ဘဲလ်ဖတ်စ်ရဲ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူဆန့်ကျင်ရေး ဆူပူမှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေစဉ် ရေအမြောက်သုံး

ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၊ ဘဲလ်ဖတ်စ်မြို့ရှိ ရဲတပ်ဖွဲ့သည် ဆူဒန်ဒုက္ခသည်တစ်ဦး ပါဝင်ပတ်သက်သည့် ဓားဖြင့်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဒုတိယညဆက်တိုက် မငြိမ်မသက်မှုများအတွင်း အစွန်းရောက်လက်ယာဆန္ဒပြသူ ဒါဇင်ပေါင်းများစွာကို လူစုခွဲရန် ရေအမြောက်များကို အသုံးပြုခဲ့သည်။

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပဋိပက္ခများသည် ဓားထိုးခံရသူ၏ မိသားစုက ငြိမ်သက်အေးချမ်းရန် တောင်းဆိုပြီး မြောက်ပိုင်းအိုင်ယာလန်ရှိ မြို့တော်တွင် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူဆန့်ကျင်ရေး အကြမ်းဖက်မှုလှိုင်းကို ရှုတ်ချခဲ့ချိန်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ရဲတပ်ဖွဲ့က ဆန္ဒပြသူများသည် ရဲအရာရှိများအား ကျောက်ခဲများနှင့် ပုလင်းများကဲ့သို့သော “ပစ်ခတ်နိုင်သည့် အရာဝတ္ထုများ” ဖြင့် ပစ်ပေါက်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ ဖြစ်ပွားရာနေရာမှ ရုပ်ပုံများတွင် လမ်းများပေါ်၌ မီးလောင်ကျွမ်းမှုများစွာကို ပြသခဲ့သည်။

ရဲတပ်ဖွဲ့က အရာရှိများသည် “ပြည်သူ့အေးချမ်းသာယာရေးကို ထိန်းသိမ်းရန် ကြိုးပမ်းသည့်အနေဖြင့် ရေအမြောက်များကို အသုံးပြုခဲ့သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော် အင်္ဂါနေ့ညနေပိုင်းက မျက်နှာဖုံးစွပ်ထားသူ ရာပေါင်းများစွာက မိသားစုများကို ၎င်းတို့၏နေအိမ်များမှ မီးရှို့မောင်းထုတ်ကာ ယာဉ်များကို မီးရှို့ခဲ့သည့် အခြေအနေထက် ယခုမငြိမ်မသက်မှုသည် သိသိသာသာ လျော့နည်းပြင်းထန်ခဲ့သည်။

ဓားထိုးခံရသူ စတီဖင် အိုဂီလ်ဗီ၏ မိသားစုက ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုတွင် “ညတွင်းချင်း မငြိမ်မသက်မှုများကို ကြိုဆိုခြင်းမရှိကြောင်းနှင့် ငြိမ်းချမ်းစွာဆန္ဒပြခြင်းသည်သာ ရှေ့ဆက်သွားမည့် တစ်ခုတည်းသော နည်းလမ်းဖြစ်ကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့ လုံးဝရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပြောကြားလိုပါသည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

“ကျွန်ုပ်တို့နိုင်ငံအတွက် အလွန်အဖိုးတန်သော ပံ့ပိုးကူညီမှုများ ပြုလုပ်ပေးနေသည့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများစွာ ရှိပါသည်။ ဤကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော အဖြစ်ဆိုးကို လူအချင်းချင်း ကွဲပြားစေရန် သို့မဟုတ် ရန်လိုမုန်းတီးမှုကို လှုံ့ဆော်ရန် အသုံးချစေလိုခြင်း မရှိပါ” ဟု ၎င်းတို့က ပြောကြားခဲ့သည်။

မိသားစုက မျက်လုံးတစ်ဖက် ဆုံးရှုံးခဲ့ရပြီး လည်ပင်းနှင့် မျက်နှာတို့တွင် ပြင်းထန်သော ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့သည့် အိုဂီလ်ဗီသည် တည်ငြိမ်သောအခြေအနေတွင် ရှိကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

၎င်းတို့၏ တောင်းဆိုမှုသည် တိုက်ခိုက်မှုတွင် သံသယရှိသူ၊ အသက် ၃၀ အရွယ် ဆူဒန်နိုင်ငံသား ဟာဒီ အာလိုဒစ် အမည်ရှိသူသည် လူသတ်ရန်ကြိုးပမ်းမှု အပါအဝင် စွဲချက်များဖြင့် တရားရုံးတွင် ရင်ဆိုင်ခဲ့ချိန်တွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

၎င်းအား ချုပ်နှောင်ထားရန် အမိန့်ချမှတ်ခဲ့ပြီး အမှုကို ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့သို့ ရွှေ့ဆိုင်းခဲ့သည်။

