ကနေဒါနိုင်ငံ၏ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများနှင့် ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးအပေါ် စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ အပြောင်းအလဲများအတွင်းမှ

ကနေဒါနိုင်ငံ၊ တိုရွန်တိုမြို့ – ကနေဒါဝန်ကြီးချုပ် မာ့ခ်ကာနီ (Mark Carney) က ဤနှစ်အစပိုင်းတွင် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးဖိုရမ်၌ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပြောကြားခဲ့သည့် မိန့်ခွန်းကို ဒိုင်ယာနာ ဂါလီဂို (Diana Gallego) နားထောင်ခဲ့စဉ်က သူမအနေဖြင့် ကွဲလွဲမှုတစ်ခုကို မခံစားရဘဲ မနေနိုင်ခဲ့ပေ။

ကာနီသည် အမေရိကန်ဦးဆောင်သည့် နိုင်ငံတကာစနစ်မှာ အလုပ်မဖြစ်တော့ကြောင်း ပြောကြားကာ ထိုစနစ်မှ ခွဲထွက်ရန် ကမ္ဘာ့ “အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံများ” ကို စိတ်အားထက်သန်စွာ တိုက်တွန်းခဲ့ပြီး သူ၏စကားများသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ပရိသတ်များထံမှ လက်ခံမှုရရှိခဲ့သည်။

သို့သော် ကနေဒါနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးမြို့တွင် ဒုက္ခသည်များနှင့် ခိုလှုံခွင့်တောင်းခံသူများကို ကူညီပေးနေသည့် FCJ ဒုက္ခသည်စင်တာ၏ ပူးတွဲအမှုဆောင်ဒါရိုက်တာ ဂါလီဂိုအတွက်မူ ဝန်ကြီးချုပ်၏ ပြောဆိုချက်များသည် သူ၏အစိုးရက လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးအပေါ် ပိုမိုတင်းကျပ်လာသည့် ချဉ်းကပ်မှုများကြားတွင် အနှစ်သာရမရှိသလို ဖြစ်နေခဲ့သည်။

“ဝန်ကြီးချုပ်က ဒါဗို့စ် (Davos) ကိုသွားပြီး ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ အိမ်နီးချင်းတွေကို အတုမယူသင့်ဘူးလို့ ပြောတဲ့ လှပတဲ့မိန့်ခွန်းကို ကျွန်မတို့ ကြားခဲ့ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြည်တွင်းမှာတော့ မူဝါဒတွေက တခြားပုံစံမျိုး ဖြစ်နေပါတယ်” ဟု ဂါလီဂိုက အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ “ကနေဒါဟာ အခု တံခါးတွေကို ပိတ်နေပါပြီ။”

ဂါလီဂိုသည် ရှေ့နေများမှသည် ပါမောက္ခများ၊ အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားသူများနှင့် အစိုးရအရာရှိဟောင်းများအထိ ပါဝင်သည့် ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဒါဇင်ကျော်ထဲတွင် ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့က ကနေဒါနိုင်ငံသည် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများနှင့် ဒုက္ခသည်များအပေါ် ထားရှိသည့် မူဝါဒများတွင် “စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ” လမ်းဆုံလမ်းခွသို့ ရောက်ရှိနေပြီဟု အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ကနေဒါနိုင်ငံသားများသည် စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးဖိအားများ တိုးမြင့်လာမှုကို ရင်ဆိုင်နေရချိန်တွင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး၏ အကျိုးကျေးဇူးများနှင့် ပတ်သက်၍ ဆယ်စုနှစ်များစွာ တည်ရှိခဲ့သော သဘောတူညီချက်မှာ ပျက်ပြားလာခဲ့သည်။

