သိပ္ပံပညာရှင်များ ဩတ်ဇီ ရေခဲလူသား၏ တက်ကြွသော အဏုဇီဝကမ္ဘာကို ထုတ်ဖော်

ဇွန်လ ၃ ရက်- လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၅,၃၀၀ ခန့်က အီတလီနှင့် ဩစတြီးယားနိုင်ငံတို့၏ ခေတ်သစ်နယ်စပ်ရှိ အဲလ်ပ်တောင်တန်းဒေသတွင် ရေခဲလူသား အော့ဇီ (Ötzi) သည် အကြမ်းဖက်သေဆုံးခဲ့သည်။ တောင်ကုန်းဒေသတွင် တိုက်ခိုက်ခံရစဉ် ၎င်း၏ ဘယ်ဘက်ပခုံးတွင် မြှားဦးတစ်ခု စိုက်ဝင်နေသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရပြီး သေစေလောက်သော သွေးထွက်လွန်မှုကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။ သို့သော် အချို့သော အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များအရ အော့ဇီသည် သုတေသနအသစ်များအရ အသက်ရှင်နေဆဲဖြစ်သည်။

သိပ္ပံပညာရှင်များသည် အော့ဇီ၏ မမ်မီ (mummy) တွင်ရှိသော အဏုဇီဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ယနေ့အထိ အကျယ်ပြန့်ဆုံး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှု ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီး ဆယ်စုနှစ်သုံးခုကျော်ကြာ နမူနာယူခဲ့သည့် တစ်ရှူးနေရာများစွာတွင် ဘက်တီးရီးယား၊ မှိုနှင့် တဆေးများကို အသေးစိတ်ဖော်ပြခဲ့သည်။ ရေခဲခေတ်အခြေအနေများအောက်တွင် နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာ မြှုပ်နှံထားခြင်းဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သော အော့ဇီ၏ ရုပ်အလောင်းကို ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဥရောပ၏ ရှေးအကျဆုံး သဘာဝမမ်မီဖြစ်သည်။

သုတေသီများသည် အော့ဇီ၏ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းနှင့် အပေါ်တွင် ထူးခြားသော အဏုဇီဝကမ္ဘာသုံးခုကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့တွင် ၎င်း၏သက်တမ်းတစ်လျှောက် ၎င်း၏ မိုက်ခရိုဘိုင်ယမ် (microbiome) ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်ခဲ့သော ရှေးဟောင်းအူလမ်းကြောင်းဘက်တီးရီးယားများ၊ ၎င်း၏ခန္ဓာကိုယ်တည်ရှိရာ ရေခဲမြစ်ပတ်ဝန်းကျင်မှ ဆင်းသက်လာသော အအေးဒဏ်ခံနိုင်သော အဏုဇီဝပိုးမွှားများ၊ နှင့် ပြတိုက်ထိန်းသိမ်းမှု ဆယ်စုနှစ်သုံးခုအတွင်း ဝင်ရောက်လာသော ခေတ်သစ်အဏုဇီဝပိုးမွှားများ ပါဝင်သည်။

"ကျွန်ုပ်တို့၏ လေ့လာမှုအရ အော့ဇီသည် ငြိမ်သက်နေသော၊ ဇီဝဗေဒအရ မလှုပ်ရှားနိုင်သော အကြွင်းအကျန်တစ်ခု မဟုတ်ဘဲ၊ ၎င်းသည် လှုပ်ရှားနေသော ဂေဟစနစ်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြသည်" ဟု အီတလီနိုင်ငံ၊ ဘိုလ်ဇာနို (Bolzano) ရှိ Eurac Research ၏ မမ်မီလေ့လာရေးဌာနမှ အဏုဇီဝဗေဒပညာရှင် မိုဟာမက် ဆာဟန် (Mohamed Sarhan) က ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် Microbiome ဂျာနယ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော လေ့လာမှု၏ ဦးဆောင်စာရေးဆရာဖြစ်သည်။

