ထရမ့်၏ ထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီခေါင်းဆောင် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ရွေးချယ်မှုကို ဥပဒေပြုအမတ်များ ပယ်ချပြီးနောက် အမေရိကန် ထောက်လှမ်းရေးဥပဒေ ပထမဆုံးအကြိမ် သက်တမ်းကုန်ဆုံးမည်

အောက်လွှတ်တော်သည် အမေရိကန်အစိုးရ၏ ဝရမ်းမပါဘဲ စောင့်ကြည့်ထောက်လှမ်းခွင့်ဥပဒေကို သောကြာနေ့တွင် သက်တမ်းမကုန်ဆုံးမီ သက်တမ်းတိုးရန် ပျက်ကွက်ခဲ့ရာ၊ ဥပဒေပြုအမတ်များက အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ထရမ့်၏ မဟာမိတ်တစ်ဦးကို အမေရိကန် ထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီများအား ကြီးကြပ်ရန် ခန့်အပ်မှုအား ကန့်ကွက်နေကြသဖြင့် ယင်းဥပဒေသည် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ပျက်ပြယ်သွားမည်မှာ သေချာသလောက်ပင် ဖြစ်သည်။

အောက်လွှတ်တော်သည် ဥပဒေကြမ်းကို အတည်ပြုရန် သုံးပုံနှစ်ပုံ အများစု လိုအပ်သော်လည်း ၂၁၈ မဲ-၁၉၈ မဲဖြင့် မဲခွဲဆုံးဖြတ်ခဲ့ရာ ရီပတ်ဘလစ်ကန် ဥပဒေပြုအမတ် ၁၉ ဦးက ကန့်ကွက်မဲပေးခဲ့ကြသည်။ ပိုလစ်တီကို (Politico) သတင်းဌာန၏ ဖော်ပြချက်အရ နောက်ထပ်မဲခွဲဆုံးဖြတ်မှုကို ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်ရန် စီစဉ်ထားသည်။

တရားဝင်အားဖြင့် နိုင်ငံခြားထောက်လှမ်းရေး စောင့်ကြည့်မှုဥပဒေ (FISA) ဟု အမည်ပေးထားသည့် အဆိုပါ သူလျှိုဥပဒေသည် နိုင်ငံခြား ဟက်ကာများ၊ သူလျှိုများနှင့် အကြမ်းဖက်သမား ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသူများကို ဖော်ထုတ်ရန်အတွက် အမေရိကန် ထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီများအား အမေရိကန်နိုင်ငံသားများအပေါ် အပါအဝင် အချက်အလက် အမြောက်အမြားကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် စုဆောင်းခွင့်ပြုထားသည်။ ဥပဒေစာအုပ်များတွင် ပုဒ်မ ၇၀၂ အဖြစ်လည်း လူသိများသော ဤစည်းမျဉ်းကို ဒီမိုကရက်နှင့် ရီပတ်ဘလစ်ကန် နှစ်ပါတီစလုံးက နှစ်ပေါင်းများစွာ အမျိုးသားလုံခြုံရေးအတွက် အရေးပါသည်ဟု မှတ်ယူခဲ့ကြသည်။

ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာမြင့်ပြီဖြစ်သော သူလျှိုဥပဒေကို သက်တမ်းတိုးရန် နှစ်ပါတီပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများသည် မကြာသေးမီသီတင်းပတ်များအတွင်း ရပ်တန့်သွားခဲ့ပြီး ဥပဒေပြုအမတ်များသည် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်ရန်အတွက် ရေတိုသက်တမ်းတိုးမှုများကိုသာ အတည်ပြုနိုင်ခဲ့ကြသည်။