ကနေဒါ၏ ပြဿနာများအတွက် အသစ်ရောက်ရှိလာသူများကို အပြစ်တင်သည့် ရန်လိုသော ပြောဆိုမှုများမှာ ပြင်းထန်လာပြီး ကာနီ၏အစိုးရသည် ယာယီဗီဇာများကို လျှော့ချကာ ခိုလှုံခွင့်ရရှိမှုကို ကန့်သတ်ခဲ့သည်။ ကျွမ်းကျင်သူများက “မျိုးဆက်သစ် အပြောင်းအလဲ” တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်နေသည်ဟု ဆိုသည်။

“ယေဘုယျအားဖြင့် ‘မင်းတို့ကို ဒီမှာ မလိုချင်ဘူး’ ဆိုတဲ့ ပြောဆိုမှုမျိုး ဖြစ်နေပါတယ်” ဟု ဂါလီဂိုက ဆိုသည်။

ကိုလိုနီနယ်ချဲ့နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည့် ကနေဒါသည် ၁၉၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အစောပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းကာလများတွင် ဥရောပမှ အခြေချသူများအထိ၊ ဒုက္ခသည်များနှင့် ကျွမ်းကျင်လုပ်သားများကို ခေါ်ယူသည့် အထူးအစီအစဉ်များအထိ သမိုင်းတစ်လျှောက် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးလှိုင်းများကို အားပေးခဲ့သည်။

ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာအောင် ထိုသို့ အသစ်ရောက်ရှိလာသူများကို အပြုသဘောဆောင်သည့်အရာအဖြစ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ရှုမြင်ခဲ့ကြသည်။ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးသည် နိုင်ငံ၏စီးပွားရေးကို တွန်းအားပေးခြင်း၊ အဓိကလုပ်ငန်းကဏ္ဍများတွင် ဝန်ထမ်းများဖြည့်ဆည်းပေးခြင်းနှင့် လျင်မြန်စွာ အိုမင်းလာသော လူဦးရေကို ဟန်ချက်ညီစေခြင်းတို့ ပြုလုပ်ပေးခဲ့သည်။

သို့သော် လွန်ခဲ့သည့်နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း ကနေဒါနိုင်ငံသည် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးအပေါ် အများပြည်သူ၏ အမြင်တွင် အပြင်းထန်ဆုံး အပြောင်းအလဲတစ်ခုကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး အစိုးရသည် အစီအစဉ်များကို ဖြတ်တောက်ရန်နှင့် ကန့်သတ်ချက်အသစ်များပါဝင်သည့် ဥပဒေများကို ပြဋ္ဌာန်းရန်အတွက် ပိုမိုဆိုးရွားလာသည့် အပျက်သဘောဆောင်သော စိတ်ဓာတ်များကို အသုံးချခဲ့သည်။

မူဝါဒအပြောင်းအလဲများသည် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဂျပ်စတင် ထရူးဒိုး (Justin Trudeau) လက်ထက်တွင် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး သူ၏ လစ်ဘရယ်ပါတီအစိုးရသည် COVID-19 ကပ်ရောဂါကာလအတွင်း အလုပ်သမားဈေးကွက် လိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းရန် ယာယီလူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးကို သိသိသာသာ တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။

ကိန်းဂဏန်းများမှာ လျင်မြန်စွာ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ကနေဒါ၌ ယာယီနေထိုင်သူ ၃.၁၅ သန်းနီးပါးရှိကာ ၎င်းမှာ လူဦးရေ၏ ၈ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ရှိကြောင်း တရားဝင်စာရင်းများအရ သိရသည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် တတ်နိုင်သောစျေးနှုန်းဖြင့် အိမ်ရာရှားပါးမှုမှသည် ကုန်ပစ္စည်းစျေးနှုန်း မြင့်မားခြင်းနှင့် ဆေးရုံများတွင် ကြာရှည်စောင့်ဆိုင်းရခြင်းအထိ စနစ်တကျ ပြဿနာများသည် ကနေဒါမိသားစုများစွာကို ဖိစီးနေခဲ့သည်။

အများပြည်သူ၏ သဘောထားမှာ လျင်မြန်စွာ တင်းမာလာခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် စစ်တမ်းတစ်ခု (PDF) အရ ကနေဒါနိုင်ငံသားအများစုက ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် “လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး များလွန်းနေသည်” ဟု ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။

