် "မိုင်းများထောင်ထားပြီး သင်္ဘောသွားလာ၍မရနိုင်" ဖြစ်နေကြောင်း သူက ရေးသားခဲ့ပြီး၊ ဆိုလိုသည်မှာ လက်ရှိအချိန်တွင် သင်္ဘောများအတွက် အလုံခြုံဆုံးလမ်းကြောင်းမှာ အီရန် သို့မဟုတ် အိုမန်နှင့် ပိုမိုနီးကပ်သည့် ကျဉ်းမြောင်းသော ရေလမ်းကြောင်းများသာ ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဆိုသည်။ နားလည်မှုစာချွန်လွှာတွင် လာမည့်ရက်သတ္တပတ်များနှင့် လများအတွင်း သင်္ဘောပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ အရေးကြီးသည့်အချက်များဖြစ်သော မည်သည့်လမ်းကြောင်းက အလုံခြုံဆုံးဖြစ်မည်၊ သင်္ဘောများ မည်သို့နှင့် မည်သည့်အချိန်တွင် ဆန့်ကျင်ဘက်လမ်းကြောင်းများမှ သွားလာနိုင်မည်၊ စစ်တပ်များအနေဖြင့် ပုံမှန်လုပ်ငန်းစဉ်များတွင် ပါဝင်လာမည်လော သို့မဟုတ် အီရန်က အခွန်ကောက်ခံမည်လော စသည့်အချက်များ ပါဝင်ခြင်းမရှိပေ။

"သင်္ဘောပိုင်ရှင်တွေကို အန္တရာယ်ရှိနိုင်ခြေကို စေ့စေ့စပ်စပ် ဆက်လက်အကဲဖြတ်ဖို့နဲ့ သင်္ဘောသားတွေရဲ့ လုံခြုံရေးကို ဦးစားပေးဖို့ သက်ဆိုင်သူအားလုံးကို တိုက်တွန်းလိုပါတယ်" ဟု လာဆင်က ရေးသားခဲ့သည်။ "ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားနေတဲ့ နှစ်ဖက်စလုံးက ယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့ အာမခံချက်တွေ မပေးမချင်း သင်္ဘောအသွားအလာတွေဟာ ပဋိပက္ခမဖြစ်ခင်က အခြေအနေအတိုင်း အပြည့်အဝ ပြန်လည်လည်ပတ်နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။"

ပြဿနာ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းမှာ ရေလက်ကြားကို သင်္ဘောလုပ်ငန်းရှင်များနှင့် အာမခံကုမ္ပဏီများအတွက် လုံခြုံစိတ်ချရသည့်အထိ ပြန်လည်ပြုပြင်ရန် မည်မျှကြာမြင့်မည်ကို မည်သူမျှ အတိအကျမသိရှိခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ လမ်းကြောင်းများကို "မိုင်းရှင်းလင်းပေးရမှာဖြစ်ပြီး" ထိုလုပ်ငန်းစဉ်အတွက် "ခြောက်ပတ်ကြာမလား၊ ခြောက်လကြာမလားဆိုတာ ဘယ်သူမှ မသိနိုင်ပါဘူး" ဟု Windward မှ အကြီးတန်းရေကြောင်းထောက်လှမ်းရေး လေ့လာဆန်းစစ်သူ မီရှဲလ် ဝီစီ ဘော့မန်းက ပြောကြားသည်။ ဤအပတ်အစောပိုင်းတွင် ထရမ့်က မိုင်းရှင်းလင်းရေးလုပ်ငန်းများ စတင်နေပြီဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါလုပ်ငန်းစဉ်တွင် နိုင်ငံအများအပြား၊ မိုင်းရှင်းသင်္ဘောများ၊ ပင်လယ်ကြမ်းပြင်ရှိ ပုံမှန်မဟုတ်သည့်အရာများကို ရှာဖွေရန် ဆိုနာ (sonar) စနစ်သုံး ရေအောက်ဒရုန်းများ၊ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရေငုပ်သမားများနှင့် အမေရိကန်ရေတပ်က လေ့ကျင့်ပေးထားသည့် မိုင်းရှာဖွေရေးလင်းပိုင်များပင် ပါဝင်နိုင်သည် (သို့သော် လင်းပိုင်များသည် လက်ရှိတွင် ထိုဒေသ၌ လုပ်ဆောင်နေဖွယ်မရှိကြောင်း CNN က ပြီးခဲ့သည့်လတွင် ဖော်ပြခဲ့သည်)။