ဝေဖန်သူများက ယခင် အမေရိကန်အစိုးရများစွာက ဥပဒေကို အလွဲသုံးစားပြုမှုများကို ကိုးကား၍ FISA ကို ပြင်းထန်စွာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန် တောင်းဆိုနေကြသည်။ နှစ်ပါတီစလုံးမှ ဥပဒေပြုအမတ်များသည် သူလျှိုအေဂျင်စီများအား အမေရိကန်နိုင်ငံသားများ၏ ပုဂ္ဂလိက ဆက်သွယ်မှုများကို ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုခွင့်မပြုမီ တရားရုံးမှ အတည်ပြုထားသော ဝရမ်းကို ဦးစွာရယူရန် လိုအပ်မည့် ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို ရှာဖွေခဲ့ကြသော်လည်း ထရမ့်အစိုးရကမူ ဥပဒေကို သန့်ရှင်းစွာ ပြန်လည်ခွင့်ပြုရန် တောင်းဆိုနေခဲ့သည်။

သို့သော် ပြီးခဲ့သည့်အပတ်က ထရမ့်အစိုးရအဖွဲ့အတွက် အတားအဆီးအသစ်တစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ သမ္မတက ၎င်း၏ မဟာမိတ်တစ်ဦးဖြစ်သူ ဘီလ် ပူလ်တီ (Bill Pulte) ကို ယာယီ အမေရိကန် အမျိုးသားထောက်လှမ်းရေး ဒါရိုက်တာအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤအစိုးရအဖွဲ့အဆင့် ရာထူးသည် ဗဟိုထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီ (Central Intelligence Agency) နှင့် အမျိုးသားလုံခြုံရေးအေဂျင်စီ (National Security Agency) အပါအဝင် အစိုးရ၏ တစ်ဒါဇင်ကျော်သော သူလျှိုအေဂျင်စီများကို ကြီးကြပ်ရသည်။

အဆိုပါ ခန့်အပ်မှုသည် ပူလ်တီက ထရမ့်၏ နိုင်ငံရေးပြိုင်ဘက်များကို တိုက်ခိုက်ရန်နှင့် ၎င်းကြီးကြပ်ရမည့် ထိပ်တန်းထောက်လှမ်းရေးရုံးကို ဖျက်ဆီးရန် ရာထူးကို အသုံးပြုမည်ကို စိုးရိမ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ပိုလစ်တီကို (Politico) သတင်းဌာနက ပူလ်တီ၏ ခန့်အပ်မှုသည် အိမ်ဖြူတော်အတွင်းရှိ “မကြာသေးမီက စိတ်ခံစားချက်၏ ရှင်းလင်းသော လက္ခဏာ” ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီး ထရမ့်သည် ပိုမိုအထီးကျန်လာကာ မကျေနပ်ချက်များဖြင့် မောင်းနှင်ခံရကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။

ဝါရှင်တန်ပို့စ် (The Washington Post) သတင်းစာ၏ ဖော်ပြချက်အရ ဒီမိုကရက်များက ပူလ်တီ၏ ခန့်အပ်မှုသည် ဥပဒေသက်တမ်းကုန်ဆုံးခွင့်ပြုခြင်းထက် အမေရိကန် အမျိုးသားလုံခြုံရေးအတွက် ပိုမိုကြီးမားသော အန္တရာယ်ဖြစ်ကြောင်း သတိပေးခဲ့ကြသည်။

ထောက်လှမ်းရေး သို့မဟုတ် အမျိုးသားလုံခြုံရေး အတွေ့အကြုံမရှိသော ပူလ်တီသည် ဇွန်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ၎င်း၏ လက်ရှိ အမေရိကန် ဖက်ဒရယ် အိမ်ရာအေဂျင်စီကို ဦးဆောင်နေသည့် ရာထူးနှင့်အတူ အလုပ်စတင်ရန် စီစဉ်ထားခဲ့သည်။ သို့သော် ကြာသပတေးနေ့တွင် အစိုးရအဖွဲ့က ပူလ်တီ၏ အမည်စာရင်းတင်သွင်းမှုကို ရုပ်သိမ်းခဲ့ပြီး ၎င်း၏နေရာတွင် ဂျေး ကလေးတန် (Jay Clayton) ကို အစားထိုးခဲ့သည်။ ကလေးတန်သည် လက်ရှိတွင် နယူးယောက်တောင်ပိုင်းခရိုင်အတွက် အမေရိကန်ရှေ့နေအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေပြီး ယခင်က အာမခံနှင့် ငွေလဲလှယ်ရေးကော်မရှင် (Securities and Exchange Commission) ၏ အကြီးအကဲဖြစ်ခဲ့သည်။