ထိုအချိန်မှစ၍ လူမျိုးရေးခွဲခြားသည့် အကြမ်းဖက်မှုဖြစ်စဉ်များစွာကို ကနေဒါ၏ အကြီးဆုံးမြို့ကြီးအချို့တွင် အစီရင်ခံတင်ပြခဲ့ရပြီး ထိုနေရာများတွင် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ အများဆုံးရှိနေခြင်းဖြစ်သည်။

ဒေါသထွက်ဖွယ် ပြောဆိုမှုများ မြင့်တက်လာသဖြင့် ဖိအားပေးခံနေရသော ထရူးဒိုးအစိုးရသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးကို “ရေရှည်တည်တံ့သော” အဆင့်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိစေမည်ဟု ကတိပြုခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာကျောင်းသားဗီဇာများ အပါအဝင် ဖြတ်တောက်မှုများကို စတင်ခဲ့သည်။

“အမှန်တရားကတော့ ကနေဒါကို လာချင်တဲ့သူတိုင်း လာနိုင်မှာမဟုတ်သလို ကနေဒါမှာ နေချင်တဲ့သူတိုင်းလည်း နေနိုင်မှာမဟုတ်ပါဘူး” ဟု ထိုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ကနေဒါ၏ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဝန်ကြီးဟောင်း မာ့ခ် မီလာ (Marc Miller) က ပြောကြားခဲ့သည်။

ကျောင်းသားနှင့် အလုပ်ဗီဇာများကို ပယ်ဖျက်လိုက်သဖြင့် ရောက်ရှိလာသူ အရေအတွက်မှာ လျင်မြန်စွာ ကျဆင်းသွားခဲ့ပြီး လူထောင်ပေါင်းများစွာကို ကနေဒါမှ ထွက်ခွာရန် သို့မဟုတ် တရားဝင်အဆင့်အတန်းမရှိဘဲ နေထိုင်ရန် ဖိအားပေးခဲ့သည်။ အစိုးရစာရင်းများအရ ဤနှစ်အစပိုင်းတွင် ယာယီနေထိုင်သူ စုစုပေါင်း ၂.၆၇ သန်းခန့်သာရှိပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ အထွတ်အထိပ်ကာလထက် ၁၅ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။

“ကနေဒါရဲ့ အိမ်ရာအကျပ်အတည်းကို လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးကြောင့်လို့ အပြစ်တင်လို့ရမယ်လို့ ကျွန်တော်မထင်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဂျပ်စတင် ထရူးဒိုးအစိုးရလက်ထက်မှာ အရေအတွက်ကို အလွန်အကျွံ တိုးမြှင့်ခဲ့တာက နိုင်ငံရေးအရ သက်ရောက်မှုရှိခဲ့တယ်ဆိုတာမှာတော့ သံသယဖြစ်စရာမလိုပါဘူး” ဟု ကနေဒါ တရားရေးဝန်ကြီးဟောင်းနှင့် လစ်ဘရယ်ဥပဒေပြုအမတ် အလန် ရော့ခ် (Allan Rock) က အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

အစိုးရသည် “အခြေအနေကို လေ့လာပြီး ကနေဒါနိုင်ငံသားတွေက ဒေသတွင်း စီးပွားရေးနှင့် ငွေကြေးအခက်အခဲတွေကို ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုနဲ့ ဆက်စပ်တွေးတောနေကြတယ်ဆိုတာကို သဘောပေါက်နေပါတယ်” ဟု ရော့ခ်က ရှင်းပြသည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် လက်ယာယိမ်း နိုင်ငံရေးသမားများသည် ထိုအများပြည်သူ၏ သဘောထားများကို အခွင့်ကောင်းယူခဲ့ကြပြီး အတိုက်အခံ ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီက ယခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် အစိုးရအဖွဲ့ဝင် လစ်ဘရယ်များကို “အတုအယောင် ဒုက္ခသည်များ” ဟု သူတို့ခေါ်ဆိုသူများအတွက် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုကို ဖြတ်တောက်ရန် ဖိအားပေးခဲ့သည်။

