မက္ကဆီကို၊ ကမ္ဘာ့ဖလားဖွင့်ပွဲ တင်းမာမှုများကြားမှ ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲ၊ ဆန္ဒပြပွဲများအတွက် ပြင်ဆင်

မက္ကဆီကိုမြို့တော်တွင် ဆန္ဒပြပွဲများနှင့် လူမှုရေးတင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလားပွဲတော် ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားမတိုင်မီညတွင် ပွဲတော်ကျင်းပရေးကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေရန် ခြိမ်းခြောက်နေပြီး ဆန္ဒပြသူများက နိုင်ငံ၏ အဓိကပရိသတ်ပွဲတော်များကို လက်ခံကျင်းပမည့် ရင်ပြင်သို့ ဝင်ရောက်ခွင့်ကို ထိရောက်စွာ ပိတ်ဆို့ထားသည်။

အမေရိကန်နှင့် ကနေဒါတို့နှင့် ပူးတွဲ၍ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာပြိုင်ပွဲကို လက်ခံကျင်းပမည့် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် ကြာသပတေးနေ့တွင် ကြယ်ပွင့်များစွာပါဝင်သည့် ပွဲတစ်ခုနှင့် မက္ကဆီကိုစီးတီး၌ အိမ်ရှင်အသင်းက တောင်အာဖရိကနှင့် ဖွင့်ပွဲပွဲစဉ် ယှဉ်ပြိုင်ကစားခြင်းဖြင့် ပွဲတော်များကို စတင်မည်ဖြစ်သည်။

မက္ကဆီကိုသမ္မတ ကလော်ဒီယာ ရှိန်းဘောင်းသည် သူမ၏အစိုးရက ပြိုင်ပွဲအတွက် သုံးစွဲမှုများ၊ နိုင်ငံရေးအရှုပ်တော်ပုံများနှင့် ဖေဖော်ဝါရီလက ကမ္ဘာ့ဖလားအိမ်ရှင်မြို့တစ်မြို့တွင် အကြမ်းဖက်မှုများ ရုတ်တရက်ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီးနောက် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကြောင့် ဝေဖန်မှုများ ခံနေရသည်။

ဧည့်သည်များ မက္ကဆီကိုစီးတီးသို့ စီးဝင်လာသည်နှင့်အမျှ သူမအပေါ် ဖိအားများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ဒေသခံများက အာဏာပိုင်များသည် အရေးတကြီး လူမှုရေးလိုအပ်ချက်များထက် ပြိုင်ပွဲကို ဦးစားပေးခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ရှိန်းဘောင်းက ဆရာများသမဂ္ဂ၏ ဆန္ဒပြစခန်းက ရင်ပြင်သို့ ဝင်ရောက်ခွင့်ကို ပိတ်ဆို့ထားသောကြောင့် မက္ကဆီကိုစီးတီးသည် ဖွင့်ပွဲညတွင် ၎င်း၏အခမဲ့ ပရိသတ်ပွဲတော်ကို လက်ခံကျင်းပနိုင်မည်ဟုတ် မရှင်းလင်းသေးကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ဖီဖာလိုဂို၊ လိမ္မော်ရောင် မက္ကဆီကန် မာရီဂိုးလ်ပန်းများ၊ ဧရာမဘောလုံးများနှင့် အခြားအလှဆင်မှုများသည် မက္ကဆီကိုမြို့တော်နှင့် အခြားအိမ်ရှင်မြို့နှစ်မြို့ဖြစ်သည့် ဂွာဒါလာဂျာရာနှင့် မွန်တာရေးတို့ရှိ လမ်းများတစ်လျှောက် စီတန်းနေသည်။ ပရိသတ်များသည် မက္ကဆီကိုစီးတီးလမ်းများတစ်လျှောက် လျှောက်လှမ်းရင်း စိတ်လှုပ်ရှားမှုများဖြင့် ပြည့်နှက်နေခဲ့သည်။

မက္ကဆီကန် ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏ အဆိုအရ ပြိုင်ပွဲသည် ဟိုတယ်များ၊ စားသောက်ဆိုင်များနှင့် အားကစားကွင်းများအတွက် ဒေါ်လာ ၃ ဘီလီယံ ဝင်ငွေရရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။

ကြာသပတေးနေ့၏ ပရိသတ်ပွဲတော်နှင့် ဖွင့်ပွဲပွဲစဉ်သည် ပြိုင်ပွဲ၏ အခြားပွဲစဉ်များထက် ကြည့်ရှုသူ ပိုမိုဆွဲဆောင်နိုင်မည်ဟု ခန့်မှန်းရပြီး ကိုလံဘီယာ စူပါစတား ရှာကီရာနှင့် အခြားသူများ ဖျော်ဖြေရန် စီစဉ်ထားသည်။