သို့သော် ကလေးတန်၏ ခန့်အပ်မှုသတင်း ပေါ်ထွက်လာချိန်တွင် ဥပဒေပြုအမတ်များစွာသည် တစ်ပတ်ကြာ အားလပ်ရက်အတွက် မြို့တော်မှ ထွက်ခွာသွားခဲ့ပြီးဖြစ်ရာ FISA ကို ကယ်တင်ရန် နောက်ဆုံးမိနစ် သဘောတူညီချက် ရရှိရန် မဖြစ်နိုင်တော့ပေ။

ဖိုင်ဘာကေဘယ်များနှင့် နည်းပညာကုမ္ပဏီကြီးများအား ကြားဖြတ်နားထောင်ခြင်း

FISA ၏ ပုဒ်မ ၇၀၂ သည် ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားလုံခြုံရေးအေဂျင်စီ (National Security Agency) နှင့် အမေရိကန်၏ ရင်းနှီးသော မဟာမိတ်များစွာ ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သည့် စောင့်ကြည့်ထောက်လှမ်းမှု အရှုပ်တော်ပုံအတွင်း အများပြည်သူ၏ အာရုံစိုက်မှုကို ရရှိခဲ့သည်။ NSA ၏ ကန်ထရိုက်တာဟောင်းဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် သတင်းပေါက်ကြားသူဖြစ်လာသူ အက်ဒ်ဝပ် စနိုးဒန် (Edward Snowden) က စာရွက်စာတမ်း ထောင်ပေါင်းများစွာကို သတင်းထောက်များထံ ပေါက်ကြားခဲ့ရာ အမေရိကန်၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စောင့်ကြည့်ထောက်လှမ်းရေး လုပ်ငန်းများ၏ အတိုင်းအတာကို ဖော်ထုတ်ပြသခဲ့သည်။ ယင်းလုပ်ငန်းများတွင် အမေရိကန်နိုင်ငံသားများလည်း ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့သည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ အမေရိကန်၏ စောင့်ကြည့်ထောက်လှမ်းမှုမှ အများအားဖြင့် ကင်းလွတ်ခွင့်ရှိသည်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။

ပုဒ်မ ၇၀၂ အောက်တွင် ခွင့်ပြုထားသော ပရိုဂရမ်များကို အသုံးပြု၍ NSA သည် ဤဥပဒေပါ အခွင့်အာဏာများကို အသုံးပြုကာ အင်တာနက်၏ ကျောရိုးဖြစ်သော ပင်လယ်အောက် ဖိုင်ဘာအော့ပ်တစ် ကေဘယ်များမှတစ်ဆင့် စီးဆင်းနေသော ကမ္ဘာ့ဆက်သွယ်ရေး အမြောက်အမြားကို စုဆောင်းခဲ့သည်။ NSA သည် PRISM ဟု အမည်ပေးထားသော ပရိုဂရမ်အောက်တွင် အက်ပဲလ် (Apple)၊ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် (Facebook)၊ ဂူဂဲလ် (Google) နှင့် မိုက်ခရိုဆော့ဖ် (Microsoft) ကဲ့သို့သော နည်းပညာကုမ္ပဏီကြီးများထံမှ အသုံးပြုသူဒေတာ အမြောက်အမြားကိုလည်း ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုခဲ့သည်။

ဥပဒေကိုယ်တိုင်က သောကြာနေ့တွင် သက်တမ်းကုန်ဆုံးမည်ဖြစ်သော်လည်း အမေရိကန်အစိုးရ၏ သူလျှိုလုပ်ပိုင်ခွင့်များ သို့မဟုတ် ပရိုဂရမ်များသည် မကြာမီအချိန်အတွင်း ရပ်တန့်သွားဖွယ်မရှိပေ။

