အီရန်၊ ကူဝိတ်၊ ဘာရိန်းတို့ တိုက်ခိုက်ခံရ- ပင်လယ်ကွေ့စစ်ပွဲ ပြန်လည်တင်းမာလာနေပြီလား

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ နံနက်အစောပိုင်းတွင် အီရန်က ကူဝိတ်နှင့် ဘာရိန်းတို့ကို ဒုံးကျည်များဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကလည်း အီရန်နိုင်ငံ Qeshm ကျွန်းကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ တီဟီရန်နှင့် ဝါရှင်တန်တို့အကြား ရက်ပေါင်း ၁၀၀ နီးပါးကြာမြင့်နေပြီဖြစ်သော စစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ရန် သံတမန်ရေးရာ ကြိုးပမ်းမှုများ ရပ်တန့်နေချိန်တွင် ပင်လယ်ကွေ့ဒေသ၌ တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။

ဖေဖော်ဝါရီလနှောင်းပိုင်းတွင် ပဋိပက္ခစတင်ခဲ့ချိန်မှစ၍ အီရန်သည် အမေရိကန်စစ်အခြေစိုက်စခန်းများ တည်ရှိရာ ပင်လယ်ကွေ့တစ်လျှောက်ရှိ နိုင်ငံများကို ထပ်တလဲလဲ ပစ်မှတ်ထားခဲ့သည်။ ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ပါကစ္စတန်၏ ကြားဝင်စေ့စပ်မှုဖြင့် ယာယီအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် အသက်ဝင်ပြီးနောက် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများမှာ အများအားဖြင့် လျော့ပါးသွားခဲ့သည်။ သို့သော် နောက်ဆုံးဖြစ်ပွားခဲ့သော တင်းမာမှုများကြောင့် အပြည့်အဝတိုက်ပွဲများ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားလာနိုင်သည်ဟူသော စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။

ညတွင်းချင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည်များနှင့် သံတမန်ရေးရာ ရှေ့တန်းတွင် အခြေအနေမည်သို့ရှိသည်ကို ဖော်ပြလိုက်ပါသည်။

ကူဝိတ်နိုင်ငံပိုင် သတင်းအေဂျင်စီ KUNA က ဗုဒ္ဓဟူးနေ့နံနက်တွင် အီရန်၏ ဒုံးကျည်များနှင့် ဒရုန်းများက ၎င်းတို့နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာလေဆိပ်ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိသူ အရေအတွက်ကို မဖော်ပြဘဲ လေဆိပ်အဆောက်အအုံများ ပျက်စီးခဲ့ကြောင်း၊ လေကြောင်းခရီးစဉ်များ ရပ်ဆိုင်းခြင်းနှင့် လမ်းကြောင်းပြောင်းခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်း သတင်းပို့ခဲ့သည်။

သို့သော် အမေရိကန် ဗဟိုတိုင်းမှူးဌာန (CENTCOM) က ကူဝိတ်သို့ ပစ်ခတ်ခဲ့သော အီရန်ဒုံးကျည်နှစ်စင်းမှာ ပစ်မှတ်မရောက်မီ လမ်းခုလတ်တွင် ပျက်စီးသွားခဲ့ကြောင်း၊ ဒုံးကျည်အများအပြားမှာလည်း ၎င်းတို့၏ ပစ်မှတ်များသို့ မရောက်ရှိခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အီရန်၏ တစ်ဝက်တစ်ပျက် အစိုးရပိုင် Tasnim သတင်းအေဂျင်စီကမူ အစ္စလာမ္မစ်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်ဖွဲ့ (IRGC) က ဒေသတွင်းနိုင်ငံတစ်ခုတွင် တပ်စွဲထားသော အမေရိကန် ရဟတ်ယာဉ်များကို ဒုံးကျည်များနှင့် ဒရုန်းများဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ကြောင်း ယခင်က ပြောကြားခဲ့ရာ၊ ယင်းမှာ ကူဝိတ်ကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်ပုံရသည်။

IRGC က ပစ်မှတ်ထားသည်ဟု သတင်းထွက်ပေါ်ခဲ့သော အမေရိကန် ရဟတ်ယာဉ်များသည် ကူဝိတ်လေဆိပ်တွင် တပ်စွဲထားခြင်း ဟုတ်၊ မဟုတ် သို့မဟုတ် ကြားဖြတ်ဟန့်တားခံရသော ပစ်မှတ်များသည် လေဆိပ်ပေါ်သို့ မတော်တဆ ကျရောက်ခဲ့ခြင်း ဟုတ်၊ မဟုတ်မှာ ရှင်းလင်းမှုမရှိသေးပေ။