ကွန်ဆာဗေးတစ်များသည် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ စကားကို ထပ်တူပြုကာ “မွေးရာပါ နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်” ကို ပြောင်းလဲရန် တိုက်တွန်းခဲ့ပြီး ကနေဒါတွင် မွေးဖွားသူတိုင်းကို နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ပေးသည့် “ခေတ်နောက်ကျနေသော စည်းမျဉ်း” သည် “ကနေဒါ မခံနိုင်တော့သည့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးစနစ်အပေါ် နောက်ထပ် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတစ်ခု ဖြစ်စေသည်” ဟု ဆိုသည်။

“ကနေဒါလူဦးရေရဲ့ ၇ ရာခိုင်နှုန်းကျော်က ယာယီအဆင့်အတန်းနဲ့ ရှိနေပြီး ရောက်ရှိလာသူတွေက ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ အိမ်ရာ၊ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုနှင့် အလုပ်အကိုင်ဈေးကွက်များရဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်ထက် အဆမတန် ကျော်လွန်နေတဲ့အတွက် တစ်ခုခုတော့ ပြောင်းလဲဖို့ လိုအပ်နေပါတယ်” ဟု ထိုပါတီက ပြောကြားခဲ့သည်။

အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားသူများက ထိုပြောဆိုမှုများကို ရှုတ်ချခဲ့ပြီး မူဝါဒချမှတ်သူများသည် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု၊ ပညာရေးနှင့် အခြားဝန်ဆောင်မှုများကို ရန်ပုံငွေ လုံလောက်စွာ မထောက်ပံ့နိုင်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်းများစွာကြာ ကျရှုံးမှုအတွက် ၎င်းတို့၏ တာဝန်မှ လွတ်မြောက်ရန် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများနှင့် ဒုက္ခသည်များကို လူမှုရေးပြဿနာများနှင့် မှားယွင်းစွာ ဆက်စပ်နေသည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။

ဥပမာအားဖြင့် အိမ်ရာပြဿနာနှင့် ပတ်သက်၍ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးသည် အိမ်ရာလိုအပ်ချက်ကို တိုးမြှင့်စေသော်လည်း စျေးနှုန်းအပေါ် သက်ရောက်မှုမှာ အများပြည်သူ ပြောဆိုနေကြသလောက် မကြီးမားကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူများက တွေ့ရှိခဲ့ကြသည် (PDF)။

“ခေါင်းဆောင်မှုဆိုတာ မှားယွင်းတဲ့ ယုံကြည်ချက်တွေအပေါ် အခြေခံထားတဲ့ အများပြည်သူရဲ့ သဘောထားကို အလွယ်တကူ လိုက်လျောတာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး” ဟု ရော့ခ်က အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ “ကျွန်ုပ်တို့ဟာ နယ်စပ်တွေကို တင်းကျပ်ဖို့၊ နံရံတွေဆောက်ဖို့နဲ့ ဒုက္ခသည်တွေ၊ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေအပေါ် မှားယွင်းတဲ့ ယုံကြည်ချက်တွေကို အတည်ပြုပေးဖို့ ကြီးထွားလာနေတဲ့ နိုင်ငံတကာလမ်းကြောင်းကို လိုက်ပါပြီး ထောက်ခံနေကြတာပါ။”

“ဒါဟာ ဒီနိုင်ငံ အမြဲတမ်းရပ်တည်ခဲ့တဲ့ တန်ဖိုးတွေကို သစ္စာဖောက်တာဖြစ်ပြီး ကျွန်တော်ကတော့ ဒါကို စိုးရိမ်မိပါတယ်။”

သို့သော် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ရာထူးစတင်ရယူချိန်မှစ၍ ဝန်ကြီးချုပ် ကာနီသည် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးကိစ္စတွင် သူ၏ရှေ့တော်ဆက် ထရူးဒိုး ချမှတ်ခဲ့သည့် လမ်းကြောင်းအတိုင်း ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

မတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် ကာနီ၏ လစ်ဘရယ်အစိုးရသည် “ပြည်သူ့အကျိုးစီးပွား” အတွက်ဟု ယူဆပါက အမြဲတမ်းနေထိုင်သူများ အပါအဝင် ဗီဇာများကို အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပယ်ဖျက်နိုင်သည့် အာဏာကို အော်တဝါ (Ottawa) အစိုးရအား ပေးအပ်သည့် ကျယ်ပြန့်သော ဥပဒေအသစ်တစ်ခုကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။

Bill C-12 ဟု လူသိများသည့် ထိုဥပဒေသည် ကနေဒါ၏ ဒုက္ခသည်အဆင့်အတန်း ဆုံးဖြတ်ချက်စနစ်သို့ ဝင်ရောက်မှုကိုလည်း ကန့်သတ်ထားပြီး ရှေ့နေများက အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားရာတွင် “စိတ်ကြိုက်ဆန်ပြီး” နိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဖြစ်သည့် ကနေဒါ အခွင့်အရေးနှင့် လွတ်လပ်ခွင့်ဆိုင်ရာ ပဋိညာဉ်စာတမ်းနှင့် ဆန့်ကျင်နေဖွယ်ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။

အစိုးရကမူ တရားရုံးတွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ရဖွယ်ရှိသည့် ထိုအစီအမံကို ဒုက္ခသည်စနစ်တွင် ကြန့်ကြာနေမှုများကို ဖြေရှင်းရန်နှင့် “လိမ်လည်မှု” များကို တားဆီးရန် ကြိုးပမ်းမှု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် நியாயပြထားသည်။

ပြီးခဲ့သည့်နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် နိုင်ငံအတွင်း ဒုက္ခသည်အရေးဆိုမှုများကို ဆုံးဖြတ်ပေးသည့် လွတ်လပ်သောခုံရုံးဖြစ်သော ကနေဒါ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ဒုက္ခသည်ဘုတ်အဖွဲ့ (IRB) တွင် အမှုပေါင်း ၃၀၀,၀၀၀ နီးပါး ဆိုင်းငံ့နေခဲ့သည်။

ဖက်ဒရယ် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဌာနဖြစ်သည့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး၊ ဒုက္ခသည်များနှင့် နိုင်ငံသားဖြစ်မှုဆိုင်ရာ ကနေဒါဌာန (IRCC) ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတစ်ဦးက အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားရာတွင် “ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှု ဖိအားများ ပြင်းထန်လာသည်နှင့်အမျှ” Bill C-12 ကို မိတ်ဆက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ထိုဥပဒေသည် “ခိုလှုံခွင့်တောင်းခံမှု ရုတ်တရက် မြင့်တက်လာခြင်းနှင့် လက်ရှိလုပ်ငန်းစဉ်များကို ပုံမှန်လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးလမ်းကြောင်းများမှ ရှောင်လွှဲရန် အသုံးပြုနိုင်သည့် အခြေအနေများကဲ့သို့သော စိန်ခေါ်မှုများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန် အစီအမံများ” ကို မိတ်ဆက်ပေးထားကြောင်း ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက အီးမေးလ်မှတစ်ဆင့် ပြောကြားခဲ့သည်။

