အစ္စရေးက ထိုဒေသကို ပစ်မှတ်ထားမည်ဟု ပြောကြားပြီးနောက် လက်ဘနွန်ပြည်သူများ ဘေရွတ်တောင်ပိုင်းမှ စတင်ထွက်ပြေး
AI Summary
အစ္စရေးအစိုးရက ဘေရွတ်တောင်ပိုင်း ဒါဟီယာဒေသကို တိုက်ခိုက်ရန် အမိန့်ပေးခဲ့ပြီးနောက် ဟစ်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့၏ အမာခံနယ်မြေဖြစ်သော ထိုဒေသမှ လူအများအပြား ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေကြသည်။ အစ္စရေးကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးက ဟစ်ဇ်ဘိုလာတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်ရှိနေပါက ဘေရွတ်တွင် ငြိမ်သက်မှုရှိမည်မဟုတ်ဟု ပြောကြားခဲ့ပြီး လီတာနီမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် စစ်တပ်ထိန်းချုပ်နယ်မြေ ထူထောင်မည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။ မတ်လ ၂ ရက်နေ့မှစ၍ တိုက်ပွဲများကြောင့် လက်ဘနွန်တစ်ဝန်း လူပေါင်း တစ်သန်းကျော် အဓမ္မရွှေ့ပြောင်းခံခဲ့ရပြီး ၃,၄၁၂ ဦးကျော် သေဆုံးကာ ၁၀,၂၆၉ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့သော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို နှစ်ဖက်စလုံးက လိုက်နာခြင်းမရှိဘဲ အစ္စရေးက နေ့စဉ်နီးပါး ချိုးဖောက်နေသည်။ အမေရိကန်က ပဋိပက္ခလျှော့ချရန် "လမ်းပြမြေပုံ" အဆိုပြုချက် တင်သွင်းခဲ့သော်လည်း အစ္စရေး၏ ထိုးစစ်ဆင်မှုများကို ပြင်သစ်၊ ဗြိတိန်၊ ကာတာနှင့် အီဂျစ်တို့က ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့ကြသည်။
အစ္စရေးအစိုးရက ထိုဒေသကို တိုက်ခိုက်ရန် အမိန့်ပေးပြီးနောက် လက်ဘနွန်နိုင်ငံ မြို့တော်ဘေရွတ်၏ တောင်ဘက်ပိုင်း ဒါဟီယာဒေသမှ လူအများအပြား ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေကြရာ ဟစ်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့၏ ကျယ်ပြန့်သော ထောက်ခံမှုရရှိထားသည့် ထိုဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်မှ ထွက်ခွာရာလမ်းများ ပိတ်ဆို့နေသည်။
စစ်တပ်သည် လေးပုံတစ်ပုံရာစုကျော်အတွင်း လက်ဘနွန်နိုင်ငံအတွင်း အနက်ရှိုင်းဆုံးနေရာသို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် တစ်ရက်အကြာ တနင်္လာနေ့တွင် တောင်ပိုင်းဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်များကို တိုက်ခိုက်ရန် အစ္စရေးစစ်တပ်ကို အစိုးရက အမိန့်ပေးခဲ့သည်။
ဘေရွတ်တောင်ပိုင်းမှ သတင်းပေးပို့နေသည့် အယ်လ်ဂျာဇီးယားသတင်းထောက် ဇိုင်နာ ခိုဒါက တနင်္လာနေ့နံနက်တွင် အစ္စရေးအစိုးရက တိုက်ခိုက်ရန်အမိန့်များ ကြေညာပြီးနောက် ချက်ချင်းပင် လူအများအပြားသည် ၎င်းတို့၏ ပစ္စည်းများကို ထုပ်ပိုးစတင်ခဲ့ကြကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
"ဂရင်းနစ်စံတော်ချိန် နံနက် ၇ နာရီခန့်တွင် အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ်နှင့် အစ္စရေးကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးတို့က ဘေရွတ်၏ တောင်ပိုင်းဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်များကို ပစ်မှတ်ထားရန် အစ္စရေးစစ်တပ်ကို အမိန့်ပေးခဲ့ကြောင်း ပူးတွဲကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ထိုနောက် ချက်ချင်းပင် လူများသည် ၎င်းတို့တတ်နိုင်သမျှ ပစ္စည်းများကို ထုပ်ပိုးကာ ထိုရပ်ကွက်များမှ ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်" ဟု သူမက ပြောကြားခဲ့သည်။