"၎င်း၏ ခန္ဓာကိုယ်သည် ၎င်းတို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်ကို တက်ကြွစွာ တုံ့ပြန်နေသော အသက်ရှင်လျက် ဇီဝဖြစ်စဉ်စွမ်းရည်ရှိသော သက်ရှိများကို လက်ခံထားသည်" ဟု ဆာဟန်က ပြောကြားခဲ့သည်။ "အအေးဒဏ်ခံနိုင်သော တဆေးများ ကြီးထွားနေသည်။ အချို့သော ဘက်တီးရီးယားများသည် ၎င်း၏ တစ်ရှူးများတစ်လျှောက် ဆယ်စုနှစ်များစွာ နေရာယူနေထိုင်ပြီး ဆက်လက်တည်ရှိနေသည်။ မမ်မီသည် အမှန်တကယ်ပင် အသက်ရှင်နေသော ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်မှုမျက်နှာပြင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ရှေးဟောင်းကမ္ဘာနှင့် ပစ္စုပ္ပန်ကြားရှိ ဆုံမှတ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုနေရာတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၅,၀၀၀ က အဏုဇီဝပိုးမွှားများသည် လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်က ရောက်ရှိလာသော သက်ရှိများနှင့် အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ကြသည်" ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် လူ့သမိုင်းအတွက် ဆာဟန်က ရှေးဟောင်းအူလမ်းကြောင်းဘက်တီးရီးယားများသည် စက်မှုထွန်းကားခြင်း၊ ပဋိဇီဝဆေးများနှင့် ပြုပြင်ထားသော အစားအစာများက လူ့မိုက်ခရိုဘိုင်ယမ်များ (ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းနှင့် အပေါ်တွင် သဘာဝအတိုင်း နေထိုင်သော အဏုဇီဝပိုးမွှားများ စုစည်းမှု) ကို မပြောင်းလဲမီ ကြေးခေတ်လူသားတစ်ဦး၏ အူလမ်းကြောင်းဂေဟစနစ်ကို ရှားပါးစွာ လေ့လာနိုင်သည့် ပြတင်းပေါက်တစ်ခုကို ပံ့ပိုးပေးသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးသိပ္ပံအတွက် ဆာဟန်က အော့ဇီ၏ ရေခဲမြစ်အတွင်း မြှုပ်နှံထားသည့် အခြေအနေများကို တုပရန် ဘိုလ်ဇာနိုရှိ တောင်ပိုင်း တိုင်ရိုးလ် ရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်တွင် ၂၁ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် (အနှုတ် ၆ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်) ဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားသော အော့ဇီပေါ်တွင် အအေးကြိုက်တဆေးများ တက်ကြွစွာ ကြီးထွားနေသည်ကို တွေ့ရှိရခြင်းသည် မမ်မီ၏ ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲမှုနှင့် ပတ်သက်၍ မေးခွန်းများ ထုတ်လာစေသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

အော့ဇီ၏ အူလမ်းကြောင်းတွင် ၎င်း၏သက်တမ်းနှင့် သက်ဆိုင်သော အဏုဇီဝပိုးမွှားများတွင် စက်မှုခေတ်မတိုင်မီက အမျှင်ဓာတ်ကြွယ်ဝသော အစားအစာများနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် ဘက်တီးရီးယားများ ပါဝင်ပြီး ခေတ်သစ်အနောက်တိုင်းလူနေမှုပုံစံဖြင့် နေထိုင်သူများတွင် ရှားရှားပါးပါး တွေ့ရသည်။