အင်္ဂါနေ့တစ်နေ့လုံး အွန်လိုင်းတွင် ဓားထိုးတိုက်ခိုက်မှု ဗီဒီယိုများ ပျံ့နှံ့ခဲ့ပြီး လူမှုမီဒီယာများတွင် အကြမ်းဖက်ဆန္ဒပြရန် တောင်းဆိုမှုများ ပေါ်ပေါက်စေခဲ့သည်။ ရိုက်တာသတင်းအေဂျင်စီ၏ ဖော်ပြချက်အရ ရဲတပ်ဖွဲ့သည် မီးလောင်နေသော အိမ်တစ်အိမ်မှ မိသားစုတစ်စုကို ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်ရန် ကူညီပေးခဲ့ရပြီး ကားများစွာနှင့် ဘတ်စ်ကားတစ်စီးကို မီးရှို့ခဲ့ရာ အခွံသက်သက်သာ ကျန်ရှိခဲ့သည်။

ဒေသခံနိုင်ငံရေးသမားများနှင့် သင်းအုပ်ဆရာတစ်ဦးက ပစ်မှတ်ထားခံရသူ အများအပြားမှာ လူမည်းများဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ယူကေဝန်ကြီး ရုသ် အန်ဒါဆန် က ဘဲလ်ဖတ်စ်တွင် အနည်းဆုံး လူ ၂၇ ဦး အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ဖြစ်ခဲ့ရသည်မှာ “လူများက နိုင်ငံခြားသားများကို ပစ်မှတ်ထားရန် အိမ်တိုင်ရာရောက် သွားရောက်ခဲ့ကြသောကြောင့်” ဖြစ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

အသက် ၃၃ နှစ်အရွယ် ဒေသခံ ဂျေမီ ကော်ရီ က ၎င်း၏အိမ် မီးလောင်နေသည်ကို ကြည့်နေရုံမှတစ်ပါး အခြားဘာမျှ မတတ်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“ကျွန်တော် အဲဒီနေရာမှာပဲ ရပ်ပြီး ကျွန်တော့်အိမ်တစ်အိမ်လုံး ဖြည်းဖြည်းချင်း မီးလောင်နေတာကို ကြည့်နေခဲ့ရတာပါ” ဟု ၎င်းက ရိုက်တာသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ “သူတို့ ကားတစ်စီးကို မီးရှို့နေတုန်းက ‘ဒါ ကျွန်တော့်ပစ္စည်း၊ ဒါ ကျွန်တော့်ပစ္စည်း’ လို့ ကျွန်တော် ပြောခဲ့ပေမယ့် သူတို့ ဂရုမစိုက်ခဲ့ကြပါဘူး။”

ဤတိုက်ခိုက်မှုသည် ယူကေတွင် တင်းမာမှုများ မြင့်တက်နေချိန်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဆောက်သမ်တန်မြို့၌ ကျောင်းသားတစ်ဦး အသတ်ခံရပြီးနောက် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်း၏လူသတ်သမားဖြစ်သူ ဆစ်ခ်လူမျိုးတစ်ဦးက လူမျိုးရေးခွဲခြားမှု တိုက်ခိုက်ခံရသည်ဟု မှားယွင်းစွာ စွပ်စွဲခဲ့ပြီးနောက် ဓားဒဏ်ရာများဖြင့် သေဆုံးနေစဉ် ရဲတပ်ဖွဲ့က ၎င်းအား လက်ထိပ်ခတ်ခဲ့သည်။

နည်းပညာဘီလျံနာ အီလွန် မတ်စ် က ယူကေရှိ အကြမ်းဖက်မှုများကို ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု အပြစ်တင်သည့် မက်ဆေ့ချ်များစွာကို ပြန်လည်တင်ခဲ့ပြီး “ထိန်းချုပ်မှုမဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုနှင့် နယ်စပ်များဖွင့်လှစ်ခြင်းဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ မူဝါဒ” သည် တင်းမာမှုများကို တိုးမြှင့်နေသည်ဟု ငြင်းခုံသည့် ပို့စ်တစ်ခုကို မျှဝေခဲ့သည်။

မတ်စ် ၏ တောင်းဆိုမှုများအပြင် တွမ်မီ ရော်ဘင်ဆင် ကဲ့သို့သော အခြားအစွန်းရောက်လက်ယာ လှုံ့ဆော်သူများက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ဆန္ဒပြပွဲများ ထပ်မံပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြပြီး မြောက်ပိုင်းအိုင်ယာလန် ရဲချုပ်က အပိုဆောင်းအရာရှိ ၂၀၀ ကို လမ်းများပေါ်တွင် ချထားခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ရဲချုပ် ဂျွန် ဘောက်ချာ က အင်္ဂါနေ့ညက အဓိကရုဏ်းသမားများနှင့် ပတ်သက်၍ “ဒီလူမိုက်တွေဟာ တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုတွေကိုပဲ ပစ်မှတ်ထားခဲ့တာ မဟုတ်ပါဘူး... သူတို့ဟာ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလုံးကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့တာပါ” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