“ဒါဟာ လိုအပ်နေသူတွေကို ပိုမိုမြန်ဆန်တဲ့ အကာအကွယ်ပေးနိုင်တယ်ဆိုတာကို ဆိုလိုတာပါ” ဟု ၎င်းတို့က ပြောကြားခဲ့ပြီး Bill C-12 သည် ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ ကွန်ဗင်းရှင်းအပြင် ကနေဒါ အခွင့်အရေးနှင့် လွတ်လပ်ခွင့်ဆိုင်ရာ ပဋိညာဉ်စာတမ်းအရ ကနေဒါ၏ တာဝန်ဝတ္တရားများကို လေးစားလိုက်နာကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော် ကျွမ်းကျင်သူများက ထိုဥပဒေသည် IRB တွင် ကြန့်ကြာနေမှုများကို ဖြေရှင်းရန် အထောက်အကူပြုမည်မဟုတ်ဟု ဆိုသည်။ ၎င်းတို့က ဥပဒေပြုအမတ်များကို ကနေဒါနိုင်ငံသားများ၏ စစ်မှန်သော စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ သို့မဟုတ် ခိုလှုံခွင့်စနစ်ရှိ ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းမည့်အစား လူမျိုးရေးခွဲခြားသည့် ပြောဆိုမှုများကို ဖယ်ရှားရန် ပျက်ကွက်ခဲ့ပြီး ထိုပြောဆိုမှုများကိုပင် အားပေးအားမြှောက်ပြုနေသည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။

အစိုးရသည် “လူတွေက ကျွန်ုပ်တို့ကို လိမ်ညာနေကြတယ်၊ သူတို့က စနစ်ကို အခွင့်ကောင်းယူနေကြတယ် [ပြီးတော့] ပြင်ဆင်ဖို့ လိုအပ်နေတဲ့ တစ်ခုခုတော့ ပျက်စီးနေတယ်ဆိုတဲ့ အသိမျိုးကို အများပြည်သူကြားမှာ ဖန်တီးနေပါတယ်” ဟု Amnesty International Canada မှ ရှေ့နေ ဂျူလီယာ ဆန်ဒီ (Julia Sande) က ပြောကြားခဲ့သည်။

“လူတွေရဲ့ ရုန်းကန်မှုတွေက စစ်မှန်ပါတယ်။ လူတွေဟာ အိမ်ရာအကျပ်အတည်း၊ ငွေကြေးဖောင်းပွမှု၊ အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်မှု၊ လုပ်ခလစာ တန့်နေမှုနှင့် မညီမျှမှုများ တိုးပွားလာခြင်းတို့ကို ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်” ဟု သူမက အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

“ပြီးတော့ တာဝန်ယူမှုရှိဖို့ ဒါမှမဟုတ် ဒီအရာတွေကို ဖြေရှင်းဖို့ လိုအပ်တဲ့ အပြောင်းအလဲတွေကို လုပ်ဆောင်မယ့်အစား အစိုးရတွေက အပြစ်တင်ဖို့ အုပ်စုတစ်ခုကို ရှာနေကြတာပါ။ မဲပေးခွင့်မရှိဘဲ သူတို့ကို ရာထူးကနေ ဖယ်ရှားဖို့ မဲမပေးနိုင်တဲ့သူတွေကို အပြစ်တင်တာထက် ပိုကောင်းတဲ့သူ ဘယ်သူရှိဦးမလဲ။”

အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားသူများက ထိုသို့သော စိုးရိမ်မှုများကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုသော်လည်း ကနေဒါ၏ ပြောင်းလဲနေသော လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးမူဝါဒများသည် အများပြည်သူ၏ အာရုံစိုက်မှု သို့မဟုတ် ဆန့်ကျင်မှုများကို များစွာရရှိပုံမပေါ်ပေ။

Bill C-12 ကို အစိုးရက ပြင်ဆင်ပေးစေရန် ယခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများ၏ ကျယ်ပြန့်သော ကြိုးပမ်းမှုမှာ အဓိပ္ပာယ်ရှိသော အပြောင်းအလဲများကို ရရှိရန် ပျက်ကွက်ခဲ့သည်။

ထိုဥပဒေအပြင် ကာနီအစိုးရသည် ဒုက္ခသည်များအတွက် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု အစီအစဉ်ကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့ပြီး ဒုက္ခသည်များ ပြန်လည်နေရာချထားရေး လျှောက်လွှာများကို ဆိုင်းငံ့ထားခြင်းကို တိုးမြှင့်ခဲ့ကာ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဌာန အပါအဝင် ဝန်ကြီးဌာနအချို့အတွက် ရန်ပုံငွေ သိသိသာသာ ဖြတ်တောက်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။

