တရားရုံးချုပ်က ကင်ညာအစိုးရအား အီဘိုလာကုသရေးစခန်းအသေးစိတ် ထုတ်ပြန်ရန် အမိန့်ချမှတ်

ကင်ညာနိုင်ငံ တရားရုံးချုပ်က အမေရိကန်နှင့် ဆက်စပ်နေသော အီဘိုလာရောဂါ ကူးစက်ခံရသူများ သီးခြားထားရှိရန် အဆိုပြုထားသည့် စခန်းအသေးစိတ်အချက်အလက်များကို ထုတ်ပြန်ရန် အစိုးရအား အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သည်။ ယင်းအမိန့်မချမှတ်မီ တစ်ရက်အလိုက နန်ယူကီမြို့လယ်တွင် ရာနှင့်ချီသော ပြည်သူများက စီစဉ်ထားသည့် နေရာနှင့်ပတ်သက်၍ ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။

ရိုက်တာသတင်းဌာနက ဆန္ဒပြပွဲစီစဉ်သူ ပက်ထရစ် ဝါဟိုမီနှင့် လုံခြုံရေးသတင်းရင်းမြစ်တစ်ဦးကို ကိုးကား၍ တနင်္လာနေ့က ဖြစ်ပွားခဲ့သော မငြိမ်မသက်မှုများအတွင်း သေနတ်ဒဏ်ရာဖြင့် လူနှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

တရားရုံးက ကင်ညာနိုင်ငံတွင် မည်သည့် အီဘိုလာရောဂါ ကူးစက်ခံရသူများ သီးခြားထားရှိရန်၊ သီးခြားခွဲထုတ်ရန် သို့မဟုတ် ကုသရန် စခန်းများ တည်ထောင်ခြင်းကို ရပ်တန့်ရန် ထိန်းသိမ်းရေးအမိန့်များကို သက်တမ်းတိုးခဲ့ပြီး ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရသူများကို လက်ခံခြင်းကို တားမြစ်ခဲ့သည်။

ထို့အပြင် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးအား သဘောတူညီချက်အသေးစိတ်အချက်အလက်များ၊ ကျန်းမာရေးနှင့် ဇီဝလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကဲဖြတ်ချက်များ၊ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းဆိုင်ရာ ခွင့်ပြုချက်များနှင့် လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို လူသိရှင်ကြား ထုတ်ပြန်ရန် အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သည်။

သောကြာနေ့က တရားရုံးချုပ်သည် အဆိုပါနေရာသည် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်ကြောင်း စောဒကတက်သည့် တရားစွဲဆိုမှုတစ်ခု ပေါ်ပေါက်ပြီးနောက် အစိုးရအား အစီအစဉ်ကို ယာယီဆိုင်းငံ့ရန် အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သည်။

အမေရိကန်အရာရှိကြီးများက လိုင်ကီပီယာခရိုင်ရှိ လေတပ်အခြေစိုက်စခန်းတစ်ခုတွင် ကုတင် ၅၀ ဆံ့ ယူနစ်သည် ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရသော်လည်း ရောဂါလက္ခဏာမပြသေးသည့် အမေရိကန်နိုင်ငံသားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ကင်ညာအစိုးရက အဆိုပါစခန်းကို တည်ထောင်ရန် အစီအစဉ်များကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု ကတိပြုထားပြီး ကျန်းမာရေးဝန်ကြီး အေဒင် ဒူအယ်လ်က စနေနေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည့် ကြေညာချက်၌ ၎င်းသည် အရေးပေါ်တုံ့ပြန်မှုစနစ်များကို အားကောင်းစေရန် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ကြိုးပမ်းမှု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော် အဆိုပါအစီအစဉ်ကို ဝေဖန်သူများက ကင်ညာ၏ ကျန်းမာရေးအခြေခံအဆောက်အအုံသည် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အန္တရာယ်များကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းရန် အလွန်အားနည်းနေသည်ဟု ဆိုသည်။