အရာရှိများသည် အင်္ဂါနေ့က ဖြစ်ပွားခဲ့သော အကြမ်းဖက်မှုများအတွင်း နှစ်လသားအရွယ် ကလေးငယ်တစ်ဦး ပါဝင်သည့် မိသားစုတစ်စုကို ဘေးကင်းရာသို့ ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ရပြီး ၎င်းအား “အသိမဲ့သော လူမိုက်များ၏ ကြီးမားသော ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ထိခိုက်စေသည့် လုပ်ရပ်” ဟု ၎င်းက သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

လန်ဒန်တွင် ပြောကြားရာ၌ ယူကေဝန်ကြီးချုပ် ကီယာ စတားမာ က ဓားဖြင့်တိုက်ခိုက်မှုသည် လေးနက်သော မေးခွန်းများ ပေါ်ပေါက်စေခဲ့ကြောင်း၊ သို့သော် “လူများကို ၎င်းတို့၏နေအိမ်များမှ မောင်းထုတ်ခြင်းသည်... မှန်ကန်သော တုံ့ပြန်မှုနည်းလမ်း မဟုတ်ပါ” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

၎င်းက မငြိမ်မသက်မှုများကို “ထိတ်လန့်စရာကောင်းပြီး လုံးဝလက်မခံနိုင်စရာ” ဟု ရှုတ်ချခဲ့သည်။

ထိုအတောအတွင်း ယူကေ၏ အုပ်ချုပ်ရေးပါတီဖြစ်သော လေဘာပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌ အန်နာ တာလီ က အွန်လိုင်းပလက်ဖောင်းများသည် မငြိမ်မသက်မှုများကို “တွန်းအားပေးရာတွင် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေသည်” ဟု ပြောကြားခဲ့ပြီး မတ်စ် သည် တင်းမာမှုများကို လှုံ့ဆော်နေသည့် “မရိုးသားသော လုပ်ဆောင်သူများ” ထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်သည်ဟု အကြံပြုခဲ့သည်။

ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးအကြီးအကဲ ဗော်ကာ တာ့ခ် က လူမှုမီဒီယာများပေါ်ရှိ ၎င်းက “လှုံ့ဆော်မှု” ဟု ခေါ်ဆိုသည့်အရာကို ရှုတ်ချခဲ့သည်။ “လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်းရှိ အုပ်စုတစ်ခုလုံးကို လူသားမဆန်အောင် ပြုလုပ်ခြင်းသည် လုံးဝလက်မခံနိုင်စရာကောင်းပြီး ရိုးရိုးသားသားပြောရလျှင် စက်ဆုပ်ဖွယ်ကောင်းသည်” ဟု ၎င်းက ဂျီနီဗာတွင် သတင်းထောက်များအား ပြောကြားခဲ့ပြီး မြောက်ပိုင်းအိုင်ယာလန်နှင့် ဆောက်သမ်တန် နှစ်နေရာလုံးရှိ အကြမ်းဖက်မှုများသည် “အမှန်တကယ် ထိတ်လန့်စရာကောင်းသည်” ဟု ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

လူမှုမီဒီယာဝန်ဆောင်မှုပေးသူများသည် မုန်းတီးမှုစကားများနှင့် အကြမ်းဖက်မှုလှုံ့ဆော်မှုများကို တားဆီးရန် ၎င်းတို့၏တာဝန်ကို အလေးအနက်ထား ဆောင်ရွက်ရမည်ဟု ၎င်းက တိုက်တွန်းပြောကြားခဲ့သည်။

မြောက်ပိုင်းအိုင်ယာလန်တွင် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုသည် သမိုင်းကြောင်းအရ နည်းပါးခဲ့ပြီး၊ အဓိကအားဖြင့် ကက်သလစ်ဘာသာဝင် အိုင်ယာလန်စည်းလုံးညီညွတ်ရေးကို ရှာဖွေနေသော အိုင်ယာလန်အမျိုးသားရေးသမားများနှင့် ယူကေနှင့် ဗြိတိန်စစ်တပ်တွင် ဆက်လက်နေထိုင်လိုသော အများစု ပရိုတက်စတင့် ဘရစ်တိန်လိုလားသော “သစ္စာခံများ” အကြား ဆယ်စုနှစ်သုံးခုကြာ ပဋိပက္ခကြောင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည်။

သို့သော် မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှု တိုးလာခဲ့ပြီး မြောက်ပိုင်းအိုင်ယာလန်နှင့် အိုင်ယာလန်သမ္မတနိုင်ငံ၏ အချို့ဒေသများတွင် ၎င်းကို ဆန့်ကျင်သော ခံစားချက်များ တိုးပွားလာခဲ့သည်။