FISA အောက်တွင် ခွင့်ပြုထားသော သူလျှိုပရိုဂရမ်များကို ဝါရှင်တန်ဒီစီအခြေစိုက် နိုင်ငံခြားထောက်လှမ်းရေး စောင့်ကြည့်မှုတရားရုံး (Foreign Intelligence Surveillance Court - FISC) က နှစ်စဉ် အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် ထုတ်ပေးခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် မတ်လတွင် အတည်ပြုပြီးဖြစ်သည်။ FISC သည် အစိုးရ၏ စောင့်ကြည့်ထောက်လှမ်းရေး ပရိုဂရမ်များကို ကြီးကြပ်ပြီး စောင့်ကြည့်ထောက်လှမ်းမှုအတွက် လျှောက်လွှာများကို လျှို့ဝှက်စွာ ကြားနာသည်။ အမေရိကန်အာဏာပိုင်များသည် ၂၀၂၇ ခုနှစ် မတ်လအထိ FISA အောက်ရှိ ၎င်းတို့၏ စောင့်ကြည့်ထောက်လှမ်းရေး ကိရိယာများကို ဆက်လက်အသုံးပြုနိုင်မည်ဖြစ်ရာ အစိုးရ၏ အစုလိုက်အပြုံလိုက် စောင့်ကြည့်ထောက်လှမ်းရေး ပရိုဂရမ်များစွာကို ဆက်လက်လည်ပတ်ရန် ခွင့်ပြုထားသည်။

သို့သော် ၎င်းတို့၏ ဖောက်သည်များက ပြုလုပ်သော ခေါ်ဆိုမှုမှတ်တမ်းများကို အစိုးရထံ ပေးပို့သည့် တယ်လီဖုန်းကုမ္ပဏီများသည် ၎င်းတို့အား ထိုသို့ပြုလုပ်ရန် ခွင့်ပြုထားသော ရှင်းလင်းသော ဥပဒေမရှိဘဲ ဤအချက်အလက်များကို မျှဝေရန် ဆန္ဒမရှိနိုင်ကြောင်း ရိုက်တာ (Reuters) သတင်းဌာနက ဖော်ပြသည်။

သို့သော်လည်း အမေရိကန်အစိုးရတွင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးတွင် စောင့်ကြည့်ထောက်လှမ်းမှုများ ပြုလုပ်ရန် ကန့်သတ်ချက်မရှိနီးပါးသော လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို အစိုးရအား ခွင့်ပြုထားသည့် အမှုဆောင်အမိန့် ၁၂၃၃၃ (Executive Order 12333) ကဲ့သို့သော အခြားသော စောင့်ကြည့်ထောက်လှမ်းရေး နည်းလမ်းများ ရှိနေသေးသည်။

မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ နှစ်ပါတီ ဥပဒေပြုအမတ်များသည် FISA အလွဲသုံးစားပြုမှုများကို ဆက်လက်သတိပေးနေကြသည်။ ယခုနှစ်အစောပိုင်းက အထက်လွှတ်တော် ထောက်လှမ်းရေးကော်မတီတွင် ကြာရှည်စွာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ဒီမိုကရက်ပါတီမှ ဝါရင့်အမတ် အထက်လွှတ်တော်အမတ် ရွန် ဝိုင်ဒန် (Sen. Ron Wyden) က FISA ကို အမေရိကန်နိုင်ငံသားများ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများကို လျှို့ဝှက်စွာ ချိုးဖောက်ရန် တက်ကြွစွာ အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။

လျှို့ဝှက်ကိစ္စရပ်များကို သိရှိထားသော်လည်း အများပြည်သူရှေ့တွင် ဆွေးနွေး၍မရသော ဝိုင်ဒန်က အမေရိကန်အစိုးရများစွာသည် “အမေရိကန်နိုင်ငံသားများ၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ အခွင့်အရေးများကို တိုက်ရိုက်သက်ရောက်မှုရှိသော” ပုဒ်မ ၇၀၂ ၏ လျှို့ဝှက်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ကို အားကိုးခဲ့ကြသည်ကို ဥပဒေပြုအမတ်များက သတိမထားမိဖွယ်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။