Tasnim သတင်းအေဂျင်စီ၏ ဖော်ပြချက်အရ IRGC သည် ဘာရိန်းရှိ လေတပ်အခြေစိုက်စခန်းတစ်ခုနှင့် အမေရိကန် ပဉ္စမရေတပ်၏ ဌာနချုပ်ကိုလည်း ဒုံးကျည်များနှင့် ဒရုန်းများဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။ ထိုနေရာတွင် တိုက်ခိုက်မှုသတိပေးသည့် ဥဩသံများ ထွက်ပေါ်ခဲ့ပြီး ဒေသခံများကို သတိပေးခဲ့သည်။

သို့သော် CENTCOM က ဘာရိန်းကို ပစ်မှတ်ထားသော ပစ်မှတ်များကို ကြားဖြတ်ဟန့်တားနိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ကူဝိတ်နှင့် ဘာရိန်းတို့အပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများတွင် အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ သို့မဟုတ် ပိုင်ဆိုင်မှုများ ထိခိုက်မှုမရှိကြောင်းလည်း ပြောကြားခဲ့သည်။

အီရန်က ကူဝိတ်နှင့် ဘာရိန်းတို့ကို ဒုံးကျည်များနှင့် ဒရုန်းများဖြင့် ပစ်ခတ်ခြင်းမပြုမီလေးတွင် အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များသည် ပင်လယ်ကွေ့အတွင်းရှိ အီရန်နိုင်ငံ Qeshm ကျွန်းပေါ်ရှိ ဆက်သွယ်ရေးမျှော်စင်တစ်ခုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ယင်းကျွန်းသည် မြေအောက်အဆောက်အအုံများတွင် သိုလှောင်ထားသော နိုင်ငံ၏ ဒုံးကျည်များ စုဆောင်းရာနေရာဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။

CENTCOM က အမေရိကန်စစ်တပ်သည် ဒေသတွင်းရေပိုင်နက်ရှိ အရပ်သားသင်္ဘောများကို ပစ်မှတ်ထားသော အီရန်ဒရုန်းများကိုလည်း ပစ်ချခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

တီဟီရန်က အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များသည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားအနီးရှိ အီရန်ရေနံတင်သင်္ဘောတစ်စင်းကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏ အင်ဂျင်ခန်းကို ပျက်စီးစေခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အီရန်မီဒီယာများက IRGC ရေတပ်သည် အီရန်ရေနံတင်သင်္ဘောကို တိုက်ခိုက်မှုအပေါ် တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် "Panaya" ဟု ဖော်ထုတ်ထားသော သင်္ဘောတစ်စင်းကို ဒုံးကျည်များဖြင့် ပစ်မှတ်ထားခဲ့ကြောင်း သတင်းပို့ခဲ့သည်။

အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့တွင် ကွဲပြားသော ပြောဆိုချက်များ ရှိနေသည်။ သို့သော် ထရန့်အစိုးရက အီရန်ဆိပ်ကမ်းများနှင့် သင်္ဘောများကို ပိတ်ဆို့ထားမှု ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသဖြင့် အီရန်ရေနံများကို ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှ ဖြတ်သန်းခွင့်ပြုမည်မဟုတ်ကြောင်း ရှင်းလင်းစွာ ပြောကြားခဲ့သည်။

နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက Qeshm ကျွန်းပေါ်ရှိ အမေရိကန်၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ချိုးဖောက်ခြင်းအဖြစ် ရှုတ်ချခဲ့သည်။

၎င်းက ကူဝိတ်နှင့် ဘာရိန်းတို့သည် တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် "တိုက်ရိုက်နှင့် ရှင်းလင်းသော တာဝန်ရှိသည်" ဟု ပြောကြားခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ နယ်မြေနှင့် အဆောက်အအုံများကို အီရန်အပေါ် အမေရိကန်စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ထောက်ပံ့ရန် အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။

အီရန်က မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်ပိုင်ခွင့်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး အနာဂတ်တိုက်ခိုက်မှုများ၏ ရင်းမြစ်ကို ပစ်မှတ်ထားခြင်းအပါအဝင် တုံ့ပြန်ရန် ရရှိနိုင်သော နည်းလမ်းအားလုံးကို အသုံးပြုမည်ဟုလည်း ပြောကြားခဲ့သည်။

"ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား၏ လုံခြုံရေးကို နှောင့်ယှက်ခြင်းသည် အမေရိကန်စစ်တပ်အတွက် ကြီးလေးသော အဖိုးအခကို ပေးဆပ်ရလိမ့်မည်" ဟု အီရန်မီဒီယာများက IRGC ကို ကိုးကား၍ သတင်းပို့ခဲ့သည်။

နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာကို ရူဘီယိုက အင်္ဂါနေ့တွင် လွှတ်တော်အမတ်များကို ပြောကြားရာ၌ အီရန်က ၎င်း၏ နျူကလီးယားလှုပ်ရှားမှုများကို စွန့်လွှတ်ရန် သဘောတူမှသာ အမေရိကန်က ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ ဖြေလျှော့ပေးရန် သဘောတူမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