လူမှုရေးတင်းမာမှုများသည် အကြီးမားဆုံး အတားအဆီးဖြစ်စေခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် မက္ကဆီကိုစီးတီးတွင် ဖြစ်သည်။

တစ်ပတ်ကျော်ကြာအောင် နိုင်ငံ၏ ဆရာများသမဂ္ဂသည် ကမ္ဘာ့ဖလားရုပ်တုများကို ဖြိုချခဲ့ပြီး ပိုမိုကောင်းမွန်သော လုပ်ငန်းခွင်အခြေအနေများအတွက် နှစ်စဉ်တောင်းဆိုမှုအဖြစ် လမ်းများကို ပိတ်ဆို့ခဲ့သည်။

မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ ပျောက်ဆုံးနေသူ ၁၃၀,၀၀၀ ကျော်၏ မိသားစုများသည် ၎င်းတို့ချစ်ရသူများ၏ ကြော်ငြာစာရွက်များကို ချိတ်ဆွဲခဲ့ပြီး အာဏာပိုင်များသည် မက္ကဆီကိုရှိ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်းများကို ဖြေရှင်းရန် အာရုံစိုက်သင့်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

"ကျွန်တော်တို့ ဘောလုံးပွဲကို ဆန့်ကျင်တာမဟုတ်ပါဘူး" ဟု ဆန္ဒပြပွဲစီစဉ်သူ လူးဝစ် အန်တိုနီယို ရိုဆာလက်စ် နာဗေးဇ်က ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် "သူတို့ ပညာရေးမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသင့်တယ်... မြို့ကို ပြန်လည်မွမ်းမံတာမျိုး မဟုတ်ဘဲ" ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ရှိန်းဘောင်းသည် ပြိုင်ပွဲမတိုင်မီ လူမှုရေးမငြိမ်မသက်မှုများ ရှိသည်ကို ငြင်းဆိုခဲ့သော်လည်း ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင်မူ "အကြောင်းတစ်ခုခုကြောင့် ဇိုကာလိုကို ဖွင့်ပွဲအတွက် အသုံးမပြုနိုင်ပါက လူများ အခမဲ့ ကြည့်ရှုနိုင်သည့် နေရာ ၁၈ ခု ရှိသည်" ဟု မက္ကဆီကိုစီးတီး၏ အဓိကရင်ပြင်ကို ရည်ညွှန်း၍ ဝန်ခံခဲ့သည်။

"အရာအားလုံး ထိန်းချုပ်မှုအောက်မှာ ရှိပါတယ်" ဟု သူမက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

ကမ္ဘာ့ဖလားကာလအတွင်း မက္ကဆီကိုအိမ်ရှင်မြို့သုံးမြို့ဖြစ်သည့် မက္ကဆီကိုစီးတီး၊ ဂွာဒါလာဂျာရာနှင့် မွန်တာရေးတို့အပြင် အဓိက ခရီးသွားနေရာများတွင် စစ်သားများ၊ ရေတပ်သားများ၊ အမျိုးသားအစောင့်တပ်နှင့် ရဲအရာရှိ ၁၀၀,၀၀၀ ကျော်ကို ဖြန့်ကျက်ချထားမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။

ဒရုန်းတိုက်ဖျက်ရေးအဖွဲ့များ၊ စောင့်ကြည့်ကင်မရာကွန်ရက်များ၊ အထူးလူစုလူဝေးထိန်းချုပ်ရေးယူနစ်များနှင့် စစ်တပ်နှင့် ရဲကင်းလှည့်မှုများသည် ဖီဖာနှင့် ပူးပေါင်း၍ မက္ကဆီကန်အားကစားကွင်းများ၊ ပရိသတ်ပွဲတော်များ၊ လေဆိပ်များ၊ အမျိုးသားအသင်းစခန်းများနှင့် အခြားမဟာဗျူဟာမြောက် အဆောက်အအုံများတွင် ပြိုင်ပွဲကာလတစ်လျှောက်လုံး လည်ပတ်ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်သည်။

လက်နက်အပြည့်အစုံတပ်ဆင်ထားသော ရဲနှင့် အမျိုးသားအစောင့်တပ်အရာရှိများသည် ဂွာဒါလာဂျာရာမြို့လမ်းများပေါ်တွင် ကင်းလှည့်နေကြပြီး အာဏာပိုင်များက ယခုနှစ်အစောပိုင်းက ဂိုဏ်းအကြမ်းဖက်မှုများဖြင့် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော မြို့တစ်မြို့တွင် လုံခြုံရေးပြဿနာ မရှိစေရဟု ဧည့်သည်များနှင့် ဒေသခံများကို စိတ်ချစေရန် ကြိုးပမ်းနေကြသည်။

ဂျာလီစကိုပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သော ဂွာဒါလာဂျာရာသည် ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲစဉ် ၄ ပွဲကို လက်ခံကျင်းပမည်ဖြစ်ပြီး ဖွင့်ပွဲနေ့တွင် တောင်ကိုရီးယားနှင့် ချက်သမ္မတနိုင်ငံတို့၏ ပွဲစဉ်လည်း ပါဝင်သည်။

ဒေသခံအရာရှိများက မက္ကဆီကန်စစ်တပ်က နိုင်ငံ၏ အင်အားအကြီးဆုံး ဂိုဏ်းခေါင်းဆောင်ကို သတ်ဖြတ်ပြီးနောက် ဖေဖော်ဝါရီလက အကြမ်းဖက်မှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော်လည်း ဧည့်သည်များ စိုးရိမ်စရာမရှိဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

"ဖေဖော်ဝါရီလက ဖြစ်ခဲ့တာတွေပြီးနောက် ၄၈ နာရီအတွင်း ပြည်နယ်မှာ ပုံမှန်အခြေအနေကို ပြန်ရောက်ခဲ့တယ်ဆိုတာ သတိရဖို့ အရေးကြီးပါတယ်" ဟု ဂျာလီစကိုရှိ လုံခြုံရေးညှိနှိုင်းရေးမှူး အယ်လ်ဖွန်ဆို ဘရီဆီနိုက ပြိုင်ပွဲမတိုင်မီကာလတွင် The Associated Press သတင်းအေဂျင်စီသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

"ခရီးသွားဧည့်သည်အားလုံး၊ အခြားနိုင်ငံတွေက နိုင်ငံသားအားလုံး၊ အထူးသဖြင့် ဒီဂွာဒါလာဂျာရာမှာ ကစားမယ့်သူတွေကို ဖိတ်ခေါ်ပါတယ်။ သူတို့ကို ကြိုဆိုမှာပါ။ မက္ကဆီကန်အစိုးရနဲ့ ဂျာလီစကိုပြည်နယ်က သူတို့ရဲ့ လုံခြုံရေးကို အာမခံပါတယ်" ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ဘရီဆီနိုက ဂျာလီစကိုသည် မကြာသေးမီက လုံခြုံရေးပြဿနာတစ်စုံတစ်ရာ မကြုံတွေ့ခဲ့ရကြောင်းနှင့် ပြဿနာများ ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာမည်ဟု မမျှော်လင့်ကြောင်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။ တစ်စုံတစ်ရာ ထပ်မံဖြစ်ပွားပါက ဒေသခံအာဏာပိုင်များသည် လျင်မြန်စွာ တုံ့ပြန်ရန် ပြင်ဆင်ထားသည်ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

ဒေသတွင်း၌ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၅,၀၀၀ နီးပါးကို ဖြန့်ကျက်ချထားပြီး ၎င်းတို့တွင် ပွဲများကျင်းပမည့် အားကစားကွင်းအနီးတွင် တိုက်ခိုက်ရေးရိုင်ဖယ်များနှင့် ယာဉ်ပေါ်တွင် တပ်ဆင်ထားသော စက်သေနတ်များပါရှိသည့် အမျိုးသားအစောင့်တပ်အရာရှိများလည်း ပါဝင်သည်။

"ကျွန်တော်တို့ အရမ်းလုံခြုံတယ်လို့ ခံစားရပါတယ်။ လွန်ခဲ့တဲ့လအနည်းငယ်က ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ပြဿနာတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး စိုးရိမ်ပူပန်မှုမရှိပါဘူး" ဟု ဂွာဒါလာဂျာရာမြို့ခံ ၂၂ နှစ်အရွယ် ရိုဒေါလ်ဖို ဗလန်စီယာက ပြောကြားခဲ့သည်။

"လမ်းတွေပေါ်မှာ ရဲအများအပြားကို တွေ့ရပြီး ဒီနားတစ်ဝိုက်မှာ ပြဿနာတစ်စုံတစ်ရာ ရှိမှာမဟုတ်ဘူးဆိုတဲ့ ခံစားချက်ရှိပါတယ်။ ဒီမှာ ကမ္ဘာ့ဖလားကျင်းပတာက အထောက်အကူဖြစ်စေခဲ့ပါတယ်၊ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အာဏာပိုင်တွေက အရေးယူဆောင်ရွက်ပြီး အရာအားလုံး ကောင်းမွန်စွာ ဖြစ်မြောက်စေဖို့ သေချာစေခဲ့ရလို့ပါ" ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ဂွာဒါလာဂျာရာရှိ လုံခြုံရေးသည် ဇွန်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စပိန်နှင့် ဥရုဂွေးတို့၏ ပွဲစဉ်အတွက် အထူးစိုးရိမ်ပူပန်မှုဖြစ်စေမည်ဖြစ်ပြီး ထိုပွဲစဉ်သို့ စပိန်ဘုရင် ဖီလစ် ၆ ပါဝင်တက်ရောက်မည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။