နိုင်ရိုဘီမှ သတင်းပေးပို့ခဲ့သော အယ်လ်ဂျာဇီးယားသတင်းထောက် ကက်သရင်း ဝမ်ဘူအာ-ဆိုအီက အင်္ဂါနေ့က ကြားနာပွဲတွင် အဓိကတရားလိုဖြစ်သည့် ကာတီဘာအင်စတီကျု (Katiba Institute) အခွင့်အရေးအဖွဲ့က အဆိုပါအစီအစဉ်သည် ကျန်းမာရေးအတွက် ကြီးလေးသော အန္တရာယ်များ ဖြစ်ပေါ်စေသည်ဟု အခိုင်အမာ ပြောကြားခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“ဤကိစ္စကို တရားရုံးသို့ တင်သွင်းခဲ့သည့် အဓိကတရားလိုဖြစ်သော ကာတီဘာအင်စတီကျုက အမေရိကန်နှင့် ကင်ညာအကြား သဘောတူညီချက်သည် လုံးဝပွင့်လင်းမြင်သာမှုမရှိဟု ဆိုကာ အဆိုပါစခန်းကို ပိတ်ဆို့နေသည်” ဟု သူမက ပြောကြားခဲ့ပြီး ကင်ညာဥပဒေအသင်းနှင့် အဓိကဆရာဝန်များသမဂ္ဂတို့ကလည်း တရားရုံးကြားနာပွဲတွင် အဆိုပါအစီအစဉ်ကို ကန့်ကွက်ခဲ့ကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ “သူတို့အားလုံးက အဲဒီစခန်းကို မလိုချင်ဘူးလို့ ပြောနေကြတယ်။ ဒါကြောင့် တရားသူကြီးက အစိုးရအနေနဲ့ သဘောတူညီချက်အတွက် သက်ဆိုင်ရာစာရွက်စာတမ်းအားလုံးကို တင်ပြရမယ်လို့ ပြောခဲ့တယ်” ဟု သူမက ဆိုသည်။

ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံနှင့် ယူဂန်ဒါတို့သည် ရှားပါးသော ဘန်ဒီဘူဂျို (Bundibugyo) အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ်မျိုးကွဲကို တိုက်ဖျက်နေကြပြီး ယခုအထိ လူ ၄၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ကာ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) က နိုင်ငံတကာစိုးရိမ်ရသည့် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအရေးပေါ်အခြေအနေအဖြစ် ကြေညာထားသည်။

အဆိုပါရောဂါဖြစ်ပွားမှုသည် နောက်ကျမှစတင်ခဲ့သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ တုံ့ပြန်မှုထက် ပိုမိုလျင်မြန်စွာ ပျံ့နှံ့နေသည်။

ကင်ညာသမ္မတ ဝီလျံ ရူတိုက အဆိုပါစခန်းသည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော အမျိုးသားပြင်ဆင်မှုအစီအစဉ်နှင့် ဝါရှင်တန်နှင့် ရေရှည်တည်တံ့သော ကျန်းမာရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုကာ ကာကွယ်ပြောကြားခဲ့သည်။

အဆိုပါစခန်းနှင့်ပတ်သက်၍ ပထမဆုံးအကြိမ် ပြောကြားရာတွင် ရူတိုက ၎င်းသည် ထူးခြားသည့်အရာမဟုတ်ဘဲ ကင်ညာတွင် ရှိနှင့်ပြီးသား အခြားစခန်းများနှင့် ဆင်တူကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“လိုင်ကီပီယာလေတပ်အခြေစိုက်စခန်းရှိ စခန်းသည် ကင်ညာတစ်ဝန်းလုံးတွင် ကျွန်ုပ်တို့၌ရှိသော အခြားစခန်းအားလုံးနှင့် မတူညီသည့် စခန်းတစ်ခုမဟုတ်ပါ” ဟု ရူတိုက တနင်္လာနေ့နှောင်းပိုင်းတွင် ကင်ညာမြောက်ပိုင်း၌ သတင်းထောက်များအား ပြောကြားခဲ့ပြီး အစိုးရ၏ ပြင်ဆင်မှုအပေါ် သံသယမဝင်ရန် ကင်ညာပြည်သူများကို တိုက်တွန်းခဲ့သည်။

ရူတိုက အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရန့်က ကင်ညာအား ထောက်ခံရန် တောင်းဆိုပြီးနောက် ၎င်းစခန်းကို အတည်ပြုခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး HIV/AIDS၊ အီဘိုလာနှင့် ကိုဗစ်-၁၉ အပါအဝင် ကျန်းမာရေးအစီအစဉ်များတွင် ဝါရှင်တန်နှင့် ဆယ်စုနှစ်များစွာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့မှုကို ကိုးကားခဲ့သည်။

သမ္မတက ကင်ညာသည် ခရိုင် ၂၃ ခုတွင် သီးခြားခွဲထုတ်ခြင်း၊ စောင့်ကြည့်ခြင်းနှင့် ကုသခြင်းစခန်းများကို ပြင်ဆင်ထားပြီး လိုအပ်ပါက အဆိုပါစခန်းသည် ကင်ညာပြည်သူများအပြင် အမေရိကန်များအပါအဝင် နိုင်ငံခြားမိတ်ဖက်များကိုပါ ဝန်ဆောင်မှုပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။