"အနောက်တိုင်းသားများ၏ အူလမ်းကြောင်းမှ ၎င်းတို့ ပျောက်ကွယ်သွားခြင်းသည် အစားအသောက်ပြောင်းလဲမှုများ၊ ပဋိဇီဝဆေးများ အသုံးပြုမှုနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ထိတွေ့မှု လျော့နည်းခြင်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေဖွယ်ရှိသည်။ အော့ဇီသည် ကျွန်ုပ်တို့ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည့်အရာနှင့် ကျန်းမာရေးအကြောင်းပြချက်များကြောင့် တစ်နေ့နေ့တွင် ပြန်လည်ရရှိလိုသည့်အရာများကို အခြေခံအားဖြင့် ပြသနေသည်" ဟု ဆာဟန်က ပြောကြားခဲ့သည်။

ဤမူလအူလမ်းကြောင်းအဏုဇီဝပိုးမွှားများထဲမှ တစ်ခုခုသည် ဇီဝဗေဒအရ တက်ကြွနေဆဲလား။

"၎င်းသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ လေ့လာမှုက ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းသည့် စိတ်ဝင်စားစရာအကောင်းဆုံးနှင့် အနုစိတ်ဆုံး မေးခွန်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်" ဟု ဆာဟန်က ပြောကြားခဲ့သည်။

"ရှေးဟောင်းအူလမ်းကြောင်းဘက်တီးရီးယားများသည် နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာကြာ ဓာတုဗေဒပျက်စီးယိုယွင်းမှုနှင့် ကိုက်ညီသော ရှင်းလင်းသည့် DNA ပျက်စီးမှုလက္ခဏာများကို ပြသသည်။ ၎င်းသည် ၎င်းတို့၏ DNA သည် စစ်မှန်သော ရှေးဟောင်းဖြစ်ကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့အား ပြောပြသည်။ သို့သော် ဆဲလ်များကိုယ်တိုင် ဇီဝဖြစ်စဉ်လှုပ်ရှားမှု တစ်စုံတစ်ရာကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း ရှိ၊ မရှိကို DNA ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုတစ်ခုတည်းဖြင့် အပြည့်အဝ ဆုံးဖြတ်၍မရပါ။ ကျွန်ုပ်တို့ ပြောနိုင်သည်မှာ ၎င်းတို့သည် အူလမ်းကြောင်း၏ အောက်ဆီဂျင်မဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် နှစ်ပေါင်း ၅,၀၀၀ ကျော်ကြာ ထူးထူးခြားခြား ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်" ဟု ဆာဟန်က ပြောကြားခဲ့သည်။

'အဖိုးတန် ထိုးထွင်းသိမြင်မှုများ'

အော့ဇီ၏ အစာအိမ်အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများအပေါ် ယခင်က ပြုလုပ်ခဲ့သော သုတေသနများက ၎င်း၏ နောက်ဆုံးစားသုံးခဲ့သော အစားအစာများဖြစ်သည့် သမင်နှင့် ဆိတ်သားအပြင် ဂျုံတို့ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ယခင်သုတေသနများအရ ၎င်းသေဆုံးချိန်တွင် အသက် ၄၅ နှစ်ခန့်ရှိပြီး ၎င်း၏ခေတ်အတွက် အတော်လေး အသက်ကြီးကာ ခန္ဓာကိုယ်သန်မာကြောင်း ပြသခဲ့သည်။ ၎င်းသည် တိရစ္ဆာန်မျိုးစိတ်များစွာမှ ပြုလုပ်ထားသော အဝတ်အစားများကို ဝတ်ဆင်ခဲ့ပြီး ကြေးပုဆိန်၊ လေးရှည်၊ မြှားနှင့် မြှားအိမ်၊ ကျောက်ခဲဓားမြှောင်နှင့် ကျောပိုးအိတ် အပါအဝင် ပစ္စည်းများကို သယ်ဆောင်ခဲ့ကာ ဂျီဩမေတြီပုံစံ တက်တူးများ ထိုးထားခဲ့သည်။

