ဟန်ဂေရီ၏ မာဂျာက သမ္မတ တာမက်စ် ဆူလျော့ခ် ကို ရာထူးမှ ဖယ်ရှားရန် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်မည်

ဟန်ဂေရီဝန်ကြီးချုပ် ပီတာ မာဂျာက လူကြိုက်များသော ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဗစ်တာ အော်ဘန် လက်ထက်တွင် ခန့်အပ်ခံရသော သမ္မတနှင့် အခြားအရာရှိများကို ရာထူးမှ ဖယ်ရှားရန် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်မည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။

မာဂျာက တနင်္လာနေ့တွင် သမ္မတ တာမက်စ် ဆူလျော့ခ် (Tamas Sulyok) ကို အော်ဘန်၏ "ရုပ်သေးရုပ်" ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး ၎င်းရာထူးမှ နုတ်ထွက်သင့်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သော်လည်း သမ္မတကမူ ဝန်ကြီးချုပ်၏ နုတ်ထွက်ရန် တောင်းဆိုမှုများကို အကြိမ်ကြိမ် ပယ်ချခဲ့သည်။

မာဂျာနှင့် ၎င်း၏ တီဇာ (Tizsa) ပါတီသည် ဧပြီလ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အပြတ်အသတ် အနိုင်ရခဲ့သည်။ ပါလီမန်တွင် သုံးပုံနှစ်ပုံ အများစု အနိုင်ရထားသဖြင့် ၎င်းတို့သည် အော်ဘန်က ၎င်းအာဏာရခဲ့သည့် ၁၆ နှစ်တာကာလအတွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သော နိုင်ငံရေးစနစ်ကို အကြီးအကျယ် ပြောင်းလဲနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

မာဂျာက ဆူလျော့ခ်ကို ပြီးခဲ့သည့် တနင်္ဂနွေနေ့ နောက်ဆုံးထား၍ ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရန် သို့မဟုတ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ဖယ်ရှားခံရမည်ကို ရင်ဆိုင်ရန် နောက်ဆုံးသတ်မှတ်ရက် ပေးခဲ့သည်။

အများအားဖြင့် အခမ်းအနားဆိုင်ရာ ရာထူးကိုသာ ထမ်းဆောင်ရသော်လည်း ဟန်ဂေရီသမ္မတသည် ဥပဒေများကို လက်မှတ်ရေးထိုး အတည်ပြုရန် တာဝန်ရှိပြီး ပါလီမန်က အတည်ပြုထားသော ဥပဒေကြမ်းများကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ တရားရုံးသို့ ပြန်လည်သုံးသပ်ရန် ပေးပို့နိုင်သည့် အာဏာလည်း ရှိသည်။ ထိုအာဏာကို အသုံးပြု၍ အစိုးရသစ်၏ အစီအစဉ်များကို ဟန့်တားနိုင်သည်ဟူသော စိုးရိမ်မှုများ အစိုးရသစ် ထောက်ခံသူများအကြား ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

မာဂျာက ဆူလျော့ခ်နှင့် တနင်္လာနေ့ နံနက်ပိုင်းက သမ္မတအိမ်တော် ဆန်ဒေါ (Sandor) နန်းတော်တွင် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။

နောက်ပိုင်း သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် သမ္မတက နုတ်ထွက်ရန် ငြင်းဆန်ခဲ့ကြောင်း မာဂျာက ပြောကြားခဲ့သည်။

"သမ္မတအနေဖြင့် ၎င်း၏ရပ်တည်ချက်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းပြီး နုတ်ထွက်ခြင်းမရှိပါက ကျွန်ုပ်တို့၏ ဥပဒေပြုရေးဆိုင်ရာ အဆိုပြုချက်များကို တီဇာပါတီ လွှတ်တော်အမတ်များအား ယနေ့ အသိပေးမည်ဖြစ်ပြီး လိုအပ်သော လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို ချက်ချင်း စတင်ဆောင်ရွက်သွားမည်" ဟု မာဂျာက ပြောကြားခဲ့သည်။