"အစိုးရမှ ဖွင့်လှစ်ထားသော ခိုလှုံရာစခန်းများ ပြည့်နေပြီဖြစ်သောကြောင့် သွားစရာနေရာများစွာ မရှိတော့ပါ။ လူအများအပြားသည် ၎င်းတို့၏ ကားများထဲတွင်ပင် ဖြစ်ပေါ်လာမည့်အခြေအနေကို စောင့်ကြည့်ရင်း နေထိုင်ကြရမည်ဖြစ်သည်။"
အစ္စရေးကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးက တနင်္လာနေ့တွင် သီးခြားကြေညာချက်တစ်ခု ထုတ်ပြန်ခဲ့ရာ ဟစ်ဇ်ဘိုလာတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ရှိနေပါက "ဘေရွတ်တွင် ငြိမ်သက်မှုရှိမည်မဟုတ်" ဟု ပြောကြားခဲ့ပြီး လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်း လီတာနီမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် စစ်တပ်ထိန်းချုပ်နယ်မြေတစ်ခု ထူထောင်မည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။
"ဘေရွတ်ရှိ ဒါဟီယာဒေသသည် အစ္စရေးမြောက်ပိုင်းရှိ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းများနှင့် မခြားနားပါ။ မြောက်ပိုင်းတွင် ငြိမ်သက်မှုမရှိပါက ဘေရွတ်တွင်လည်း ငြိမ်သက်မှုရှိမည်မဟုတ်" ဟု အစ္စရေး ကတ်ဇ်က ၎င်းက တနင်္လာနေ့အစောပိုင်းတွင် တိုက်ခိုက်ရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည့် ဘေရွတ်တောင်ပိုင်းဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်နှင့် ဟစ်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့၏ အမာခံနယ်မြေကို ရည်ညွှန်း၍ ၎င်း၏ရုံးမှ ထုတ်ပြန်သော ကြေညာချက်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
"တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အစ္စရေးကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (IDF) သည် အစ္စရေးကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် အစ္စရေးနိုင်ငံသားများထံမှ ခြိမ်းခြောက်မှုများကို ဖယ်ရှားရန်၊ လီတာနီဒေသကို လက်နက်များနှင့် အကြမ်းဖက်သမားများ ကင်းစင်သော အစ္စရေးကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့၏ လုံခြုံရေးထိန်းချုပ်မှုအောက်ရှိ နယ်မြေအဖြစ် ပြောင်းလဲရန်အတွက် လက်ဘနွန်ရှိ ဟစ်ဇ်ဘိုလာအကြမ်းဖက်သမားများနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများကို မီးနှင့်လှုပ်ရှားမှုများဖြင့် ဆက်လက်တိုက်ခိုက်နေသည်" ဟုလည်း ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
အစ္စရေးစစ်တပ်သည် ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း နိုင်ငံအတွင်းသို့ အနက်ရှိုင်းဆုံး ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်မှု ပြုလုပ်နေစဉ် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်း လီတာနီမြစ်၏ မြောက်ဘက်တွင်ရှိသော အလယ်ခေတ် ဘူဖော့ခံတပ်ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
လက်ဘနွန်နိုင်ငံအတွင်း ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်မည်ဟု ကတိပြုခဲ့ပြီး တနင်္ဂနွေနေ့၏ စစ်ဆင်ရေးကို ဟစ်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့အား တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ဆင်ရေးတွင် "သိသိသာသာ ပြောင်းလဲမှု" ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည့် အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင် နက်တန်ယာဟုက တနင်္လာနေ့တွင် လက်ဘနွန်အဖွဲ့၏ အမာခံနယ်မြေဖြစ်သော ဒါဟီယာဟု လူသိများသည့် ဘေရွတ်၏ တောင်ပိုင်းဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်များရှိ ပစ်မှတ်များကို တိုက်ခိုက်ရန် စစ်တပ်ကို အမိန့်ပေးခဲ့သည်။
တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဝါရှင်တန်က လက်ဘနွန်ရှိ ပဋိပက္ခများကို လျှော့ချရန် အဆိုပြုချက်တစ်ခု တင်သွင်းခဲ့ကြောင်း အမေရိကန်အရာရှိတစ်ဦးက အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့ပြီး နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာကို ရူဘီယိုသည် လက်ဘနွန်သမ္မတ ဂျိုးဇက် အောင်နှင့် အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင် နက်တန်ယာဟုတို့နှင့် သီးခြားဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။
အမေရိကန်အရာရှိက တနင်္ဂနွေနေ့တွင် အဆိုပြုထားသော "လမ်းပြမြေပုံ" အောက်တွင် ဟစ်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့သည် အစ္စရေးအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုအားလုံးကို ရပ်တန့်မည်ဖြစ်ပြီး အစ္စရေးက လက်ဘနွန်မြို့တော် ဘေရွတ်တွင် ထပ်မံတိုက်ခိုက်မှုများ မပြုလုပ်ရန် လဲလှယ်သည့်အနေဖြင့် ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
အမေရိကန်၏ အဆိုပြုချက်သည် တဖြည်းဖြည်း ပဋိပက္ခလျှော့ချရေးနှင့် ရန်လိုမှုအားလုံးကို ပြည့်စုံစွာ ရပ်စဲရေးအတွက် သင့်လျော်သော ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခု ဖန်တီးရန် ရည်ရွယ်ကြောင်း အရာရှိက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။
အမေရိကန်အရာရှိက လက်ရှိတိုက်ပွဲများအတွက် တာဝန်ကို ဟစ်ဇ်ဘိုလာအပေါ် ပုံချခဲ့ပြီး လက်ဘနွန်၏ အကျိုးစီးပွားကို ထည့်မတွက်ဘဲ အီရန်၏ ညွှန်ကြားချက်များကို လိုက်နာနေသည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။
အီရန်သည် ကြားဝင်စေ့စပ်သူအဖြစ် နေရာယူရန်အတွက် လက်ဘနွန်ရှိ ပဋိပက္ခကို ဆွဲဆန့်နေကြောင်းလည်း အရာရှိက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။
"အရပ်သားများကို ကာကွယ်ရန်နှင့် ပဋိပက္ခကို လျှော့ချရန် အမြန်ဆုံးနည်းလမ်းမှာ ဟစ်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့က ချက်ချင်းအပစ်အခတ်ရပ်စဲရန်ပင်ဖြစ်သည်" ဟု အရာရှိက ပြောကြားခဲ့ပြီး ဝါရှင်တန်သည် အစ္စရေးနိုင်ငံသားများအပေါ် ဆက်လက်တိုက်ခိုက်မှုများကို အစ္စရေးက သည်းခံမည်ဟု မမျှော်လင့်ကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။
တစ်ချိန်တည်းမှာပင် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် စစ်တပ်က ဘူဖော့ခံတပ်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ထုတ်ပြန်သော ဗီဒီယိုကြေညာချက်တွင် နက်တန်ယာဟုက ၎င်း၏နိုင်ငံက လွန်ခဲ့သော ၂၅ နှစ်ကျော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့ဖူးသည့် ထိုခံတပ်နှင့်ပတ်သက်၍ "ကျွန်ုပ်တို့သည် စည်းလုံးညီညွတ်စွာ၊ ခိုင်မာသောစိတ်ဓာတ်ဖြင့်၊ ယခင်ကထက် ပိုမိုအားကောင်းစွာ ပြန်လာခဲ့ပြီ" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
"ယခု ကျွန်ုပ်၏ ညွှန်ကြားချက်မှာ ဟစ်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်ရှိ နေရာများတွင် ကျွန်ုပ်တို့၏ ထိန်းချုပ်မှုကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစေရန်နှင့် ချဲ့ထွင်ရန်ဖြစ်သည်။ ဘူဖော့ကို သိမ်းပိုက်ခြင်းသည် ကျွန်ုပ်တို့ ဦးဆောင်နေသော မူဝါဒတွင် သိသိသာသာ အဆင့်တစ်ရပ်နှင့် သိသိသာသာ ပြောင်းလဲမှုတစ်ခုပင်ဖြစ်သည်" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပြီးဆုံးခဲ့သော လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းကို ဆယ်စုနှစ်နှစ်ခုကြာ သိမ်းပိုက်ထားစဉ်ကာလအတွင်း ဘူဖော့ခံတပ် (ကာလတ် အယ်လ်-ရှာကစ်ဖ် ဟုလည်း လူသိများ) ကို အခြေစိုက်စခန်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။
မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ဟစ်ဇ်ဘိုလာနှင့် အစ္စရေးတို့အကြား တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်လာခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း လက်ဘနွန်တစ်ဝန်းလုံးတွင် လူပေါင်း တစ်သန်းကျော် အဓမ္မရွှေ့ပြောင်းခံခဲ့ရသည်။
အစ္စရေးနှင့် ဟစ်ဇ်ဘိုလာတို့အကြား တိုက်ပွဲများ ရပ်တန့်ရန် "အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး" ကို ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့သော်လည်း လိုက်နာခြင်းမရှိခဲ့ပေ။
နှစ်ဖက်စလုံးက အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ချိုးဖောက်သည်ဟု အချင်းချင်း စွပ်စွဲကြပြီး အခြားတစ်ဖက်၏ ချိုးဖောက်မှုများကို ထောက်ပြကာ ၎င်းတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို တရားမျှတကြောင်း ပြောဆိုကြရာ အစ္စရေးကမူ နေ့စဉ်နီးပါး ချိုးဖောက်နေသည်။
အယ်လ်ဂျာဇီးယား၏ စာရင်းအင်းအရ တနင်္ဂနွေနေ့ တစ်ရက်တည်းတွင် လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းတစ်ဝန်း တိုက်ခိုက်မှု ၃၆ ကြိမ်ကျော်အတွင်း အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များသည် လူ ၁၂ ဦးထက်မနည်းကို သတ်ဖြတ်ပြီး ၃၅ ဦးကို ဒဏ်ရာရစေခဲ့သည်။
လက်ဘနွန်ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ နောက်ဆုံးကိန်းဂဏန်းများအရ မတ်လ ၂ ရက်နေ့မှစ၍ အစ္စရေးတိုက်ခိုက်မှုများတွင် လူပေါင်း ၃,၄၁၂ ဦးကျော် သေဆုံးပြီး ၁၀,၂၆၉ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။
ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ နိုင်ငံများက အစ္စရေး၏ လက်ဘနွန်အပေါ် ထိုးစစ်ဆင်မှု တိုးမြှင့်ခြင်းကို ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့ကြသည်။
ပြင်သစ်သမ္မတ အီမန်နျူရယ် မက်ခရွန်က "မည်သည့်အရာကမှ တရားမျှတမှုမရှိ" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ယီဗက် ကူးပါးက အစ္စရေးအား လက်ဘနွန်ရှိ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ရပ်တန့်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ပြီး ၎င်း၏ တိုက်ခိုက်မှုများ တိုးမြှင့်ခြင်းသည် "သံတမန်ရေးရာအတွက် နေရာလွတ်ကို တိုက်စားပစ်ခဲ့သည်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
ကာတာက အစ္စရေး၏ လက်ဘနွန်အပေါ် ဆက်လက်တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် တောင်ပိုင်းတွင် မြေပြင်ထိုးစစ် ချဲ့ထွင်မှုကို ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့ပြီး ထိုစစ်ဆင်ရေးကို ပြင်းထန်သော တိုက်ခိုက်မှု တိုးမြှင့်ခြင်းနှင့် နိုင်ငံတကာဥပဒေ ချိုးဖောက်ခြင်းအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။
အီဂျစ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဘာဒါ အဗ္ဗဒယ်လာတီက ဝန်ကြီးချုပ် နာဝပ် ဆာလမ်နှင့် တယ်လီဖုန်းပြောဆိုစဉ် လက်ဘနွန်နှင့် ကိုင်ရို၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို အတည်ပြုခဲ့သည်။ ၎င်းက အစ္စရေးအား လက်ဘနွန်ပိုင်နက်နယ်မြေအားလုံးမှ ရုပ်သိမ်းရန်လည်း တောင်းဆိုခဲ့သည်။