ဒုက္ခသည်အရေးဆိုမှုများကို ဆုံးဖြတ်ပေးသည့် IRB တွင်လည်း ဖြတ်တောက်မှုများ ပြုလုပ်ရန် စီစဉ်ထားကြောင်း အစီရင်ခံတင်ပြထားပြီး ကြန့်ကြာမှုများ ပိုမိုဆိုးရွားလာမည်ကို စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်လာစေသည်။

“ဒီကြန့်ကြာမှုတွေကို [IRB မှာ] ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းဖို့ တကယ့်အစီအစဉ်မရှိဘူးဆိုတဲ့အချက်က ဒုက္ခသည်တွေအပေါ် အများပြည်သူရဲ့ အပျက်သဘောဆောင်တဲ့ အမြင်ကို ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်” ဟု ယခင်က ထိုခုံရုံး၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည့် ဒုက္ခသည်ရှေ့နေ မော်ရင်း ဆေးလ်ကော့ဖ် (Maureen Silcoff) က ပြောကြားခဲ့သည်။

“အစိုးရအနေနဲ့ ပျံ့နှံ့နေတဲ့ ဒဏ္ဍာရီအချို့ကို တက်ကြွစွာ ဖယ်ရှားပေးဖို့ တာဝန်ရှိတယ်လို့ ကျွန်မထင်ပါတယ်” ဟု ဆေးလ်ကော့ဖ်က အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ “တခြားနိုင်ငံတွေမှာ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူ ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် ဒုက္ခသည် ဆန့်ကျင်ရေး ပြောဆိုမှုတွေ မြင့်တက်နေတာကို ကျွန်မတို့ မြင်တွေ့နေရတဲ့အချိန်မှာ ဒါဟာ အထူးသဖြင့် အရေးကြီးပါတယ်။”

မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ ကာနီသည် ရာထူးသက်တမ်း ပထမနှစ်အတွင်း အစိုးရ၏ မူဝါဒများကို ထရမ့်အစိုးရ၏ ဖိအားပေးမှုအပေါ် “အလျှော့မပေးဘဲ” တုံ့ပြန်မှု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် நியாயပြခဲ့သဖြင့် မြင့်မားသော ထောက်ခံမှုနှုန်းကို ဆက်လက်ရရှိနေဆဲဖြစ်သည်။

“ကာနီအစိုးရဟာ ပျားရည်ဆမ်းခရီးကာလလိုမျိုး [ခံစားနေရဆဲ] ဖြစ်ပုံရပါတယ်” ဟု ကနေဒါနိုင်ငံရေးနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးကို အထူးပြုလေ့လာသည့် တိုရွန်တို မက်ထရိုပိုလီတန် တက္ကသိုလ်မှ လက်ထောက်ပါမောက္ခ ဂျွန် ကားလော (John Carlaw) က ပြောကြားခဲ့သည်။

“ကျွန်ုပ်တို့ဟာ လူမှုရေးအသုံးစရိတ်တွေကို အဓိက ရုပ်သိမ်းတာကို မြင်တွေ့နေရပြီး စစ်ရေးနှင့် နယ်စပ်ထိန်းချုပ်ရေးမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံတာကို မြင်တွေ့နေရပါတယ်” ဟု ကားလောက ကနေဒါနိုင်ငံအတွက် “စိုးရိမ်ဖွယ်ရာကာလ” ဟု ဖော်ပြကာ အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

“C-12 ဟာ လူ့အခွင့်အရေးမူဘောင်နဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ မူဝါဒတွေကို ရေးဆွဲဖို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများနှင့် အလုပ်လုပ်နေတဲ့ အသိုင်းအဝိုင်းတွေဆီကနေ ကြားနာဖို့ အစိုးရက စိတ်မဝင်စားဘူးဆိုတာကို တကယ်ပြသလိုက်တာပါ။ သူတို့က ကွဲပြားတဲ့အမြင်တွေကို နားထောင်ဖို့တောင် မလိုလားကြပါဘူး။”