ဥပဒေပြုရေး လုပ်ငန်းစဉ်သည် တစ်လခန့် ကြာမြင့်မည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် "တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီကို ဖျက်ဆီးရာတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသော" "ရုပ်သေးရုပ်များအားလုံးကို ဖယ်ရှားခြင်း" ပါဝင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

"ဟန်ဂေရီသည် တာမက်စ် ဆူလျော့ခ် သို့မဟုတ် ဗစ်တာ အော်ဘန်တို့နှင့် သက်ဆိုင်ခြင်းမရှိပါ။ ၎င်းသည် မည်သည့်ပါတီတစ်ခု သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးစနစ်တစ်ခုနှင့်မျှ သက်ဆိုင်ခြင်းမရှိပါ" ဟု မာဂျာက ပြောကြားခဲ့သည်။

"ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် အလွန်ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြထားသည်မှာ သမ္မတသည် နိုင်ငံ၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ပြသပြီး နိုင်ငံတော်၏ ဒီမိုကရေစီနည်းကျ လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရမည်" ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

ဝန်ကြီးချုပ်က ဆူလျော့ခ်ကို ဖယ်ရှားရန် မည်သည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်မှုမျိုးကို အသုံးပြုမည်ဆိုသည်ကို အသေးစိတ် မပြောကြားခဲ့ပါ။

မာဂျာက ဆူလျော့ခ်သည် ကိစ္စရပ်များစွာတွင် ၎င်း၏တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရန် ပျက်ကွက်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။ ၎င်းတို့တွင် အော်ဘန်က ၎င်း၏ နိုင်ငံရေးပြိုင်ဘက်များနှင့် ဝေဖန်သူများအပေါ် လူသားမဆန်သော ပြောဆိုမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ချိန်တွင် ထုတ်ဖော်ပြောဆိုရန် ပျက်ကွက်ခဲ့ခြင်း သို့မဟုတ် ယခင်အစိုးရက LGBTQ ဂုဏ်ယူမှုပွဲ (pride event) ကို တားမြစ်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ချိန်တွင် ထုတ်ဖော်ပြောဆိုရန် ပျက်ကွက်ခဲ့ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။

"ဤအဖွဲ့အစည်း - သမ္မတရုံး - သည် ၎င်း၏ တိတ်ဆိတ်မှုနှင့် လုပ်ဆောင်မှုမရှိခြင်းတို့ကြောင့် ပျက်စီးသွားခဲ့သော ဂုဏ်သိက္ခာကို ပြန်လည်ရရှိရန်မှာ ဟန်ဂေရီ၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် ဖြစ်သည်" ဟု မာဂျာက ပြောကြားခဲ့သည်။

သောကြာနေ့တွင် ဆူလျော့ခ်၏ ရုံးက ကြေညာချက်တစ်စောင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ရာ ထိုကြေညာချက်တွင် မာဂျာ၏ သမ္မတနုတ်ထွက်ရန် တောင်းဆိုမှုများသည် "သမ္မတရုံး၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းဆောင်တာများနှင့် အာဏာ နှစ်ခုစလုံးကို ဆိုးရွားစွာ ထိခိုက်စေသည်" ဟု ဖော်ပြထားသည်။

ထိုကြေညာချက်တွင် ဆူလျော့ခ်သည် ပဋိပက္ခနှင့်ပတ်သက်၍ ဥပဒေရေးရာ အကဲဖြတ်ချက်ကို ဗင်းနစ် ကော်မရှင် (Venice Commission) ထံမှ တောင်းခံခဲ့ကြောင်း ထပ်လောင်းဖော်ပြထားသည်။ ဗင်းနစ် ကော်မရှင်သည် ဥရောပ၏ ထိပ်တန်း လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့နှင့် ဥရောပကောင်စီ (Council of Europe) ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သော ဥပဒေပညာရှင်များအဖွဲ့ ဖြစ်သည်။