"သူသည် ကျွန်ုပ်တို့အား အတိတ်ကာလနှင့် ပတ်သက်၍ အဖိုးတန် ထိုးထွင်းသိမြင်မှုများကို ပေးစွမ်းသော ဧည့်သည်တစ်ဦးဖြစ်သည်" ဟု Eurac ၏ မမ်မီလေ့လာရေးဌာန ဒါရိုက်တာ၊ အဏုဇီဝဗေဒပညာရှင်နှင့် လေ့လာမှု၏ ပူးတွဲစာရေးဆရာ ဖရန့်ခ် မိုက်စ်နာ (Frank Maixner) က ပြောကြားခဲ့သည်။

သုတေသီများသည် အော့ဇီ၏ သက်တမ်းတစ်လျှောက် မည်သည့်အဏုဇီဝပိုးမွှားများ ရှိနေခဲ့သည်နှင့် ၎င်းသေဆုံးပြီးနောက် မည်သည့်အဏုဇီဝပိုးမွှားများက ၎င်း၏ခန္ဓာကိုယ်တွင် နေရာယူခဲ့သည်ကို ခွဲခြားခဲ့သည်။ သေဆုံးပြီးနောက် ရေခဲမြစ်ပတ်ဝန်းကျင်က ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင် အဏုဇီဝအဖွဲ့အစည်းကို ၎င်း၏ခန္ဓာကိုယ်ထဲသို့ မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည် - ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ရေခဲနှင့် မြေဆီလွှာမှ အအေးဒဏ်ခံနိုင်သော ဘက်တီးရီးယားများနှင့် တဆေးများဖြစ်သည်။

အတွင်းပိုင်းတစ်ရှူးနက်နက်များတွင်သာ တွေ့ရှိရပြီး DNA ပျက်စီးမှု မြင့်မားစွာ ပြသသည့် အဏုဇီဝပိုးမွှားများသည် အော့ဇီ၏ သက်တမ်းတစ်လျှောက် သို့မဟုတ် မကြာမီအချိန်က ရှိနေခဲ့သည်မှာ သေချာသလောက်ပင်ဖြစ်သည်ဟု ဆာဟန်က ပြောကြားခဲ့သည်။ DNA ပျက်စီးမှုမရှိဘဲ ထိန်းသိမ်းရေးပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကိုက်ညီသော အဏုဇီဝပိုးမွှားများသည် ခေတ်သစ်မိတ်ဆက်မှုများဖြစ်ပြီး ရေခဲမြစ်မှ ဆင်းသက်လာသော အဏုဇီဝပိုးမွှားများသည် သေဆုံးပြီးနောက် ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းမပြုမီ နေရာယူမှုများကို ကိုယ်စားပြုကာ အလယ်တွင် တည်ရှိသည်ဟု ဆာဟန်က ဆိုသည်။ အသက်ရှင်လျက် ဇီဝဗေဒအရ တက်ကြွသော အဏုဇီဝပိုးမွှားများသည် အော့ဇီ၏ အရေပြားနှင့် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းပိုင်းရေတွင်ရှိသော အအေးဒဏ်ခံနိုင်သော တဆေးများဖြစ်သည်။

၎င်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီးနောက် ပြတိုက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခြင်းက အဏုဇီဝပိုးမွှားများ နေရာယူမှုလှိုင်းသစ်တစ်ခုကို စတင်စေခဲ့သည်။

"မမ်မီကို စိုစွတ်နေစေရန် အသုံးပြုသော ရေဖြန်းခြင်းက ၎င်း၏ ပြင်ပမျက်နှာပြင်များပေါ်သို့ လွှမ်းမိုးသော ဘက်တီးရီးယားလက္ခဏာများကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဤခေတ်သစ်မိတ်ဆက်မှုများသည် မမ်မီ၏ ပြင်ပမိုက်ခရိုဘိုင်ယမ်ကို ထိရောက်စွာ ပြန်လည်ပုံဖော်နေသည် - ၎င်းသည် ယခင်က အသိအမှတ်မပြုခဲ့သော ထိန်းသိမ်းရေးအလေ့အကျင့်များ၏ အကျိုးဆက်တစ်ခုဖြစ်သည်" ဟု ဆာဟန်က ပြောကြားခဲ့သည်။