ထိုသို့ဖြစ်သော်လည်း အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားသူများက ကနေဒါနိုင်ငံ၏ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး လမ်းကြောင်းကို ဆက်လက်ဆန့်ကျင်သွားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

“ကျွန်မတို့ တိုက်ပွဲဝင်တာကို ရပ်လို့မရပါဘူး” ဟု Parkdale Community Legal Services မှ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ အခွင့်အရေး စည်းရုံးရေးမှူး လူအီဆာ အော်တစ်ဇ်-ဂါဇာ (Luisa Ortiz-Garza) က ဧပြီလနှောင်းပိုင်းတွင် တိုရွန်တိုမြို့လယ်ရှိ Trinity-St Paul’s United Church ၌ ပြည့်ကျပ်နေသော အားကစားရုံတစ်ခုတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

“ခွဲခြားပြီး အုပ်ချုပ်တာ နောက်ထပ်မလုပ်နဲ့” ဟု အမည်ပေးထားသည့် ထိုပွဲသို့ လူပေါင်း ဒါဇင်များစွာ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုကို ရှုတ်ချကာ ကနေဒါရှိ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများနှင့် ဒုက္ခသည်များအားလုံးကို တရားဝင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး အဆင့်အတန်းပေးရန် အစိုးရကို တိုက်တွန်းခဲ့သည်။

“[အစိုးရ] လုပ်နေတာက တကယ်တော့ လူတွေကို တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် ရန်တိုက်ပေးနေတာပါ” ဟု အော်တစ်ဇ်-ဂါဇာက ပွဲမတိုင်မီ ရက်အနည်းငယ်က သူမ၏ အဖွဲ့အစည်းရုံးခန်းတွင် အယ်လ်ဂျာဇီးယားနှင့် အင်တာဗျူးတစ်ခု၌ ပြောကြားခဲ့သည်။

“ဒါဟာ နိုင်ငံသားတွေက ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေကို ဆန့်ကျင်တာ [ပြီးတော့] ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေက ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေကို ပြန်ဆန့်ကျင်တာမျိုး ဖြစ်နေပါတယ်၊ ဘာလို့လဲဆိုတော့ တချို့ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေက အလုပ်တွေကို မှန်ကန်အောင်လုပ်ပြီး တချို့ကတော့ တန်းစီတာကို ကျော်သွားတာ ဒါမှမဟုတ် စနစ်ကို အခွင့်ကောင်းယူတာဆိုတဲ့ အယူအဆမျိုး ရှိနေလို့ပါ” ဟု သူမက ဆိုသည်။

“ကျွန်မတို့က ဒီစကားဝိုင်းတွေကို ဆွေးနွေးပြီး လူတွေကို စုစည်းဖို့ ကြိုးစားနေပါတယ်- မဟာမိတ်တွေ၊ နိုင်ငံသားတွေ၊ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေ... ဒါမှ ကျွန်မတို့ ဒီအကြောင်းကို တကယ်ဆွေးနွေးနိုင်ပြီး လူတွေကို စည်းလုံးညီညွတ်မှုအကြောင်း ပြန်သတိပေးနိုင်မှာပါ။”

ထိုအချက်ကို Amnesty International မှ ဆန်ဒီက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့ပြီး ကနေဒါသည် လူ့အခွင့်အရေး ဆုတ်ယုတ်မှုမှ “ကင်းလွတ်ခွင့်မရှိ” ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။ “အစိုးရတွေက သူတို့ တာဝန်ခံရမယ်လို့ ခံစားရတဲ့အထိ အရာရာတိုင်းက ပိုဆိုးလာဦးမှာပါ” ဟု သူမက ပြောကြားခဲ့သည်။ “ဟုတ်ပါတယ်၊ အပြစ်တင်တာက ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေနဲ့ စတင်နိုင်ပေမဲ့ အဲဒီမှာတင် ဘယ်တော့မှ မဆုံးပါဘူး။”