နယူးဂျာစီပြည်နယ်မှ ဒီမိုကရက်တစ်အမတ် ကော်ရီ ဘွတ်ကာနှင့် ပြင်းထန်စွာ အပြန်အလှန်ပြောဆိုနေစဉ်အတွင်း ရူဘီယိုက "စစ်ပွဲပြီးဆုံးသွားပြီ" ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ဘွတ်ကာကမူ သဘောမတူခဲ့ပေ။

၎င်းက အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် မိုဂျ်တာဘာ ခါမေနီသည် အသက်ရှင်လျက်ရှိပြီး ဝါရှင်တန်နှင့် ဆွေးနွေးပွဲများတွင် "ပိုမိုပါဝင်လာနေသည်" ဟု ကွန်ဂရက်သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ ခါမေနီသည် ၎င်း၏ ရှေ့မှီနောက်မှီဖြစ်သော ဖခင် အာယတိုလာ အလီ ခါမေနီကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သော အမေရိကန်-အစ္စရေး တိုက်ခိုက်မှုများတွင် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု သတင်းထွက်ပေါ်ပြီးနောက်ပိုင်း လူအများရှေ့တွင် ပေါ်ထွက်လာခြင်းမရှိသေးပေ။

တီဟီရန်သည် ရေနံဝင်ငွေ ဒေါ်လာဘီလီယံပေါင်းများစွာကို ရယူလိုသည်။ ရေနံစိမ်းတင်ပို့မှုအပေါ် ကင်းလွတ်ခွင့်များ၊ ၎င်း၏ ဆိပ်ကမ်းများအပေါ် အမေရိကန်၏ ပိတ်ဆို့မှုကို ရုပ်သိမ်းပေးရန်နှင့် စစ်ပွဲမတိုင်မီက ကမ္ဘာ့ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ရည် သယ်ယူပို့ဆောင်မှု၏ ငါးပုံတစ်ပုံကို ကိုင်တွယ်ခဲ့သော ရေလက်ကြားအပေါ် ဆက်လက်သြဇာလွှမ်းမိုးခွင့်တို့ကို ရှာဖွေနေသည်။

အီရန်၏ အဓိကဆွေးနွေးသူ မိုဟာမက် ဘာဂါ ဂါလီဘက်ဖ်က လက်ဘနွန်ပါလီမန်ဥက္ကဋ္ဌ နာဘီ ဘယ်ရီနှင့် စကားပြောဆိုစဉ်အတွင်း ပြောကြားခဲ့သည်မှာ အစ္စရေးက လက်ဘနွန်ကို တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်ပါက တီဟီရန်သည် အမေရိကန်နှင့် ဆွေးနွေးပွဲများကို စွန့်လွှတ်ပြီး ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုဆီသို့ ဦးတည်သွားနိုင်ကြောင်း ဖြစ်သည်။

အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် ရက်သတ္တပတ်များစွာ ငြိမ်သက်နေခဲ့ပြီးနောက် အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့သည် မကြာသေးမီ ရက်သတ္တပတ်များအတွင်း အပြန်အလှန်တိုက်ခိုက်မှုများကို တိုးမြှင့်ခဲ့ကြသည်။

တနင်္ဂနွေနေ့ နှောင်းပိုင်းတွင် CENTCOM က စနေ၊ တနင်္ဂနွေနေ့များအတွင်း Goruk မြို့နှင့် Qeshm ကျွန်းပေါ်ရှိ အီရန်ရေဒါနှင့် ဒရုန်းစခန်းများကို "မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်သည့် တိုက်ခိုက်မှုများ" ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

တစ်ရက်အကြာတွင် ကူဝိတ်လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့၏ စစ်ဦးစီးချုပ်ရုံးက ၎င်းတို့၏ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစနစ်များသည် "ရန်သူ့ဒုံးကျည်နှင့် ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုများကို ရင်ဆိုင်နေရသည်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ပေါက်ကွဲသံများ ကြားရပါက ယင်းတို့သည် လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစနစ်များက ပစ်မှတ်များကို ကြားဖြတ်ဟန့်တားခြင်းကြောင့်ဖြစ်ကြောင်းလည်း ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့သည်။

မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု (UAE)၊ အဘူဒါဘီရှိ အာဏာပိုင်များက တနင်္ဂနွေနေ့တွင် al-Dhafra ဒေသရှိ Barakah စက်ရုံ၏ အတွင်းပိုင်းပတ်လည်ပြင်ပရှိ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်တစ်ခုတွင် ဒရုန်းတစ်စင်းတည်း၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် မီးလောင်မှုဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိသူ မရှိကြောင်း သတင်းပို့ခဲ့ပြီး အရာရှိများက ဓာတ်ရောင်ခြည်ပမာဏမှာ ပုံမှန်အတိုင်းရှိနေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။